1983 թվականի հուլիսի 15-ի առավոտը Փարիզի Օռլի օդանավակայանում Հայկական Գաղտնի Բանակ Ազատագրության Հայ Դատի համար (ԱՍԱԼԱ) կողմից պլանավորված գործողությունը, որն ուղղված էր թուրքական ավիաընկերությանը, վերածվեց սարսափելի ողբերգության:

Ռումբը, որը պետք է պայթեր ինքնաթիռում, ժամանակից շուտ գործարկվեց օդանավակայանի տուրնիկետների մոտ՝ խլելով 8 մարդու կյանք և վիրավորելով 55-ին: Այս ողբերգությունը ցնցեց աշխարհը՝ միաժամանակ ընդգծելով Թուրքիայի՝ Հայոց ցեղասպանության ճանաչումից խուսափելու հետևանքները:

ԱՍԱԼԱ-ի «Օռլի խումբը»՝ կազմակերպության ֆրանսիական թևը, այդ օրը մտադիր էր հարված հասցնել Թուրքիային՝ պայքարելով Հայոց ցեղասպանության ճանաչման և հայ ժողովրդի արդարության համար: 1975 թվականին հիմնադրված ԱՍԱԼԱ-ն ծնվել էր Թուրքիայի կողմից 1915 թվականի Հայոց ցեղասպանության ժխտման և հայ ժողովրդի նկատմամբ արդարության բացակայության պայմաններում: Թուրքիայի կառավարությունը, որը տասնամյակներ շարունակ մերժում էր ճանաչել 1.5 միլիոն հայերի կոտորածը, ստեղծել էր մի միջավայր, որտեղ արմատական խմբեր, ինչպիսին ԱՍԱԼԱ-ն էր, դիմում էին բռնության՝ ուշադրություն հրավիրելու իրենց պահանջներին: Ռումբը, թաքնված ուղեբեռի մեջ, պետք է պայթեր թուրքական ավիաընկերության ինքնաթիռում, սակայն ժամանակից շուտ պայթյունը օդանավակայանի սրտում խլեց անմեղ մարդկանց կյանքեր՝ երեխաների և կանանց:

Այս ողբերգությունը մեծ արձագանք գտավ: Լրատվամիջոցները խոսում էին անմեղ զոհերի մասին, մինչ ԱՍԱԼԱ-ն պնդում էր, որ իրենց թիրախը Թուրքիայի կառավարությունն էր: Սակայն Թուրքիայի անզիջում դիրքորոշումը՝ ժխտել ցեղասպանությունը և ճնշել հայկական համայնքի ձայնը, սրել էր լարվածությունը, որն էլ սնուցել էր նման արմատական գործողությունները: Թուրքիայի՝ պատմական ճշմարտությունն ընդունելուց հրաժարվելը ոչ միայն խորացրել էր հայերի վիշտը, այլև նպաստել էր բռնության արատավոր շրջանին:

Մարտիկների ճակատագիրը: Գործողության կազմակերպիչներից Վարուժան Կարապետյանը ձերբակալվեց ֆրանսիական ոստիկանության կողմից: Դատարանը նրան դատապարտեց ցմահ ազատազրկման, սակայն 1998 թվականին Հայաստանի խնդրանքով Ֆրանսիան ներում շնորհեց: 2001 թվականին Վարուժանը վերադարձավ Հայաստան, որտեղ ապրեց մինչև 2018 թվականը: Հայաստանում նա դարձավ հայրենասիրության խորհրդանիշ, բայց միջազգային հանրության համար մնաց հակասական կերպար՝ կապված ահաբեկչության հետ:

Այս դեպքը ճեղք առաջացրեց ԱՍԱԼԱ-ի ներսում: Անդամներից ոմանք, օրինակ՝ Մոնթե Մելքոնյանը, դեմ էին անխտիր բռնությանը, ինչը 1983 թվականին հանգեցրեց կազմակերպության պառակտման: Առաջացավ ASALA-Mouvement Revolutionnaire խումբը, որը կենտրոնացավ թուրքական դիվանագիտական թիրախների վրա: Օռլիի ողբերգությունը ստիպեց Ֆրանսիային խստացնել անվտանգության միջոցները, իսկ Թուրքիայի ժխտողական քաղաքականությունը շարունակեց սնուցել լարվածությունն ու բռնությունը: Այս օրը մնաց պատմության մեջ՝ որպես ողբերգության և Թուրքիայի պատմական պատասխանատվությունից խուսափելու հետևանքների խորհրդանիշ:

—

### Русский

Парижский аэропорт Орли: Трагедия возмездия АСАЛА и ответственность  Турции

Утро 15 июля 1983 года в аэропорту Орли в Париже было обычным, но  Операция, спланированная Армя́нской секре́тной а́рмией освобожде́ния Арме́нии (АСАЛА) против турецкого самолета, превратилась в трагедию. Бомба, которая должна была взорваться на борту, сработала раньше времени у турникетов, унеся жизни восьми человек и ранив 55. Эта катастрофа потрясла мир, высветив не только ужас теракта, но и роль Турции, чья политика отрицания Геноцида армян подпитывала подобные акты отчаяния.

