Գրական Հաշվենկատ Ճանապարհը

1931 թվականի հուլիսի 16-ին Լոռու մարզի Գարգառ գյուղում ծնվել է Վիկտոր Ռուբենի Բալայանը՝ արձակագիր, լրագրող, թարգմանիչ: 

Վիկտոր Բալայանը 1954 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետը: Նրա մասնագիտական կարիերան սկսվել է լրագրությունից. նա աշխատել է «Պիոներ կանչ» թերթում որպես գրական աշխատող, ապա՝ «Ավանգարդ» թերթում որպես բաժնի վարիչ: Հետագայում նա դարձել է այդ թերթերի պատասխանատու քարտուղարը: 1968-1970 թվականներին նա ղեկավարել է «Հայաստան» հրատարակչության մանկապատանեկան գրականության խմբագրությունը և դասախոսել Երևանի համալսարանի ժուռնալիստիկայի բաժնում՝ դասավանդելով «Գրականությունը և արվեստը լրագրի էջերում» առարկան: 1970-1974 թվականներին եղել է «Հայաստան» հրատարակչության գլխավոր խմբագիրը, իսկ 1974-1979 թվականներին՝ «Սովետական գրող» հրատարակչության տնօրենը: 1979-1984 թվականներին նա զբաղեցրել է ՀԽՍՀ մինիստրների խորհրդի հեռուստատեսության և ռադիոհաղորդումների պետական կոմիտեի նախագահի առաջին տեղակալի պաշտոնը, իսկ 1984 թվականից եղել է ՀԽՍՀ պետկինոյի նախագահի առաջին տեղակալը և «Հայֆիլմ» կինոստուդիայի տնօրենը: 

Բալայանի գրական ստեղծագործությունները ներառում են վիպակներ, պատմվածքներ և պիեսներ: Նրա գործերից առավել հայտնի են «Քանդված նկուղի գաղտնիքը» և «Լույս և ստվեր», որոնք թարգմանվել են ռուսերեն և լատիշերեն: 1983 թվականին Երևանի հեռուստատեսությամբ ներկայացվել է նրա «Հանդիպում առողջարանում» պիեսը: Նրա ստեղծագործությունները, ինչպիսիք են «Անտեսանելի հետքեր», «Վտանգավոր արահետ», «Մշուշը ցրվում է», «Բանալի» և «Հավատ», արտացոլում են խորը մտորումներ կյանքի, ճակատագրի և մարդկային հարաբերությունների մասին: Բացի սեփական գրական աշխատանքներից, Բալայանը զբաղվել է թարգմանությամբ՝ ռուսերենից հայերեն փոխադրելով մի շարք արկածային և գիտաֆանտաստիկ գործեր, այդ թվում՝ Զբիգնև Նենացկիի, Հաննա Պրոշկովայի և Ուիլյամ Այրիշի ստեղծագործությունները: 

1970 թվականից Բալայանը եղել է ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ, ինչը վկայում է նրա ճանաչումը գրական աշխարհում: Նրա ստեղծագործությունները, որոնք բնութագրվում են խորությամբ և մարդկային զգացմունքների նուրբ պատկերմամբ, մեծ ներդրում են ունեցել հայ արձակի զարգացման գործում: Վիկտոր Բալայանը մահացել է 1995 թվականի հունվարի 31-ին Երևանում և թաղվել է իր հայրենի Գարգառ գյուղում: Նրա գրական ժառանգությունը շարունակում է ոգեշնչել ընթերցողներին՝ հիշեցնելով հայ ժողովրդի պատմության և մշակույթի խոր արմատների մասին: 

—

Путь Прозы Виктора Балаяна 

16 июля 1931 года в селе Гаргар Лорийской области Армении родился Виктор Рубенович Балаян, прозаик, журналист, переводчик. 

