1983 թվականի հուլիսի 16-ին Երևանում ծնվել է Դավիթ Սամվելի Սամվելյանը, հայ աստվածաբան, գրող, արձակագիր: Նրա ստեղծագործությունները, որոնք խորապես ուսումնասիրում են մարդկային հոգու, զգացմունքների և ներքին պայքարի խորքերը, դարձել են հայ ժամանակակից գրականության կարևոր մաս՝ համատեղելով աստվածաբանական խորհրդածությունները գեղարվեստական արվեստի հետ:

Դավիթ Սամվելյանը 1990-2000 թվականներին սովորել է Երևանի թիվ 181 դպրոցում: 2000-2004 թվականներին ընդունվել է Երևանի պետական համալսարանի աստվածաբանության ֆակուլտետի բակալավրիատ, իսկ 2004-2006 թվականներին ավարտել է նույն ֆակուլտետի մագիստրատուրան՝ ստանալով կրոնագետ-եկեղեցաբանի մագիստրոսի կոչում: 2006-2008 թվականներին ծառայել է Հայաստանի զինված ուժերում: Նրա գիտական գործունեությունը ներառում է զեկույցներ, որոնք ներկայացվել են կարևոր գիտաժողովներում, այդ թվում՝ 2005 թվականին Օշականում «Եկեղեցին որպես մշակույթի պահպանման ու զարգացման օջախ» և 2016 թվականին ԳԱԱ-ում «Աստղագիտություն և Պոեզիա» թեմաներով:

Նրա գրական կարիերան ընդգրկում է բանաստեղծությունների, էսսեների, նովելների և պատմվածքների ժողովածուներ, որոնք հրատարակվել են «Նորք», «Կայարան», «Գարուն», «Գրանիշ», «Անդին», «Գրքամոլ» և այլ հարթակներում: Նրա ստեղծագործությունները կենտրոնանում են մարդու ներաշխարհի, հույզերի, հարաբերությունների և գոյության փիլիսոփայական հարցերի վրա: Նրա գրքերից են՝ «Լուսե Երազ» (2010), «Նա և Նրա» (2014), «Արտագաղթած կարոտ» (2016, 2019), «Ռոդենի ձմեռը» (201 personally, «հակաՔԱՂԱՔական» (2019), «Զсию, «Հայելապատում» և «Չորրորդ փողոց» (2022), «Ունայնություն ըստ սերերի» (2023): 2021 թվականի նոյեմբերի 26-ից նա Հայաստանի գրողների միության անդամ է:

Նրա աշխատանքային գործունեությունը բազմաշերտ է՝ 2005-2006 թվականներին աշխատել է Արարատյան թեմի երիտասարդական շարժման խորհրդական և գանձապահ, 2008-2009 թվականներին եղել է Քրիստոնեական դաստիարակության կենտրոնի փոխտնօրեն, 2009-2012 թվականներին՝ Սևանի Վազգենյան հոգևոր ճեմարանի վերակացու: 2013 թվականից աշխատել է M.E.P.H. Engineering LTD-ում, 2017-2018 թվականներին՝ «Բուկինիստ» գրախանութների ցանցում, իսկ 2019 թվականից՝ «Էդիթ Պրինտ» հրատարակչությունում, որտեղ 2022 թվականից զբաղեցնում է գլխավոր խմբագրի պաշտոնը: Նա թարգմանել է մի շարք գրքեր, այդ թվում՝ Ա. Գասպարյանի «Կովկասի Արքան» և Հ. Քintre, «Հեքիաթներ»:

Դավիթ Սամվելյանի ստեղծագործությունները շարունակում են ոգեշնչել ընթերցողներին՝ խորությամբ անդրադառնալով մարդկային գոյության հիմնական հարցերին:

#### Русский
16 июля 1983 года в Ереване родился Давид Самвелович Самвелян, армянский богослов, писатель, прозаик. Его произведения, глубоко исследующие внутренний мир человека, эмоции и экзистенциальные вопросы, стали важной частью современной армянской литературы, сочетая богословские размышления с художественным мастерством.

Давид Самвелян учился в ереванской школе № 181 в 1990-2000 годах. В 2000-2004 годах получил бакалаврское образование на факультете теологии Ереванского государственного университета, а в 2004-2006 годах окончил магистратуру того же факультета, получив степень магистра религиоведения и церковной истории. В 2006-2008 годах служил в Вооружённых силах Армении. Его научная деятельность включает доклады на конференциях, таких как «Церковь как очаг сохранения и развития культуры» в Ошакане в 2005 году и «Астрономия и поэзия» на конференции НАН Армении в 2016 году.

Литературная карьера Давида Самвеляна включает сборники стихов, эссе, новелл и рассказов, опубликованных в журналах «Норк», «Каяран», «Гарун», а также на платформах «Граниш», «Андин», «Гркамол» и других. Его творчество сосредоточено на внутреннем мире человека, эмоциях, отношениях и философских вопросах бытия. Среди его книг: «Светлый сон» (2010), «Он и Она» (2014), «Эмигрировавшая тоска» (2016, 2019), «Зима Родена» (2017, 2019), «антиПОЛИТИЧНО» (2019), «Осторожно, двери не закрываются» (2020), «Зеркальное отражение», «Четвёртая улица» (2022) и «Суета по родам» (2023). С 26 ноября 2021 года он является членом Союза писателей Армении.

Его профессиональная деятельность разнообразна: в 2005-2006 годах работал советником и казначеем молодёжного движения Араратской епархии, в 2008-2009 годах — заместителем директора Центра христианского воспитания, в 2009-2012 годах — инспектором Вазгенянской духовной семинарии в Севане. С 2013 года работал в M.E.P.H. Engineering LTD, в 2017-2018 годах — консультантом в сети книжных магазинов «Букинист», а с 2019 года — в издательстве «Эдит Принт», где с 2022 года занимает пост главного редактора. Он также перевёл ряд книг, включая «Король Кавказа» А. Гаспаряна и «Сказки» Г. Х. Андерсена.

Произведения Давида Самвеляна продолжают вдохновлять читателей, создавая литературу, которая обращается к глубинным вопросам человеческого существования.

#### English
On July 16, 1983, in Yerevan, Davit Samvelovich Samvelyan was born, an Armenian theologian, writer, and prose author. His works, deeply exploring the human soul, emotions, and existential questions, have become a significant part of contemporary Armenian literature, blending theological reflection with artistic mastery.