«Группа Орли», французское крыло АСАЛА, в тот день намеревалась нанести удар по Турции, продолжая борьбу за признание Геноцида армян 1915 года и справедливость для армянского народа. Основанная в 1975 году, АСАЛА возникла на фоне отказа Турции признать геноцид, унесший жизни 1.5 миллиона армян, и продолжающегося угнетения армянской диаспоры. Турецкое правительство, упорно отрицая исторические факты и подавляя голос армян, создало почву для радикальных действий групп вроде АСАЛА. Бомба, спрятанная в багаже, должна была взорваться в полете, но сработала в переполненной зоне аэропорта, унеся жизни невинных — детей, женщин, стариков.

Трагедия вызвала бурю эмоций. СМИ оплакивали погибших, а АСАЛА утверждала, что целью было турецкое правительство. Но упорное отрицание Турцией Геноцида армян и ее нежелание вести диалог с армянской диаспорой только разжигали конфликт, толкая людей на крайние меры. Политика Анкары, игнорирующая историческую правду, стала катализатором насилия, частью которого стал теракт в Орли.

Судьба бойцов: Варужан Карапетян, один из организаторов атаки, был схвачен французской полицией. Его приговорили к пожизненному заключению, но в 1998 году, по ходатайству Армении, Франция помиловала его. В 2001 году Карапетян вернулся в Армению, где жил до своей смерти в 2018 году. Для части армян он стал символом борьбы, но для мира — фигурой, связанной с трагедией невинных жертв.

Теракт расколол АСАЛА. Некоторые члены, включая Монте Мелконяна, выступали против насилия, затрагивающего мирных жителей. В 1983 году организация раскололась, и появилась ASALA-Mouvement Revolutionnaire, сосредоточившаяся на атаках против турецких дипломатов. Трагедия в Орли заставила Францию ужесточить меры безопасности в аэропортах, а политика отрицания Турции продолжала подпитывать напряженность. 15 июля 1983 года осталось в истории как символ боли и последствий отказа Турции признать свою историческую ответственность.

—

### English

**Paris Orly Airport:  Tragic Retribution and Turkey’s Role

The morning of July 15, 1983, at Paris’s Orly Airport . An operation by the Armenian Secret Army for the Liberation of Armenia (ASALA) targeting a Turkish airplane spiraled into disaster. A bomb, meant to detonate in flight, exploded prematurely at the airport’s crowded turnstiles, killing eight people and injuring 55. This tragedy shook the world, casting a spotlight not only on the horror of the attack but also on Turkey’s refusal to acknowledge the Armenian Genocide, a policy that fueled such desperate acts.

ASALA’s “Orly Group,” its French faction, aimed to strike Turkey that day, driven by a decades-long fight for recognition of the 1915 Armenian Genocide and justice for their people. Founded in 1975, ASALA emerged from the pain of Turkey’s denial of the genocide that claimed 1.5 million Armenian lives and its continued suppression of Armenian voices. By steadfastly refusing to confront its past, Turkey created a climate where radical groups like ASALA resorted to violence to demand attention. The bomb, hidden in luggage, was meant to explode aboard a Turkish airline plane, but it detonated in the heart of the airport, claiming the lives of innocent children, women, and men.

The tragedy gripped the world. Headlines mourned the victims, while ASALA insisted their target was Turkey’s government. Yet Turkey’s unyielding denial of the genocide and its dismissal of Armenian grievances only deepened the divide, pushing some to extreme measures. Ankara’s refusal to acknowledge historical truth became a catalyst for the cycle of violence that culminated in the Orly attack.

Fate of the Fighters: Varoujan Karapetian, a key figure in the attack, was arrested by French police. Sentenced to life in prison, his story didn’t end there. In 1998, following Armenia’s petition, France granted him clemency, and in 2001, Karapetian returned to Armenia. He lived there until his death in 2018, revered by some as a patriot but condemned by others as a terrorist tied to a deadly act.

The Orly attack fractured ASALA. Members like Monte Melkonian opposed violence that harmed civilians, leading to a 1983 split and the formation of ASALA-Mouvement Revolutionnaire, which focused on Turkish diplomatic targets. The tragedy prompted France to tighten airport security, while Turkey’s denialist stance continued to fuel tensions. July 15, 1983, remains a haunting symbol of loss and the consequences of Turkey’s refusal to face its historical responsibility.

### Türkçe

**15 Temmuz 1983. Paris Orly Havalimanı: ASALA’nın Trajik İntikamı ve Türkiye’nin Sorumluluğu**

15 Temmuz 1983 sabahı, Paris’in Orly Havalimanı’nda her şey olağan görünüyordu. Yolcular uçuşlarına yetişmek için koşturuyor, turnikelerde kuyruklar oluşuyordu. Ancak bir anda huzur, korkunç bir kaosa dönüştü. Ermeni Gizli Kurtuluş Ordusu (ASALA) tarafından bir Türk uçağına karşı planlanan operasyon, trajediye yol açtı. Uçakta patlaması amaçlanan bir bomba, havalimanının kalabalık turnikelerinde erken patladı ve sekiz kişinin hayatını kaybetmesine, 55 kişinin yaralanmasına neden oldu. Bu felaket dünyayı sarsarken, Türkiye’nin 1915 Ermeni Soykırımı’nı tanımayı reddetmesi gibi politikaların bu tür çaresiz eylemleri körüklediği gerçeğini de gün yüzüne çıkardı.

