Հայ Մաթեմատիկոսի Փայլուն Ուղին

2020 թ. մայիսի 5, Մոսկվայում մահսցավ Սերգեյ Իվանի Ադյանը: Հայ մաթեմատիկոս,ֆիզիկա-մաթեմատիկական գիտությունների դոկտոր (1962), պրոֆեսոր (1968), Ռուսաստանի ազգային ակադեմիայի ակադեմիկոս:

Նրա անունը փայլում է խմբերի տեսության և մաթեմատիկական տրամաբանության ոլորտում, հատկապես Բերնսայդի պրոբլեմի լուծման շնորհիվ: 1952-ին ավարտել է Մոսկվայի մանկավարժական ինստիտուտը, իսկ 1956-ից աշխատել է ԽՍՀՄ ԳԱ մաթեմատիկայի ինստիտուտում: Նրա 1955 թ. աշխատանքը՝ «Խմբերի մի քանի հատկությունների որոշման պրոբլեմների ալգորիթմական անլուծելիությունը», արժանացել է Մոսկվայի մաթեմատիկական ընկերության մրցանակին: 1962-ին նա ստացել է Պ. Լ. Չեբիշևի անվան մրցանակ: 1968-ին Պյոտր Նովիկովի հետ համատեղ լուծել է Բերնսայդի առաջադրած պարբերական խմբերի պրոբլեմը: 1965-ից դասավանդել է Մոսկվայի Պետական Համալսարանում, որտեղ նրա աշակերտներից էր Ալեքսանդր Ռազբարովը: Նրա գլխավոր գործերից է «Որոշիչ հարաբերություններ և ալգորիթմական խնդիրներ խմբերի և կիսախմբերի համար» (1966):

Путь Блистательного Математика
5 мая 2020, Сергей Иванович Адян: Математик армянского происхождения, доктор физико-математических наук (1962), профессор (1968), академик Российской академии наук. Его имя связано с выдающимися достижениями в теории групп и математической логике, особенно с решением проблемы Бернсайда. В 1952 году окончил Московский педагогический институт, а с 1956 года работал в Институте математики АН СССР. Его работа 1955 года «Алгоритмическая неразрешимость проблем определения некоторых свойств групп» получила премию Московского математического общества. В 1962 году удостоен премии им. П. Л. Чебышева. В 1968 году совместно с Петром Новиковым решил проблему периодических групп, поставленную Бернсайдом в 1902 году. С 1965 года преподавал в МГУ, среди его учеников — Александр Разборов. Ключевая работа: «Определяющие соотношения и алгоритмические проблемы для групп и полугрупп» (1966).

The Journey of a Brilliant Mathematician
May 5, 2020, Sergei Ivanovich Adyan: An Armenian mathematician, Doctor of Physical and Mathematical Sciences (1962), Professor (1968), and Academician of the Russian Academy of Sciences. Renowned for his groundbreaking work in group theory and mathematical logic, particularly for solving Burnside’s problem. He graduated from the Moscow Pedagogical Institute in 1952 and joined the USSR Academy of Sciences’ Institute of Mathematics in 1956. His 1955 paper, “Algorithmic Unsolvability of Problems Determining Certain Properties of Groups,” earned the Moscow Mathematical Society Prize. In 1962, he received the P. L. Chebyshev Prize. In 1968, alongside Pyotr Novikov, he solved the periodic groups problem posed by Burnside in 1902. From 1965, he taught at Moscow State University, mentoring students like Alexander Razborov. Key work: Defining Relations and Algorithmic Problems for Groups and Semigroups (1966).

Քարոզեց Մեծ Հայքում՝ բերելով հավատի լույս հայ ժողովրդին

Հիշատակի օր՝ 5 մայիսի, Մեծ Հայքի Ալբան քաղաքում տանճամահ եղավ Բարդուղիմեոս Առաքյալը ՝ Հիսուս Քրիստոսի տասներկու առաքյալներից մեկը, մեծ նվիրյալ, ով իր կյանքը նվիրեց Քրիստոսի ուսմունքների տարածմանը:

Նա բժշկեց հայոց արքա Սանատրուկին (կամ Թրդատ արքայի որդուն) բորոտությունից, ինչը խորը հետք թողեց հայոց պատմության մեջ: Ի հիշատակ այս հրաշքի՝ Ալբակ գավառում կառուցվեց Սուրբ Բարդուղիմեոսի եկեղեցին:
Սակայն նրա սուրբ առաքելությունը առաջացրեց հեթանոս քուրմերի զայրույթը: Հայոց արքայի եղբայր Աստիագի (նույն ինքը՝ Սանատրուկ) հրամանով Բարդուղիմեոսին ձերբակալեցին: Ալբան քաղաքում նրան գլխիվայր խաչեցին, բայց նույնիսկ այդ վիճակում նա շարունակեց քարոզել: Վերջապես, նրան իջեցրին խաչից, կաշին հանեցին և գլխատեցին: Ինչպես նշում է սուրբ Դիմիտրի Ռոստովցին, հավատացյալները վերցրին նրա մարմինը, գլուխն ու կաշին, դրեցին կապարե դագաղի մեջ և թաղեցին նույն Ալբան քաղաքում: Բարդուղիմեոսի նահատակությունը դարձավ հայ ժողովրդի հավատի խորհրդանիշ:

