Կոստանդին Լևոնի Հովհաննիսյանը ծնվել է 1911 թվականի դեկտեմբերի 19-ին Թիֆլիսում՝ հայ ճարտարապետ, ճարտարապետության դոկտոր

ՀԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ (1961), ՀԽՍՀ վաստակավոր ճարտարապետ (1968), Էրեբունիի հնագիտական արշավախմբի ղեկավար (1950–1972), ով իր կյանքը նվիրել է հայկական ճարտարապետական ժառանգության պահպանմանը և ուսումնասիրությանը՝ դառնալով Ալեքսանդր Թամանյանի և Նիկողայոս Բունիաթյանի աշակերտ, Էրեբունի ամրոցի պեղումների ղեկավար, «Էրեբունի» (1968), «Էրեբունիի որմնանկարները» (1973), «Ճարտարապետական հուշարձանների վերանորոգումը Սովետական Հայաստանում» (1978) գրքերի հեղինակ։ Մահացել է 1984 թվականի հունիսի 4-ին Երևանում՝ կյանքի 73-րդ տարում։ 

1932 թվականին ավարտել Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտը, աշխատել Թամանյանի (1933–1934) և Բունիաթյանի (1934–1941) արվեստանոցներում։ 1932–1937 թվականներին եղել Հայաստանի ճարտարապետների միության կազմակերպչական կոմիտեի պատասխանատու քարտուղար։ 1952–1979 թվականներին՝ ճարտարապետական հուշարձանների պահպանության վարչության պետ, 1955–1971 թվականներին դասավանդել Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտում։ Սրտաբան Լևոն Հովհաննիսյանի որդին է, Հայաստանի առաջին կին ճարտարապետ Աննա Տեր-Ավետիքյանի ամուսինը։ 

Կոստանդին Հովհաննիսյանը մնաց Թիֆլիսից Երևան տանող ճարտարապետական ժառանգության կամուրջը՝ իր պեղումներով, գրքերով և անսահման նվիրումով ոգեշնչելով սերունդներին Էրեբունիի խորքերով և հայկական ճարտարապետության գեղեցկությամբ։



### Русский
Архитектор возрождения Эребуни

Константин Левонович Ованесян родился 19 декабря 1911 года в Тифлисе — армянский архитектор, доктор архитектуры, заслуженный деятель искусств АрмССР (1961), заслуженный архитектор АрмССР (1968), руководитель археологических экспедиций в Эребуни (1950–1972), посвятивший жизнь сохранению и изучению армянского архитектурного наследия, ученик Александра Таманяна (1933–1934) и Николая Буниатяна (1934–1941), автор книг «Эребуни» (1968), «Фрески Эребуни» (1973), «Реставрация архитектурных памятников в Советской Армении» (1978). Умер 4 июня 1984 года в Ереване на 73-м году жизни.

В 1932 окончил Ереванский политехнический институт, работал в мастерских Таманяна и Буниатяна. В 1932–1937 — ответственный секретарь оргкомитета Союза архитекторов Армении. В 1952–1979 — начальник управления охраны архитектурных памятников, в 1955–1971 преподавал в Ереванском политехническом институте. Сын кардиолога Левона Ованесяна, муж первой женщины-архитектора Армении Анны Тер-Аветикян.

Константин Ованесян остался мостом архитектурного наследия от Тифлиса до Еревана — своими раскопками, книгами и безграничной преданностью, вдохновляя поколения глубинами Эребуни и красотой армянской архитектуры.



### English
Architect of Erebuni’s Revival

Konstantin Levoni Hovhannisyan was born on December 19, 1911, in Tiflis — Armenian architect, Doctor of Architecture, Honored Artist of the Armenian SSR (1961), Honored Architect of the Armenian SSR (1968), leader of archaeological expeditions in Erebuni (1950–1972), who devoted his life to the preservation and study of Armenian architectural heritage, pupil of Alexander Tamanyan (1933–1934) and Nikolay Buniatyan (1934–1941), author of *Erebuni* (1968), *Frescoes of Erebuni* (1973), *Restoration of Architectural Monuments in Soviet Armenia* (1978). Died on June 4, 1984, in Yerevan at the age of 72.