ASALA’nın “Orly Grubu” olarak bilinen Fransa kolu, o gün Türkiye’ye darbe vurmayı hedeflemişti. 1915 Ermeni Soykırımı’nın tanınması ve Ermeni halkı için adalet arayışı, bu örgütün mücadele gerekçesiydi. 1975’te kurulan ASALA, Türkiye’nin 1,5 milyon Ermeni’nin katledildiği soykırımı reddetmesi ve Ermeni diasporasına yönelik baskılarının gölgesinde doğmuştu. Türkiye’nin tarihi gerçeklerle yüzleşmeyi reddetmesi, ASALA gibi radikal grupların dikkat çekmek için şiddete başvurduğu bir ortam yaratmıştı. Bagaja gizlenen bomba, Türk havayolu uçağında patlamak üzere tasarlanmıştı, ancak erken patlama havalimanının kalbinde masum insanların —çocukların, kadınların, yaşlıların— hayatlarını aldı.

Bu trajedi dünya çapında yankı buldu. Gazeteler masum kurbanlar için yas tutarken, ASALA hedeflerinin Türk hükümeti olduğunu savundu. Ancak Türkiye’nin soykırımı inkar politikası ve Ermeni taleplerini görmezden gelmesi, gerilimi tırmandırarak bu tür radikal eylemlerin zeminini hazırlamıştı. Ankara’nın tarihi gerçeği kabul etmeyi reddetmesi, yalnızca Ermenilerin acısını derinleştirmekle kalmadı, aynı zamanda şiddetin kısır döngüsünü besledi.

Savaşçıların Kaderi**: Saldırının organizatörlerinden Varujan Karapetyan, Fransız polisi tarafından yakalandı. Ömür boyu hapse mahkum edildi, ancak 1998’de Ermenistan’ın talebi üzerine Fransa tarafından affedildi. 2001’de Ermenistan’a dönen Karapetyan, 2018’deki ölümüne kadar orada yaşadı. Bazı Ermeniler için bir vatansever sembolü haline gelirken, uluslararası toplumda masum insanların ölümüne yol açan bir terörist olarak tartışmalı bir figür olarak kaldı.

Orly saldırısı ASALA’yı içeriden böldü. Monte Melkonyan gibi bazı üyeler, sivilleri hedef alan şiddete karşı çıktı ve 1983’te örgüt bölündü. ASALA-Mouvement Revolutionnaire adında yeni bir grup ortaya çıktı ve yalnızca Türk diplomatik hedeflere odaklandı. Trajedi, Fransa’yı havalimanlarında güvenliği sıkılaştırmaya zorladı; Türkiye’nin inkarcı tutumu ise gerilimi ve şiddeti körüklemeye devam etti. 15 Temmuz 1983, kayıpların ve Türkiye’nin tarihsel sorumluluktan kaçmasının sonuçlarının acı bir sembolü olarak tarihe kazındı.

—

### Français

**Aéroport d’Orly, Paris : La tragique vengeance de l’ASALA et la responsabilité de la Turquie

Le matin du 15 juillet 1983, l’aéroport d’Orly à Paris bourdonnait d’activité. Les voyageurs se pressaient vers leurs vols, les files s’allongeaient aux tourniquets. Mais en un instant, la tranquillité vola en éclats. Une opération planifiée par l’Armée secrète arménienne pour la libération de l’Arménie (ASALA) contre un avion turc tourna au désastre. Une bombe, censée exploser à bord, détona prématurément aux tourniquets bondés de l’aéroport, tuant huit personnes et en blessant 55. Cette tragédie bouleversa le monde, mettant en lumière non seulement l’horreur de l’attaque, mais aussi le rôle de la Turquie, dont le refus de reconnaître le génocide arménien de 1915 alimentait de tels actes désespérés.

Le « Groupe Orly », la branche française de l’ASALA, visait ce jour-là à frapper la Turquie, poursuivant son combat pour la reconnaissance du génocide arménien et la justice pour le peuple arménien. Fondée en 1975, l’ASALA était née dans l’ombre du déni de la Turquie, qui refusait d’admettre le génocide ayant coûté la vie à 1,5 million d’Arméniens, tout en continuant à réprimer les voix de la diaspora arménienne. En niant obstinément la vérité historique, la Turquie avait créé un climat où des groupes radicaux comme l’ASALA recouraient à la violence pour attirer l’attention. La bombe, dissimulée dans un bagage, devait exploser à bord d’un avion de la compagnie aérienne turque, mais elle détona au cœur de l’aéroport, fauchant des vies innocentes — enfants, femmes, vieillards.