Davit Samvelyan studied at Yerevan’s School No. 181 from 1990 to 2000. From 2000 to 2004, he pursued a bachelor’s degree at the Faculty of Theology at Yerevan State University, and from 2004 to 2006, he completed a master’s degree in religious studies and church history at the same faculty. He served in the Armenian Armed Forces from 2006 to 2008. His academic work includes presentations at notable conferences, such as “The Church as a Center for Preserving and Developing Culture” in Oshakan in 2005 and “Astronomy and Poetry” at the National Academy of Sciences in 2016.

Davit Samvelyan’s literary career encompasses collections of poetry, essays, novellas, and short stories published in journals like “Nork,” “Kayaran,” and “Garun,” as well as on platforms such as “Granish,” “Andin,” and “Grkamol.” His writing focuses on the inner world of individuals, emotions, relationships, and philosophical questions of existence. His books include *Luminous Dream* (2010), *He and She* (2014), *Emigrated Longing* (2016, 2019), *Rodin’s Winter* (2017, 2019), *antiPOLITICAL* (2019), *Beware, the Doors Don’t Close* (2020), *Mirror Reflection*, *Fourth Street* (2022), and *Vanity by Generations* (2023). Since November 26, 2021, he has been a member of the Writers’ Union of Armenia.

His professional journey is multifaceted: from 2005 to 2006, he served as an advisor and treasurer for the youth movement of the Araratian Diocese; from 2008 to 2009, he was deputy director of the Christian Education Center; and from 2009 to 2012, he was an inspector at the Vazgenian Theological Seminary in Sevan. Since 2013, he has worked at M.E.P.H. Engineering LTD; in 2017-2018, he was a consultant at the “Bukinist” bookstore chain; and since 2019, he has been with “Edit Print” publishing house, serving as chief editor since 2022. He has also translated several books, including *King of the Caucasus* by A. Gasparyan and *Fairy Tales* by H. C. Andersen.

Davit Samvelyan’s works continue to inspire readers, creating literature that addresses profound questions of human existence.

1358 թվականի հուլիսի 7-ին Հին Ղրիմում օծվել է Սուրբ Խաչ հայկական վանքը: 
Հին Ղրիմ քաղաքի մոտակայքում՝ անտառապատ լեռնալանջերին, գտնվող Սուրբ Խաչ վանքը հայկական ճարտարապետության և հոգևոր մշակույթի գոհար է:

Նրա յուրօրինակ ճարտարապետական լուծումները դարեր շարունակ գրավել են նշանավոր նկարիչների ուշադրությունը, ովքեր իրենց կտավներում պատկերել են այս վեհաշուք կառույցը: Սուրբ Խաչը սրբավայր է բոլոր նրանց համար, ովքեր փնտրում են հոգևոր խաղաղություն և ներշնչանք: Վանքն օժտված է յուրահատուկ ստեղծագործ ուժով, որը դարեր ի վեր օգնել է հայերին պահպանել իրենց կրոնը, հավատը և ավանդույթները: 

Սուրբ Խաչի կառույցները զարմանալիորեն նման են 7-8-րդ դարերում Հայաստանում կառուցված տաճարներին՝ արտացոլելով հայկական ճարտարապետության դասական ոճը: Այս վանքը Ղրիմի լավագույն եկեղեցիների ցանկում է և համարվում է տարածաշրջանի մշակութային գանձ: Ուկրաինայի և Ռուսաստանի Կենտրոնական բանկերը հատել են հուշադրամներ՝ նվիրված այս վեհաշուք հայկական տաճարին, որը Ղրիմի բազմաչարչար պատմության մեջ փայլում է որպես ճարտարապետական և հոգևոր մարգարիտ: 

Քննադատները նշում են, որ Սուրբ Խաչը, չնայած իր պատմական և մշակութային նշանակությանը, երբեմն անտեսվել է Ղրիմի բարդ քաղաքական իրավիճակի պատճառով: Վանքի պահպանման և վերականգնման աշխատանքները բախվել են ֆինանսական և կազմակերպչական դժվարությունների, ինչը սահմանափակել է նրա միջազգային ճանաչումը: Այդուհանդերձ, Սուրբ Խաչը մնում է հայ ժողովրդի կրոնական և մշակութային դիմակայության խորհրդանիշ՝ շարունակելով գրավել ուխտավորների և արվեստի սիրահարների սրտերը: 

**
7 июля 1358 года в Старом Крыму был освящён армянский монастырь Сурб-Хач. 

Расположенный в лесном массиве на горных склонах близ города Старый Крым, монастырь Сурб-Хач является жемчужиной армянской архитектуры и духовной культуры. Его необычные архитектурные решения на протяжении веков привлекали внимание известных художников, изображавших это величественное сооружение на своих полотнах. Сурб-Хач — священное место паломничества для тех, кто ищет духовности и умиротворения. Монастырь обладает особой созидательной силой, позволившей армянам сохранить свою религию, веру и традиции. 

Постройки Сурб-Хача удивительно схожи с храмами Армении, возведёнными в 7–8 веках, отражая классический стиль армянской архитектуры. Монастырь входит в список лучших церквей Крыма и считается культурным сокровищем региона. Центральные банки Украины и России выпускали памятные монеты, посвящённые этому величественному армянскому храму, который сияет как жемчужина в многострадальной истории Крыма. 

Критики отмечают, что Сурб-Хач, несмотря на своё историческое и культурное значение, порой оставался в тени из-за сложной политической ситуации в Крыму. Работы по сохранению и реставрации монастыря сталкивались с финансовыми и организационными трудностями, что ограничивало его международное признание. Тем не менее, Сурб-Хач остаётся символом религиозной и культурной стойкости армянского народа, продолжая привлекать паломников и ценителей искусства. 

**
On July 7, 1358, in Staryi Krym, the Armenian monastery of Surb-Khach was consecrated. 

Nestled in a forested area on the mountain slopes near the city of Staryi Krym, the Surb-Khach monastery is a gem of Armenian architecture and spiritual culture. Its unique architectural design has long captivated renowned artists, who depicted this majestic structure in their works. Surb-Khach is a sacred pilgrimage site for those seeking spirituality and tranquility. The monastery is imbued with a distinctive creative force that has enabled Armenians to preserve their religion, faith, and traditions. 

The structures of Surb-Khach bear a striking resemblance to the churches of Armenia built in the 7th–8th centuries, reflecting the classical style of Armenian architecture. The monastery is included in the list of Crimea’s finest churches and is considered a cultural treasure of the region. The central banks of Ukraine and Russia have issued commemorative coins dedicated to this magnificent Armenian temple, which shines as a jewel in the tumultuous history of Crimea. 