In 1932 graduated from Yerevan Polytechnic Institute, worked in Tamanyan’s and Buniatyan’s workshops. In 1932–1937 — responsible secretary of the organizing committee of the Union of Architects of Armenia. In 1952–1979 — head of the department for protection of architectural monuments, in 1955–1971 taught at Yerevan Polytechnic Institute. Son of cardiologist Levon Hovhannisyan, husband of Armenia’s first female architect Anna Ter-Avetikyan.

Konstantin Hovhannisyan remained the bridge of architectural heritage from Tiflis to Yerevan — with his excavations, books, and boundless dedication, inspiring generations with the depths of Erebuni and the beauty of Armenian architecture.

1933 թվականի դեկտեմբերի 18-ին Երևանում ծնվեց Ելենա Աշոտի Ալեքսանյանը՝ հայ գրականագետ, քննադատ և թարգմանչուհի, որի կյանքը դարձավ հայ-ռուսական գրական կապերի խորհրդանիշ մինչև իր մահը 2008 թվականի հուլիսի 24-ին:

Այս նշանավոր գիտնականը, բանասիրական գիտությունների դոկտոր և պրոֆեսոր, 1969 թվականից ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ, իր ողջ կյանքը նվիրեց գրականությանը՝ կամրջելով երկու մշակույթներ և բացահայտելով հայկական ռեալիզմի խորքերը: 1955-ին ավարտելով Երևանի համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետի ռուսաց լեզվի և գրականության բաժինը՝ նա սկսեց աշխատել համալսարանի հրատարակչությունում և «Կոմունիստ» թերթում, այնուհետև ավարտեց ասպիրանտուրան և ստաժավորվեց Մոսկվայի Մաքսիմ Գորկու անվան ինստիտուտում: Դասավանդել է Բրյուսովի անվան ինստիտուտում, իսկ 1967 թվականից աշխատել ՀՀ ԳԱԱ գրականության ինստիտուտի գրական կապերի բաժնում որպես ավագ գիտաշխատող: 1965-ին պաշտպանեց թեկնածուականը Կ. Պաուստովսկու նովելիստիկայի մասին, իսկ 1978-ին՝ դոկտորականը հայկական ռեալիզմի և ռուս գրականության փորձի թեմայով: Նրա մենագրությունները՝ «Կ. Պաուստովսկին նովելիստ» (Մոսկվա, 1969), «Հայկական ռեալիզմը և ռուս գրականության փորձը» (Երևան, 1977), «Գրականության շարժումը» (Երևան, 1985)՝ դարձան կարևոր ներդրում գրականագիտության մեջ: Ելենան թարգմանել է ռուսերեն Ավետիք Իսահակյանի, Սերո Խանզադյանի, Վարդգես Պետրոսյանի, Հայկ Վարդանյանի, Ռաֆայել Արամյանի, Պերճ Զեյթունցյանի ստեղծագործությունները՝ բացելով հայ գրականությունը ռուս ընթերցողի համար: 2003-ին արժանացել է Հայաստանի գրողների միության Լ. Մկրտչյանի անվան և Հայ-ռուսական համալսարանի մրցանակների՝ «Հայաստանը ապրում է հզոր հոգում» գրքի համար: Ելենա Ալեքսանյանը մնաց որպես գիտնական, որի աշխատանքները լցված էին խորունկ վերլուծությամբ և սիրով գրականության հանդեպ՝ հավերժացնելով հայ-ռուսական մշակութային կապերը:

#### Русская версия

18 декабря 1933 года в Ереване родилась Елена Ашотовна Алексанян — армянский литературовед, критик и переводчица, чья жизнь стала символом армяно-русских литературных связей до своей смерти 24 июля 2008 года. Эта выдающаяся учёная, доктор филологических наук и профессор, член Союза писателей СССР с 1969 года, посвятила всю жизнь литературе, соединяя две культуры и раскрывая глубины армянского реализма. В 1955 году окончив филологический факультет Ереванского университета по специальности русский язык и литература, она работала в издательстве университета и в газете «Коммунист», затем заочно аспирантуру и стажировку в Институте мировой литературы имени М. Горького в Москве. Преподавала русскую литературу в институте имени В. Брюсова, а с 1967 года работала старшим научным сотрудником отдела литературных связей Института литературы НАН РА. В 1965 году защитила кандидатскую о новеллистике К. Паустовского, в 1978-м — докторскую об армянском реализме и русском литературном влиянии. Её монографии — «К. Паустовский-новеллист» (Москва, 1969), «Армянский реализм и опыт русской литературы» (Ереван, 1977), «Движение литературы» (Ереван, 1985) — стали важным вкладом в литературоведение. Елена переводила на русский Аветика Исаакяна, Серо Ханзадяна, Вардгеса Петросяна, Айка Варданняна, Рафаела Арамяна, Перча Зейтунцяна, открывая армянскую литературу русскому читателю. В 2003 году удостоена премий Союза писателей Армении имени Л. Мкртчяна и Российско-Армянского университета за книгу «Армения живёт в мощной душе». Елена Алексанян осталась как учёная, чьи работы полны глубокого анализа и любви к литературе, увековечив армяно-русские культурные связи.

#### English Version

On December 18, 1933, in Yerevan, Elena Ashoti Aleksanyan was born — an Armenian literary scholar, critic, and translator whose life became a symbol of Armenian-Russian literary connections until her death on July 24, 2008. This distinguished scholar, Doctor of Philology and professor, member of the USSR Writers’ Union since 1969, dedicated her entire life to literature, bridging two cultures and revealing the depths of Armenian realism. In 1955, graduating from the Philology Faculty of Yerevan University in Russian language and literature, she worked at the university publishing house and the newspaper “Kommunist,” then completed postgraduate studies (correspondence) and internship at the Maxim Gorky Institute of World Literature in Moscow. She taught Russian literature at the Valery Bryusov Institute, and from 1967 worked as a senior researcher in the Department of Literary Connections at the Institute of Literature of the NAS RA. In 1965, she defended her candidate’s thesis on K. Paustovsky’s novellas, and in 1978 — her doctoral on Armenian realism and Russian literary influence. Her monographs — “K. Paustovsky as a Novellist” (Moscow, 1969), “Armenian Realism and the Experience of Russian Literature” (Yerevan, 1977), “The Movement of Literature” (Yerevan, 1985) — became significant contributions to literary studies. Elena translated into Russian works by Avetik Isahakyan, Sero Khanzadyan, Vardges Petrosyan, Hayk Vardanyan, Rafael Aramyan, Perch Zeytuntsyan, opening Armenian literature to Russian readers. In 2003, she was awarded the L. Mkrtchyan Prize of the Writers’ Union of Armenia and the Russian-Armenian University Prize for the book “Armenia Lives in a Powerful Soul.” Elena Aleksanyan remained as a scholar whose works are filled with profound analysis and love for literature, eternalizing Armenian-Russian cultural ties.

Նիկողոս Սարաֆյանը մահացել է 1972 թվականի դեկտեմբերի 16-ին Փարիզում՝ կյանքի 70-րդ տարում, թողնելով հետևում սփյուռքահայ գրականության անմար ժառանգությունը՝ որպես բանաստեղծ, արձակագիր

«Անջրպետի մը գրաւումը» (1927), «14 քերթուած» (1933), «Տեղատուութիւն և մակընթացութիւն» (1939), «Միջնաբերդ» (1946), «Միջերկրական» (1971) ժողովածուների, «Իշխանուհին» (1934) վիպակի, «Վէնսէնի անտառը» (1947) փորձագրության հեղինակ։ Ծնվել է 1902 թվականի մարտի 30-ին Կոստանդնուպոլսից Վառնա մեկնող նավում՝ Ակն գյուղից գաղթող ընտանիքում։ 