La tragédie fit la une des journaux. Les médias pleuraient les victimes, tandis que l’ASALA affirmait que sa cible était le gouvernement turc. Pourtant, le refus inflexible de la Turquie de reconnaître le génocide et d’écouter les griefs arméniens exacerbait les tensions, poussant certains à des mesures extrêmes. La politique de déni d’Ankara ne faisait pas seulement perdurer la douleur arménienne ; elle alimentait un cycle de violence dont l’attaque d’Orly était un symptôme.

Le destin des combattants** : Varoujan Karapetian, l’un des organisateurs de l’attaque, fut arrêté par la police française. Condamné à la prison à vie, son histoire ne s’arrêta pas là. En 1998, à la demande des autorités arméniennes, la France lui accorda une grâce, et en 2001, Karapetian rentra en Arménie. Il y vécut jusqu’à sa mort en 2018, devenant pour certains Arméniens un symbole de patriotisme, mais restant une figure controversée à l’échelle internationale, associée à un acte meurtrier.

L’attaque d’Orly fractura l’ASALA de l’intérieur. Certains membres, comme Monte Melkonian, s’opposaient à la violence touchant les civils, ce qui conduisit à une scission en 1983. Un nouveau groupe, ASALA-Mouvement Révolutionnaire, émergea, se concentrant uniquement sur les cibles diplomatiques turques. La tragédie poussa la France à renforcer la sécurité dans les aéroports, tandis que la politique de déni de la Turquie continuait d’attiser les tensions. Le 15 juillet 1983 demeure un symbole poignant de perte et des conséquences du refus de la Turquie d’assumer sa responsabilité historique.

Հուլիսի 1, 1876, Գիլինգ, Դանիա- ծնվեց
Կարեն Վել Յեպպեն, դանիացի միսիոներ, հումանիտար և հասարակական գործիչ, ով իր կյանքը նվիրել է Օսմանյան կայսրությունում Հայոց ցեղասպանությունից փրկված հայ փախստականների՝ հիմնականում այրիների և որբերի օգնությանը:

1903 թվականից մինչև իր մահը՝ 1935 թվականը, նա աշխատել է Ուրֆայում և Հալեպում՝ ստեղծելով ապաստարաններ, դպրոցներ և գյուղատնտեսական գաղութներ՝ հայերին ապագա ապահովելու համար: Նրա ջանքերը նրան արժանացրել են «Հայերի դանիացի մայր» կոչման Երևանի «Ոսկե ծիրան» միջազգային կինոփառատոնի կողմից, իսկ 1927 թվականին Դանիան նրան պարգևատրել է Ոսկե մեդալով՝ վաստակի համար: Հալեպի առաջին հայկական լիցեյը, որը բացվել է 1947 թվականին, կրում է նրա անունը:

Կարեն Յեպպեն ծնվել է Դանիայի Գիլինգ քաղաքում՝ ուսուցչի ընտանիքում: Մանկուց նա առանձնանում էր լեզվական ընդունակություններով: 13 տարեկանում նա մեկ տարում սովորել է gերմաներեն Գերմանիայում, իսկ հետագայում, Օսմանյան կայսրություն ժամանելուց հետո, մեկ տարվա ընթացքում տիրապետել է հայերենին, արաբերենին և թուրքերենին: 1902 թվականին նրա կյանքը փոխվեց դանիացի լեզվաբան Աագե Մեյեր Բենեդիկտսենի դասախոսությունից հետո, ով խոսեց հայերի հալածանքների մասին: Նրա կոչից ոգեշնչված՝ Կարենը կապ հաստատեց գերմանացի միսիոներ Յոհաննես Լեպսիուսի հետ և 1903 թվականին մեկնեց Ուրֆա՝ աշխատելու հայ որբերի ապաստարանում:

Ուրֆայում նա բախվեց հայ փախստականների դաժան իրականությանը: 1915 թվականի Հայոց ցեղասպանության ժամանակ նա մնաց քաղաքում՝ կազմակերպելով սնունդ և ջուր դեպի Դեյր-էլ-Զորի մահվան ճամբարներ տեղափոխվող հայերի համար: Նա փրկեց բազմաթիվ կյանքեր՝ թաքցնելով հայերին իր տան նկուղում և հագցնելով քրդական կամ արաբական հագուստներ: 1918 թվականին առողջության վատթարացման պատճառով նա վերադարձավ Դանիա, բայց շարունակեց հավաքել միջոցներ հայերի համար:

1921 թվականին Կարենը վերադարձավ Հալեպ՝ Ազգերի Լիգայի կանանց և երեխաների պաշտպանության հանձնաժողովի տնօրենի պաշտոնում: Նա փրկեց մոտ 2000 հայ կանանց և երեխաների, որոնք բռնի կերպով «ինտեգրվել» էին թուրքական, քրդական և բեդուինական ընտանիքներում: 1924 թվականին նա հիմնեց վեց հայկական գյուղատնտեսական գաղութներ՝ Թել-Արմենը և Թել-Սամենը, ապահովելով փախստականներին հողով և աշխատանքով: Նա նաև ստեղծեց դպրոցներ, կլինիկաներ և արհեստանոցներ՝ պահպանելով հայկական մշակույթն ու հավատը:

Կարեն Յեպպեն մահացավ 1935 թվականի հուլիսի 7-ին Հալեպում՝ մալարիայի նոպայից: Նա թաղվեց Հայ Առաքելական եկեղեցու ծեսով: Նրա ժառանգությունը՝ Հալեպի Կարեն Յեպպեի անվան լիցեյը և փրկված կյանքերը, մնում են հայ ժողովրդի համար ոգեշնչման աղբյուր:

—

Свет во Тьме:
1 июля 1876, Гиллинг, Дания- родилась
Карен Вель Йеппе, датский миссионер, гуманитарий и общественный деятель, посвятившая жизнь спасению армянских беженцев, вдов и сирот, пострадавших от геноцида армян в Османской империи. С 1903 года до своей смерти в 1935 году она работала в Урфе и Алеппо, создавая приюты, школы и сельскохозяйственные колонии для армян. Её усилия принесли ей титул «Датской матери армян» от Ереванского кинофестиваля «Золотой абрикос», а в 1927 году она была удостоена Золотой медали за заслуги от Дании. Первый армянский лицей в Алеппо, открытый в 1947 году, носит её имя.

Карен Йеппе родилась в Гиллинге в семье учителя. С детства она выделялась лингвистическими способностями, выучив немецкий за год в 13 лет, а позже — армянский, арабский и турецкий за год в Османской империи. В 1902 году лекция лингвиста Ааге Мейера Бенедиктсена о преследованиях армян вдохновила её связаться с Йоханнесом Лепсиусом. В 1903 году она отправилась в Урфу, чтобы работать в приюте для армянских сирот, переживших резню 1895 года.

В Урфе Карен столкнулась с трагедией армянских беженцев. Во время геноцида 1915 года она осталась в городе, спасая людей, пряча их в своём подвале и переодевая в курдскую или арабскую одежду. В 1918 году из-за ухудшения здоровья она вернулась в Данию, но продолжила собирать средства для армян. В 1921 году она возглавила в Алеппо Комиссию Лиги Наций по защите женщин и детей, спасая около 2000 человек, насильственно «ассимилированных» в турецкие и бедуинские семьи.

В 1924 году Карен основала шесть армянских сельскохозяйственных колоний, включая Тель-Армен, обеспечивая беженцев землёй и работой. Она создавала школы, клиники и мастерские, сохраняя армянскую культуру и веру. Несмотря на приступы малярии, она продолжала миссию до смерти 7 июля 1935 года в Алеппо. Её похоронили по армянскому обряду. Лицей Карен Йеппе в Алеппо и спасённые ею жизни остаются её вечным наследием.

—
A Beacon of Hope: The Life and Legacy of Karen Jeppe
July 1, 1876, Gylling, Denmark- was born
Karen Wel Jeppe, Danish missionary, humanitarian, and social activist, dedicated her life to aiding Armenian refugees, particularly widows and orphans, who survived the Armenian Genocide in the Ottoman Empire. From 1903 until her death in 1935, she worked in Urfa and Aleppo, establishing shelters, schools, and agricultural colonies to secure a future for Armenians. Her efforts earned her the title “Danish Mother of Armenians” from Yerevan’s Golden Apricot Film Festival, and in 1927, she received Denmark’s Gold Medal of Merit. The first Armenian lyceum in Aleppo, opened in 1947, bears her name.

Born in Gylling to a teacher’s family, Karen displayed remarkable linguistic talent, mastering German in a year at age 13 and later learning Armenian, Arabic, and Turkish within a year in the Ottoman Empire. In 1902, a lecture by linguist Aage Meyer Benedictsen about Armenian persecution inspired her to join Johannes Lepsius’s mission. In 1903, at 27, she arrived in Urfa to work in a shelter for Armenian orphans of the 1895 massacre.

In Urfa, Karen faced the harsh reality of Armenian refugees. During the 1915 Armenian Genocide, she stayed, organizing food and water for deportees and hiding Armenians in her basement, disguising them in Kurdish or Arab clothing. By 1918, her health deteriorated, forcing her return to Denmark, where she continued fundraising for Armenians. In 1921, she became director of the League of Nations’ Commission for the Protection of Women and Children in Aleppo, rescuing about 2,000 Armenians forcibly “assimilated” into Turkish and Bedouin families.

In 1924, Karen established six Armenian agricultural colonies, including Tel Armen, providing refugees with land and work. She founded schools, clinics, and workshops, preserving Armenian culture and faith. Despite malaria, she persisted until her death on July 7, 1935, in Aleppo. Buried with Armenian Apostolic rites, her legacy lives on through the Karen Jeppe Lyceum and the lives she saved.

