Ի պատիվ Հայկի հաղթանակի՝ հայկական Նոր տարին՝ տարեսկիզբը, համարվել է օգոստոսի 11-ը

Օգոստոսի 11-ին Նավասարդի տոնն է. Հայկական տոմարով սկսվում է նոր տարին

Ըստ ավանդության Հայկ Նահապետը, չցանկանալով հպատակվել Ասորեստանի տիրակալ Բելին, իր տոհմով Բաբելոնից գալիս է Արարատի երկիրը: Բելը որոշում է ուժով հնազանդեցնել նրան և մեծ զորքով մտնում է Արարատի երկիր: Հայկը որդիներով ու թոռներով ընդառաջ է գնում Բելի զորաբանակին և Վանա լճի ափին մարտի բռնվում: Մ. թ. ա. 2492 թ-ի օգոստոսի 11-ին սկսվում է ահեղ ճակատամարտը: Կռվի ժամանակ, ճանաչելով Բելին, Հայկը երեքթևյան նետով հարվածում է նրա կրծքին, որը, դուրս գալով Բելի թիկունքից, խրվում է գետնի մեջ: Բելն անշնչացած տապալվում է, իսկ ջախջախված բաբելական բանակը փախուստի է դիմում:

Ի պատիվ Հայկի հաղթանակի՝ հայկական Նոր տարին՝ տարեսկիզբը, համարվել է օգոստոսի 11-ը: Այնուհետև Հայկական օրացույցը կոչվել է Բուն Հայկա թվական, որտեղ ամսանունները կոչվել են Հայկի 12 ուստրերի և դուստրերի անուններով: Հայկը ճակատամարտի տեղում կառուցել է Հայք դաստակերտը, որի անունով շրջակա գավառը կոչվել է Հայոց ձոր, իսկ այն բլուրը, որտեղ սպանվել է Բելը՝ Գերեզմանք:

Հայկի սերունդը նրա անունով կոչվել է Հայկազունք, Հայկազարմք, Հայք, իսկ երկիրը՝ Հայք, Հայոց աշխարհ, Հայոց տուն, Հայաստան: Ըստ ավանդավեպի՝ Հայկը հայ ժողովրդի անվանադիր նախնին է և ռազմի գերագույն աստվածը: Նավասարդը  հայկական տոմարի առաջին ամիսն է։ Կազմված է «նավ» (նոր) և «սարդ» (տարի) բառերից և նշանակում է «նոր տարի»։

Նավասարդյան օրերը հայերը տոնում էին առանձին շուքով՝ խրախճանքներով ու տոնախմբություններով: Նոր տարին սկսվում էր նավասարդի (օգոստոս) մեկից և տևում մեկ շաբաթ: Մեծարում էին Անահիտ ու Աստղիկ աստվածուհիներին, ինչպես նաև Վահագն դյուցազնին, որոնք ժողովրդի մոտ բարի համբավ ունեին: Նավասարդի կամ Ամանորի աստվածը հայ դիցաբանության մեջ համարվում էր պտուղների պահապանը և մարդկանց կերակրողը։ Նրա արձանը գտնվում էր Բագավանում, որը հեթանոս հայերի նշանավոր ուխտատեղիներից մեկն էր։ Այստեղ կառուցված էր մի առանձին հյուրանոց, ուր պատսպարան էին գտնում և կերակրվում օտարական անցորդները և եկվոր ուխտավորները։

Տոնակատարությանը ներկա էր լինում թագավորն իր շքախմբով։ Դուրս էր բերվում նաև բանակը: Մինչև հարյուր քսան հազար զինվորականներ էին մասնակցում։ Այդ օրը Արածանիի ափին կարելի էր տեսնել գույնզգույն վրաններ, գետափն ստանում էր վրանաքաղաքի տեսք՝ տարածվելով դաշտերի և բլուրների վրա։

Ուխտավորները զոհաբերության համար բերում էին խոյեր, աղավնիներ, խոշոր եղջերավոր անասուններ, որոնց եղջյուրները ներկում էին զանազան գույներով։ Գիշերները խարույկ էին վառում, որոնց բոցերի վրայով ցատկում էին երեխաները և պատանիները, չար ոգիներից ազատ լինելու համար: Նավասարդյան տոնի առթիվ հավաքված բազմությունը իր հետ բերում էր նաև տարվա պտուղների առաջին բերքը։ Այդ ժամանակ կատարվում էին մեծահանդես արարողություններ, տեղի էին ունենում ձիարշավներ, եղջերուների վազք և բաց էին թողնում հազարավոր աղավնիներ։ Այդ օրը յուրահատուկ կերակուրներ և ուտելիք էին պատրաստում։ Ճոխ սեղան էին բացում և ընտանիքի բոլոր անդամներն ուրախությամբ էին դիմավորում Նավասարդը։
Կար նաև տոպրակ կախելու սովորությունը։ Երդիկներից կախում էին գույնզգույն գուլպաներ, այն ակնկալությամբ, որ դրանց մեջ Նոր տարվա նվերներ կհայտնվեն:

Նավասարդը նշվում է նաև մեր օրերում՝ Գառնիի տաճարում: Տոնակատարության ժամանակ պատրաստվում են ավանդական հայկական ուտեստներ: Տոնը ուղեկցվում է ազգային պարերով, երգերով, խաղերով ու գուշակություններով:

11 августа – праздник Навасарда, новый  год, по древней  армянской традиции

По преданию, Айк Нахапет, не желая подчиняться Белу, правителю Ассирии, пришел со своим родом из Вавилона в землю Арарат.  Бел решает подчинить его силой и с большим войском вступает в землю Араратскую.  Айк вместе со своими сыновьями и внуками пошел навстречу казармам Бели и сражался на берегу озера Вана.  М.  год  а.  11 августа 2492 года начинается страшная битва.  Во время боя, узнав Бела, Айк попадает ему в грудь трехконечной стрелой, которая, выйдя из спины Бела, погружается в землю.  Бел падает, задыхаясь, и побежденная вавилонская армия бежит.

В честь победы Айка 11 августа считалось Армянским Новым годом, началом года.  Тогда армянский календарь назывался календарем Бун Айка, где месяцы назывались в честь 12 жен и дочерей Айка.  На месте битвы Айк построил Айк Датакерт, после чего окружающая его провинция стала называться Армянской долиной, а холм, где был убит Бел, – Кладбищем.

Поколение Айка было названо в его честь Айказунк, Айказармк, Айк, а страна получила название Айк, Армянский Мир, Армянский Дом, Армения.  По легенде, Айк – номинальный предок армянского народа и верховный бог войны.  Навасард – первый месяц армянского Томара.  Оно состоит из слов «нав» (новый) и «сард» (год) и означает «новый год».

Армяне отмечали дни Навасарда с особой пышностью и церемонией.  Новый год начинался первого числа августа (августа) и длился неделю.  Они почитали богинь Анаит и Астхик, а также герцога Ваагна, имевшего хорошую репутацию в народе.  В армянской мифологии Навасарди или бог Нового года считался хранителем фруктов и кормителем людей.  Его статуя находилась в Багаване, который был одним из известных мест паломничества армян-язычников.  Здесь была построена отдельная гостиница, где находили приют и кормились иностранные прохожие и прибывающие паломники.

August 11 is Navasard’s holiday.  The year  begins with the Armenian tomar

According to the tradition, Hayk Nahapet, not wanting to submit to Bel, the ruler of Assyria, came with his lineage from Babylon to the land of Ararat.  Bel decides to subdue him by force and enters the land of Ararat with a large army.  Hayk, along with his sons and grandsons, went to meet the Beli barracks and fought on the shores of Lake Vana.  M.  year  a.  On August 11, 2492, a terrible battle begins.  During the fight, recognizing Bel, Hayk hits him in the chest with a three-pronged arrow, which, coming out from Bel’s back, sinks into the ground.  Bel falls breathless, and the defeated Babylonian army flees.

In honor of Hayk’s victory, August 11 was considered the Armenian New Year, the beginning of the year.  Then the Armenian calendar was called Bun Hayka calendar, where the months were named after Hayk’s 12 wives and daughters.  Hayk built Hayk Datakert on the site of the battle, after which the surrounding province was called Armenian Valley, and the hill where Bel was killed was called Graveyard.

Hayk’s generation was named after him Haykazunk, Haykazarmk, Hayk, and the country was named Hayk, Armenian World, Armenian House, Armenia.  According to legend, Hayk is the nominal ancestor of the Armenian people and the supreme god of war.  Navasard is the first month of the Armenian Tomar.  It is composed of the words “nav” (new) and “sard” (year) and means “new year”.

Armenians celebrated the days of Navasard with special pomp and ceremony.  The new year began on the first of the month of August (August) and lasted for a week.  They revered the goddesses Anahit and Astghik, as well as Duke Vahagn, who had a good reputation among the people.  In Armenian mythology, Navasardi or New Year’s god was considered the keeper of fruits and the feeder of people.  His statue was located in Bagavan, which was one of the famous pilgrimage sites of pagan Armenians.  A separate hotel was built here, where foreign passers-by and incoming pilgrims found shelter and were fed.