Գործուն կերպով մասնակցել է հայ մշակութային կյանքին, նպաստել Ռուսաստանում հայագիտության զարգացմանը։

1858 թվականի սեպտեմբերի 15-ին Ալեքսանդրապոլում – ծնվել է Գրիգոր Աբրահամի Խալաթյանցը– հայագետ, պատմաբան-բանասեր, մանկավարժ, մշակութային գործիչ։ Պատմական գիտությունների դոկտոր (1903), պրոֆեսոր (1906)։

1886 թվականից մինչև կյանքի վերջն աշխատել է Լազարյան ճեմարանում՝ դասավանդելով հայագիտական տարբեր առարկաներ։ 1890 թվականից գլխավորել է նաև հայագիտության ամբիոնը, իսկ 1897-1903 թվականներին եղել ճեմարանի տեսուչը։
Աշխատակցել է հայ և օտար պարբերական մամուլին։ Գրել է (աշխարհաբար, գրաբար, ռուսերեն և գերմաներեն) ավելի քան 30 գիտական աշխատություն ու հոդված՝ հայ ժողովրդի պատմության, մատենագրության, բանասիրության և ազգագրության տարբեր հարցերի ու խնդիրների վերաբերյալ։ Խալաթյանցի անդրանիկ գործն է «Սասունցի Դավիթ» հայ ժողովրդական էպոսի ռուսերեն թարգմանությունը (1881), որը հրատարակվել է նաև գերմաներեն (1886)։Խալաթյանցին առանձնապես հետաքրքրել է Մովսես Խորենացին։ Զբաղվելով նրա, Եղիշեի և Ղազար Փարպեցու երկերի աղբյուրների ու դրանց փոխադարձ առնչությունների քննությամբ՝ ուշադրություն է դարձրել այդ երկերում առկա միևնույն նյութերի բովանդակությունից բխող որոշ նմանություններին, դրանք համարել նույնություններ, անգամ՝ արտագրություններ և փորձել տալ դրանց լուսաբանումը։ Սկզբում ընդունելով, որ երեքն էլ V դարի պատմիչներ են և որ Ղազար Փարպեցին մի փոքր ավելի ուշ է գրել առաջիններից, անհիմն կերպով մեղադրել է նրան, պնդելով, թե նա իր «Հայոց պատմություն»-ը գրելիս իբր առատորեն օգտվել, որոշ դեպքերում՝ նույնիսկ արտագրել է Մովսես Խորենացու «Հայոց պատմություն» և Եղիշեի «Վարդանի և Հայոց պատերազմի մասին» երկերից, սակայն դիտավորյալ լռել ու չի նշել թե՝ դրանք, թե՝ դրանց հեղինակներին («Ղազար Փարպեցի և գործք նորին», 1883, Խալաթյանցի առաջին գրաբար աշխատությունը)։ Բայց հետո Խալաթյանցը հրաժարվել է այդ տեսակետից և դիտումնավորության մեջ մեղադրել նախ՝ Եղիշեին, ընդունելով, թե նա VII դարի պատմիչ է, հետևաբար օգտվող-արտագրողը նա է Ըստ Խալաթյանցի, Մովսես Խորենացին ինքն է հորինել, կազմել «Հայոց վեպ», որի նյութը վերցրել է գլխավորապես Սուրբ Գրքից։ Խալաթյանցի կարծիքով այդ վեպն արհեստական է և կապ չունի իրական պատմության հետ («Հայոց վեպը Մովսես ԽորենացուՊատմության մեջ», 1896, ռուսերեն։ Այս աշխատության համար Խալաթյանցը ստացել է մագիստրոսի կոչում)։ Մովսես Խորենացու և նրա «Հայոց պատմության» աղբյուրների քննությանն են նվիրված Խալաթյանցի նաև այլ աշխատություններ. «Մովսես Խորենացի և յուր աղբյուրները» (1898), «Մովսես Խորենացու նորագույն աղբյուրների մասին» (1898) և այլն։

15 сентября 1858 года в Александрополе родился Григор Абрамий Халатянц – арменовед, историк-филолог, педагог, деятель культуры.  Доктор исторических наук (1903), профессор (1906).  С 1886 года и до конца жизни работал в Лазаревской семинарии, преподавая различные предметы арменоведения.  С 1890 года он также заведовал кафедрой арменоведения, а в 1897-1903 годах был инспектором семинарии.
Активно участвовал развитию арменоведения в России.  Работал с армянской и зарубежной периодической прессой.  Он написал более 30 научных работ и статей (мировых, литературных, русских и немецких) по различным вопросам и проблемам истории, библиографии, филологии и этнографии армянского народа.  Первым произведением Халатянци является русский перевод армянского народного эпоса «Сасунци Давид» (1881), который был издан и на немецком языке (1886). Особый интерес у Халатянца вызвал Мовсес Хоренаци. 

On September 15, 1858, Grigor Abrahami Khalatyants was born in Alexandropol – Armenologist, historian-philologist, pedagogue, cultural figure.  Doctor of historical sciences (1903), professor (1906).  From 1886 until the end of his life, he worked at the Lazarian Seminary, teaching various subjects of Armenian studies.  From 1890 he also headed the chair of Armenian studies, and in 1897-1903 he was the inspector of the seminary.

Actively participated in Moscow, Petersburg, Tiflis, K.  To the Armenian cultural life of Istanbul, Erzurum, Etchmiadzin, to contribute to the development of Armenian studies in Russia.  Worked with Armenian and foreign periodical press.  He has written more than 30 scientific works and articles (worldly, literary, Russian and German) on various issues and problems of the history, bibliography, philology and ethnography of the Armenian people.  Khalatyantsi’s first work is the Russian translation of the Armenian folk epic “Sasuntsi David” (1881), which was also published in German (1886). Khalatyantsi was particularly interested in Movses Khorenatsi.