Կահիրեից եկած գույների կախարդուհին

1932 թվականի դեկտեմբերի 16-ին Կահիրեում բժշկի ընտանիքում ծնվեց Աիդա Միհրանի Բոյաջյանը՝ հայ նկարչուհի, որի տաղանդը կամրջեց Սփյուռքն ու Հայաստանը՝ գույներով լցնելով կտավներն ու գրքերի էջերը մինչև իր մահը 2019 թվականին:

Չորս տարեկանից նա հաճախել է ֆրանսիական կաթոլիկ դպրոց, իսկ 1946-ին Կահիրեում սովորել է հայտնի նկարիչ Աշոտ Զորյանի մոտ՝ ստեղծելով ծաղրանկարներ «Ալի-բաբա» մանկական շաբաթաթերթի համար: 1947 թվականին ընտանիքով հայրենադարձվելով Հայաստան՝ Աիդան ընդունվեց Երևանի դպրոց և պիոներպալատի գեղանկարչական բաժին: Նրա առաջին անհատական ցուցահանդեսը պիոներպալատում տեսավ Հակոբ Կոջոյանը, ում խորհրդով նա միանգամից 2-րդ կուրս ընդունվեց Փանոս Թերլեմեզյանի անվան գեղարվեստի ուսումնարան (գերազանց ավարտելով 1952-ին), այնուհետև սովորեց Երևանի գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտում Արա Բեքարյանի դասարանում՝ ստանալով Գրիբոյեդովի կրթաթոշակ և ամեն տարի ուղևորվելով Մոսկվա ու Լենինգրադ գլուխգործոցներ ուսումնասիրելու: 1957-ին մասնակցեց Երիտասարդության և ուսանողության համաշխարհային 6-րդ փառատոնին, իսկ 1959-ից դարձավ ԽՍՀՄ և Հայաստանի նկարիչների միության անդամ: Դեռ ուսման տարիներից մասնակցելով հանրապետական, միութենական և միջազգային ցուցահանդեսների՝ Աիդան զբաղվեց գեղանկարչությամբ, գրաֆիկայով և գրքերի նկարազարդմամբ՝ ստեղծելով մոտ հարյուր գիրք Հայաստանի և Սփյուռքի համար, ինչպես նաև էքսլիբրիսներ, որոնք ցուցադրվեցին Լեհաստանում, Չեխոսլովակիայում և այլուր: 1979-ին արժանացավ մրցանակի Աթաբեկ Խնկոյանի «Լուսին, լուսին, լուսերես» գրքի ձևավորման համար: Նրա գործերը պահվում են Հայաստանի ազգային պատկերասրահում, ինչպես նաև Ֆրանսիայում, Լիբանանում, Եգիպտոսում, Սիրիայում, Կանադայում, ԱՄՆ-ում (Նյու Յորք, Բոստոն, Լոս Անջելես, Ֆիլադելֆիա, Փասադենա): Աիդա Բոյաջյանը մնաց որպես կին, որի վրձինը հեքիաթ դարձրեց գրքերը և կյանք տվեց գույներին՝ հավերժացնելով հայկական արվեստի նուրբ գեղեցկությունը:

#### Русская версия

Волшебница цветов, пришедшая из Каира

16 декабря 1932 года в Каире в семье врача родилась Аида Миграновна Бояджян — армянская художница, чей талант соединил Диаспору и Армению, наполнив цветами холсты и страницы книг до своего ухода в 2019 году. С четырёх лет она училась во французской католической школе, а в 1946-м в Каире брала уроки у известного армянского художника Ашота Зоряна, создавая карикатуры для детского еженедельника «Али-баба». В 1947 году с семьёй репатриировавшись в Армению, Аида поступила в ереванскую школу и кружок изобразительного искусства Дворца пионеров. Её первая персональная выставка во Дворце пионеров привлекла внимание Акопа Коджояна, по совету которого она сразу на второй курс поступила в художественное училище имени Паноса Терлемезяна (окончила с отличием в 1952-м), затем училась в Ереванском художественно-театральном институте в классе Ара Бекаряна, получая стипендию имени Грибоедова и ежегодно ездя в Москву и Ленинград изучать шедевры. В 1957-м участвовала в 6-м Всемирном фестивале молодёжи и студентов, а с 1959-го стала членом Союзов художников СССР и Армении. Ещё в студенческие годы участвуя в республиканских, союзных и международных выставках, Аида занималась живописью, графикой и иллюстрацией книг — создала около ста книг для Армении и Диаспоры, а также экслибрисы, выставлявшиеся в Польше, Чехословакии и других странах. В 1979-м получила приз за оформление детской книги Атабека Хнкояна «Лусин, лусин, лусерес». Её работы хранятся в Национальной галерее Армении, а также во Франции, Ливане, Египте, Сирии, Канаде, США (Нью-Йорк, Бостон, Лос-Анджелес, Филадельфия, Пасадена). Аида Бояджян осталась как женщина, чья кисть превращала книги в сказки и оживляла цвета, увековечив нежную красоту армянского искусства.

#### English Version

The Enchantress of Colors Who Came from Cairo

On December 16, 1932, in Cairo in a doctor’s family, Aida Mihran Boyajyan was born — an Armenian artist whose talent bridged the Diaspora and Armenia, filling canvases and book pages with colors until her passing in 2019. From the age of four, she attended a French Catholic school, and in 1946 in Cairo she took lessons from the famous Armenian artist Ashot Zoryan, creating caricatures for the children’s weekly “Ali-Baba.” In 1947, repatriating with her family to Armenia, Aida entered a Yerevan school and the fine arts section of the Pioneers’ Palace. Her first solo exhibition at the Pioneers’ Palace was seen by Hakob Kojoyan, on whose advice she was admitted directly to the second year of the Panos Terlemezian Art College (graduating with honors in 1952), then studied at the Yerevan Art-Theater Institute in Ara Bekaryan’s class, receiving the Griboyedov scholarship and traveling annually to Moscow and Leningrad to study masterpieces. In 1957, she participated in the 6th World Festival of Youth and Students, and from 1959 became a member of the USSR and Armenian Artists’ Unions. Even in her student years, participating in republican, union, and international exhibitions, Aida engaged in painting, graphics, and book illustration — creating about a hundred books for Armenia and the Diaspora, as well as ex-libris displayed in Poland, Czechoslovakia, and elsewhere. In 1979, she won a prize for designing Atabek Khnkoyan’s children’s book “Lusin, Lusin, Lusere.” Her works are kept in the National Gallery of Armenia, as well as in France, Lebanon, Egypt, Syria, Canada, the USA (New York, Boston, Los Angeles, Philadelphia, Pasadena). Aida Boyajyan remained as a woman whose brush turned books into fairy tales and brought colors to life, eternalizing the delicate beauty of Armenian art.