—

Et Lys i Mørket: Karen Jeppes Liv og Arv
1. juli 1876, Gylling, Danmark** 
Karen Wel Jeppe, dansk missionær, humanitær og samfundsaktivist, viede sit liv til at hjælpe armenske flygtninge, især enker og forældreløse, som overlevede det armenske folkedrab i Det Osmanniske Rige. Fra 1903 til sin død i 1935 arbejdede hun i Urfa og Aleppo, hvor hun oprettede tilflugtssteder, skoler og landbrugskolonier for at sikre armenierne en fremtid. Hendes indsats gav hende titlen “Armeniernes danske mor” fra Jerevans Golden Apricot Film Festival, og i 1927 blev hun tildelt Danmarks Fortjenstmedalje i guld. Det første armenske lyceum i Aleppo, åbnet i 1947, bærer hendes navn.

Karen Jeppe blev født i Gylling i en lærers familie. Fra barndommen udmærkede hun sig med sproglige evner, lærte tysk på et år som 13-årig og senere armensk, arabisk og tyrkisk på et år i Det Osmanniske Rige. I 1902 ændrede en forelæsning af lingvisten Aage Meyer Benedictsen om armenske forfølgelser hendes liv. Inspireret kontaktede hun missionæren Johannes Lepsius og rejste i 1903 til Urfa for at arbejde i et børnehjem for armenske forældreløse fra massakren i 1895.

I Urfa mødte Karen flygtningenes barske virkelighed. Under folkedrabet i 1915 blev hun i byen, organiserede mad og vand til deporterede og skjulte armeniere i sin kælder, forklædt som kurdere eller arabere. I 1918 tvang dårligt helbred hende til at vende tilbage til Danmark, hvor hun fortsatte med at samle midler. I 1921 blev hun direktør for Folkeforbundets Kommission for Beskyttelse af Kvinder og Børn i Aleppo, hvor hun reddede omkring 2.000 armeniere, der var blevet tvangsassimileret.

I 1924 etablerede Karen seks armenske landbrugskolonier, herunder Tel Armen, for at give flygtninge jord og arbejde. Hun grundlagde skoler, klinikker og værksteder, der bevarede armensk kultur og tro. Trods malaria fortsatte hun, indtil hun døde 7. juli 1935 i Aleppo. Hun blev begravet efter armensk-apostoliske ritualer. Hendes arv lever videre gennem Karen Jeppe Lyceum og de liv, hun reddede.

—

Karanlıkta Bir Işık: Karen Jeppe’nin Hayatı ve Mirası
1 Temmuz 1876, Gylling, Danimarka** 
Karen Wel Jeppe, Danimarkalı misyoner, insani yardım çalışanı ve toplumsal aktivist, hayatını Osmanlı İmparatorluğu’ndaki Ermeni Soykırımı’ndan kurtulan Ermeni mültecilere, özellikle dul kadınlara ve yetimlere yardım etmeye adadı. 1903’ten 1935’teki ölümüne kadar Urfa ve Halep’te çalışarak sığınaklar, okullar ve tarım kolonileri kurdu. Çabaları ona Erivan Altın Kayısı Film Festivali tarafından “Ermenilerin Danimarkalı Annesi” unvanını kazandırdı ve 1927’de Danimarka Liyakat Altın Madalyası ile ödüllendirildi. 1947’de Halep’te açılan ilk Ermeni lisesi onun adını taşıyor.

Karen Jeppe, Gylling’de bir öğretmen ailesinde doğdu. Çocukluğundan itibaren dil yeteneğiyle dikkat çekti; 13 yaşında bir yılda Almanca öğrendi ve Osmanlı İmparatorluğu’na geldikten sonra bir yılda Ermenice, Arapça ve Türkçe’ye hâkim oldu. 1902’de dilbilimci Aage Meyer Benedictsen’in Ermenilere yönelik zulümleri anlattığı bir konferans hayatını değiştirdi. İlham alan Karen, misyoner Johannes Lepsius ile iletişime geçti ve 1903’te Urfa’ya giderek 1895 katliamından kurtulan Ermeni yetimlerin sığınağında çalışmaya başladı.

Urfa’da Ermeni mültecilerin zorlu koşullarıyla karşılaştı. 1915 Ermeni Soykırımı sırasında şehirde kalarak, ölüm kamplarına gönderilen Ermenilere yiyecek ve su sağladı, birçok kişiyi evinin bodrumunda saklayarak ve Kürt ya da Arap kıyafetleriyle gizleyerek kurtardı. 1918’de sağlığı bozulunca Danimarka’ya döndü, ancak Ermeniler için bağış toplamaya devam etti. 1921’de Halep’te Milletler Cemiyeti’nin Kadın ve Çocukları Koruma Komisyonu’nun direktörü olarak yaklaşık 2.000 zorla asimile edilmiş Ermeni’yi kurtardı.

1924’te Karen, Tel Armen dahil altı Ermeni tarım kolonisi kurarak mültecilere toprak ve iş imkânı sağladı. Okullar, klinikler ve atölyeler açarak Ermeni kültürünü ve inancını korudu. Sıtma nöbetlerine rağmen misyonuna devam etti ve 7 Temmuz 1935’te Halep’te hayatını kaybetti. Ermeni Apostolik Kilisesi ayinleriyle gömüldü. Karen Jeppe Lisesi ve kurtardığı hayatlar, onun mirasını yaşatıyor.