День памяти: 5 мая, город Альбана, Великая Армения. Апостол Варфоломей — один из двенадцати учеников Иисуса Христа, чья жизнь стала примером непревзойденной веры и самопожертвования. Варфоломей проповедовал в Великой Армении, неся свет христианской веры армянскому народу. Он исцелил от проказы царя Санатрука (или сына царя Трдата), что стало значимым событием в истории Армении. В честь этого чуда в области Албак была воздвигнута церковь Святого Варфоломея.
Однако его святая миссия вызвала гнев языческих жрецов. По наущению царя Астиага (он же Санатрук), брата армянского царя, Варфоломея схватили. В городе Альбане его распяли вниз головой, но даже в таком положении он продолжал проповедовать. Тогда его сняли с креста, содрали кожу и обезглавили. Как сообщает святитель Димитрий Ростовский, верующие взяли его тело, голову и кожу, поместили их в оловянный ковчег и похоронили в том же городе Альбане. Нахождение Варфоломея стало символом стойкости и веры для армянского народа.

Day of Commemoration: May 5, City of Albana, Greater Armenia. Apostle Bartholomew, one of the twelve disciples of Jesus Christ, was a devoted servant whose life was dedicated to spreading the teachings of Christ. Bartholomew preached in Greater Armenia, bringing the light of Christian faith to the Armenian people. He miraculously healed King Sanatruk (or the son of King Trdat) from leprosy, an event that left a profound mark on Armenian history. In commemoration of this miracle, the Church of Saint Bartholomew was built in the Albag region.
Yet, his holy mission provoked the wrath of pagan priests. At the instigation of King Astiag (also known as Sanatruk), the brother of the Armenian king, Bartholomew was seized. In the city of Albana, he was crucified upside down, but even in this state, he continued to preach. Eventually, he was taken down from the cross, flayed, and beheaded. As Saint Dimitry of Rostov recounts, the faithful took his body, head, and skin, placed them in a leaden coffin, and buried them in the same city of Albana. Bartholomew’s martyrdom became a timeless symbol of faith and resilience for the Armenian people.

Հայ Ծագմամբ Վերածննդի Պոետի Փայլուն Ոդիսականը

1629 թվականի մայիսի 5-ին Չերնենցին Գլուվնիում (Ռեչ Պոսպոլիտա) վախճանվել է Շիմոն Շիմոնովիչը՝ հայկական ծագումով լեհական Վերածննդի նշանավոր բանաստեղծ, որին անվանել են «Լեհաստանի Պինդարոս»:

Նա սկզբնական կրթությունը ստացել է Կրակովում, այնուհետև կրթությունը շարունակել է Ֆրանսիայում, Բելգիայում և Իտալիայում՝ ընկղմվելով եվրոպական մշակույթի խորքերը: 1590 թվականին նա արժանացել է ազնվականի կոչման, ինչը վկայում է նրա բարձր հեղինակության մասին: 1601 թվականին, լեհ կանցլեր Յան Զամոյսկու հետ միասին, նա հիմնել է Զամոշչի հումանիտար համալսարանը՝ նպաստելով կրթության և մշակույթի զարգացմանը:
Շիմոնովիչի գլուխգործոցը՝ «Հովվերգությունները» (լեհերեն՝ Sielanki), համարվում է լեհ գրականության գանձերից մեկը՝ իր պարզությամբ, բնության հետ ներդաշնակությամբ և խորը փիլիսոփայությամբ: Լատիներեն գրված նրա «Castus Joseph» և «Pentesilea» դրամաները այնքան տպավորիչ էին, որ նրան պարգևատրել է Հռոմի պապ Կղեմես VIII-ը: Նրա ստեղծագործությունները, լի կյանքի գեղեցկությամբ և մարդկային զգացմունքներով, շարունակում են ոգեշնչել գրականության սիրահարներին ամբողջ աշխարհում:

Яркая Одиссея Поэта Возрождения Армянского Происхождения
Биография
5 мая 1629 года в Черненцине Главном (Речь Посполитая) скончался Шимон Шимоновиц — выдающийся поэт польского Возрождения армянского происхождения, прозванный «Пиндаром Польши». Начальное образование он получил в Кракове, после чего продолжил обучение во Франции, Бельгии и Италии, погружаясь в богатство европейской культуры. В 1590 году он был удостоен дворянского титула, что подчёркивало его высокий общественный статус. В 1601 году совместно с польским канцлером Яном Замойским он основал гуманитарный университет в Замостье, внеся значительный вклад в развитие образования и культуры.
Его шедевром считаются «Идиллии» (польск. Sielanki), которые стали жемчужиной польской литературы благодаря своей простоте, гармонии с природой и философской глубине. Написанные на латыни драмы «Castus Joseph» и «Pentesilea» принесли ему награду от папы римского Климента VIII. Произведения Шимоновица, наполненные красотой жизни и человеческими эмоциями, продолжают вдохновлять любителей литературы по всему миру.