Սկզբնական կրթությունն ստացել Վառնայում, սովորել Ճիերճյան, ազգային և կաթոլիկ վարժարաններում։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ 12 տարեկանում եղբոր հետ մեկնել Ռումինիա, թափառել Բուխարեստում, Կալասում, Օդեսայում, Դոնի Ռոստովում։ Հետագայում ոտքով անցել Ռումինիան, վերադարձել Վառնա, ապա՝ Կ. Պոլիս, սովորել Կեդրոնական վարժարանում՝ աշակերտելով Հակոբ Օշականին, Վահան Թեքեյանին։ 1923 թվականի վերջում հաստատվել Փարիզում։ 

Նիկողոս Սարաֆյանը մնաց Ակնից Փարիզ տանող սփյուռքահայ բանաստեղծության կամուրջը՝ իր քերթվածներով, վիպակներով և անսահման նվիրումով ոգեշնչելով սերունդներին հայկական սփյուռքի խորքերով և փարիզյան գրականության գեղեցկությամբ։


### Русский
Поэт, родившийся на корабле : Парижский голос диаспорной армянской поэзии

Никогос Сарафян скончался 16 декабря 1972 года в Париже на 71-м году жизни, оставив немеркнущее наследие диаспорной армянской литературы как поэт, прозаик, автор сборников «Захват одного водораздела» (1927), «14 стихотворений» (1933), «Прилив и отлив» (1939), «Срединный замок» (1946), «Средиземноморье» (1971), романа «Княгиня» (1934), эссе «Лес Венсен» (1947). Родился 30 марта 1902 года на корабле из Константинополя в Варну в семье, эмигрировавшей из села Акн.

Начальное образование получил в Варне, учился в школах Чирчян, национальной и католической. Во время Первой мировой войны в 12 лет с братом уехал в Румынию, скитался по Бухаресту, Галацу, Одессе, Ростову-на-Дону. Пешком прошёл Румынию, вернулся в Варну, затем в Константинополь, учился в Центральной школе, ученик Акопа Ошакана, Вагана Текеян. В конце 1923 поселился в Париже.

Никогос Сарафян остался мостом диаспорной армянской поэзии от Акна до Парижа — своими стихами, романами и безграничной преданностью, вдохновляя поколения глубинами армянской диаспоры и красотой парижской литературы.

 

### English
Poet Born on a Ship: Parisian Voice of Diaspora Armenian Poetry

Nikogos Sarafyan passed away on December 16, 1972, in Paris at the age of 70, leaving an undying legacy of diaspora Armenian literature as poet, prose writer, author of collections *Capture of a Watershed* (1927), *14 Poems* (1933), *Ebb and Flow* (1939), *Mid-Fortress* (1946), *Mediterranean* (1971), novel *The Princess* (1934), essay *Vincennes Forest* (1947). Born on March 30, 1902, on a ship from Constantinople to Varna in a family emigrating from Akn village.

Received initial education in Varna, studied at Chirchyan, national, and Catholic schools. During World War I at age 12 went with brother to Romania, wandered through Bucharest, Galati, Odessa, Rostov-on-Don. Walked across Romania, returned to Varna, then to Constantinople, studied at Central School, pupil of Hakob Oshakan, Vahan Tekeyan. Settled in Paris at the end of 1923.

Nikogos Sarafyan remained the bridge of diaspora Armenian poetry from Akn to Paris — with his poems, novels, and boundless dedication, inspiring generations with the depths of Armenian diaspora and the beauty of Parisian literature.

Գրիգոր Հովհաննեսի Սյունին (Միրզայան) մահացել է 1939 թվականի դեկտեմբերի 18-ին Ֆիլադելֆիայում՝ կյանքի 63-րդ տարում, թողնելով հետևում հայ ժողովրդական երաժշտության անգերազանցելի ժառանգություն՝ որպես կոմպոզիտոր, խմբավար, ժողովրդական երգերի հավաքող և ներդաշնակող, Կոմիտասի և Կարա-Մուրզայի ազդեցության տակ ստեղծած բազմաձայն խմբերգային մշակումների հեղինակ՝