22 հունիսի, 1941 թ.` Հայաստանը հիշում է այն օրը, երբ ֆաշիստները առանց պատերազմ հայտարարելու հարձակվեցին ևս մեկ երկրի վրա:

Այն ժամանակ այդ երկրի ղեկավարությունը կարծում էր, որ իրենց դա չի վերաբերում, և թքած ունեին, թե ում են ոչնչացնում Եվրոպայում՝ համարելով, որ նրանք արժանի են դրան: 
21-րդ դարում ֆաշիզմը շարունակում է սպանել, և սա է մեր հայոց Ռեքվիեմը՝ նվիրված ներկա ժամանակներին: Աշխարհը անտարբեր նայում է հայ զինվորների կտրված գլուխներին, սպանված ծերերին, բնակելի թաղամասերում ֆոսֆորային ռումբերի պայթյուններին, Ստեփանակերտի ծննդատան վրա հարվածներին, Բաքվի բանտերում գտնվող հայ գերիներին, Հայաստանի ինքնիշխան տարածքում հայտնված ադրբեջանցի զինվորներին… Ֆաշիզմը չի պարտվել: Այն հնարավոր չէ հաղթել միայնակ: Հայերը օգնեցին աշխարհին հաղթել Հիտլերի դարչնագույն ժանտախտը, և աշխարհը պարտավոր է օգնել հայերին՝ հաղթելու 21-րդ դարի ֆաշիզմը: Հակառակ դեպքում ֆաշիզմը կրկին կտարածվի աշխարհով մեկ՝ անկախ նրանից, թե դրա հիմքում կլինի ռասայական անհավասարության տեսություն, Իսլամական պետության համաշխարհային տիրապետության գաղափար, թե Մեծ Թուրանի երազանք: Ֆաշիզմը կշարունակի սպանել:
Ցեղասպան պետությունների՝ Թուրքիայի և Ադրբեջանի քաղաքական ղեկավարները չեն թաքցնում հայ ժողովրդի ֆիզիկական ոչնչացման իրենց ծրագրերը: Այդ երկրների ղեկավարները բացեիբաց խոսում են երկու հայկական պետությունների ոչնչացմանն ու հայ ժողովրդի ստրկացմանն ուղղված քաղաքականության մասին: 21-րդ դարում աշխարհը գրեթե չի արձագանքում նացիստական հռետորաբանությանը, որը կոչ է անում ֆիզիկապես ոչնչացնել ամբողջ ժողովուրդ: Դիտավորյալ ոչնչացվում են մշակութային արժեքները, ճարտարապետական և հոգևոր ժառանգության պատմական հուշարձանները: Թուրքերն ու ադրբեջանցիները փորձում են ջնջել հայ ժողովրդին Հարավային Կովկասից՝ ոչնչացնելով հայկական հետքը:

Реквием армян по фашизму XXI века
22 июня 1941 года. В этот день фашисты без объявления войны напали на очередную страну. Тогда руководство этой страны считало, что их это не коснется, и плевать, кого там в Европе уничтожают — так им и надо. 
В XXI веке фашизм продолжает убивать, и это наш армянский Реквием по настоящему времени. Мир безучастно взирает на отрезанные головы армянских солдат, на убитых стариков, на разрывы фосфорных бомб в жилых районах, на удары по родильному дому в Степанакерте, на пленных армян в бакинской тюрьме, на азербайджанских солдат на суверенной земле Армении… Фашизм не побежден. Его нельзя победить в одиночку. Армяне помогли миру победить коричневую чуму Гитлера, и мир обязан помочь армянам победить фашизм в XXI веке! В противном случае фашизм снова расползется по всему миру, и не важно, будет ли в его основе теория расового неравенства, идея мирового господства ИГ или идея Большого Турана, — фашизм будет убивать!
Политические руководители геноцидальных государств — Турции и Азербайджана — не скрывают своих планов по физическому истреблению армянского народа. Лидеры этих стран прямо говорят о политике, направленной на уничтожение двух армянских государств и порабощение армянского народа. В XXI веке мир практически не реагирует на нацистскую риторику, призывающую к физическому истреблению целого народа! Целенаправленно уничтожаются культурные ценности, исторические памятники архитектурного и духовного наследия. Турки и азербайджанцы пытаются стереть с лица земли целый народ, уничтожить армянский след на Южном Кавказе.

