հայկական ֆիզիկայի համաշխարհային նշանակության գործիչ

Սերգեյ Հայկի Մատինյանը ծնվել է 1931 թվականի հունվարի 8-ին Թիֆլիսում՝ հայ ֆիզիկոս, ֆիզմաթ գիտությունների դոկտոր (1968), պրոֆեսոր (1969), ՀՀ ԳԱԱ ակադեմիկոս (1990, թղթակից անդամ՝ 1982-ից): Մահացել է 2017 թվականի սեպտեմբերի 8-ին Դարհեմում (Հյուսիսարևելյան Անգլիա, Մեծ Բրիտանիա)։

1954 թվականին ավարտել է Թբիլիսիի համալսարանը։ 1968–1994 թվականներին ղեկավարել է Երևանի ֆիզիկայի ինստիտուտի տարրական մասնիկների տեսության լաբորատորիան, միաժամանակ 1970–1994 թվականներին եղել է նաև ինստիտուտի փոխտնօրենը։ 1994 թվականից ապրել է ԱՄՆ-ում։

Նրա աշխատանքները վերաբերում են թույլ, էլեկտրամագնիսական և ուժեղ փոխազդեցությունների, տարրական մասնիկների տեսությանը, դաշտի քվանտային տեսությանը, բարձր էներգիայի միջուկային ֆիզիկային, քվանտային քրոմոդինամիկային և նեյտրոնային աստղաֆիզիկային։ Կարևոր արդյունքներ է ստացել չեզոք K-մեզոնների օպտիկայի և վեկտորական մեզոնների ֆոտոծնման բնագավառներում։ Հայտնաբերել է քվանտային քրոմոդինամիկայի վակուումի անկայունությունը և ոչաբելյան տրամաչափական դաշտերի դինամիկ քաոսը։

Պարգևատրվել է Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանով։

Սերգեյ Հայկի Մատինյանը մնաց Թիֆլիսից մինչև ԱՄՆ տանող հայկական ֆիզիկայի կամուրջը՝ իր տեսական նվաճումներով, դոկտորական աստիճանով և գիտական նվիրումով ոգեշնչելով սերունդներին հայկական գիտության խորքերով և համաշխարհային նշանակությամբ։

Русский

деятель армянской физики мирового значения
Сергей Гайкович Матиньян родился 8 января 1931 года в Тифлисе — армянский физик, доктор физико-математических наук (1968), профессор (1969), академик НАН Армении (1990, член-корреспондент с 1982). Умер 8 сентября 2017 года в Дареме (Северо-Восточная Англия, Великобритания).

В 1954 году окончил Тбилисский университет. В 1968–1994 годах руководил лабораторией теории элементарных частиц Ереванского физического института, одновременно в 1970–1994 годах был заместителем директора института. С 1994 года жил в США.

Его работы относятся к слабым, электромагнитным и сильным взаимодействиям, теории элементарных частиц, квантовой теории поля, физике высоких энергий, квантовой хромодинамике и нейтронной астрофизике. Получил важные результаты в оптике нейтральных K-мезонов и фотрождении векторных мезонов. Открыл нестабильность вакуума квантовой хромодинамики и динамический хаос неабелевых калибровочных полей.

Награждён орденом Трудового Красного Знамени.

Сергей Гайкович Матиньян остался мостом армянской физики от Тифлиса до США — своими теоретическими достижениями, докторской степенью и научной преданностью, вдохновляя поколения глубинами армянской науки и мировым значением.

English

Figure of World Significance in Armenian Physics
Sergey Gaikovich Matinyan was born on January 8, 1931, in Tiflis — Armenian physicist, Doctor of Physical and Mathematical Sciences (1968), Professor (1969), Academician of the National Academy of Sciences of Armenia (1990, corresponding member since 1982). Died on September 8, 2017, in Durham (North East England, United Kingdom).

In 1954 graduated from Tbilisi University. In 1968–1994 headed the Laboratory of Elementary Particle Theory at the Yerevan Physics Institute, simultaneously serving as Deputy Director of the Institute in 1970–1994. Since 1994 lived in the USA.

His works concern weak, electromagnetic, and strong interactions, elementary particle theory, quantum field theory, high-energy nuclear physics, quantum chromodynamics, and neutron astrophysics. Obtained important results in optics of neutral K-mesons and photoproduction of vector mesons. Discovered the instability of the quantum chromodynamics vacuum and the dynamic chaos of non-Abelian gauge fields.

Awarded the Order of the Red Banner of Labor.

Sergey Gaikovich Matinyan remained the bridge of Armenian physics from Tiflis to the USA — with his theoretical achievements, doctoral degree, and scientific dedication, inspiring generations with the depths of Armenian science and global significance.

հայ ժողովրդի և Հայաստանի մասին խոսող առաջին եվրոպացի ճանապարհորդ

Մարկո Պոլոն մահացել է 1324 թվականի հունվարի 8-ին Վենետիկում՝ մոտ 70 տարեկան հասակում, թողնելով հետևում «Իլ Միլիոնե» գիրքը՝ միջնադարյան Եվրոպայի ամենակարևոր ճանապարհորդական պատմագրություններից մեկը, որտեղ առաջին անգամ եվրոպացի ընթերցողի առջև բացվում են Հայաստանի և հայ ժողովրդի մասին կենդանի նկարագրությունները։ Ծնվել է 1254 թվականին Վենետիկում։

Մարկո Պոլոն, իր հայր Նիկոլո Պոլոյի և հորեղբայր Մաֆեո Պոլոյի հետ միասին, 1271–1295 թվականներին կատարել է իր հայտնի ճանապարհորդությունը դեպի Արևելք՝ դառնալով առաջին եվրոպացիներից, ովքեր մանրամասն նկարագրել են Հայաստանը։ Նրա գրքում Հայաստանը ներկայացված է որպես «մեծ և հարուստ երկիր», որտեղ կան բազմաթիվ քաղաքներ, ամրոցներ և վանքեր։

Մարկո Պոլոն հատկապես նշում է Հայաստանի քրիստոնեական կրոնը՝ ընդգծելով, որ հայերը «իսկական քրիստոնյաներ են», ինչպես նաև խոսում է Արարատ լեռան մասին, որը նա անվանում է «Նոյյան տապանի լեռ»։ Նա նկարագրում է հայկական քաղաքները, առևտրային ուղիները, ինչպես նաև հայերի հյուրընկալությունը և առևտրային հմտությունները։

Մարկո Պոլոյի նկարագրությունները դարձել են առաջին եվրոպական աղբյուրներից, որոնք մանրամասն խոսում են Հայաստանի մասին՝ նպաստելով եվրոպական հասարակության մեջ հայ ժողովրդի և նրա պատմական հայրենիքի ճանաչմանը։

Русский
первый европеец, подробно рассказавший об Армении и армянах

Марко Поло скончался 8 января 1324 года в Венеции в возрасте около 70 лет, оставив после себя книгу «Книга чудес света» («Миллион»), одно из важнейших средневековых европейских путешествий, в котором впервые перед европейским читателем открывается живое описание Армении и армянского народа. Родился в 1254 году в Венеции.