Виктор Балаян окончил филологический факультет Ереванского государственного университета в 1954 году. Его профессиональная карьера началась в журналистике: он работал литературным сотрудником в газете «Пионер канч», затем заведующим отделом в газете «Авангард». Позже он стал ответственным секретарём этих изданий. В 1968–1970 годах Балаян возглавлял редакцию детско-юношеской литературы издательства «Айастан» и преподавал в Ереванском университете на факультете журналистики, ведя курс «Литература и искусство на страницах прессы». В 1970–1974 годах он был главным редактором издательства «Айастан», а в 1974–1979 годах — директором издательства «Советский писатель». С 1979 по 1984 год Балаян занимал пост первого заместителя председателя Государственного комитета Армянской ССР по телевидению и радиовещанию, а с 1984 года был первым заместителем председателя Госкино Армянской ССР и директором киностудии «Айфильм». 

Литературное творчество Балаяна включает повести, рассказы и пьесы. Среди его наиболее известных работ — «Тайна разрушенного подвала» и «Свет и тень», переведённые на русский и латышский языки. В 1983 году на Ереванском телевидении была представлена его пьеса «Встреча на курорте». Его произведения, такие как «Невидимые следы», «Опасная тропа», «Туман рассеивается», «Ключ» и «Вера», отражают глубокие размышления о жизни, судьбе и человеческих отношениях. Помимо собственных литературных работ, Балаян занимался переводами, переведя с русского на армянский ряд приключенческих и научно-фантастических произведений, включая работы Збигнева Ненацкого, Ханны Прошковой и Уильяма Айриша. 

С 1970 года Балаян был членом Союза писателей СССР, что свидетельствует о его признании в литературном сообществе. Его произведения, отличающиеся глубиной и тонким изображением человеческих чувств, внесли значительный вклад в развитие армянской прозы. Виктор Балаян скончался 31 января 1995 года в Ереване и был похоронен в родном селе Гаргар. Его литературное наследие продолжает вдохновлять читателей, напоминая о глубоких корнях истории и культуры армянского народа. 

—

The Literary Path of Viktor Balayan 

On July 16, 1931, in the village of Gargarr, Lori Province, Armenia, Viktor Rubenovich Balayan was born, a prose writer, journalist, and translator. 

Viktor Balayan graduated from the Faculty of Philology at Yerevan State University in 1954. His professional career began in journalism: he worked as a literary employee at the newspaper *Pioner Kanch* and later as a department head at *Avangard*. He subsequently served as the responsible secretary for both publications. From 1968 to 1970, Balayan headed the children’s and youth literature department at *Hayastan* publishing house and taught at Yerevan State University’s journalism department, leading the course “Literature and Art in the Press.” From 1970 to 1974, he was the chief editor of *Hayastan* publishing house, and from 1974 to 1979, he served as director of *Soviet Writer* publishing house. Between 1979 and 1984, he was the first deputy chairman of the Armenian SSR State Committee for Television and Radio Broadcasting, and from 1984, he held the position of first deputy chairman of the Armenian SSR State Committee for Cinematography and director of the *Hayfilm* studio. 

Balayan’s literary works include novellas, short stories, and plays. His most notable works include *The Secret of the Destroyed Basement* and *Light and Shadow*, which were translated into Russian and Latvian. In 1983, his play *Meeting at the Resort* was broadcast on Yerevan television. His works, such as *Invisible Traces*, *Dangerous Path*, *The Fog Dissipates*, *The Key*, and *Faith*, reflect deep contemplations on life, fate, and human relationships. In addition to his own literary creations, Balayan translated several adventure and science fiction works from Russian to Armenian, including those by Zbigniew Nienacki, Hanna Proszkowska, and William Irish. 

From 1970, Balayan was a member of the USSR Writers’ Union, a testament to his recognition in the literary world. His works, characterized by depth and a subtle portrayal of human emotions, made a significant contribution to the development of Armenian prose. Viktor Balayan passed away on January 31, 1995, in Yerevan and was buried in his native village of Gargarr. His literary legacy continues to inspire readers, reminding them of the profound roots of Armenian history and culture.