Հայ Կերպարվեստի Խորագետը՝

Վիլհելմ Հարությունի Մաթևոսյանը մահացել է 2001 թվականի սեպտեմբերի 18-ին Երևանում։ Հայ արվեստաբան է, արվեստագիտության թեկնածու (1963)։

1955 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանը։ 1961 թվականից աշխատել է ՀՀ ԳԱԱ Արվեստի ինստիտուտում։ Զբաղվել է XX դարի հայ ականավոր նկարիչների ժառանգության պատմատեսական ուսումնասիրությամբ՝ դրանք դիտարկելով համաեվրոպական մշակույթի զարգացման համատեքստում։ Նրա հետազոտական մեթոդի հիմքում ընկած է արվեստի ինքնակա էության և իրականության զուգահեռության գաղափարը։

Մաթևոսյանի հիմնական աշխատանքները նվիրված են հայ նկարիչների, մասնավորապես Սեդրակ Առաքելյանի, Հակոբ Կոջոյանի և Մարտիրոս Սարյանի ստեղծագործությունների վերլուծությանը։ Նրա գրքերը՝ «Սեդրակ Առաքելյան» (1963), «Հակոբ Կոջոյան. Արվեստը» (1971), «Մարտիրոս Սարյան» (1975, հայերեն, ռուսերեն, անգլերեն), «Մարտիրոս Սարյանի էսթետիկական հայացքները» (1980), «Մարտիրոս Սարյան. գրքային նկարազարդումները» (1980), «Մարգարե» (1990), «Երեք կիսադեմ» (2002), «Հակոբ Կոջոյան» (2003), կարևոր ներդրում են ունեցել հայ արվեստի պատմության ուսումնասիրության մեջ։ Նրա աշխատանքները խորությամբ բացահայտում են հայ արվեստի առանձնահատկությունները՝ համեմատական վերլուծության միջոցով կապելով դրանք համաշխարհային արվեստի հետ։

### Русский

Знаток армянского искусства:

Вильгельм Арутюнович Матевоссян умер 18 сентября 2001 года в Ереване. Армянский искусствовед, кандидат искусствоведения (1963).

В 1955 году окончил Ереванский государственный университет. С 1961 года работал в Институте искусств Национальной академии наук Армении. Занимался историко-теоретическим изучением наследия выдающихся армянских художников XX века, рассматривая их творчество в контексте развития общеевропейской культуры. В основе его исследовательского метода лежит идея параллелизма самобытной сущности искусства и реальности.

Основные работы Матевоссяна посвящены анализу творчества армянских художников, в частности Седрака Аракеляна, Акопа Коджояна и Мартироса Сарьяна. Его книги, такие как «Седрак Аракелян» (1963), «Акоп Коджоян. Искусство» (1971), «Мартирос Сарьян» (1975, на армянском, русском и английском языках), «Эстетические взгляды Мартироса Сарьяна» (1980), «Мартирос Сарьян: книжные иллюстрации» (1980), «Маргаре» (1990), «Три профиля» (2002) и «Акоп Коджоян» (2003), внесли значительный вклад в изучение истории армянского искусства. Его труды глубоко раскрывают особенности армянского искусства, связывая их с мировым искусством через сравнительный анализ.

### English

Expert of Armenian Art

Vilhelm Harutyunovich Matevosyan died on September 18, 2001, in Yerevan. He was an Armenian art historian, candidate of art history (1963).

In 1955, he graduated from Yerevan State University. From 1961, he worked at the Institute of Arts of the National Academy of Sciences of Armenia. He focused on the historical and theoretical study of the legacy of prominent 20th-century Armenian artists, analyzing their work within the context of European cultural development. His research method was based on the concept of parallelism between the autonomous essence of art and reality.

Matevosyan’s major works are dedicated to analyzing the creations of Armenian artists, particularly Sedrak Arakelyan, Hakob Kojoyan, and Martiros Saryan. His books, including *Sedrak Arakelyan* (1963), *Hakob Kojoyan: Art* (1971), *Martiros Saryan* (1975, in Armenian, Russian, and English), *Martiros Saryan’s Aesthetic Views* (1980), *Martiros Saryan: Book Illustrations* (1980), *Margare* (1990), *Three Profiles* (2002), and *Hakob Kojoyan* (2003), made significant contributions to the study of Armenian art history. His works deeply explore the characteristics of Armenian art, connecting them to global art through comparative analysis.