հայկական ֆիզիկայի համաշխարհային նշանակության գործիչ

Սերգեյ Հայկի Մատինյանը ծնվել է 1931 թվականի հունվարի 8-ին Թիֆլիսում՝ հայ ֆիզիկոս, ֆիզմաթ գիտությունների դոկտոր (1968), պրոֆեսոր (1969), ՀՀ ԳԱԱ ակադեմիկոս (1990, թղթակից անդամ՝ 1982-ից): Մահացել է 2017 թվականի սեպտեմբերի 8-ին Դարհեմում (Հյուսիսարևելյան Անգլիա, Մեծ Բրիտանիա)։

1954 թվականին ավարտել է Թբիլիսիի համալսարանը։ 1968–1994 թվականներին ղեկավարել է Երևանի ֆիզիկայի ինստիտուտի տարրական մասնիկների տեսության լաբորատորիան, միաժամանակ 1970–1994 թվականներին եղել է նաև ինստիտուտի փոխտնօրենը։ 1994 թվականից ապրել է ԱՄՆ-ում։

Նրա աշխատանքները վերաբերում են թույլ, էլեկտրամագնիսական և ուժեղ փոխազդեցությունների, տարրական մասնիկների տեսությանը, դաշտի քվանտային տեսությանը, բարձր էներգիայի միջուկային ֆիզիկային, քվանտային քրոմոդինամիկային և նեյտրոնային աստղաֆիզիկային։ Կարևոր արդյունքներ է ստացել չեզոք K-մեզոնների օպտիկայի և վեկտորական մեզոնների ֆոտոծնման բնագավառներում։ Հայտնաբերել է քվանտային քրոմոդինամիկայի վակուումի անկայունությունը և ոչաբելյան տրամաչափական դաշտերի դինամիկ քաոսը։

Պարգևատրվել է Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանով։

Սերգեյ Հայկի Մատինյանը մնաց Թիֆլիսից մինչև ԱՄՆ տանող հայկական ֆիզիկայի կամուրջը՝ իր տեսական նվաճումներով, դոկտորական աստիճանով և գիտական նվիրումով ոգեշնչելով սերունդներին հայկական գիտության խորքերով և համաշխարհային նշանակությամբ։

Русский

деятель армянской физики мирового значения
Сергей Гайкович Матиньян родился 8 января 1931 года в Тифлисе — армянский физик, доктор физико-математических наук (1968), профессор (1969), академик НАН Армении (1990, член-корреспондент с 1982). Умер 8 сентября 2017 года в Дареме (Северо-Восточная Англия, Великобритания).

В 1954 году окончил Тбилисский университет. В 1968–1994 годах руководил лабораторией теории элементарных частиц Ереванского физического института, одновременно в 1970–1994 годах был заместителем директора института. С 1994 года жил в США.

Его работы относятся к слабым, электромагнитным и сильным взаимодействиям, теории элементарных частиц, квантовой теории поля, физике высоких энергий, квантовой хромодинамике и нейтронной астрофизике. Получил важные результаты в оптике нейтральных K-мезонов и фотрождении векторных мезонов. Открыл нестабильность вакуума квантовой хромодинамики и динамический хаос неабелевых калибровочных полей.

Награждён орденом Трудового Красного Знамени.

Сергей Гайкович Матиньян остался мостом армянской физики от Тифлиса до США — своими теоретическими достижениями, докторской степенью и научной преданностью, вдохновляя поколения глубинами армянской науки и мировым значением.

English

Figure of World Significance in Armenian Physics
Sergey Gaikovich Matinyan was born on January 8, 1931, in Tiflis — Armenian physicist, Doctor of Physical and Mathematical Sciences (1968), Professor (1969), Academician of the National Academy of Sciences of Armenia (1990, corresponding member since 1982). Died on September 8, 2017, in Durham (North East England, United Kingdom).

In 1954 graduated from Tbilisi University. In 1968–1994 headed the Laboratory of Elementary Particle Theory at the Yerevan Physics Institute, simultaneously serving as Deputy Director of the Institute in 1970–1994. Since 1994 lived in the USA.

His works concern weak, electromagnetic, and strong interactions, elementary particle theory, quantum field theory, high-energy nuclear physics, quantum chromodynamics, and neutron astrophysics. Obtained important results in optics of neutral K-mesons and photoproduction of vector mesons. Discovered the instability of the quantum chromodynamics vacuum and the dynamic chaos of non-Abelian gauge fields.

Awarded the Order of the Red Banner of Labor.

Sergey Gaikovich Matinyan remained the bridge of Armenian physics from Tiflis to the USA — with his theoretical achievements, doctoral degree, and scientific dedication, inspiring generations with the depths of Armenian science and global significance.