Olśniewająca Odyseja Poety Renesansu Ormiańskiego Pochodzenia
Biografia
5 maja 1629 roku w Czernięcinie Głównym (Rzeczpospolita) zmarł Szymon Szymonowic — wybitny poeta polskiego renesansu pochodzenia ormiańskiego, nazywany „Pindarem Polski”. Początkowe wykształcenie zdobył w Krakowie, a następnie kontynuował naukę we Francji, Belgii i Włoszech, zanurzając się w bogactwie europejskiej kultury. W 1590 roku otrzymał tytuł szlachecki, co świadczyło o jego wysokiej pozycji społecznej. W 1601 roku, wspólnie z polskim kanclerzem Janem Zamoyskim, założył uniwersytet humanistyczny w Zamościu, przyczyniając się do rozwoju edukacji i kultury.
Jego arcydziełem są „Sielanki”, które uważane są za skarb literatury polskiej dzięki swojej prostocie, harmonii z naturą i filozoficznej głębi. Napisane po łacinie dramaty „Castus Joseph” i „Pentesilea” przyniosły mu nagrodę od papieża Klemensa VIII. Dzieła Szymonowica, pełne piękna życia i ludzkich emocji, nadal inspirują miłośników literatury na całym świecie.

The Dazzling Odyssey of a Renaissance Poet of Armenian Descent
Biography
On May 5, 1629, in Czernięcin Główny (Polish-Lithuanian Commonwealth), Szymon Szymonowic, a distinguished poet of the Polish Renaissance of Armenian origin, passed away. Known as the “Pindar of Poland,” he received his early education in Kraków before furthering his studies in France, Belgium, and Italy, immersing himself in the richness of European culture. In 1590, he was granted a noble title, reflecting his esteemed status. In 1601, alongside Polish Chancellor Jan Zamoyski, he founded the humanistic university in Zamość, significantly contributing to the advancement of education and culture.
His masterpiece, Sielanki (Idylls), is regarded as a treasure of Polish literature, celebrated for its simplicity, harmony with nature, and philosophical depth. His Latin dramas Castus Joseph and Pentesilea earned him an award from Pope Clement VIII. Szymonowic’s works, brimming with the beauty of life and human emotion, continue to inspire literature enthusiasts worldwide.

Կրակի Դադարեցման Հույսը՝ Բիշքեքի Արձանագրություն

5 մայիսի, 1994 թ., ստորագրվեց Բիշքեքի արձանագրությունը՝ փաստաթուղթ, որը նպատակ ուներ դադարեցնել 1992-1994 թվականների Ղարաբաղյան պատերազմի արյունալի բախումները։ Հանդիպման մասնակիցներն էին Ադրբեջանը, Հայաստանը և Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետությունը։

Տեղի ունեցավ պատմական իրադարձությունը խոստանում էր խաղաղություն տարածաշրջանին։ Այս համաձայնագիրը դարձավ հույսի փարոս՝ խոստանալով վերջ դնել տարիներ շարունակվող ողբերգությանը։
Բիշքեքի արձանագրությունը ոչ միայն կրակի դադարեցման մասին էր, այլև խաղաղ բանակցությունների հիմք դրեց։ Թեև այն չլուծեց հակամարտության խորքային պատճառները, այն հնարավորություն տվեց միլիոնավոր մարդկանց ապրել համեմատաբար խաղաղ պայմաններում։ Այնուամենայնիվ, 1994-2020 թվականների ընթացքում Ադրբեջանը բազմիցս խախտել է զինադադարը։ Ադրբեջանը պարբերաբար սադրանքներ է իրականացրել շփման գծում, ներառյալ դիպուկահարների կողմից կրակոցներ, հրետանային հարվածներ և հետախուզական-դիվերսիոն գործողություններ։ Օրինակ, 2016 թվականի ապրիլին Ադրբեջանը սանձազերծեց Քառօրյա պատերազմը՝ լայնամասշտաբ հարձակումներով, որոնք հանգեցրին տասնյակ զոհերի և խաղաղ բնակիչների շրջանում զգալի կորուստների։ Բացի այդ, Ադրբեջանը ակտիվորեն զինվել է, ձեռք բերելով ժամանակակից սպառազինություն, ներառյալ թուրքական արտադրության անօդաչու թռչող սարքեր, որոնք հետագայում օգտագործվեցին 2020 թվականի պատերազմում։
2020 թվականի սեպտեմբերի 27-ին Ադրբեջանը, Թուրքիայի ռազմական և քաղաքական աջակցությամբ, սկսեց լայնածավալ ռազմական գործողություններ Արցախի դեմ՝ խախտելով Բիշքեքի արձանագրությամբ սահմանված զինադադարը։ Պատերազմի ընթացքում Ադրբեջանը թիրախավորել է խաղաղ բնակավայրեր, ներառյալ Ստեփանակերտը, օգտագործելով արգելված կասետային ռումբեր, ինչը հաստատվել է Human Rights Watch-ի կողմից։ Թուրքիայի կողմից տրամադրված F-16 կործանիչներ և վարձկաններ, ներառյալ սիրիացի զինյալներ, մասնակցել են ռազմական գործողություններին, ինչը խախտել է միջազգային իրավունքի նորմերը։ Այս գործողությունները, զուգորդված Ադրբեջանի ղեկավարության ռազմատենչ հռետորաբանությամբ, որն ատելություն էր սերմանում հայերի նկատմամբ, վկայում են, որ Բաքուն երկար ժամանակ պատրաստվել էր նոր պատերազմի՝ անտեսելով խաղաղ բանակցությունների հնարավորությունները։
Թեև Բիշքեքի արձանագրությունը մնում է խաղաղության ձգտման խորհրդանիշ, Ադրբեջանի կողմից զինադադարի խախտումները և 2020 թվականի պատերազմի սանձազերծումը ցույց են տալիս, որ խաղաղության ճանապարհը պահանջում է բոլոր կողմերի անկեղծ հանձնառություն։ Այնուամենայնիվ, արձանագրությունը հիշեցնում է, որ նույնիսկ ամենադժվար ժամանակներում հնարավոր է գտնել ընդհանուր լեզու, եթե կա խաղաղության իրական կամք։