Марко Поло вместе со своим отцом Никколо Поло и дядей Маффео Поло в 1271–1295 годах совершил знаменитое путешествие на Восток, став одним из первых европейцев, подробно описавших Армению. В его книге Армения представлена как «великая и богатая страна», где много городов, крепостей и монастырей.

Марко Поло особенно отмечает христианскую веру Армении, подчёркивая, что армяне — «истинные христиане», а также говорит о горе Арарат, которую называет «горой Ноевого ковчега». Он описывает армянские города, торговые пути, а также гостеприимство и торговые умения армян.

Описания Марко Поло стали одним из первых европейских источников, подробно рассказывающих об Армении, способствуя знакомству европейского общества с армянским народом и его исторической родиной.

English
the first European to describe Armenia and Armenians in detail

Marco Polo died on January 8, 1324, in Venice at the age of about 70, leaving behind «The Travels of Marco Polo» («Il Milione»), one of the most important medieval European travel accounts, in which Armenia and the Armenian people are first vividly described before European readers. Born in 1254 in Venice.

Marco Polo, together with his father Niccolò Polo and uncle Maffeo Polo, made his famous journey to the East in 1271–1295, becoming one of the first Europeans to describe Armenia in detail. In his book, Armenia is presented as a «great and rich country» with numerous cities, fortresses, and monasteries.

Marco Polo especially notes the Christian faith of Armenia, emphasizing that Armenians are «true Christians», and also speaks of Mount Ararat, which he calls «the mountain of Noah’s Ark». He describes Armenian cities, trade routes, as well as the hospitality and trading skills of Armenians.

Marco Polo’s descriptions became one of the first European sources to speak in detail about Armenia, contributing to the recognition of the Armenian people and their historical homeland in European society.

Italianoil primo europeo a descrivere in dettaglio l’Armenia e gli armeni

Marco Polo morì l’8 gennaio 1324 a Venezia all’età di circa 70 anni, lasciando dietro di sé «Il Milione», uno dei più importanti resoconti di viaggio medievali europei, in cui per la prima volta si apre davanti ai lettori europei una descrizione vivida dell’Armenia e del popolo armeno. Nato nel 1254 a Venezia.

Marco Polo, insieme a suo padre Niccolò Polo e a suo zio Maffeo Polo, compì il famoso viaggio verso l’Oriente tra il 1271 e il 1295, diventando uno dei primi europei a descrivere dettagliatamente l’Armenia. Nel suo libro l’Armenia è presentata come una «grande e ricca nazione», con numerose città, fortezze e monasteri.

Marco Polo sottolinea in particolare la fede cristiana dell’Armenia, affermando che gli armeni sono «veri cristiani», e parla anche del monte Ararat, che chiama «la montagna dell’arca di Noè». Descrive le città armene, le vie commerciali, nonché l’ospitalità e le abilità commerciali degli armeni.

Le descrizioni di Marco Polo divennero una delle prime fonti europee a parlare dettagliatamente dell’Armenia, contribuendo alla conoscenza del popolo armeno e della sua patria storica nella società europea.

Մարկո Պոլո՝ Հայաստանի և հայերի մասին խոսող առաջին եվրոպացի / Марко Поло — первый европеец, подробно рассказавший об Армении и армянах / Marco Polo — the first European to describe Armenia and Armenians in detail / Marco Polo — il primo europeo a descrivere in dettaglio l’Armenia e gli armeni
Մարկո Պոլո՝ Արարատի և հայերի մասին «Իլ Միլիոնե»-ում / Марко Поло — об Арарате и армянах в «Книге чудес света» / Marco Polo — on Ararat and Armenians in «The Travels» / Marco Polo — su Ararat e gli armeni ne «Il Milione»
Մարկո Պոլո՝ հայ ժողովրդի առաջին եվրոպացի նկարագրողը / Марко Поло — первый европеец, описавший армянский народ / Marco Polo — the first European to describe the Armenian people / Marco Polo — il primo europeo a descrivere il popolo armeno
Մարկո Պոլո՝ հայ-եվրոպական կապերի սկզբնաղբյուր / Марко Поло — исток армяно-европейских связей / Marco Polo — the origin of Armenian-European ties / Marco Polo — l’origine dei legami armeno-europei
Մարկո Պոլո՝ հայկական երկրի միջնադարյան պատմագիր / Марко Поло — средневековый летописец армянской земли / Marco Polo — medieval chronicler of the Armenian land / Marco Polo — cronista medievale della terra armena

44-օրյա պատերազմի և բանակի առաջնորդ

Օնիկ Գասպարյանը ծնվել է 1970 թվականի հունվարի 6-ին Իջևանում՝ Հայաստանի ռազմական գործիչ, գեներալ-գնդապետ, Հայաստանի զինված ուժերի գլխավոր շտաբի պետ (2020 թվականից)։

Վերապատրաստվել է Ֆրունզեի անվան ռազմական ակադեմիայում և ՌԴ ԶՈՒ Գլխավոր շտաբի ռազմական ակադեմիայում։

1988–1990 թվականներին ծառայել է Խորհրդային բանակում։ 1990 թվականից մասնակցել է մարտական գործողություններին Իջևանի ջոկատի կազմում, որտեղ ծանր վիրավորվել է ոտքի շրջանում՝ հակահետևակային ականի պայթյունից։