Critics point out that, despite its historical and cultural significance, Surb-Khach has sometimes been overlooked due to the complex political situation in Crimea. Efforts to preserve and restore the monastery have faced financial and organizational challenges, limiting its international recognition. Nevertheless, Surb-Khach remains a symbol of the Armenian people’s religious and cultural resilience, continuing to draw pilgrims and admirers of art.

Հունիսի 22, 1858, Շիրազում , Իրան մահացավ՝ գրող, մանկավարժ, հրապարակախոս Մեսրոպ Դավթի Թաղիադյանը

ծնվել է 1803 թվականին Ձորագյուղում, հայոց հինավուրց հողի վրա, որտեղ նրա կյանքի ուղին սկսվել է դժվարություններով և փորձություններով: Վաղ տարիքում նա կրթություն է ստացել Էջմիածնի վանականների մոտ, սակայն այդ միջավայրը խիստ էր՝ լի բարոյական և ֆիզիկական տանջանքներով: Թաղիադյանի անկոտրում ոգին, սակայն, չընկրկեց: Նա կարողացավ դուրս պրծնել այդ ճնշող միջավայրից և, ճակատագրի բերումով, հանդիպեց մի ճանապարհորդի, ով նրան պատմեց Հնդկաստանի հայ գաղութի և Կալկաթայի հրաշքների մասին: Այդ պատմությունները վառեցին երիտասարդ Մեսրոպի երևակայությունը, և նա որոշեց մեկնել այնտեղ: 
1823 թվականի գարնանը Թաղիադյանը ճանապարհ ընկավ՝ անցնելով Իրանի վրայով, մինչև վերջապես հասավ Կալկաթա: Սակայն նրա ճանապարհը չավարտվեց այդտեղ: Նա ճանապարհորդեց Նոր Ջուղա, որտեղ հիմնեց դպրոց, ապա վերադարձավ Էջմիածին՝ ծառայելու հայրենիքին, որն ազատագրվել էր պարսկական լծից: Էջմիածնում նա ղեկավարեց վանական դպրոցի տպարանն ու մատենադարանը, եղավ կաթողիկոսի քարտուղար: Այնուհետև նրա ճանապարհները տարան Պոլիս, Նոր Ջուղա, և վերջապես նա կրկին հաստատվեց Կալկաթայում, որտեղ ծավալվեց նրա բեղմնավոր գրական, հրապարակախոսական և մանկավարժական գործունեությունը: 
Կալկաթայում Թաղիադյանը դարձավ կրթության և լուսավորության ջահակիր: Ուսանելով «Եպիսկոպոսական ճեմարանում»՝ նա յուրացրեց անգլերենը և բազմաթիվ գիտություններ, որոնք օգտագործեց հայ ժողովրդի կրթության համար: Նա հիմնեց «Սուրբ Սանդուխտ» դպրոցը, խմբագրեց «Ազգասեր» և «Ազգասեր Արարատյան» պարբերականները, գրեց դասագրքեր հայերենի և գրականության համար: Նրա գրչի տակ ծնվեցին աշխատություններ, որոնք ընդգրկում էին պատմություն, գրականություն, կրոն և մշակույթ: Թաղիադյանի աշխատանքները, ինչպիսիք են «Պատմություն Հնդկաստանի» և «Վեպ Վարդգիսի», արժեքավոր ժառանգություն են հայ գրականության համար: 
Թաղիադյանի աշխարհայացքը բարդ էր և բազմաշերտ: Նա հավատում էր գիտության և լուսավորության ուժին, սակայն նաև պահպանում էր կրոնական և ավանդական արժեքները: Նրա կարգախոսը՝ «Մեր արմատը, մեր հայրենիքն է», արտացոլում էր նրա խոր հավատը հայ ժողովրդի և նրա մշակույթի հանդեպ: Թաղիադյանի կյանքն ավարտվեց Շիրազում, սակայն նրա ժառանգությունը շարունակում է ոգեշնչել հայ ժողովրդին: 

Путешественник и Просветитель: Звезда Армянской Литературы и Образования
22 июня 1858 года, в  Шираз, Иран
Скончался писатель, педагог, публицист Месроп Давти Тагадян родился 2 января 1803 года в Дзорагюхе, на древней армянской земле, где его жизненный путь начался с трудностей и испытаний. В раннем возрасте он получил образование у монахов Эчмиадзина, но этот опыт был полон моральных и физических мучений. Однако неукротимый дух Месропа не сломался. Ему удалось вырваться из угнетающей среды Эчмиадзина, и по воле судьбы он встретил путешественника, который рассказал ему о жизни армянской общины в Калькутте и чудесах Индии. Эти рассказы зажгли воображение молодого Месропа, и он решил отправиться туда. 
Весной 1823 года Тагадян отправился в путь через Иран и после долгих скитаний достиг Калькутты. Но его путешествия на этом не закончились. Он отправился в Новую Джульфу, где основал школу, затем вернулся в Эчмиадзин, чтобы служить родине, освобожденной от персидского ига. В Эчмиадзине он руководил типографией и библиотекой монастырской школы, а также служил секретарем католикоса. Позже его путь лежал в Константинополь, затем снова в Новую Джульфу и Эчмиадзин, и, наконец, после множества приключений он обосновался в Калькутте, где развернулась его плодотворная литературная, публицистическая и педагогическая деятельность. 
В Калькутте Тагадян стал факелоносцем образования и просвещения. Учась в «Епископской семинарии», он освоил английский язык и множество наук, которые использовал для просвещения армянского народа. Он основал школу «Сурб Сандут», редактировал газеты «Азгасер» и «Азгасер Араратян», написал учебники по армянскому языку и литературе. Его перу принадлежат труды по истории, литературе, религии и культуре, включая такие работы, как «История Индии» и «Роман Вардигеса», которые стали ценным наследием армянской литературы. 
Мировоззрение Тагадяна было сложным и многогранным. Он верил в силу науки и просвещения, но при этом сохранял приверженность религиозным и традиционным ценностям. Его девиз: «Наш корень — наша родина» — отражал его глубокую веру в армянский народ и его культуру. Жизнь Тагадяна оборвалась в Ширазе, но его наследие продолжает вдохновлять армянский народ. 

