Ժամանակակից օլիմպիական խաղերի հայ առաջին մասնակից

1892 թվականի սեպտեմբերի 12-ին Կոստանդնուպոլսում ծնվել է մարզիկ- Վահրամ Փափազյանը։

Վահրամ Փափազյանի հուշերից.
«1912 թվականին Ստոկհոլմում պետք է անցկացվեին Միջազգային օլիմպիական խաղերը, որոնց մասնակցելու հրավեր ստացավ Թուրքիան։  Բայց թուրքերը չունեին համապատասխան մարզիկներ, իսկ հայերը՝ ունեին և որոշել են ուղարկել իրենց մարզիկներին՝ ներկայացնելու իրենց հսկայական կայսրությունը մրցումներին։  Թուրքիան պատմության մեջ առաջին անգամ մասնակցեց նման միջազգային մրցույթի, ինչպես հետագայում պարզ դարձավ, միայն երկու հայերի շնորհիվ… Առավոտյան հասնելով Ստոկհոլմ՝ տեսա, որ փողոցներն ու մեծ հաստատությունները զարդարված են դրոշներով. Օլիմպիական խաղերին մասնակցող երկրներից, սակայն Թուրքիայի դրոշը ոչ մի տեղ չէր երևում:
Այս հանգամանքն ինձ հունից հանեց, քանի որ ես իմ հայրենիքի՝ Օսմանյան կայսրության պաշտոնական ներկայացուցիչն եմ և վիրավորված եմ նման անհարգալից վերաբերմունքից։
Առանց զննելու ինձ հատկացված սենյակը, գնացի Թուրքիայի դեսպանատուն՝ արտահայտելու իմ դժգոհությունը։
Ներկայացնելով Թուրքիայի դեսպանին և լսելով նրա շնորհավորանքները, ես անմիջապես գործի անցա. «Բեյ էֆենդի, Ստոկհոլմում ինձ համար անտանելի մթնոլորտ է, ես հենց հիմա ուզում եմ վերադառնալ հայրենիք։  Ամբողջ Ստոկհոլմը զարդարված է տարբեր երկրների դրոշներով, սակայն դրանց թվում չկա Թուրքիայի դրոշը։  Սա շատ վիրավորական է իմ և իմ հայրենիքի համար։  Ես կմնամ այստեղ միայն այն պայմանով, որ դուք քայլեր ձեռնարկեք, և իմ հայրենիքի դրոշը հայտնվի մյուսների կողքին»։
Թուրքիայի դեսպանն ապշել է.  Նա, ինչպես շատերը, չէր հավատում, որ հայը կարող է այդքան սիրել ու հարգել իր հայրենիքը՝ Թուրքիան։  Միգուցե այդ պահին նրա մտքով չի անցել, որ հայերը շատ են սիրում Օսմանյան կայսրությունը, բայց թուրքերը, ընդհակառակը, չեն սիրում իրենց օրինակելի օսմանցի քաղաքացիներին՝ հայերին և ամենուր և ամեն առիթով ճնշում են նրանց…
Երկու ժամից էլ չանցած թուրքական դրոշն ամենուր տեսանելի էր իմ՝ հայ երիտասարդի շնորհիվ, որը մի քանի տարի անց ստիպված եղավ սգալ թուրքերի կողմից սպանված ինձ նման հայրենասերների միլիոնավոր անթաղ մարմինների համար»։

12 сентября 1892 года в Константинополе – родился Ваграм Папазян- легкоатлет, первый армянин участник современных Олимпийских Игр.
Из мемуаров Ваграма Папазяна:
«В 1912 г. в Стокгольме должны были состояться Международные Олимпийские игры, и Турция получила приглашение принять в них участие. Но у турок не было подходящих спортсменов, а у армян – были. Армяне решили отправить своих спортсменов представлять на состязаниях огромную империю. Впервые в истории, Турция приняла участие в таком международном состязании, как потом стало ясно, благодаря лишь двум армянам…Прибыв в Стокгольм утром, я увидел, что улицы и крупные учреждения, украшены флагами стран – участниц Олимпиады, но турецкого флага нигде не было видно.
Это обстоятельство огорчило меня, ведь я официальный представитель своей родины — Османской империи и был оскорблен подобным неуважительным отношением.
Не осмотрев комнату, которую мне выделили, я направился к турецкому посольству, чтобы выразить свое недовольство.
Представившись послу Турции и выслушав его поздравления, я сразу перешел к делу: «Бей-эфенди, атмосфера в Стокгольме для меня невыносима, я хочу прямо сейчас вернуться на родину. Весь Стокгольм украшен флагами разных стран, но среди них нет турецкого флага. Это очень обидно для меня и моей родины. Я останусь здесь только при условии, что вы примете меры и флаг моей родины появится рядом с остальными».
Посол Турции остолбенел. Он, как и многие другие, не верил, что армянин может настолько любить и уважать свою родину – Турцию. Возможно, в этот момент ему не пришло в голову, что армяне очень любят Османскую империю, а вот турки, наоборот, не любят своих образцовых османских граждан — армян и притесняют их везде и при каждой возможности…
Не прошло и двух часов, как турецкий флаг был виден повсюду, благодаря мне — армянскому юноше, который спустя несколько лет должен был оплакивать миллионы непогребенных тел таких же патриотов, как и я, которых перебили турки».

September 12, 1892 in Constantinople – Vahram Papazian was born – a track and field athlete, the first Armenian to participate in the modern Olympic Games.
From the memoirs of Vahram Papazian:
“In 1912, the International Olympic Games were to be held in Stockholm, and Turkey received an invitation to participate. But the Turks did not have suitable athletes, while the Armenians did. The Armenians decided to send their athletes to represent their huge empire at the competition. For the first time in history, Turkey took part in such an international competition, as it later became clear, thanks to only two Armenians … Arriving in Stockholm in the morning, I saw that the streets and large institutions were decorated with the flags of the countries participating in the Olympics, but the Turkish flag was nowhere to be seen.
This circumstance upset me, because I am an official representative of my homeland – the Ottoman Empire and was offended by such disrespectful attitude.
Without inspecting the room that was allocated to me, I headed to the Turkish embassy to express my dissatisfaction.
After introducing myself to the Turkish ambassador and listening to his congratulations, I immediately got down to business: “Bey Effendi, the atmosphere in Stockholm is unbearable for me, I want to return to my homeland right now. All of Stockholm is decorated with flags of different countries, but there is no Turkish flag among them. This is very offensive for me and my homeland. I will stay here only on the condition that you take measures and the flag of my homeland appears next to the others.”
The Turkish ambassador was dumbfounded. He, like many others, did not believe that an Armenian could love and respect his homeland – Turkey – so much.  Perhaps it did not occur to him at that moment that the Armenians loved the Ottoman Empire very much, while the Turks, on the contrary, did not love their model Ottoman citizens, the Armenians, and oppressed them everywhere and at every opportunity… Less than two hours had passed before the Turkish flag was visible everywhere, thanks to me, an Armenian youth who, a few years later, had to mourn the millions of unburied bodies of patriots like me, who were killed by the Turks.”