«Սարերի հովին մեռնիմ», «Սարերը հովելա», «Ալագյազ», «Նեննի» օրորոցային և այլն, որոնք դարձել են հայ երգչախմբային երաժշտության դասականներ։ Ծնվել է 1876 թվականի սեպտեմբերի 10-ին Գետաբեկում՝ աշուղ Դադասի թոռն ու ժողովրդական բանաստեղծ-երգիչ հոր որդին։
Երկու տարեկանից ապրել Շուշիում, 1891 թվականին ընդունվել Էջմիածնի Գևորգյան ճեմարան, 1895 թվականին Շուշիում կազմակերպել երգչախումբ և համերգ տվել։ 1904 թվականին ավարտել Պետերբուրգի կոնսերվատորիան՝ աշակերտելով Ռիմսկի-Կորսակովին, Լյադովին, Գլազունովին, ղեկավարել տեղի հայկական եկեղեցու երգչախումբը։ 1905–1907 թվականներին դասավանդել Թիֆլիսի Ներսիսյան դպրոցում, բեմադրել «Արեգնազան» օպերետը, գրել «Ասլի և Քարամ» երգախառն դրաման։ 1908 թվականից շրջագայել հայաբնակ վայրերում՝ հավաքել ժողովրդական եղանակներ, թեթևակի ներդաշնակել և կատարել խմբերգերով՝ նպաստելով բազմաձայն երգեցողության տարածմանը։ 1923 թվականից ԱՄՆ-ում շարունակել գործունեությունը՝ հրատարակել «Հայ երգ-փունջ» շարքը, աջակցել սովետահայ մասսայական երգերին։
Գրիգոր Սյունին մնաց Գետաբեկից Ֆիլադելֆիա տանող ժողովրդական երգի կամուրջը՝ իր մշակումներով, խմբերգերով և անսահման նվիրումով ոգեշնչելով սերունդներին հայ երաժշտության խորքերով և բազմաձայնության գեղեցկությամբ։

### Русский
Классик армянской хоровой музыки 

Григор Ованесович Сюни (Мирзаян) скончался 18 декабря 1939 года в Филадельфии на 64-м году жизни, оставив неоценимое наследие армянской народной музыки как композитор, хоровой дирижёр, собиратель и гармонизатор народных песен, автор многоголосных обработок «Сарэри hovin mernim», «Сарэрэ hovela», «Алагяз», колыбельной «Ненни» и других, ставших классикой армянской хоровой музыки. Родился 10 сентября 1876 года в Гетабеке — внук ашуга Дадаси и сын народного поэта-певца.

С двух лет жил в Шуши, в 1891 поступил в Геворгянскую семинарию Эчмиадзина, под влиянием Кара-Мурзы и Комитаса занимался сбором и гармонизацией народных песен. В 1895 организовал хор в Шуши и дал концерт. В 1904 окончил Петербургскую консерваторию у Римского-Корсакова, Лядова, Глазунова, руководил хором местной армянской церкви. В 1905–1907 преподавал в Тифлисской Нерсисянской школе, поставил оперетту «Арегназан», написал музыкальную драму «Асли и Карам». С 1908 гастролировал по армянским городам, собирал мелодии, слегка гармонизировал и исполнял хорами, способствуя распространению многоголосия. С 1923 в США продолжал деятельность, издал серию «Армянский песенный букет».

Григор Сюни остался мостом народной песни от Гетабека до Филадельфии — своими обработками, хорами и безграничной преданностью, вдохновляя поколения глубинами армянской музыки и красотой многоголосия.



### English
Classic of Armenian Choral Music

Grigor Hovhannesi Syuni (Mirzayan) passed away on December 18, 1939, in Philadelphia at the age of 63, leaving an invaluable legacy of Armenian folk music as composer, choral conductor, collector and harmonizer of folk songs, author of polyphonic arrangements «Sareri hovin mernim», «Sarere hovela», «Alagyaz», lullaby «Nenni» and others, which became classics of Armenian choral music. Born on September 10, 1876, in Getabek — grandson of ashug Dadasi and son of a folk poet-singer.