Надежда на Мир: Бишкекский Протокол
5 мая 1994 года в Бишкеке произошло событие, которое стало символом надежды на мир в регионе, раздираемом конфликтом. В этот день был подписан Бишкекский протокол — документ, призванный положить конец кровопролитным боям Карабахской войны (1992–1994). Участниками встречи были Азербайджан, Армения и Нагорно-Карабахская Республика. Этот протокол стал не просто соглашением о прекращении огня, но и шагом к возможному примирению.
Бишкекский протокол подарил региону почти три десятилетия относительного спокойствия. Однако в период с 1994 по 2020 годы Азербайджан неоднократно нарушал режим прекращения огня. Азербайджан регулярно устраивал провокации на линии соприкосновения, включая снайперские обстрелы, артиллерийские удары и разведывательно-диверсионные операции. Например, в апреле 2016 года Азербайджан развязал Четырехдневную войну, начав широкомасштабные атаки, которые привели к десяткам жертв, включая мирных жителей. Кроме того, Азербайджан активно наращивал военный потенциал, приобретая современное вооружение, в том числе турецкие беспилотники, которые были использованы в войне 2020 года.
27 сентября 2020 года Азербайджан при военной и политической поддержке Турции начал масштабные боевые действия против Арцаха, грубо нарушив перемирие, установленное Бишкекским протоколом. В ходе войны Азербайджан наносил удары по гражданским объектам, включая Степанакерт, используя запрещенные кассетные боеприпасы, что подтверждено Human Rights Watch. В боевых действиях участвовали турецкие истребители F-16 и наемники, включая сирийских боевиков, что является нарушением международного права. Эти действия, наряду с воинственной риторикой азербайджанского руководства, разжигающей ненависть к армянам, свидетельствуют о том, что Баку долгое время готовился к новой войне, игнорируя возможности мирных переговоров.
Несмотря на это, Бишкекский протокол остается важной вехой в истории, напоминая о том, что даже в самые темные времена диалог и стремление к миру могут дать надежду на лучшее будущее. Однако нарушения Азербайджаном перемирия и развязывание войны 2020 года подчеркивают, что путь к миру требует искренней приверженности всех сторон.

A Beacon of Peace: The Bishkek Protocol
May 5, 1994, Bishkek, Kyrgyzstan
On May 5, 1994, a historic moment unfolded in Bishkek, offering a glimmer of hope for a region torn by conflict. The Bishkek Protocol was signed, a pivotal document aimed at halting the brutal fighting of the Karabakh War (1992–1994). The meeting brought together representatives from Azerbaijan, Armenia, and the Nagorno-Karabakh Republic, marking a collective commitment to cease hostilities.
The Bishkek Protocol was more than a ceasefire; it laid the groundwork for peace negotiations, offering a chance for stability. While it did not resolve the deep-rooted issues of the conflict, it ushered in nearly three decades of relative peace. However, between 1994 and 2020, Azerbaijan repeatedly violated the ceasefire. Azerbaijan frequently engaged in provocations along the line of contact, including sniper fire, artillery strikes, and reconnaissance-sabotage operations. A notable example is the Four-Day War in April 2016, when Azerbaijan launched large-scale attacks, resulting in dozens of casualties, including among civilians. Furthermore, Azerbaijan actively militarized, acquiring advanced weaponry, such as Turkish-made drones, which were later used in the 2020 war.
On September 27, 2020, Azerbaijan, with military and political support from Turkey, initiated large-scale military operations against Artsakh, blatantly violating the ceasefire established by the Bishkek Protocol. During the war, Azerbaijan targeted civilian settlements, including Stepanakert, using banned cluster munitions, as documented by Human Rights Watch. Turkish F-16 fighters and mercenaries, including Syrian militants, participated in the conflict, violating international law. These actions, coupled with the bellicose rhetoric of Azerbaijan’s leadership, which incited hatred against Armenians, indicate that Baku had been preparing for a new war for years, disregarding opportunities for peaceful negotiations.
Yet, the legacy of the Bishkek Protocol endures as a testament to the power of dialogue and the enduring human aspiration for peace. Azerbaijan’s violations of the ceasefire and the outbreak of the 2020 war highlight that the path to lasting peace requires genuine commitment from all parties. Nevertheless, the Protocol remains a symbol of what is possible when there is a true will for peace.

Գեորգի Գեորգիի Սարգսյանց – Георгий Георгиевич Саркисьянц – Georgiy Georgievich Sarkisyants

2011 թվականի մայիսի 5-ին Մոսկվայում մահացել է Գեորգի Գեորգիի Սարգսյանցը՝ խորհրդային և ռուս սպորտային լրագրող և հեռուստամեկնաբան

Հայտնի է «Ֆուտբոլային համայնապատկեր» հաղորդաշարով, ինչպես նաև խոշոր սպորտային իրադարձությունների հեռուստատեսային և ռադիո մեկնաբանություններով: Նա արժանացել է Ռուսաստանի Դաշնության մշակույթի վաստակավոր գործչի կոչմանը (1994): Գեորգի Սարգսյանցը սպորտի աշխարհում դարձել է յուրահատուկ ձայն՝ ոգեշնչելով միլիոնավոր երկրպագուների իր կրքոտ և խորիմաստ մեկնաբանություններով, որոնք մնացել են սպորտային լրագրության պատմության մեջ:

Голос спорта
5 мая 2011 года в Москве скончался Георгий Георгиевич Саркисьянц — советский и российский спортивный журналист и телекомментатор, прославившийся благодаря телепередаче «Футбольное обозрение», а также телевизионным и радиокомментариям крупнейших спортивных событий. Заслуженный работник культуры Российской Федерации (1994). Георгий Саркисьянц стал уникальным голосом в мире спорта, вдохновляя миллионы болельщиков своими страстными и глубокими репортажами, которые навсегда вошли в историю спортивной журналистики.