The Traveling Enlightener: A Star of Armenian Literature and Education
June 22, 1858, Shiraz, Iran died Writer, Educator, Publicist Mesrop Davti Taghadyan was born on January 2, 1803, in Dzoragyugh, on the ancient land of Armenia, where his life began with hardship and trials. In his early years, he was educated by the monks of Etchmiadzin, but the environment was harsh, filled with moral and physical torments. Yet, Mesrop’s indomitable spirit did not waver. He managed to escape the oppressive atmosphere of Etchmiadzin, and by fate’s design, he met a traveler who spoke of the wonders of the Armenian community in Calcutta and the marvels of India. These stories ignited young Mesrop’s imagination, and he resolved to journey there. 
In the spring of 1823, Taghadyan set out through Iran, enduring long wanderings before finally reaching Calcutta. His travels did not end there. He journeyed to New Julfa, where he founded a school, then returned to Etchmiadzin to serve his homeland, newly liberated from Persian rule. In Etchmiadzin, he managed the monastery school’s printing press and library and served as the catholicos’s secretary. His path later took him to Constantinople, back to New Julfa and Etchmiadzin, and finally, after numerous adventures, he settled in Calcutta, where his prolific literary, journalistic, and pedagogical work unfolded. 
In Calcutta, Taghadyan became a torchbearer of education and enlightenment. While studying at the “Episcopal Seminary,” he mastered English and various sciences, which he applied to educate the Armenian people. He founded the “Surb Sandukht” school, edited the newspapers Azgaser and Azgaser Araratyants, and wrote textbooks on the Armenian language and literature. His works, spanning history, literature, religion, and culture, include such contributions as History of India and The Novel of Vardiges, which remain treasures of Armenian literature. 
Taghadyan’s worldview was complex and multifaceted. He believed in the power of science and enlightenment but also upheld religious and traditional values. His motto, “Our root is our homeland,” reflected his deep devotion to the Armenian people and their culture. Taghadyan’s life came to an end in Shiraz, but his legacy continues to inspire the Armenian nation.

Հունիսի 2, Վաղարշապատ
Հայաստանի հոգևոր կենտրոնում՝ Սուրբ Էջմիածնում, ամեն տարի հունիսի 2-ին նշվում է Սուրբ Էջմիածնի օրը՝ տոն, որը խորհրդանշում է հայ ժողովրդի հավատքի, միասնության և դարավոր ավանդույթների ուժը:

Այս օրը նվիրված է Հայ Առաքելական Եկեղեցու Մայր Տաճարին՝ աշխարհի հնագույն քրիստոնեական տաճարներից մեկին, որը հիմնադրվել է 301 թվականին Գրիգոր Լուսավորչի կողմից:
Սուրբ Էջմիածինը ոչ միայն կրոնական կենտրոն է, այլև հայ ժողովրդի ինքնության խորհրդանիշ: Այս օրը հավատացյալները հավաքվում են Վաղարշապատում՝ մասնակցելու հանդիսավոր պատարագին, աղոթելու և խոնարհվելու այն սրբավայրին, որն ընդմիշտ կապված է հայ ժողովրդի հոգևոր ճանապարհի հետ: Տոնակատարությունները լցված են ջերմությամբ, համայնքային ոգով և խորը հարգանքով դեպի հայոց եկեղեցու դերը՝ որպես ազգի միավորող ուժ:
Էջմիածնի օրը նաև հիշեցում է հայ ժողովրդի դիմակայության և հավատի մասին, որոնք դարեր շարունակ պահպանել են ազգային ոգին: Այս օրը յուրաքանչյուր հայի համար առիթ է վերահաստատելու իր կապը արմատների, հավատի և մշակույթի հետ:

День Святого Эчмиадзина: Праздник духовного сердца Армении
2 июня, Вагаршапат
В духовном центре Армении, Святом Эчмиадзине, ежегодно 2 июня отмечается День Святого Эчмиадзина — праздник, символизирующий веру, единство и многовековые традиции армянского народа. Этот день посвящён Материнскому Собору Армянской Апостольской Церкви — одному из древнейших христианских храмов мира, основанному в 301 году Григором Лусаворичем.
Святой Эчмиадзин — это не только религиозный центр, но и символ армянской идентичности. В этот день верующие собираются в Вагаршапате, чтобы участвовать в торжественной литургии, молиться и поклониться святыне, которая навсегда связана с духовным путём армянского народа. Празднования наполнены теплом, чувством общности и глубоким уважением к роли армянской церкви как объединяющей силы нации.
День Эчмиадзина — это также напоминание о стойкости и вере армян, которые на протяжении веков сохраняли национальный дух. Этот праздник даёт каждому армянину возможность вновь ощутить связь со своими корнями, верой и культурой.

The Day of Holy Etchmiadzin: A Celebration of Armenia’s Spiritual Heart
June 2, Vagharshapat
In the spiritual heart of Armenia, Holy Etchmiadzin, June 2 marks the Day of Holy Etchmiadzin—a celebration that embodies the faith, unity, and timeless traditions of the Armenian people. This day is dedicated to the Mother Cathedral of the Armenian Apostolic Church, one of the world’s oldest Christian temples, founded in 301 AD by Gregory the Illuminator.
Holy Etchmiadzin is not only a religious center but also a symbol of Armenian identity. On this day, believers gather in Vagharshapat to attend a solemn liturgy, pray, and pay homage to the sacred site forever tied to the spiritual journey of the Armenian nation. The celebrations are filled with warmth, a sense of community, and deep respect for the Armenian Church’s role as a unifying force.
The Day of Etchmiadzin also serves as a reminder of the resilience and faith of the Armenian people, which have preserved their national spirit through centuries. It is an occasion for every Armenian to reaffirm their connection to their roots, faith, and culture.