From age two lived in Shushi, in 1891 entered Gevorgyan Seminary in Ejmiatsin, under the influence of Kara-Murza and Komitas engaged in collecting and harmonizing folk songs. In 1895 organized a choir in Shushi and gave a concert. In 1904 graduated from Petersburg Conservatory under Rimsky-Korsakov, Lyadov, Glazunov, led the local Armenian church choir. In 1905–1907 taught at Tiflis Nersisyan School, staged operetta «Aregnazan», wrote musical drama «Asli and Karam». From 1908 toured Armenian settlements, collecting melodies, lightly harmonizing and performing with choirs, contributing to the spread of polyphony. From 1923 in the USA continued activity, published «Armenian Song Bouquet» series.

Grigor Syuni remained the bridge of folk song from Getabek to Philadelphia — with his arrangements, choirs, and boundless dedication, inspiring generations with the depths of Armenian music and the beauty of polyphony.

1932 թվականի դեկտեմբերի 16-ին Կահիրեում բժշկի ընտանիքում ծնվեց Աիդա Միհրանի Բոյաջյանը՝ հայ նկարչուհի, որի տաղանդը կամրջեց Սփյուռքն ու Հայաստանը՝ գույներով լցնելով կտավներն ու գրքերի էջերը մինչև իր մահը 2019 թվականին:

Չորս տարեկանից նա հաճախել է ֆրանսիական կաթոլիկ դպրոց, իսկ 1946-ին Կահիրեում սովորել է հայտնի նկարիչ Աշոտ Զորյանի մոտ՝ ստեղծելով ծաղրանկարներ «Ալի-բաբա» մանկական շաբաթաթերթի համար: 1947 թվականին ընտանիքով հայրենադարձվելով Հայաստան՝ Աիդան ընդունվեց Երևանի դպրոց և պիոներպալատի գեղանկարչական բաժին: Նրա առաջին անհատական ցուցահանդեսը պիոներպալատում տեսավ Հակոբ Կոջոյանը, ում խորհրդով նա միանգամից 2-րդ կուրս ընդունվեց Փանոս Թերլեմեզյանի անվան գեղարվեստի ուսումնարան (գերազանց ավարտելով 1952-ին), այնուհետև սովորեց Երևանի գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտում Արա Բեքարյանի դասարանում՝ ստանալով Գրիբոյեդովի կրթաթոշակ և ամեն տարի ուղևորվելով Մոսկվա ու Լենինգրադ գլուխգործոցներ ուսումնասիրելու: 1957-ին մասնակցեց Երիտասարդության և ուսանողության համաշխարհային 6-րդ փառատոնին, իսկ 1959-ից դարձավ ԽՍՀՄ և Հայաստանի նկարիչների միության անդամ: Դեռ ուսման տարիներից մասնակցելով հանրապետական, միութենական և միջազգային ցուցահանդեսների՝ Աիդան զբաղվեց գեղանկարչությամբ, գրաֆիկայով և գրքերի նկարազարդմամբ՝ ստեղծելով մոտ հարյուր գիրք Հայաստանի և Սփյուռքի համար, ինչպես նաև էքսլիբրիսներ, որոնք ցուցադրվեցին Լեհաստանում, Չեխոսլովակիայում և այլուր: 1979-ին արժանացավ մրցանակի Աթաբեկ Խնկոյանի «Լուսին, լուսին, լուսերես» գրքի ձևավորման համար: Նրա գործերը պահվում են Հայաստանի ազգային պատկերասրահում, ինչպես նաև Ֆրանսիայում, Լիբանանում, Եգիպտոսում, Սիրիայում, Կանադայում, ԱՄՆ-ում (Նյու Յորք, Բոստոն, Լոս Անջելես, Ֆիլադելֆիա, Փասադենա): Աիդա Բոյաջյանը մնաց որպես կին, որի վրձինը հեքիաթ դարձրեց գրքերը և կյանք տվեց գույներին՝ հավերժացնելով հայկական արվեստի նուրբ գեղեցկությունը:

#### Русская версия

Волшебница цветов, пришедшая из Каира

16 декабря 1932 года в Каире в семье врача родилась Аида Миграновна Бояджян — армянская художница, чей талант соединил Диаспору и Армению, наполнив цветами холсты и страницы книг до своего ухода в 2019 году. С четырёх лет она училась во французской католической школе, а в 1946-м в Каире брала уроки у известного армянского художника Ашота Зоряна, создавая карикатуры для детского еженедельника «Али-баба». В 1947 году с семьёй репатриировавшись в Армению, Аида поступила в ереванскую школу и кружок изобразительного искусства Дворца пионеров. Её первая персональная выставка во Дворце пионеров привлекла внимание Акопа Коджояна, по совету которого она сразу на второй курс поступила в художественное училище имени Паноса Терлемезяна (окончила с отличием в 1952-м), затем училась в Ереванском художественно-театральном институте в классе Ара Бекаряна, получая стипендию имени Грибоедова и ежегодно ездя в Москву и Ленинград изучать шедевры. В 1957-м участвовала в 6-м Всемирном фестивале молодёжи и студентов, а с 1959-го стала членом Союзов художников СССР и Армении. Ещё в студенческие годы участвуя в республиканских, союзных и международных выставках, Аида занималась живописью, графикой и иллюстрацией книг — создала около ста книг для Армении и Диаспоры, а также экслибрисы, выставлявшиеся в Польше, Чехословакии и других странах. В 1979-м получила приз за оформление детской книги Атабека Хнкояна «Лусин, лусин, лусерес». Её работы хранятся в Национальной галерее Армении, а также во Франции, Ливане, Египте, Сирии, Канаде, США (Нью-Йорк, Бостон, Лос-Анджелес, Филадельфия, Пасадена). Аида Бояджян осталась как женщина, чья кисть превращала книги в сказки и оживляла цвета, увековечив нежную красоту армянского искусства.

#### English Version

The Enchantress of Colors Who Came from Cairo

On December 16, 1932, in Cairo in a doctor’s family, Aida Mihran Boyajyan was born — an Armenian artist whose talent bridged the Diaspora and Armenia, filling canvases and book pages with colors until her passing in 2019. From the age of four, she attended a French Catholic school, and in 1946 in Cairo she took lessons from the famous Armenian artist Ashot Zoryan, creating caricatures for the children’s weekly “Ali-Baba.” In 1947, repatriating with her family to Armenia, Aida entered a Yerevan school and the fine arts section of the Pioneers’ Palace. Her first solo exhibition at the Pioneers’ Palace was seen by Hakob Kojoyan, on whose advice she was admitted directly to the second year of the Panos Terlemezian Art College (graduating with honors in 1952), then studied at the Yerevan Art-Theater Institute in Ara Bekaryan’s class, receiving the Griboyedov scholarship and traveling annually to Moscow and Leningrad to study masterpieces. In 1957, she participated in the 6th World Festival of Youth and Students, and from 1959 became a member of the USSR and Armenian Artists’ Unions. Even in her student years, participating in republican, union, and international exhibitions, Aida engaged in painting, graphics, and book illustration — creating about a hundred books for Armenia and the Diaspora, as well as ex-libris displayed in Poland, Czechoslovakia, and elsewhere. In 1979, she won a prize for designing Atabek Khnkoyan’s children’s book “Lusin, Lusin, Lusere.” Her works are kept in the National Gallery of Armenia, as well as in France, Lebanon, Egypt, Syria, Canada, the USA (New York, Boston, Los Angeles, Philadelphia, Pasadena). Aida Boyajyan remained as a woman whose brush turned books into fairy tales and brought colors to life, eternalizing the delicate beauty of Armenian art.