The Voice of Sports
On May 5, 2011, in Moscow, Georgiy Georgievich Sarkisyants passed away — a Soviet and Russian sports journalist and commentator, renowned for the TV program Football Review and his television and radio commentaries of major sporting events. Honored Cultural Worker of the Russian Federation (1994). Georgiy Sarkisyants became an iconic voice in the world of sports, inspiring millions of fans with his passionate and insightful commentaries, which have left an indelible mark on the history of sports journalism.

Մարտիրոս Սերգեյի Սարյան – Мартирос Сергеевич Сарьян – Martiros Sergeyevich Saryan

Հայաստանի Գույների Վարպետը

1972 թվականի մայիսի 5, Երևան – կյանքից հեռացավ Մարտիրոս Սերգեյի Սարյանը, հայ գեղանկարչության մեծ վարպետ։ 1921 թվականին Ալեքսանդր Մյասնիկյանի հրավերով նա տեղափոխվեց Հայաստան և իր կյանքը նվիրեց հայրենի բնության պատկերմանը։

Այդ տարիներին նրա աշխատանքների թվում էր նաև Հայկական ԽՍՀ զինանշանի ստեղծումը։
Սարյանը ստեղծել է բազմաթիվ դիմանկարներ, որոնց մի մասը, ցավոք, ոչնչացվել է խորհրդային իշխանությունների կողմից։ 1937 թվականի սկզբին Հայաստանի ՆԿВД-ի որոշմամբ՝ թանգարաններից առգրավվել և այրվել են 12 դիմանկարներ՝ պատկերող «ժողովրդի թշնամիներ» համարվող պետական գործիչներին և մտավորականներին։ Չեկիստներին հաջողվել է ոչնչացնել 11 աշխատանք։ Տասներկուերորդը՝ «Եղիշե Չարենցի դիմանկարը», թանգարանի աշխատակիցները, վտանգելով իրենց կյանքը, փրկել են՝ հուսալիորեն թաքցնելով այն։
Սարյանը չի մոռացել նաև իր արմատները՝ Դոնի հայկական համայնքը, որտեղից ծագում էր։ Նա կարևոր դեր է խաղացել Ռոստովի Սուրբ Խաչ եկեղեցու պահպանման գործում, երբ խորհրդային տարիներին ծագել էր այն քանդելու հարցը։

Яркая биография: «Мастер красок Армении»
5 мая 1972 года, Ереван – скончался Мартирос Сергеевич Сарьян, выдающийся армянский художник. В 1921 году по приглашению Александра Мясникяна он переехал в Армению и посвятил свою жизнь изображению её природы. Среди его работ тех лет – создание герба Советской Армении.
Сарьян написал множество портретов, часть из которых была уничтожена советской властью. В начале 1937 года органами НКВД Армении было принято решение изъять из музеев и сжечь 12 портретов «врагов народа» – видных государственных деятелей и представителей интеллигенции. Чекистам удалось уничтожить 11 работ. Двенадцатый портрет – «Портрет поэта Егише Чаренца» – был спасён музейными работниками, которые, рискуя жизнью, надёжно спрятали его.
Сарьян не забывал и о своих корнях – армянской общине Дона, откуда был родом. Он сыграл важную роль в сохранении церкви Сурб Хач в Ростове-на-Дону, когда в советские годы встал вопрос о её сносе.

Vibrant Biography: “Master of Armenia’s Colors”
May 5, 1972, Yerevan – Martiros Sergeyevich Saryan, the great Armenian artist, passed away. In 1921, at the invitation of Alexander Myasnikyan, he moved to Armenia and devoted his life to capturing its nature. Among his works from this period was the creation of the coat of arms of Soviet Armenia.
Saryan painted numerous portraits, some of which were destroyed by the Soviet authorities. In early 1937, the Armenian NKVD decided to seize and burn 12 portraits of “enemies of the people” – prominent statesmen and intellectuals. The authorities succeeded in destroying 11 works. The twelfth, “Portrait of Poet Yeghishe Charents,” was saved by museum workers who, at great personal risk, hid it securely.
Saryan never forgot his roots in the Armenian community of the Don region, where he was born. He played a crucial role in preserving the Surb Khach Church in Rostov-on-Don when its demolition was considered during the Soviet era.

