Հայ եկեղեցում նրա  հոգեհանգստի արարողությունը կարող եր խնդիր դառնալ ռուս և հայ եկեղեցիների հարաբերություններում

1910 թվականի նոյեմբերի 20-ին մահացել  է համաշխարհային և ռուս գրականության դասական Լև Նիկոլայի Տոլստոյը 

Երբ գրողը հեռացավ կյանքից, ռուս  հոգեւորականները, ռուսական եկեղեցու կանոններին համապատասխան, հրաժարվեցին կատարել գրողի հոգեհանգստի արարողությունը։
Գոյություն ունի արխիվային փաստաթուղթ, ըստ որի՝ Տոլստոյի հուղարկավորության օրը Սանկտ Պետերբուրգի Հայ Առաքելական եկեղեցում մեծ գրողի պատվին սգո աղոթք է կատարվել։
Սանկտ Պետերբուրգի անվտանգության վարչության պետ, գնդապետ ֆոն Կոտենի զեկուցումը Ռուսական կայսրության ներքին գործերի նախարար Պյոտր Ստոլիպինին. «…ժամը 12-ին հայ Եկեղեցում, կայացավ հոգեհանգստի արարողությունը   որին մասնակցում էին մոտ 200 հոգի ՝ հիմնականում հայեր, և ուսանողության  մի փոքր մասը։  Արարողության ավարտին հավատացյալները ցրվեցին, սակայն մի քանի րոպե անց ուսանողներն ու ուսանողուհիները սկսեցին ժամանել եկեղեցի։  Հայ հոգեւորականները երկրորդ անգամ կատարեցին հոգեհանգստյան արարողություն, որի ավարտից հետո եկեղեցին այլեւս չէր կարող ընդունել բոլոր հավատացյալներին, որոնց մի զգալի մասը կանգնած էր հայկական եկեղեցու գավթում և բակում։   Արարողության ավարտին գավիթում և եկեղեցու բակի մէջ բոլորը երգեցին «Հավերժ հիշատակ»ը…»։

20  ноября  1910 года-  скончался Лев николаевич  Толстой- классик мировой и русской литературы- заупокойный молебен проведенный армянской церковью по отлученному от Русской Православной Церкви и преданному анафеме Толстому  мог стать поводом к осложнению  отношений между Русской и Армянской церквями. Однако, история не получила публичной огласки В феврале 1901 года Толстой был предан анафеме. Через девять лет, когда писатель отошел в мир иной, священнослужители, согласно правилам русской церкви, отказались отпевать писателя.
Существует  архивный документ, согласно которому в день похорон Толстого в Армянской Апостольской церкви Санкт-Петербурга была проведена заупокойная молитва в честь великого писателя.
Доклад начальника Петербургского охранного отделения полковника фон Коттена министру внутренних дел Российской империи Петру Столыпину: «….в 12 часов дня была отслужена в Армянской церкви панихида по покойному Л. Н. Толстому, на которой присутствовало около 200 человек молящихся, преимущественно армян, и незначительная часть учащейся молодёжи. По окончании панихиды молящиеся разошлись, но чрез несколько минут в церковь начали прибывать студенты и курсистки. Армянское духовенство вторично совершило панихиду, к концу которой церковь уже не могла вместить всех молящихся, значительная часть которых стояла на паперти и во дворе при Армянской церкви. По окончании панихиды все находившиеся на паперти и на церковном дворе пропели «Вечная память»…»