1993–2010 թվականներին անցել է Իջևանի գնդի հրամանատարի տեղակալից մինչև գնդի հրամանատարի պաշտոններ։ 2010–2012 թվականներին եղել է 3-րդ բանակային կորպուսի շտաբի պետ։ 2012 թվականի ապրիլի 11-ին նշանակվել է 3-րդ բանակային կորպուսի հրամանատար (պայմանագրով 5 տարի ժամկետով)։ 2016 թվականի հուլիսի 7-ին դարձել է ՀՀ ԶՈՒ գլխավոր շտաբի պետի տեղակալ, 2017 թվականի հունիսի 15-ին՝ առաջին տեղակալ։ 2020 թվականի հունիսի 8-ին՝ ՀՀ զինված ուժերի գլխավոր շտաբի պետ։

Պարգևատրվել է գեներալ-մայոր (2015), գեներալ-լեյտենանտ (2019), գեներալ-գնդապետ (2020) կոչումներով, «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 1-ին աստիճանի մեդալով (2014), Արիության մեդալով (2011), Հայաստանի վարչապետի հուշամեդալով (2013) և այլ գերատեսչական պարգևներով։

Ամուսնացած է, ունի երկու զավակ։

Օնիկ Գասպարյանը մնաց Իջևանից մինչև Հայաստանի զինված ուժերի գլխավոր շտաբ տանող ռազմական կամուրջը՝ իր մարտական ուղով, վիրավորումներով և առաջնորդությամբ ոգեշնչելով սերունդներին հայկական բանակի անկոտրում ոգով և պաշտպանության պատրաստակամությամբ։

**Русский**

руководитель армянской армией во время 44-дневной войны
Оник Гаспарян родился 6 января 1970 года в Иджеване — армянский военный деятель, генерал-полковник, начальник Генерального штаба Вооружённых сил Армении (с 2020 года).

Прошёл переподготовку в Военной академии им. Фрунзе и Военной академии Генерального штаба ВС РФ.

В 1988–1990 годах служил в Советской армии. С 1990 года участвовал в боевых действиях в составе иджаванского отряда, где получил тяжёлое ранение ноги от взрыва противопехотной мины.

В 1993–2010 годах прошёл путь от заместителя командира батальона иджаванского полка до командира полка. В 2010–2012 годах — начальник штаба 3-го армейского корпуса. 11 апреля 2012 года назначен командиром 3-го армейского корпуса (контракт на 5 лет). 7 июля 2016 года стал заместителем начальника Генштаба ВС РА, 15 июня 2017 года — первым заместителем. 8 июня 2020 года назначен начальником Генерального штаба ВС РА.

Награждён званиями генерал-майор (2015), генерал-лейтенант (2019), генерал-полковник (2020), медалью «За заслуги перед Родиной» 1-й степени (2014), медалью «За отвагу» (2011), памятной медалью премьер-министра Армении (2013) и другими ведомственными наградами.

Женат, имеет двоих детей.

Оник Гаспарян остался военным мостом от Иджевана до Генерального штаба Армении — своим боевым путём, ранениями и руководством вдохновляя поколения несгибаемым духом армянской армии и готовностью к защите.

**English**

Leader of the 44-Day War and the Army
Onik Gasparyan was born on January 6, 1970, in Ijevan — Armenian military figure, Colonel General, Chief of the General Staff of the Armed Forces of Armenia (since 2020).

Underwent retraining at the Frunze Military Academy and the Military Academy of the General Staff of the Russian Armed Forces.

In 1988–1990 served in the Soviet Army. Since 1990 participated in combat operations as part of the Ijevan detachment, where he was seriously wounded in the leg by an anti-personnel mine explosion.

In 1993–2010 progressed from deputy battalion commander of the Ijevan regiment to regimental commander. In 2010–2012 — Chief of Staff of the 3rd Army Corps. On April 11, 2012, appointed commander of the 3rd Army Corps (5-year contract). On July 7, 2016, became Deputy Chief of the General Staff of the RA Armed Forces, on June 15, 2017 — First Deputy. On June 8, 2020, appointed Chief of the General Staff of the RA Armed Forces.

Awarded ranks of Major General (2015), Lieutenant General (2019), Colonel General (2020), Medal “For Services to the Fatherland” 1st degree (2014), Medal “For Courage” (2011), commemorative medal of the Prime Minister of Armenia (2013), and other departmental awards.

Married, has two children.

Onik Gasparyan remained the military bridge from Ijevan to the General Staff of Armenia — with his combat path, wounds, and leadership inspiring generations with the indomitable spirit of the Armenian army and readiness for defense.

հայկական հեռուստատեսության բազմակողմանի վարպետ

Նարբե Ռոբերտի Պողոսյան ծնվել է 1985 թվականի հունվարի 6-ին Թեհրանում՝ հայ դերասան, ռեժիսոր և պրոդյուսեր, ով իր կարիերան սկսել է Երևանում և դարձել հայկական հեռուստատեսության և կինոյի վառ դեմքերից մեկը։ Ամուսնացած է դերասանուհի Աստղիկ Ալավերդյանի հետ։

Սովորել է Թեհրանի Նվարդ Գյուլբենկյան և Գոհար հայկական դպրոցներում։ 17 տարեկանում տեղափոխվել է Երևան։ Ընդունվել է «Գալիք» համալսարանի իրավաբանական բաժին, հետո՝ Ճարտարապետության և շինարարարության Հայաստանի ազգային համալսարանի համակարգչային ծրագրավորման բաժին, սակայն երկուսն էլ կիսատ թողնելով՝ 2002–2007 թվականներին սովորել է Երևանի թատրոնի և կինոյի պետական ինստիտուտում։

Կարիերան սկսել է հեռուստատեսությունից՝
– 2005 թվականի դեկտեմբերի 25-ից մինչև 2006 թվականի ապրիլի 20-ը «Կենտրոն» հեռուստաընկերության «Տարբերակ» հաղորդման հեղինակ,
– 2006–2007 թվականներին «TV5»-ի «Ընտանեկան իրավիճակներ» հաղորդաշարի պրոդյուսեր, դերասան և ռեժիսոր,
– 2007 թվականի մայիսի 22-ից մինչև 2008 թվականի հունվարի 2-ը Հայաստանի հանրային հեռուստաընկերության «Երջանկության մեխանիկա» նախագծերի պրոդյուսեր, դերասան և ռեժիսոր։