Անատոլի Դնեպրով – Анатолий Днепров – Anatoly Dneprov

Ռուսաստանից Հայաստանի Սրտի Երգիչը

2008 թվականի մայիսի 5, Մոսկվա – կյանքից հեռացավ Անատոլի Դնեպրովը, երգիչ, ում ձայնը դարձավ հայ ժողովրդի սիրելի մեղեդին։

Նա հայտնի դարձավ հայ հանդիսատեսին «Իմ Հայաստան», «Հրավիրում եմ շուրջպարի» և այլ երգերով։ «Իմ Հայաստան» երգը, կատարված Տաթա Սիմոնյանի հետ համատեղ, դարձավ իսկական հիմն՝ բոլոր այն հայերի համար, ովքեր ապրում են Հայրենիքից հեռու։
2006 թվականին Դնեպրովը ձայնագրեց իր վերջին սկավառակը, որը հատուկ ստեղծվել էր Հայաստանի համար։ Երգիչը սիրում էր Հայաստանը և հաճախ էր այցելում համերգներով։ Նա թաղվեց Մոսկվայի Տրոեկուրովսկի գերեզմանատանը։ Իրական ազգանունը Գրոսս էր, ծնվել էր հրեական ընտանիքում։

Российский «Певец армянского сердца»
5 мая 2008 года, Москва – скончался Анатолий Днепров, певец, чей голос стал любимым для армянской публики. Славу ему принесли песни «Моя Армения», «Я приглашаю в круг» и другие. Песня «Моя Армения», исполненная совместно с Тата Симоняном, стала гимном для всех армян, живущих вдали от Родины.
В 2006 году Днепров записал свой последний диск, созданный специально для Армении. Он искренне любил Армению и часто приезжал туда с концертами. Похоронен на Троекуровском кладбище в Москве. Настоящая фамилия певца – Гросс, он родился в еврейской семье.

“Singer of Armenia’s Soul” from Russia
May 5, 2008, Moscow – Anatoly Dneprov, a beloved singer, passed away. He won the hearts of Armenian audiences with songs like “My Armenia” and “I Invite You to the Circle.” The song “My Armenia,” performed with Tata Simonyan, became an anthem for Armenians living far from their homeland.
In 2006, Dneprov recorded his final album, dedicated specifically to Armenia. He deeply loved Armenia and frequently performed there. He was laid to rest at Moscow’s Troekurovskoye Cemetery. His real surname was Gross, and he was born into a Jewish family.

Տիգրան Շամիրխանյան – Тигран Шамирханян – Tigran Shamirkhanyan

Թատերական Վարպետի Կայծոտ Ճանապարհը

1899 թվականի մայիսի 5-ին Շուշի քաղաքում ծնվել է Տիգրան Շամիրխանյանը՝ հայ թատերական արվեստի նշանավոր գործիչ, ռեժիսոր, դերասան և Երևանի Պատանի հանդիսատեսի թատրոնի հիմնադիրը:

Վաղ տարիքում ընտանիքի հետ տեղափոխվել է Բաքու, ապա՝ Թիֆլիս, որտեղ սովորել է հեղինակավոր Ներսիսյան դպրոցում: Դեռևս պատանի հասակում նա սիրողական ներկայացումներում ցուցադրել է իր դերասանական տաղանդը: 1921-1922 թվականներին ուսանել է Մոսկվայի Հայկական դրամատիկական ստուդիայում, իսկ ավելի ուշ ընդունվել է Մոսկվայի թատերական արվեստի պետական ինստիտուտ (ГИТИС), որն ավարտել է 1934 թվականին:
Տիգրանը փայլել է թատրոնում՝ որպես կատակերգակ դերասան՝ մարմնավորելով շուրջ 40 կերպար, ներառյալ Դարչինյանին «Ցասում» ներկայացումում և Գիքոյին «Պեպո»-ում: Նրա ռեժիսորական կարիերան նույնքան տպավորիչ էր. նա բեմադրել է մոտ 40 ներկայացում, որոնցից առաջինը՝ «Պայթյունը», նշանավորեց Երևանի Պատանի հանդիսատեսի թատրոնի բացումը 1929 թվականին: Նա աշխատել է նաև Լենինականի Մռավյանի անվան թատրոնում՝ ստեղծելով այնպիսի ներկայացումներ, ինչպիսիք են «Ինտերվենցիա», «Ամառային գիշերվա երազը» և «Դավիթ Կոպերֆիլդ»: Նրա ստեղծագործությունները համատեղում էին խորություն, հումոր և մարդկային ջերմություն:
Բացի բեմական աշխատանքներից, Տիգրանը հեղինակել է «Դերասանական արվեստի հիմունքներ» գիրքը, որը դարձել է կարևոր ձեռնարկ թատերական արվեստի սիրահարների համար: Նրա ժառանգությունը շարունակում է ոգեշնչել հայ թատրոնի նոր սերունդներին:

Яркий Путь Театрального Мастера
Биография
5 мая 1899 года в городе Шуши родился Тигран Шамирханян — выдающийся армянский режиссёр, актёр и основатель Ереванского театра юного зрителя. В раннем возрасте вместе с семьёй переехал в Баку, а затем в Тифлис, где обучался в престижной Нерсисянской школе. Уже в юности он проявил себя в любительских спектаклях. В 1921–1922 годах учился в Московской армянской драматической студии, а позже поступил на режиссёрский факультет Государственного института театрального искусства (ГИТИС) в Москве, который окончил в 1934 году.
Тигран блистал на сцене как комедийный актёр, сыграв около 40 ролей, включая Дарчиняна в «Гневе» и Гико в «Пэпо». Его режиссёрская карьера была не менее впечатляющей: он поставил около 40 спектаклей, первым из которых стал «Взрыв», открывший Ереванский театр юного зрителя в 1929 году. Он также работал в Ленинаканском театре имени Мравяна, поставив такие спектакли, как «Интервенция», «Сон в летнюю ночь» и «Давид Копперфильд». Его постановки отличались глубиной, юмором и теплотой.
Помимо работы на сцене, Тигран написал книгу «Основы актёрского мастерства», ставшую важным пособием для любителей театра. Его наследие продолжает вдохновлять новые поколения армянского театра.