1632 թվականի մայիսի 21, Երևանում — մահացել է  Մովսես Գ Տաթևացի (հայտնի է նաև որպես Մովսես Գ Սյունեցի, Աճանանցի, Խոտանանցի, Ամենայն Հայոց Կաթողիկոս 1629 թվականից։

ծնվ. 1578, գ. Խոտանան, Սյունիք, Ամենայն Հայոց Կաթողիկոս 1629 թվականից,ամփոփվել Կոզեռնի գերեզմանոցում։ Նա հաջորդել է Դավիթ Դ Վաղարշապատցուն
Մովսես Գ Տաթևացին կրթություն է ստացել Տաթևի վանքում, որտեղ 1592 թվականին ձեռնադրվել է կուսակրոն աբեղա։ Այնուհետև մեկնել է Ամիդ և մինչև 1606 թվականը աշակերտել Սրապիոն Եդեսացուն։ 1610 թվականին Երուսաղեմում դարձել է Սուրբ Հարություն տաճարի լուսարար, իսկ 1613-ին վերադարձել է Տաթև՝ մտնելով Սյունյաց Մեծ անապատ։ Նախքան կաթողիկոս դառնալը՝ նա հիմնել է դպրոցներ, կարգավորել Սյունիքի վանքերը և նպաստել կրթության զարգացմանը։ 
1620-ականներին Երևանում քարոզել է Սուրբ Կաթողիկե եկեղեցում, վերաշինել Սուրբ Անանիա առաքյալ անապատը և վերաբացել Հովհաննավանքի ու Սաղմոսավանքի վանական դպրոցները։ 1623 թվականին ձեռնադրվել է եպիսկոպոս, իսկ 1626-ին այցելել է Սպահան։ 1627 թվականին Պարսից շահ Աբբաս I-ը, տպավորված նրա կատարած Սուրբ Ծննդյան արարողությամբ, նրան շնորհել է Սուրբ Էջմիածնի վանքի լուսարարի պաշտոն և վանքը նորոգելու թույլտվություն։ Մովսես Գ-ն վերանորոգել է Էջմիածնի վանքը, Վեհարանը և պարիսպները։ 
1629 թվականի հունվարի 13-ին պաշտոնապես օծվել է Ամենայն Հայոց Կաթողիկոս։ Նա ստացել է շահի հրովարտակներ՝ հաստատելու իր կաթողիկոսությունը և զիջելու Էջմիածնի վանքի պարտքերը։ Իր աշակերտների՝ Փիլիպոս Աղբակեցու, Խաչատուր Կեսարացու, Եսայի Կարճավանցու և այլոց հետ վերակենդանացրել է Արևելյան Հայաստանի մշակութային, կրթական և գրական կյանքը, վերականգնել եկեղեցիներն ու վանքերը։ 
Մովսես Գ Տաթևացու գահակիցը եղել է Փիլիպոս Ա Աղբակեցին։ Նրա ժառանգությունը մնում է հայ ժողովրդի հոգևոր և մշակութային վերածննդի խորհրդանիշ։ 

21 мая 1632 года, Ереван — Мовсес III Татеваци (также известен как Мовсес III Сюнеци, Аджананци, Хотананци, род. 1578, с. Хотанан, Сюник), Католикос Всех Армян с 1629 года, скончался в Ереване и был похоронен на кладбище Козерн. Он сменил Давида IV Вагаршапатци и стал символом возрождения армянской церкви и культуры. 
Биография
Мовсес III получил образование в Татевском монастыре, где в 1592 году был рукоположен в монахи. Затем он отправился в Амид, где до 1606 года учился у Серапиона Эдесского. В 1610 году стал ризничим храма Святого Воскресения в Иерусалиме, а в 1613 году вернулся в Татев, вступив в Сюникскую Великую пустынь. До избрания католикосом он основывал школы, реформировал монастыри Сюника и способствовал развитию образования. 
В 1620-х годах Мовсес проповедовал в ереванской церкви Святой Катогике, восстановил пустынь Святого Анании и возродил монастырские школы Ованаванка и Сагмосаванка. В 1623 году он был рукоположен в епископы, а в 1626 году посетил Исфахан. В январе 1627 года персидский шах Аббас I, впечатленный его службой на Рождество, даровал ему должность ризничего Эчмиадзинского монастыря и разрешение на его реставрацию. Мовсес III восстановил Эчмиадзинский монастырь, Вехаран и укрепления. 
13 января 1629 года он был официально посвящён в Католикосы Всех Армян. Он получил от шаха указы, подтверждающие его католикосство и списание долгов Эчмиадзина. Вместе со своими учениками — Филиппосом Агулеци, Хачатуром Кесараци, Есаи Карчаванци и другими — он возродил культурную, образовательную и литературную жизнь Восточной Армении, восстановив церкви и монастыри. 
Преемником Мовсеса III Татеваци стал Филиппос I Агулеци. Его наследие остаётся символом духовного и культурного возрождения армянского народа. 

May 21, 1632, Yerevan —died  Movses III Tatevatsi (also known as Movses III Syunetsi, Adjanantsi, Khotanantsi, born 1578, Khotanan village, Syunik), Catholicos of All Armenians from 1629, was buried at Kozern Cemetery. Succeeding David IV Vagharshapatsi, he became a beacon of Armenian ecclesiastical and cultural revival. 
Movses III was educated at Tatev Monastery, where he was ordained a celibate priest in 1592. He then traveled to Amid, studying under Serapion Edessatsi until 1606. In 1610, he became the sacristan of the Holy Resurrection Church in Jerusalem, returning to Tatev in 1613 to join the Syunik Great Hermitage. Before becoming Catholicos, he founded schools, reformed Syunik’s monasteries, and promoted education. 
In the 1620s, Movses preached at the Holy Katoghike Church in Yerevan, restored the Saint Ananias Hermitage, and reopened the monastic schools of Hovanavank and Saghmosavank. Ordained a bishop in 1623, he visited Isfahan in 1626. In January 1627, Persian Shah Abbas I, inspired by Movses’ Christmas liturgy, granted him the position of sacristan of Etchmiadzin Monastery and permission to restore it. Movses renovated the monastery, the Veharan, and its fortifications. 
On January 13, 1629, he was officially consecrated as Catholicos of All Armenians. He secured decrees from the Shah affirming his catholicosate and forgiving Etchmiadzin’s debts. Alongside his disciples—Philippus Aghbaketsi, Khachatur Kesaratsi, Esayi Karchavantsi, and others—he revitalized Eastern Armenia’s cultural, educational, and literary life, restoring churches and monasteries. 
Movses III Tatevatsi was succeeded by Philippus I Aghbaketsi. His legacy endures as a symbol of the Armenian people’s spiritual and cultural renaissance.