Արտաշես Մկրտչի Մամիջանյանը ծնվել է 1910 թվականի դեկտեմբերի 15-ին Մեղրիում՝ հայ խորհրդային ճարտարապետ, ՀԽՍՀ վաստակավոր շինարար (1960), ԽՄԿԿ անդամ (1945), ով իր կյանքը նվիրել է Հայաստանի ճարտարապետության ինդուստրիալացմանը

Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտի ճարտարապետության ամբիոնի վարիչ (1967–1983), պրոֆեսոր (1971), Հայպետնախագիծի գլխավոր ճարտարապետ և Երևանի ժամանակակից դեմքի ստեղծող։ Մահացել է 1999 թվականի հուլիսի 22-ին Երևանում՝ կյանքի 89-րդ տարում։ 1938 թվականին ավարտել Երևանի Կարլ Մարքսի անվան պոլիտեխնիկական ինստիտուտը, աշխատել նույն ինստիտուտի ճարտարապետության ամբիոնում։ 

Նրա նախագծերով կառուցվել են Հաղթանակի կամուրջը (1943, ինժեներ՝ Սիմոն Հովնանյան), Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտի գլխավոր մասնաշենքը (1955), գիտահետազոտական բաժինը (1960), ռադիո-էլեկտրոնիկայի ֆակուլտետը (1976), մարզական համալիրը (1977), Կենտրոնական բանկի մասնաշենքը (1983), փորձնական բնակելի տները (1963–1968), վարչական շենքեր Աշտարակում և Ստեփանավանում։ Կազմել է ՀՊՃՀ համալիրի գլխավոր հատակագիծը (1950)։ 

Արտաշես Մամիջանյանը մնաց Մեղրիից Երևան տանող ճարտարապետական կամուրջը՝ իր շենքերով, նախագծերով և անսահման նվիրումով ոգեշնչելով սերունդներին խորհրդային Հայաստանի ճարտարապետության գեղեցկությամբ և ֆունկցիոնալությամբ։

—

### Русский
Автор Моста Победы и ЕПИ

Арташес Мкртичевич Мамиджанян родился 15 декабря 1910 года в Мегри — армянский советский архитектор, заслуженный строитель АрмССР (1960), член КПСС (1945), посвятивший жизнь индустриализации армянской архитектуры, став заведующим кафедрой архитектуры Ереванского политехнического института (1967–1983), профессором (1971), главным архитектором «Айпетнахагит» и создателем современного облика Еревана. Умер 22 июля 1999 года в Ереване на 89-м году жизни. В 1938 окончил Ереванский политехнический институт им. К. Маркса, работал на кафедре архитектуры того же института.

По его проектам построены Мост Победы (1943, инженер Симон Овнанян), главное здание Ереванского политехнического института (1955), научно-исследовательский корпус (1960), факультет радиоэлектроники (1976), спортивный комплекс (1977), здание Центрального банка (1983), экспериментальные жилые дома (1963–1968), административные здания в Аштараке и Степанаване. Составил генеральный план комплекса ЕПИ (1950).

Арташес Мамиджанян остался архитектурным мостом от Мегри до Еревана — своими зданиями, проектами и безграничной преданностью, вдохновляя поколения красотой и функциональностью архитектуры советской Армении.

—

### English
Designer of Victory Bridge and YPI: Architectural Face of Yerevan

Artashes Mkrtichi Mamijanyan was born on December 15, 1910, in Meghri — Armenian Soviet architect, Honored Builder of the Armenian SSR (1960), CPSU member (1945), who devoted his life to the industrialization of Armenian architecture, becoming head of the Architecture Department at Yerevan Polytechnic Institute (1967–1983), professor (1971), chief architect of “Aypetnakhagit,” and creator of modern Yerevan’s appearance. Died on July 22, 1999, in Yerevan at the age of 88. Graduated from Yerevan Polytechnic Institute named after K. Marx in 1938, worked at the institute’s architecture department.

Designed Victory Bridge (1943, engineer Simon Hovnanyan), main building of Yerevan Polytechnic Institute (1955), research building (1960), radio electronics faculty (1976), sports complex (1977), Central Bank building (1983), experimental residential houses (1963–1968), administrative buildings in Ashtarak and Stepanavan. Compiled the master plan for YPI complex (1950).

Artashes Mamijanyan remained the architectural bridge from Meghri to Yerevan — with his buildings, designs, and boundless dedication, inspiring generations with the beauty and functionality of Soviet Armenian architecture.

—