The Dazzling Journey of a Theatrical Master

Born on May 5, 1899, in the city of Shushi, Tigran Shamirkhanyan was a prominent Armenian director, actor, and the founder of the Yerevan Theater for Young Audiences. In his early years, he moved with his family to Baku and later to Tiflis, where he studied at the prestigious Nersisyan School. As a teenager, he showcased his acting talent in amateur performances. From 1921 to 1922, he studied at the Moscow Armenian Dramatic Studio and later enrolled in the directing faculty of the State Institute of Theatrical Art (GITIS) in Moscow, graduating in 1934.
Tigran shone on stage as a comedic actor, portraying around 40 characters, including Darchinyan in Rage and Giko in Pepo. His directorial career was equally remarkable, with approximately 40 productions to his name. His first directorial work, The Explosion, marked the opening of the Yerevan Theater for Young Audiences in 1929. He also directed at the Leninakan Mravyan Theater, staging works like Intervention, A Midsummer Night’s Dream, and David Copperfield. His productions were known for their depth, humor, and humanity.
Beyond his stage work, Tigran authored The Fundamentals of Acting, a significant guide for theater enthusiasts. His legacy continues to inspire new generations of Armenian theater.

Էդվարդ Վարդանի Չուբարյան – Эдвард Варданович Чубарян – Edward Vardanovich Chubaryan

Ֆիզիկայի հայ հանճարը

1936 թվականի մայիսի 5-ին Սպիտակում ծնվել է Էդվարդ Վարդանի Չուբարյանը՝ գիտնական, տեսական ֆիզիկոս, ֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների դոկտոր:

Նա հայտնի է որպես գերխիտ երկնային մարմինների ֆիզիկայի հիմնադիրներից մեկը, տեսական ֆիզիկոս, ով աշխատել է գրավիտացիայի տեսության, Էյնշտեյնի ընդհանուր հարաբերականության տեսության, այլընտրանքային տեսությունների, սպիտակ թզուկների և նեյտրոնային աստղերի ուսումնասիրության վրա: Նրա հայրը՝ Վարդան Ծարուկի Չուբարյանը, ծնվել է Ռոստովի մարզի Ղրիմ (Թոփթի) գյուղում և աշխատել է որպես Սևան-Հրազդան կասկադի ինժեներ: Հայրենական պատերազմի տարիներին, չնայած աղքատությանը և սովին, Վարդանը, գնահատելով որդու գրքերի հանդեպ ձգտումը, խստորեն հանձնարարել է մորը միշտ գումար հայթայթել գրքեր գնելու համար, անգամ եթե պետք է պարտք վերցնել հարևաններից: Չուբարյանների տոհմում եղել են մի շարք նշանավոր անձինք: Վարդանի հորեղբայրը՝ Պողոս Չուբարյանը (1878-1920), եղել է Ադրբեջանի մուսուլմանական կառավարության Մեջլիսի պատգամավոր: 1920 թվականին նա զեկույց է ներկայացրել Շուշիի ջարդերի մասին և ենթարկվել է հալածանքների: Նույն թվականին բոլշևիկները սպանել են Պողոս Չուբարյանին՝ խեղդելով նրան Կասպից ծովում:

Яркая звезда армянской физики
5 мая 1936 года в Спитаке родился Эдвард Варданович Чубарян — учёный, физик-теоретик, физико-математик. Он известен как один из основоположников физики сверхплотных небесных тел, физик-теоретик в области теории гравитации, общей теории относительности Эйнштейна, альтернативных теорий, а также исследований белых карликов и нейтронных звёзд. Его отец, Вардан Тзарукович Чубарян, уроженец села Крым (Топти) Ростовской области, работал инженером Севано-Разданского каскада. В годы Великой Отечественной войны, несмотря на нищету и голод, Вардан, видя стремление сына к книгам, строго наказал матери всегда находить деньги на их покупку, даже если придётся занимать у соседей. В роду Чубарянов было немало именитых личностей. Дядя Вардана, Погос Чубарян (1878–1920), был депутатом Меджлиса мусульманского правительства Азербайджана. В 1920 году он представил отчёт о погроме в Шуши, после чего подвергся преследованиям. В том же году большевики убили Погоса Чубаряна, утопив его в Каспийском море.

A Brilliant Star of Armenian Physics
On May 5, 1936, Edward Vardanovich Chubaryan was born in Spitak — a scientist, theoretical physicist, and physicist-mathematician. He is renowned as one of the pioneers of the physics of superdense celestial bodies, a theoretical physicist specializing in the theory of gravitation, Einstein’s general theory of relativity, alternative theories, and the study of white dwarfs and neutron stars. His father, Vardan Tzarukovich Chubaryan, originally from the village of Krym (Topti) in Rostov Oblast, worked as an engineer at the Sevan-Hrazdan Cascade. During the Great Patriotic War, despite poverty and famine, Vardan, recognizing his son’s passion for books, strictly instructed his wife to always find money to buy them, even if it meant borrowing from neighbors. The Chubaryan family included several notable figures. Vardan’s uncle, Pogos Chubaryan (1878–1920), was a deputy in the Mejlis of the Muslim government of Azerbaijan. In 1920, he presented a report on the Shushi pogrom, which led to his persecution. That same year, the Bolsheviks killed Pogos Chubaryan, drowning him in the Caspian Sea.