2008 թվականի մարտի 10-ից մինչև դեկտեմբերի 31-ը նկարահանել է Հայաստանի հանրային հեռուստաընկերության «Այսպես էլ ապրում ենք» հեռուստասերիալը (121 սերիա)։ 2010 թվականի հուլիսից մինչև 2014 թվականի ապրիլի 14-ը՝ «Ընտանեկան պատմություններ» հաղորդաշարի պրոդյուսեր, դերասան և ռեժիսոր։ 2013 թվականի դեկտեմբերի 1-ից մինչև 2014 թվականի հունվարի 5-ը աշխատել է «ATV»-ում։ Նաև «Անցնենք գործի» հաղորդաշարի ռեժիսոր և պրոդյուսեր է, ինչպես նաև «Հեռախոսագրքույկ» գովազդային ամսագրի հեղինակ։

Նարբե Պողոսյանը մնաց Թեհրանից Երևան տանող ստեղծագործական կամուրջը՝ իր դերերով, ռեժիսորական և պրոդյուսերական աշխատանքով ոգեշնչելով սերունդներին հայկական հեռուստատեսության և կինոյի խորքերով և հումորով։

**Русский**

многогранный мастер армянского телевидения
Нарбе Aльбертович Погосян родился 6 января 1985 года в Тегеране — армянский актёр, режиссёр и продюсер, большую часть карьеры посвятивший армянскому телевидению и кино. Женат на актрисе Астгик Алавердян.

Учился в тегеранских армянских школах Нвард Гюльбенкян и Гоар. В 17 лет переехал в Ереван. Поступил на юридический факультет университета «Галик», затем на факультет компьютерного программирования Национального университета архитектуры и строительства Армении, но оба направления оставил незаконченными. В 2002–2007 годах окончил Ереванский государственный институт театра и кино.

Карьеру начал на телевидении:
– с 25 декабря 2005 по 20 апреля 2006 — автор программы «Тарберак» на телеканале «Центр»,
– 2006–2007 — продюсер, актёр и режиссёр программы «Семейные ситуации» на TV5,
– с 22 мая 2007 по 2 января 2008 — продюсер, актёр и режиссёр проекта «Механика счастья» на Общественном телевидении Армении.

С 10 марта по 31 декабря 2008 снял телесериал «Так и живём» (121 серия) на Общественном телевидении. С июля 2010 по 14 апреля 2014 — продюсер, актёр и режиссёр программы «Семейные истории». С 1 декабря 2013 по 5 января 2014 работал на ATV. Также режиссёр и продюсер программы «Давайте к делу», автор рекламного журнала «Телефонная книжечка».

Нарбе Погосян остался творческим мостом от Тегерана до Еревана — своими ролями, режиссурой и продюсерской работой вдохновляя поколения глубинами армянского телевидения и кино.

**English**

Versatile Master of Armenian Television

Narbe Albert Poghosyan was born on January 6, 1985, in Tehran — Armenian actor, director, and producer who dedicated most of his career to Armenian television and cinema. Married to actress Astghik Alaverdyan.

Studied at Tehran Armenian schools Nvard Gyulbenkian and Goar. At 17 moved to Yerevan. Enrolled in the law faculty of Galik University, then in computer programming at the National University of Architecture and Construction of Armenia, but left both unfinished. In 2002–2007 graduated from the Yerevan State Institute of Theater and Cinema.

Career began on television:
– from December 25, 2005 to April 20, 2006 — author of the program “Variant” on Kentron TV,
– 2006–2007 — producer, actor, and director of “Family Situations” on TV5,
– from May 22, 2007 to January 2, 2008 — producer, actor, and director of the project “Mechanics of Happiness” on Public Television of Armenia.

From March 10 to December 31, 2008 filmed the TV series “That’s How We Live” (121 episodes) for Public Television. From July 2010 to April 14, 2014 — producer, actor, and director of “Family Stories”. From December 1, 2013 to January 5, 2014 worked at ATV. Also director and producer of “Let’s Get to Work”, author of the advertising magazine “Telephone Booklet”.

Narbe Poghosyan remained the creative bridge from Tehran to Yerevan — with his roles, directing, and producing inspiring generations with the depths of Armenian television and cinema.

հայկական թատրոնի և կինոյի առաջամարտիկ

Տիգրան Նիկիտայի Այվազյանը ծնվել է 1893 թվականի հունվարի 6-ին՝ հայ խորհրդային դերասան, ՀԽՍՀ վաստակավոր արտիստ (1935), ով իր կյանքը նվիրել է հայկական թատրոնի և կինոյի զարգացմանը՝ դառնալով Սունդուկյանի անվան թատրոնի առաջին սերնդի ականավոր ներկայացուցիչներից մեկը։ Մահացել է 1956 թվականի նոյեմբերի 21-ին Երևանում։

Բեմական կարիերան սկսել է 1922 թվականից՝ Երևանի Սունդուկյանի անվան թատրոնում, որտեղ երկար տարիներ խաղացել է բազմաթիվ դերեր՝ դառնալով հայկական թատերական արվեստի կայունության և ավանդույթների կրողը։ 1926 թվականից սկսել է նկարահանվել կինոյում՝ մասնակցելով հայկական և խորհրդային կինոյի առաջին շրջանի ֆիլմերին։

Նրա կինոգրաֆիայում հիշարժան են՝
– «Հարսնատես» (1954)՝ հյուրի դեր,
– «Դավիթ Բեկ» (1943)՝ ծերունի Տիգրանի դեր,
– «Քրդեր-եզդիներ» (1932)՝ շեյխի դեր,
– «Միշտ պատրաստ» (1930)՝ կարդինալի դեր,
– «Հաշիմ» (1929),
– «Տունը հրաբխի վրա» (1928)՝ նավթարդյունաբերող Ղուկասովի դեր,
– «Խասփուշ» (1927)՝ Ահմեդի դեր։

Տիգրան Այվազյանը մնաց հայկական թատրոնի և կինոյի առաջամարտիկներից մեկը՝ իր դերերով, նվիրումով և անսահման սիրով ոգեշնչելով սերունդներին հայկական արվեստի խորքերով և հավերժականությամբ։

**Русский**

пионер армянского театра и кино
Тигран Айвазян родился 6 января 1893 года — армянский советский актёр, заслуженный артист АрмССР (1935), один из пионеров армянского театра и кино. Умер 21 ноября 1956 года в Ереване.

Сценическую карьеру начал в 1922 году в Ереванском театре им. Сундукяна, где долгие годы играл множество ролей, став одной из опор армянского театрального искусства. С 1926 года начал сниматься в кино, участвуя в первых армянских и советских фильмах.