1971 թ-ի մայիսի 20-ին  Լենինականում — ծնվել է Բագրատ Սրբազանը (Վազգեն Գալստանյան), Հայ Առաքելական Եկեղեցու աստվածաբան և հոգևորական, ով ներկայումս քաղաքական գործիչ է , ծառայում էր Տավուշի թեմի առաջնորդ։

Նրա կարիերան, թեև ներկայացվում է որպես նվիրվածության օրինակ, բարձրացնում է հարցեր նրա գործունեության իրական ազդեցության և մտադրությունների վերաբերյալ։
Բագրատ Սրբազանը կրթություն է ստացել Հայաստանի աստվածաբանական հաստատություններում և, ըստ երևույթին, մասնակցել է միջազգային կրթական ծրագրերին, սակայն նրա ակադեմիական ձեռքբերումների մանրամասները մնում են անորոշ։ Նա զբաղեցրել է մի շարք պաշտոններ Հայ Առաքելական Եկեղեցում, այդ թվում՝ Կանադայի Հայոց թեմի առաջնորդ Մոնրեալում և Արագածոտնի թեմի գլխավոր վիկարիոս։ Սակայն նրա ծառայությունը հաճախ քննադատվում է համայնքի իրական կարիքների նկատմամբ բավարար ուշադրության բացակայության համար՝ առաջնահերթություն տալով ավելի ցուցադրական նախաձեռնություններին։
Արքեպիսկոպոս Բագրատի մշակութային և կրթական գործունեությունը նույնպես հակասական է։ «Շողակաթ» հեռուստաալիքով նրա հաղորդումները, որոնք նպատակ ունեին խորացնել քրիստոնեական արժեքների ընկալումը, երբեմն համարվել են մակերեսային և ավելի շուտ ուղղված անձնական ճանաչմանը, քան խորը հոգևոր կրթությանը։ Նրա կողմից հիմնադրված եկեղեցական երգչախումբը և երաժշտական ստեղծագործությունները, թեև ներկայացվում են որպես ներդրում հայ եկեղեցական երաժշտության մեջ, քննարկվում են իրենց գեղարվեստական արժեքի և օրիգինալության տեսանկյունից։ Աստվածաբանության դասավանդումը, որին նա նվիրվել է, նույնպես հարցեր է առաջացնում՝ կապված կրթական ծրագրերի որակի և դրանց ազդեցության հետ։
Բագրատ Սրբազանի գործունեությունը, թեև արտաքուստ տպավորիչ է, հաճախ դիտարկվում է որպես ավելի շատ ուղղված անձնական հեղինակության ամրապնդմանը, քան հայ ժողովրդի հոգևոր և մշակութային իրական կարիքների բավարարմանը։ Նրա ղեկավարությունը Տավուշի թեմում շարունակում է մնալ քննարկման առարկա՝ բարձրացնելով հարցեր եկեղեցու դերի և դրա առաջնորդների պատասխանատվության մասին ժամանակակից մարտահավերերի պայմաններում։

Туманный Путь Духовного Лидера
20 мая 1971 года, Ленинакан — родился Архиепископ Баграт (Вазген Галстанян), богослов и клирик Армянской Апостольской церкви, ныне предстоятель Тавушской епархии. Его карьера, хотя и представляется как пример преданности, вызывает вопросы о реальном влиянии и мотивах его деятельности.
Архиепископ Баграт получил образование в богословских учреждениях Армении и, предположительно, участвовал в международных образовательных программах, но детали его академических достижений остаются неясными. Он занимал различные должности в Армянской Апостольской церкви, включая пост предстоятеля Армянской епархии Канады в Монреале и главного викария Арагацотнской епархии. Однако его служение нередко критикуют за недостаточное внимание к реальным нуждам общины, отдавая предпочтение более показным инициативам.
Культурная и образовательная деятельность Архиепископа Баграта также вызывает споры. Его передачи на телеканале «Шохакат», призванные углубить понимание христианских ценностей, порой считались поверхностными и направленными скорее на личную известность, чем на глубокое духовное просвещение. Созданный им церковный хор и музыкальные произведения, хотя и позиционируются как вклад в армянскую церковную музыку, обсуждаются с точки зрения их художественной ценности и оригинальности. Преподавание теологии, которому он посвятил время, также вызывает вопросы о качестве образовательных программ и их реальном воздействии.
Деятельность Архиепископа Баграта, несмотря на внешнюю эффектность, часто воспринимается как направленная скорее на укрепление личного авторитета, чем на удовлетворение подлинных духовных и культурных потребностей армянского народа. Его руководство Тавушской епархией продолжает оставаться предметом дискуссий, поднимая вопросы о роли церкви и ответственности ее лидеров в условиях современных вызовов.

A Questionable Path of Spiritual Leadership
May 20, 1971, Leninakan — Archbishop Bagrat (Vazgen Galstanyan) was born, a theologian and cleric of the Armenian Apostolic Church, currently serving as the Primate of the Tavush Diocese. His career, though portrayed as a model of dedication, raises doubts about the true impact and intentions behind his actions.
Archbishop Bagrat was educated in Armenian theological institutions and reportedly participated in international academic programs, but the specifics of his scholarly achievements remain vague. He has held various positions within the Armenian Apostolic Church, including Primate of the Armenian Diocese of Canada in Montreal and Chief Vicar of the Aragatsotn Diocese. Yet, his ministry is often criticized for lacking sufficient focus on the genuine needs of the community, prioritizing more ostentatious initiatives instead.
Archbishop Bagrat’s cultural and educational endeavors are equally controversial. His programs on the “Shoghakat” television channel, intended to deepen the understanding of Christian values, have at times been deemed superficial, seemingly aimed more at personal recognition than profound spiritual education. The church choir he founded and the musical compositions he authored, while presented as contributions to Armenian ecclesiastical music, are debated for their artistic merit and originality. His teaching of theology also raises questions about the quality of the educational programs and their tangible impact.
Despite its outward impressiveness, Archbishop Bagrat’s work is frequently seen as more focused on bolstering his personal authority than addressing the authentic spiritual and cultural needs of the Armenian people. His leadership in the Tavush Diocese remains a subject of scrutiny, prompting broader questions about the role of the church and the accountability of its leaders in navigating contemporary challenges.