Վաղարշ Բողդանի Վաղարշյանը – Вагарш Богданович Вагаршян – Vagarsh Bogdanovich Vagarshyan

Բեմի Մեծ Վարպետի Ուղին

6 մայիսի, 1959 թ., Մոսկվայում վախճանվեց Վաղարշ Բողդանի Վաղարշյանը (իսկական ազգանունը՝ Տեր-Պողոսյան): Նա մեծ արվեստագետ էր՝ օժտված աննման խելքով, խոր էրուդիցիայով և բացառիկ տաղանդով:

Վաղարշ Վաղարշյանը հայ թատրոնի և կինոյի աստղ էր, ում ստեղծագործական ժառանգությունը մինչ օրս ոգեշնչում է սերունդներին:
Ծնվել է 1894 թվականին Թիֆլիսում՝ հայկական ընտանիքում, նա վաղ տարիքից ցուցաբերել է արվեստի հանդեպ սեր: Դերասանական կարիերան սկսել է 1910-ականներին՝ խաղալով հայկական թատերախմբերում: Նրա խաղը բնութագրվում էր խորությամբ, անկեղծությամբ և դերերի մեջ լիովին ընկղմվելու կարողությամբ: 1932 թվականին նրան շնորհվել է Հայկական ԽՍՀ վաստակավոր արտիստի կոչում, 1938 թվականին՝ Հայկական ԽՍՀ ժողովրդական արտիստ, իսկ 1954 թվականին՝ ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստի բարձրագույն կոչում:
Վաղարշյանի ստեղծագործական կյանքը լի էր վառ դերերով: Նա խաղացել է հայկական և ռուսական բեմերում, նկարահանվել կինոյում՝ ստեղծելով անմոռանալի կերպարներ: Նրա խաղը միշտ առանձնանում էր նրբերանգներով և մարդկային հույզերի խոր ընկալմամբ: Բացի դերասանական արվեստից, նա հայտնի էր իր գրական և մշակութային գործունեությամբ՝ նպաստելով հայ արվեստի զարգացմանը:
Վաղարշ Վաղարշյանի կյանքը կարճվեց 65 տարեկանում, սակայն նրա ժառանգությունը հավերժ է: Նա թաղված է Երևանի Թոխմախի գերեզմանատանը, որտեղ նրա հիշատակը հարգվում է մինչ օրս: Նրա անունը ոսկե տառերով է գրված հայ մշակույթի պատմության մեջ:

Путь Великого Мастера Сцены
6 мая 1959 года в Москве скончался Вагарш Богданович Вагаршян (настоящая фамилия — Тер-Погосян). Великий артист, человек огромной эрудиции, блистательного ума и непревзойденного таланта, он стал легендой армянского и советского искусства.
Родился в 1894 году в Тифлисе в армянской семье. С юных лет Вагарш проявлял любовь к искусству, а его актерская карьера началась в 1910-х годах в армянских театральных труппах. Его игра отличалась глубиной, искренностью и способностью полностью перевоплощаться в своих персонажей. В 1932 году он был удостоен звания Заслуженного артиста Армянской ССР, в 1938 году — Народного артиста Армянской ССР, а в 1954 году получил высшую награду — звание Народного артиста СССР.
Творческая жизнь Вагаршяна была полна ярких ролей. Он выступал на армянских и русских сценах, снимался в кино, создавая незабываемые образы. Его актерская манера поражала тонкостью и глубоким пониманием человеческих эмоций. Помимо сцены, Вагаршян занимался литературной и культурной деятельностью, внося значительный вклад в развитие армянского искусства.
Жизнь Вагарша Вагаршяна оборвалась в возрасте 65 лет, но его наследие продолжает жить. Он похоронен на кладбище Тохмах в Ереване, где его память чтят по сей день. Его имя навсегда вписано в историю армянской культуры золотыми буквами.

The Radiant Path of a Legendary Talent
On May 6, 1959, in Moscow, Vagarsh Bogdanovich Vagarshyan (born Ter-Poghosyan) passed away. A great artist of immense erudition, brilliant intellect, and extraordinary talent, he became a legend of Armenian and Soviet art.
Born in 1894 in Tiflis (now Tbilisi) to an Armenian family, Vagarsh showed a passion for the arts from an early age. His acting career began in the 1910s with Armenian theater troupes. His performances were marked by depth, sincerity, and an unparalleled ability to fully embody his characters. In 1932, he was honored as a Merited Artist of the Armenian SSR, in 1938 as a People’s Artist of the Armenian SSR, and in 1954, he received the prestigious title of People’s Artist of the USSR.
Vagarshyan’s creative life was filled with unforgettable roles. He performed on Armenian and Russian stages and appeared in films, crafting iconic characters that left a lasting impact. His acting was distinguished by nuance and a profound understanding of human emotions. Beyond the stage, Vagarshyan was known for his literary and cultural contributions, significantly advancing Armenian art.
Though his life ended at the age of 65, Vagarshyan’s legacy endures. He was laid to rest at Tokhmakh Cemetery in Yerevan, where his memory is honored to this day. His name remains etched in the history of Armenian culture in golden letters.