В его фильмографии запоминающиеся роли:
– гость в «Свадьба» (1954),
– старик Тигран в «Давид-беке» (1943),
– шейх в «Курды-езиды» (1932),
– кардинал в «Всегда готов» (1930),
– в «Хашим» (1929),
– нефтепромышленник Гукасов в «Дом на вулкане» (1928),
– Ахмед в «Хаспуш» (1927).

Тигран Айвазян остался одним из пионеров армянского театра и кино — своими ролями, преданностью и бесконечной любовью вдохновляя поколения глубинами армянского искусства и вечностью.

**Варианты заголовков**
1. Тигран Айвазян — пионер армянского театра и кино
2. Тигран Айвазян — заслуженный артист АрмССР в театре Сундукяна
3. Тигран Айвазян — актёр «Давид-бека» и «Свадьбы»
4. Тигран Айвазян — первый поколение армянского кино и заслуженный артист
5. Тигран Айвазян — легенда армянской сцены и экрана

**English**

Pioneer of Armenian Theater and Cinema
Tigran Ayvazyan was born on January 6, 1893 — Armenian Soviet actor, Honored Artist of the Armenian SSR (1935), one of the pioneers of Armenian theater and cinema. Died on November 21, 1956, in Yerevan.

He began his stage career in 1922 at the Sundukyan Theater in Yerevan, where he played numerous roles for many years, becoming one of the pillars of Armenian theatrical art. From 1926 he started acting in films, participating in the first Armenian and Soviet movies.

Memorable roles in his filmography:
– guest in *Wedding* (1954),
– old Tigran in *David Bek* (1943),
– sheikh in *Kurds-Yezidis* (1932),
– cardinal in *Always Ready* (1930),
– in *Hashim* (1929),
– oil industrialist Gukasov in *House on the Volcano* (1928),
– Ahmed in *Khaspush* (1927).

Tigran Ayvazyan remained one of the pioneers of Armenian theater and cinema — with his roles, dedication, and boundless love inspiring generations with the depths of Armenian art and eternity.

հայ քանդակագործության վարպետ Սանկտ Պետերբուրգում

Լևոն Համբարձումի Բեյբությանը ծնվել է 1954 թվականի հունվարի 5-ին Էջմիածնի շրջանում՝ հայ քանդակագործ, ով իր ստեղծագործական կյանքի մեծ մասն անցկացրել է Սանկտ Պետերբուրգում՝ դառնալով ռուս-հայկական քանդակագործության կարևոր դեմքերից մեկը։

1973 թվականին ավարտել է Երևանի գեղարվեստի ուսումնարանը։ 1973–1974 թվականներին սովորել է Երևանի Խաչատուր Աբովյանի անվան մանկավարժական ինստիտուտում, 1974–1977 թվականներին եղել է Ղուկաս Չուբարյանի աշակերտը։ 1977 թվականից ապրում և ստեղծագործում է Սանկտ Պետերբուրգում։ 1985 թվականին ավարտել է Սանկտ Պետերբուրգի Մուխինայի անվան գեղարվեստաարդյունաբերական բարձրագույն ակադեմիայի քանդակագործության ֆակուլտետը՝ Վ. Ռիբալկոյի դասարանում։ 1987 թվականից հրավիրյալ դասախոս է, 2000 թվականից՝ քանդակագործության ամբիոնի դոցենտ։ 1985 թվականից ԽՍՀՄ նկարիչների միության անդամ է։

Նրա աշխատանքները գտնվում են Սանկտ Պետերբուրգի նկարիչների միության ցուցահանդեսային ֆոնդում, Սանկտ Պետերբուրգի պատմության պետական թանգարանում, ՌԽՖՍՀ ֆոնդերում, ինչպես նաև Ռուսաստանի, Դանիայի, Ֆինլանդիայի, Շվեյցարիայի մասնավոր հավաքածուներում։

Հիշարժան աշխատանքներից են՝
– «Տղան կատվի հետ» (1987, գրանիտ, Վիբորգ),
– «Սպիտակ» (1988, մարմար, նվիրված 1988 թվականի Սպիտակի երկրաշարժի զոհերին, Սուրբ Հարություն եկեղեցու դիմաց),
– Ցիոլկովսկու հուշարձան (2005, գրանիտ, Սանկտ Պետերբուրգ),
– «Հուշարձան զինվորին» (2005, բրոնզ, Լենինգրադի մարզ),
– Վախթանգի հուշարձան (2009, բրոնզ, Սուրբ Հարություն եկեղեցու հայկական գերեզմանատուն),
– Օրբելու հուշարձան (2010, բրոնզ, գրանիտ, Սանկտ Պետերբուրգի պետական համալսարան),
– Կոմիտասի հուշարձան (2015, Սանկտ Պետերբուրգ)։

1983 թվականից մասնակցում է քաղաքային, միջազգային ցուցահանդեսների և սիմպոզիումների։ Անհատական ցուցահանդեսներ է ունեցել Սանկտ Պետերբուրգում, Կազինոյում, Կոնտիում, Մոսկվայում և այլուր։

Պարգևատրվել է Պանֆիլովյան մրցանակով (1981), ՌԽՖՍՀ սիմպոզիումի 2-րդ մրցանակով (1988), միջազգային սիմպոզիումների դիպլոմներով (1998, Ֆինլանդիա), Երևանի քաղաքապետի ոսկե մեդալով (2016) և այլն։

Լևոն Բեյբությանը մնաց Էջմիածնից Սանկտ Պետերբուրգ տանող քանդակագործության կամուրջը՝ իր հուշարձաններով, մասնավորապես հայկական թեմատիկայով աշխատանքներով և անսահման նվիրումով ոգեշնչելով սերունդներին հայկական արվեստի խորքերով և հավերժականությամբ։

**Русский**

мастер армянской скульптуры в Санкт-Петербурге
Левон Бейбутян родился 5 января 1954 года в районе Эчмиадзина — армянский скульптор, большую часть творческой жизни проведший в Санкт-Петербурге, ставший одной из ключевых фигур русско-армянской скульптуры.

В 1973 окончил Ереванское художественное училище. В 1973–1974 учился в Ереванском педагогическом институте им. Хачатура Абовяна, в 1974–1977 был учеником Гукаса Чубаряна. С 1977 живёт и творит в Санкт-Петербурге. В 1985 окончил факультет скульптуры Высшей художественно-промышленной академии им. Мухиной (класс В. Рыбалко). С 1987 приглашённый преподаватель, с 2000 — доцент кафедры скульптуры. С 1985 — член Союза художников СССР.