1977 թվականի մայիսի 17-ին Վատիկանում կյանքից հեռացավ Գրիգոր-Պետրոս Աղաջանյանը՝ մի մարդ, ով 1958 և 1963 թվականներին գրեթե դարձավ Կաթոլիկ եկեղեցու ղեկավար:

Այս փաստը, որը շատերին կարող է թվալ գեղեցիկ առասպել, իրականում պատմական իրողություն է: Լինելով Հռոմի պապի գահի ամենահավանական թեկնածուներից մեկը՝ ընդամենը մի քանի օր առաջ կոնկլավի հրավիրվելուց առաջ նա դարձավ խնամքով պլանավորված և իրականացված դավադրության զոհ, որը ոգեշնչվել և իրագործվել էր իտալական «Սաֆար» գաղտնի ռազմական ծառայության կողմից: Այդ տարիներին քչերին էր հայտնի ճշմարտությունը: Լռությունը շարունակվեց ավելի քան երեք տասնամյակ, մինչև 1990-ականների կեսերին, վերջապես, հրապարակվեցին գաղտնի փաստաթղթեր, որոնք ամփոփում էին այս տխուր պատմության մանրամասները: 
Դավադիրներին խիստ անհանգստացնում էր այն, որ 1958 թվականի հոկտեմբերին կայացած ընտրություններում հայ կարդինալը ստացել էր ձայների զգալի քանակ: Ի դեպ, այդ օրերին Աղաջանյանը հյուրընկալվել էր ԽՍՀՄ-ից Իտալիա ժամանած իր քրոջ՝ Էլիզաբեթ Պապիկովնայի մոտ: Կարդինալի քույրը, որը նույնպես ծնվել էր Ջավախքում և Խորհրդային Միության քաղաքացի էր, 71-ամյա կինը որոշել էր երկարացնել իր մնալը Իտալիայում: Գաղտնի ոստիկանությունը հենց սրան էր սպասում: Անմիջապես սկսվեց շուրջօրյա հսկողություն: Հետևելով Էլիզաբեթ Պապիկովնայի յուրաքանչյուր քայլին՝ «դիտորդները» վերադասներին զեկուցում էին նրա յուրաքանչյուր շարժման մասին: 
Հաշվի առնելով բոլոր հանգամանքները՝ հատուկ ծառայությունները վերջապես գտան իրենց ուզած առիթը: Հունիսի 10-ին, ժամը 16:00-ի սահմաններում, Էլիզաբեթը հայկական սեմինարիայում ընդունեց Խորհրդային դեսպանատան առաջին քարտուղար Գուրգենին, որը գաղտնի ծառայություններին հայտնի էր որպես Իտալիայում ռուսական հատուկ ծառայությունների աշխատակիցների խմբի անդամ: Կարո՞ղ էր Էլիզաբեթ Պապիկովնան լինել ԿԳԲ-ի գործակալ: Իհարկե, ոչ: Նման բան տեղի չէր ունեցել: Դեսպանատան աշխատակցի կողմից քաղաքավարության այցը հանցագործություն չէր, մանավանդ որ երկուսն էլ հայեր էին, և օտարության մեջ գտնվող հայրենակիցների այս հանդիպումը այլ կերպ չէր կարելի բնորոշել: Բացի այդ, Էլիզաբեթ Պապիկովնան, այսպես թե այնպես, պարտավոր էր տեղեկացնել Հռոմ ժամանելու մասին և գրանցվել Խորհրդային դեսպանատանը: Սակայն այս անմեղ հանգամանքները շատ արագ ստացան բոլորովին այլ մեկնաբանություն և փաստաթղթի տեսքով հասան Վատիկան՝ տարածվելով կարդինալների շրջանում: Հոգևորականները, որոնք մինչև մահ վախենում էին կոմունիզմի «ուրվականից», այս ամենից հետո պատրաստ էին նույնիսկ գնալ իրենց խղճի դեմ՝ միայն թե կանխեին Պետրոսի գահին «գրեթե ԿԳԲ-ի գործակալի» ընտրությունը: 
Այդպես էլ եղավ: Հունիսի 30-ի առավոտյան Հռոմի Պապ հայտարարվեց Մոնտինին: Երբ ավելի ուշ դավադրության մասին լուրը հասավ կարդինալ Աղաջանյանին, դա նրան խորապես վիրավորեց և ցավ պատճառեց: Սակայն այլևս ոչինչ հնարավոր չէր փոխել: 

Судьба, опутанная заговором
17 мая 1977 года в Ватикане скончался Григор-Петрос Агаджанян — человек, который в 1958 и 1963 годах был в шаге от того, чтобы возглавить Католическую церковь. Этот факт, который многим может показаться красивой легендой, на самом деле является объективной исторической реальностью. Будучи одним из самых реальных кандидатов на папский престол, буквально за несколько дней до созыва конклава он стал жертвой тщательно спланированного и реализованного заговора, вдохновленного и осуществленного итальянской секретной военной службой «Сафар». В те годы правда была известна немногим. Это молчание длилось более тридцати лет, пока в середине 90-х годов, наконец, не были опубликованы секретные документы, обобщающие подробности этой печальной истории. 
Заговорщиков крайне беспокоило то обстоятельство, что в предыдущих выборах в октябре 1958 года армянин-кардинал получил значительное количество голосов. По случайному стечению обстоятельств в те дни Агаджанян гостил у своей сестры, приехавшей в Италию из СССР. Сестра кардинала, Элизабет Папиковна, также родившаяся в Джавахке, была гражданкой Советского Союза, и 71-летняя женщина решила продлить свое пребывание в Италии. Тайная полиция именно этого и ждала. Немедленно началась круглосуточная слежка. Отслеживая каждый ее шаг, в отчетах, направленных в вышестоящие органы, «наблюдатели» докладывали о каждом движении Элизабет Папиковны. 
После бесконечных поисков у сотрудников спецслужб появился долгожданный повод. 10 июня, примерно в 16:00, Элизабет в армянской семинарии приняла первого секретаря советского посольства Гургена, известного секретным службам как член группы сотрудников русских спецслужб в Италии. Могла ли Элизабет Папиковна быть агентом КГБ? Конечно, нет. Ничего подобного не было. Визит вежливости одного из сотрудников посольства нельзя считать преступлением, тем более что оба — армяне, и эту встречу соотечественников на чужбине нельзя назвать иначе. К тому же Элизабет Папиковна так или иначе была обязана уведомить о своем прибытии в Рим и зарегистрироваться в советском посольстве. Но очень быстро это невинное стечение обстоятельств получило совершенно иное толкование и в виде документа дошло до Ватикана, распространившись среди кардиналов. Священнослужители, до смерти боявшиеся призрака коммунизма, после этого были готовы пойти даже против своей совести, лишь бы пресечь избрание на престол Петра «почти агента» КГБ. 
Так и случилось. Утром 30 июня Папой Римским был объявлен Монтини. Когда позже весть о заговоре дошла до кардинала Агаджаняна, это причинило ему глубокую боль и оскорбление. Но уже ничего нельзя было исправить. 