Его работы находятся в выставочном фонде Союза художников Санкт-Петербурга, Государственном музее истории Санкт-Петербурга, фондах РСФСР, а также в частных коллекциях России, Дании, Финляндии, Швейцарии.

Значимые работы:
– «Мальчик с кошкой» (1987, гранит, Выборг),
– «Белый» (1988, мрамор, посвящён жертвам Спитакского землетрясения 1988, перед церковью Воскресения Христова),
– Памятник Циолковскому (2005, гранит, Санкт-Петербург),
– «Памятник воину» (2005, бронза, Приозерский район Ленинградской области),
– Памятник Вахтангу (2009, бронза, армянское кладбище церкви Воскресения),
– Памятник Орбели (2010, бронза, гранит, СПбГУ),
– Памятник Комитасу (2015, Санкт-Петербург).

С 1983 участвует в городских, международных выставках и симпозиумах. Провёл персональные выставки в Санкт-Петербурге, Казино, Конти, Москве и др.

Награждён Памфиловской премией (1981), 2-й премией РСФСР симпозиума (1988), дипломами международных симпозиумов (1998, Финляндия), золотой медалью мэра Еревана (2016) и др.

Левон Бейбутян остался мостом скульптуры от Эчмиадзина до Санкт-Петербурга — своими памятниками, в том числе армянской тематики, и безграничной преданностью, вдохновляя поколения глубинами армянского искусства и вечностью.

**English**

Master of Armenian Sculpture in Saint Petersburg
Levon Beybutyan was born on January 5, 1954, in the Echmiadzin region — Armenian sculptor who spent most of his creative life in Saint Petersburg, becoming one of the key figures in Russian-Armenian sculpture.

In 1973 graduated from Yerevan Art College. In 1973–1974 studied at the Khachatur Abovyan Pedagogical Institute in Yerevan, in 1974–1977 was a student of Gukas Chubaryan. Since 1977 lives and works in Saint Petersburg. In 1985 graduated from the Sculpture Faculty of the Mukhina Higher Art and Industrial Academy (class of V. Rybalko). Since 1987 invited lecturer, since 2000 — associate professor of the Sculpture Department. Since 1985 member of the USSR Artists’ Union.

His works are held in the exhibition fund of the Saint Petersburg Artists’ Union, the State Museum of History of Saint Petersburg, RSFSR funds, as well as private collections in Russia, Denmark, Finland, Switzerland.

Notable works:
– “Boy with a Cat” (1987, granite, Vyborg),
– “White” (1988, marble, dedicated to the victims of the 1988 Spitak earthquake, in front of the Church of the Resurrection),
– Monument to Tsiolkovsky (2005, granite, Saint Petersburg),
– “Monument to the Soldier” (2005, bronze, Priozersky District, Leningrad Region),
– Monument to Vakhtang (2009, bronze, Armenian cemetery of the Church of the Resurrection),
– Monument to Orbeli (2010, bronze, granite, Saint Petersburg State University),
– Monument to Komitas (2015, Saint Petersburg).

Since 1983 participates in city, international exhibitions and symposia. Held personal exhibitions in Saint Petersburg, Casino, Conti, Moscow, etc.

Awarded the Panfilov Prize (1981), 2nd prize of the RSFSR symposium (1988), diplomas of international symposia (1998, Finland), gold medal of the Mayor of Yerevan (2016), etc.

Levon Beybutyan remained the sculpture bridge from Echmiadzin to Saint Petersburg — with his monuments, especially those of Armenian themes, and boundless dedication, inspiring generations with the depths of Armenian art and eternity.

մանկական երաժշտության և խմբերգի լեգենդ

Մարտին (Մարտիրոս) Սարգսի Մազմանյանը ծնվել է 1899 թվականի դեկտեմբերի 24-ին (հունվարի 5, 1900՝ նոր ոճով) Թիֆլիսում՝ հայ խորհրդային կոմպոզիտոր, խմբավար, մանկավարժ, երաժշտական-հասարակական գործիչ, ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստ (1965)։

Նա իր ողջ կյանքը նվիրել է հայկական երաժշտական մշակույթի զարգացմանը՝ դառնալով խմբերգային արվեստի, մանկական երաժշտության և երաժշտական կրթության խոշորագույն դեմքերից մեկը։

1921 թվականին ավարտել է Թիֆլիսի Ներսիսյան դպրոցը։ 1922–1924 թվականներին սովորել է Մոսկվայի կոնսերվատորիայում (հոբոյ և խմբավարություն), 1926–1930 թվականներին՝ Թիֆլիսի կոնսերվատորիայում (կոմպոզիցիա՝ Սարգիս Բարխուդարյանի մոտ), իսկ 1930-ին ավարտել է Երևանի պետական կոնսերվատորիան։

Մազմանյանը հիմնադիրներից էր Հայաստանի երաժշտական ընկերության, երկար տարիներ եղել է ընկերության նախագահի տեղակալը։ Հայաստանի տարբեր քաղաքներում, Թբիլիսիում և Մոսկվայում հիմնել և ղեկավարել է երգչախմբեր։ 1950–1954 թվականներին եղել է Հայֆիլհարմոնիայի տնօրեն և գեղարվեստական ղեկավար, 1954–1962 թվականներին՝ Ռոմանոս Մելիքյանի անվան երաժշտական ուսումնարանի տնօրեն, 1961–1977 թվականներին Երևանի պետական կոնսերվատորիայում դասավանդել է խմբավարություն։

Նրա ստեղծագործությունները ներառում են մանկական օպերա «Ճուտիկ», սիմֆոնիկ գործեր («Մամե և Աշե», «Հաղթանակի պոեմ»), կամերային գործիքային երկեր, խմբերգեր, ռոմանսներ, երգեր և բազմաթիվ ստեղծագործություններ մանուկների համար։ Նրա գործունեությունը մեծապես նպաստել է հայկական խմբերգային ավանդույթների պահպանմանը և զարգացմանը։

Մարտին Մազմանյանը մնաց Թիֆլիսից Երևան տանող երաժշտության կամուրջը՝ իր ստեղծագործություններով, խմբավարական գործունեությամբ և անսահման նվիրումով ոգեշնչելով սերունդներին հայկական երաժշտության խորքերով և մանկական երաժշտության գեղեցկությամբ։

**Русский**

легенда детской музыки и хорового искусства
Мартин Мазманян родился 24 декабря 1899 года (5 января 1900 по новому стилю) в Тифлисе — армянский советский композитор, хормейстер, педагог, музыкально-общественный деятель, народный артист АрмССР (1965).

В 1921 году окончил Тифлисскую Нерсисяновскую школу. В 1922–1924 годах учился в Московской консерватории (гобой и хоровое дирижирование), в 1926–1930 годах — в Тифлисской консерватории (композиция у Саркиса Бархударяна), в 1930 году окончил Ереванскую государственную консерваторию.

Мазманян был одним из основателей Армянского музыкального общества и многие годы занимал пост заместителя председателя. В городах Армении, Тбилиси и Москве основывал и руководил хорами. В 1950–1954 годах — директор и художественный руководитель Армфилармонии, в 1954–1962 годах — директор Музыкального училища имени Романоса Меликяна, в 1961–1977 годах преподавал хоровое дирижирование в Ереванской государственной консерватории.

Его творчество включает детскую оперу «Цыплёнок», симфонические произведения («Маме и Аше», «Поэма победы»), камерные инструментальные работы, хоры, романсы, песни и множество сочинений для детей. Его деятельность сыграла огромную роль в сохранении и развитии армянских хоровых традиций.

Мартин Мазманян остался мостом музыки от Тифлиса до Еревана — своими сочинениями, хоровой деятельностью и безграничной преданностью, вдохновляя поколения глубинами армянской музыки и красотой детского музыкального творчества.

**English**

Legend of Children’s Music and Choral Art
Martin Mazmanyan was born on December 24, 1899 (January 5, 1900, new style) in Tiflis — Armenian Soviet composer, choral conductor, pedagogue, musical and public figure, People’s Artist of the Armenian SSR (1965).

In 1921 he graduated from the Nersisyan School in Tiflis. From 1922 to 1924 studied at the Moscow Conservatory (oboe and choral conducting), from 1926 to 1930 — at the Tiflis Conservatory (composition with Sarkis Barkhudaryan), and in 1930 graduated from the Yerevan State Conservatory.

Mazmanyan was one of the founders of the Armenian Musical Society and for many years served as deputy chairman. In various cities of Armenia, Tbilisi and Moscow he founded and led choirs. From 1950 to 1954 — director and artistic director of Armphilharmony, from 1954 to 1962 — director of the Romanos Melikyan Music School, from 1961 to 1977 taught choral conducting at the Yerevan State Conservatory.

His works include the children’s opera *Chick*, symphonic pieces («To Mame and Ashe», «Victory Poem»), chamber instrumental works, choruses, romances, songs and numerous compositions for children. His activity played a huge role in preserving and developing Armenian choral traditions.

Martin Mazmanyan remained the bridge of music from Tiflis to Yerevan — with his compositions, choral work and boundless dedication, inspiring generations with the depths of Armenian music and the beauty of children’s musical creativity.

Նաև ակնավոր հայերին արծաննների հեղինակ

2014 թ-ի հոընվարի 5-ւն Երևանում- մահացել է Նորայր Սարգսի Կարգանյանը– քանդակագործ, ՀՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ (2009)։

1965 թվականից հանրապետական, համամիութենական և միջազգային մրցույթների մշտական մասնակից և բազմակի դիպլոմակիր։ Աշխատանքները գտնվում են Երևանի ժամանակակից արվեստի թանգարանում, Տրետյակովյան պատկերասրահում, Հայաստանի ազգային պատկերասրահում։ Մոնումենտալ ստեղծագործություններ
Հովհաննես Բաղրամյանի հուշարձան (2003, բրոնզ, գրանիտ, Երևան)
Վահան Տերյանի հուշարձան (2000, բազալտ, Երևան)
Տիգրան Պետրոսյանի հուշարձան (2006, բրոնզ, գրանիտ, բազալտ, Երևան)
Գոհար Գասպարյանի հուշարձան (քաղաքային պանթեոն), մարմար, 2008
«Անտառային հեքիաթ», Երևանի մանկական երկաթուղի, տուֆ, 1994
«Մայրություն», Երևան, Սայաթ-Նովա փողոց, մարմար, 2002։ 2023 թվականին, Երևան քաղաքի ավագանու որոշմամբ, Երևանի Շենգավիթ վարչական շրջանի Ներքին Շենգավիթի 2-րդ փողոցն անվանակոչվել է Նորայր Կարգանյանի անունով։

5 января 2014 года в Ереване скончался Норайр Саргсян Карганян, скульптор, заслуженный художник Республики Армения (2009).. С 1965 года — постоянный участник и многократный дипломант республиканских, всесоюзных и международных конкурсов. Работы находятся в Ереванском музее современного искусства, Третьяковской галерее и Национальной галерее Армении. Монументальные работы
Памятник Ованнесу Баграмяну (2003, бронза, гранит, Ереван)
Памятник Ваану Терьяну (2000, базальт, Ереван)
Памятник Тиграну Петросяну (2006, бронза, гранит, базальт, Ереван)
Памятник Гоар Гаспарян (городской пантеон), мрамор, 2008 г.
«Лесная сказка», Ереванская детская железная дорога, туф, 1994
«Материнство», Ереван, ул. Саят-Нова, мрамор, 2002. В 2023 году решением Ереванского городского совета 2-я улица Неркин Шенгавит в административном районе Шенгавит города Еревана была названа именем Норайра Карганяна.

On January 5, 2014, in Yerevan, Norayr Sargsyan Karganyan, sculptor, Honored Artist of the Republic of Armenia (2009), Since 1965, he has been a regular participant in republican, all-union and international competitions and a multiple diploma winner. His works are in the Yerevan Museum of Modern Art, the Tretyakov Gallery, and the National Gallery of Armenia. Monumental works
Monument to Hovhannes Baghramyan (2003, bronze, granite, Yerevan)
Monument to Vahan Teryan (2000, basalt, Yerevan)
Monument to Tigran Petrosyan (2006, bronze, granite, basalt, Yerevan)
Monument to Gohar Gasparyan (city pantheon), marble, 2008
“Forest Fairy Tale”, Yerevan Children’s Railway, tuff, 1994
“Motherhood”, Yerevan, Sayat-Nova Street, marble, 2002. In 2023, by the decision of the Yerevan City Council, the 2nd street of Nerkin Shengavit, Shengavit administrative district of Yerevan, was named after Norayr Karganyan.