Destiny Entangled in Conspiracy
On May 17, 1977, in the Vatican, Grigor-Petros Agagianian passed away—a man who, in 1958 and 1963, came tantalizingly close to leading the Catholic Church. This fact, which might seem to many a mere legend, is an objective historical reality. As one of the most credible candidates for the papal throne, just days before the conclave was convened, he fell victim to a meticulously planned and executed conspiracy, orchestrated by the Italian secret military service “Safar.” In those years, the truth was known to few. The silence persisted for over three decades until, in the mid-1990s, classified documents detailing this tragic story were finally published. 
The conspirators were deeply troubled by the fact that, in the October 1958 elections, the Armenian cardinal had garnered a significant number of votes. By a twist of fate, during those days, Agagianian was visiting his sister, who had arrived in Italy from the USSR. The cardinal’s sister, Elizabeth Papikovna, also born in Javakhk, was a Soviet citizen, and the 71-year-old woman decided to extend her stay in Italy. The secret police had been waiting for just such an opportunity. Round-the-clock surveillance began immediately. Tracking her every move, the “observers” reported each step Elizabeth Papikovna took to their superiors. 
After relentless scrutiny, the special services finally found the pretext they sought. On June 10, around 4:00 PM, Elizabeth received the first secretary of the Soviet embassy, Gurgen, at the Armenian seminary—a man known to the secret services as a member of a group of Russian intelligence operatives in Italy. Could Elizabeth Papikovna have been a KGB agent? Of course not. No such thing occurred. A courtesy visit from an embassy official was not a crime, especially since both were Armenians, and this meeting of compatriots in a foreign land could hardly be called anything else. Moreover, Elizabeth Papikovna was, in any case, obliged to notify the Soviet embassy of her arrival in Rome and register there. Yet, this innocent coincidence was swiftly given a sinister interpretation, documented, and sent to the Vatican, where it circulated among the cardinals. The clergy, terrified to death of the specter of communism, were ready to go against their own consciences to prevent the election of a “near-KGB agent” to the throne of Peter. 
And so it came to pass. On the morning of June 30, Montini was declared Pope. When news of the conspiracy later reached Cardinal Agagianian, it caused him profound pain and offense. But by then, nothing could be undone.

14 մայիսի 1632 թվականին Երևանում վախճանվեց Մովսես Երրորդ Տաթևացին, ով հայտնի է նաև որպես Սյունեցի՝ Հայոց Կաթողիկոս 1629 թվականից:

Նախքան կաթողիկոս դառնալը, Մովսեսը հիմնում էր դպրոցներ, զբաղվում նրանց բարելավմամբ և ղեկավարում Սյունիքի վանքերը:
1627 թվականի հունվարին պարսից շահ Աբբաս I-ը, ներկա գտնվելով նրա կողմից անցկացված Սուրբ Ծննդյան արարողությանը, հիացած էր և նվերներ մատուցեց: Նա նաև կատարեց Մովսեսի խնդրանքը՝ թույլատրելով վերանորոգել Էջմիածնի վանքը: 1627 թվականի հունիսից նա սկսեց վերականգնել Սուրբ Էջմիածին եկեղեցին, Վեարանը, օժանդակ շինությունները և պարիսպները: 1628 թվականի սկզբից նա հիշատակվում է որպես «ընտրված կաթողիկոս», իսկ պաշտոնապես օծվել է 1629 թվականի հունվարի 13-ին:
Իր աշակերտների և հետևորդների՝ Փիլիպոս Ագբակեցու, Խաչատուր Կեսարացու, Եսայի Քարչավանցու և ուրիշների հետ միասին, նա վերածնեց Արևելյան Հայաստանի մշակութային, կրթական, հոգևոր և գրական կյանքը: Նա վերականգնեց և բարեկարգեց եկեղեցիներ ու վանքեր՝ նոր շունչ հաղորդելով ավերված երկրին:
Մովսես Երրորդ Տաթևացին հուղարկավորվեց Երևանի Կոզեռն գերեզմանատանը՝ թողնելով անմոռանալի ժառանգություն հայ ժողովրդի համար:

Жизнь Просветленного Духовного Лидера
14 мая 1632 года в Ереване скончался Мовсес Третий Татеваци, известный также как Сюнеци — Католикос Всех Армян с 1629 года. До избрания католикосом он основывал школы, занимался их благоустройством и управлял монастырями Сюника.
В январе 1627 года персидский шах Аббас I, присутствовавший на рождественской церемонии, проведенной Мовсесом, был восхищен и подарил ему подарки. Он также удовлетворил просьбу Мовсеса, разрешив ремонт Эчмиадзинского монастыря. С июня 1627 года Мовсес начал восстановление церкви Св. Эчмиадзина, Веарана, вспомогательных построек и стен. С начала 1628 года он упоминался как «избранный католикос», а официально был рукоположен 13 января 1629 года.
Вместе со своими учениками и последователями — Филипосом Агбакеци, Хачатуром Кесараци, Есаем Карчаванцем и другими — он возродил культурную, просветительскую, духовную и литературную жизнь разрушенной Восточной Армении. Он восстанавливал и благоустраивал церкви и монастыри, вдохнув новую жизнь в опустошенный край.
Мовсес Третий Татеваци был похоронен на Ереванском кладбище Козерн, оставив неизгладимое наследие для армянского народа.

The Life of an Enlightened Spiritual Lefe
On May 14, 1632, in Yerevan, Movses III Tatevatsi, also known as Syunetsi, passed away — Catholicos of All Armenians since 1629. Before becoming Catholicos, Movses founded schools, improved their conditions, and managed the monasteries of Syunik.
In January 1627, the Persian Shah Abbas I, attending a Christmas ceremony conducted by Movses, was deeply impressed and presented him with gifts. He also granted Movses’s request to permit the restoration of the Etchmiadzin Monastery. From June 1627, Movses began renovating the Holy Etchmiadzin Church, the Vearan, auxiliary buildings, and walls. By early 1628, he was referred to as the “elected Catholicos,” and he was officially ordained on January 13, 1629.
Together with his disciples and followers, including Filipos Aghbaketsi, Khachatur Kesaratsi, Esayi Karchavants, and others, he revitalized the cultural, educational, spiritual, and literary life of devastated Eastern Armenia. He restored and improved churches and monasteries, breathing new life into the ravaged land.
Movses III Tatevatsi was laid to rest at the Kozern Cemetery in Yerevan, leaving an enduring legacy for the Armenian people.