Նաև ակնավոր հայերին արձանների հեղինակ

հայ օպերայի և երաժշտական կրթության վարպետ

Գևորգ Արտաշեսի Արմենյանը (իսկական՝ Խաչատրյան) ծնվել է 1920 թվականի հունվարի 5-ին Թիֆլիսում՝ հայ կոմպոզիտոր, երաժիշտ-մանկավարժ, ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստ (1985), ով իր կյանքը նվիրել է հայկական օպերայի, խմբերգային արվեստի և երաժշտական կրթության զարգացմանը։ Մահացել է 2005 թվականի ապրիլի 12-ին Երևանում։

Թիֆլիսի հայկական միջավայրում մեծանալով՝ 1934–1939 թվականներին եղել է Պատանի հանդիսատեսի թատրոնի դերասան։ 1937–1941 թվականներին աշխատել է Թիֆլիսի դպրոցներում։ 1941-ին ավարտել է երաժշտական ուսումնարանը, 1941–1945 թվականներին մասնակցել Երկրորդ համաշխարհային պատերազմին։ 1946-ին տեղափոխվել է Երևան, 1948-ին ավարտել Ռոմանոս Մելիքյանի անվան երաժշտական ուսումնարանը, 1953-ին՝ Երևանի պետական կոնսերվատորիան (ղեկավար՝ Գևորգ Եղիազարյան), 1958-ին՝ Լենինգրադի կոնսերվատորիայի ասպիրանտուրան (ղեկավար՝ Բ. Արապով)։

1950-ականներից սկսած Երևանի կոնսերվատորիայում դասավանդել է գործիքագիտություն, 1983-ից՝ պրոֆեսոր։ 1950-1954 թվականներին՝ Հայֆիլհարմոնիայի տնօրեն և գեղարվեստական ղեկավար, 1954-1962 թվականներին՝ Ռոմանոս Մելիքյանի անվան ուսումնարանի տնօրեն, 1968-1970 թվականներին՝ Սպենդիարյանի անվան օպերայի և բալետի թատրոնի տնօրեն և գեղարվեստական ղեկավար։ 1950-ից Հայաստանի կոմպոզիտորների միության անդամ, 1971-1973 թվականներին՝ միության նախագահ։

Նրա ստեղծագործությունները ներառում են երկու օպերա՝
– «Խաչատուր Աբովյան» (1958, բեմադրվել 1960-ին),
– «Խորտակում» (1968, բեմադրվել 1968-ին, հետագայում՝ Պերմիում),

ինչպես նաև կանտատա «Ասք Հայաստանի մասին» (1950), ֆլեյտայի և նվագախմբի կոնցերտ (1954), ռոմանսներ, երգեր, խմբերգեր, կինոերաժշտություն («Նվագախմբի տղաները», «Տերտերին ուխտը»)։

Գևորգ Արմենյանը մնաց Թիֆլիսից Երևան տանող երաժշտական կամուրջը՝ իր օպերաներով, մանկավարժական գործունեությամբ և անսահման նվիրումով ոգեշնչելով սերունդներին հայկական օպերայի և երաժշտական կրթության խորքերով։

**Русский**

мастер армянской оперы и музыкального образования
Геворг Арменян родился 5 января 1920 года в Тифлисе — армянский композитор, музыкант-педагог, народный артист АрмССР (1985). Умер 12 апреля 2005 года в Ереване.

Вырос в музыкальной среде Тифлиса. В 1934–1939 годах был актёром театра юного зрителя. В 1937–1941 годах работал в тифлисских школах. В 1941 окончил музыкальное училище. В 1941–1945 годах участвовал в Великой Отечественной войне. В 1946 переехал в Ереван, в 1948 окончил Музыкальное училище им. Романоса Меликяна, в 1953 — Ереванскую консерваторию (руководитель Геворг Егиазарян), в 1958 — аспирантуру Ленинградской консерватории (руководитель Б. Арапов).

С 1950-х преподавал в Ереванской консерватории инструментоведение, с 1983 — профессор. В 1950–1954 — директор и худрук Армфилармонии, в 1954–1962 — директор Музыкального училища им. Меликяна, в 1968–1970 — директор и худрук Оперного театра им. Спендиаряна. С 1950 — член Союза композиторов Армении, в 1971–1973 — председатель.

Его творчество включает две оперы:
– «Хачатур Абовян» (1958, поставлена 1960),
– «Крушение» (1968, поставлена 1968, позже — в Перми),

а также кантату «Сказ об Армении» (1950), концерт для флейты с оркестром (1954), романсы, песни, хоры, музыку к фильмам («Мальчики-оркестранты», «Обет Тертера»).

Геворг Арменян остался мостом музыки от Тифлиса до Еревана — своими операми, педагогической деятельностью и безграничной преданностью, вдохновляя поколения глубинами армянской оперы и музыкального образования.

**English**

Master of Armenian Opera and Musical Education
Gevorg Armenyan was born on January 5, 1920, in Tiflis — Armenian composer, musician-pedagogue, People’s Artist of the Armenian SSR (1985). Died on April 12, 2005, in Yerevan.

Grew up in the musical environment of Tiflis. In 1934–1939 acted in the Theater for Young Audiences. In 1937–1941 worked in Tiflis schools. In 1941 graduated from music school. In 1941–1945 participated in World War II. In 1946 moved to Yerevan, in 1948 graduated from the Romanos Melikyan Music School, in 1953 — from Yerevan State Conservatory (supervisor Gevorg Yeghiazaryan), in 1958 — from postgraduate studies at Leningrad Conservatory (supervisor B. Arapov).

From the 1950s taught instrumentation at Yerevan Conservatory, from 1983 — professor. In 1950–1954 — director and artistic director of Armphilharmony, in 1954–1962 — director of the Melikyan Music School, in 1968–1970 — director and artistic director of the Spendiaryan Opera and Ballet Theater. From 1950 — member of the Union of Composers of Armenia, in 1971–1973 — chairman.

His works include two operas:
– *Kachatur Abovyan* (1958, staged 1960),
– *The Crash* (1968, staged 1968, later in Perm),

as well as the cantata *Tale of Armenia* (1950), concerto for flute and orchestra (1954), romances, songs, choruses, film music (*Orchestra Boys*, *Terter’s Vow*).

Gevorg Armenyan remained the musical bridge from Tiflis to Yerevan — with his operas, pedagogical work and boundless dedication, inspiring generations with the depths of Armenian opera and musical education.