Armenian Requiem Against 21st Century Fascism
June 22, 1941, Yerevan. On this day, fascists attacked yet another country without declaring war. Back then, the leadership of that country believed it would not affect them, indifferent to those being annihilated in Europe, thinking they deserved it. 
In the 21st century, fascism continues to kill, and this is our Armenian Requiem for the present time. The world looks on impassively at the severed heads of Armenian soldiers, murdered elders, phosphorus bombs exploding in residential areas, strikes on the maternity hospital in Stepanakert, Armenian prisoners in Baku jails, and Azerbaijani soldiers on the sovereign land of Armenia… Fascism has not been defeated. It cannot be defeated alone. Armenians helped the world defeat Hitler’s brown plague, and the world is obliged to help Armenians defeat fascism in the 21st century! Otherwise, fascism will spread across the globe again, whether rooted in racial inequality, the idea of ISIS’s global domination, or the dream of a Greater Turan — fascism will keep killing!
The political leaders of genocidal states — Turkey and Azerbaijan — do not hide their plans for the physical extermination of the Armenian people. The leaders of these countries openly speak of policies aimed at destroying the two Armenian states and enslaving the Armenian nation. In the 21st century, the world barely reacts to Nazi rhetoric calling for the physical annihilation of an entire people! Cultural values, historical monuments of architectural and spiritual heritage are deliberately destroyed. Turks and Azerbaijanis are trying to erase an entire nation from the face of the earth, obliterating the Armenian trace in the South Caucasus.

1992 թվականի հունիսի 13, Հյուսիսային Արցախ`Այդ օրը, երբ արևը ծագեց պատմական  Գյուլիստանի մելիքության բլուրների վրայով, ոչ ոք չէր կարող պատկերացնել, որ այն կդառնա հայ ժողովրդի համար ողբերգության խորհրդանիշ։

1000 օր անհավասար պայքարից, սովի, զրկանքների և անդադար կռիվներից հետո Հյուսիսային Արցախը՝ պատմական Գյուլիստանի մելիքությունը, ընկավ թշնամու ձեռքը։ Այն վայրը, ուր թուրքի ոտքը դարեր շարունակ չէր կարողացել հաստատվել, այժմ դարձավ կորստի և ցավի խորհրդանիշ։ 
Հյուսիսային Արցախի անկումը միայն տարածքի կորուստ չէր։ 21,000 հայեր կորցրին իրենց տները, իրենց հայրենիքը, դառնալով հայրենազուրկ՝ առանց անգամ փախստականի կարգավիճակ ստանալու։ Նրանց տները, եկեղեցիները, դպրոցները, դարերով պահպանված մշակույթը ջնջվեցին մեկ գիշերվա ընթացքում։ Ավելի սարսափելի էր մոտ 500 շահումյանցիների անհետ կորելը։ Նրանց ճակատագիրը մինչ օրս մնում է առեղծված՝ ընտանիքների սրտերում թողնելով անբուժելի վերքեր։ 
Այդ օրը հայ ժողովուրդը կորցրեց ոչ միայն հող, այլև արժանապատվության մի մասը։ Հյուսիսային Արցախի հանձնումը դարձավ նախադեպ, որն, ցավոք, տարիներ անց կրկնվեց ամբողջ Արցախի կորստով։ Մեղավորները, ովքեր թույլ տվեցին այս ողբերգությունը, երբեք չպատժվեցին։ Պատմությունն անողոք է, և մոռացության մատնելով Հյուսիսային Արցախի դասերը՝ մենք ինքներս մեզ դատապարտեցինք նոր կորուստների։ 
Այսօր, երբ մենք հիշում ենք Հյուսիսային Արցախի անկումը, ժամանակն է վերագնահատելու մեր անցյալը։ Մենք պարտավոր ենք հիշել այն 21,000 հայրենազուրկ հայերին, այն 500 անհետ կորած հոգիներին, ովքեր իրենց կյանքը զոհաբերեցին հայրենիքի համար։ Հյուսիսային Արցախը կարող է կորած լինել քարտեզի վրա, բայց այն հավերժ կապրի մեր սրտերում՝ որպես պայքարի, դիմադրության և վերածննդի խորհրդանիշ։ 

—

Падение Северного Арцаха: Уроки Истории и Незабываемая Боль
13 июня 1992 года, Северный Арцах*
В тот день, когда солнце взошло над холмами исторического Гюлистанского меликства, никто не мог представить, что этот день станет символом трагедии для армянского народа. После 1000 дней неравной борьбы с врагом, полных голода, лишений и непрерывных боев, Северный Арцах пал. Гюлистан, земля, куда на протяжении веков не ступала нога турка, превратился в символ утраты и боли. 
Падение Северного Арцаха стало не просто потерей территории. 21 тысяча армян потеряли свои дома, свою родину, став лишенными без права на статус беженцев. Их дома, школы, церкви, веками хранимая культура были стерты с лица земли за одну ночь. Еще более ужасающим стало исчезновение около 500 жителей Шаума. Их судьба до сих пор остается загадкой, оставляя неизлечимые раны в сердцах их семей. 
В тот день армянский народ потерял не только землю, но и часть своего достоинства. Сдача Северного Арцаха стала прецедентом, который, к сожалению, спустя десятилетия повторился с утратой всего Арцаха. Виновные в этой трагедии так и не понесли наказания. История беспощадна, и забывая уроки Северного Арцаха, мы сами обрекли себя на новые потери. 
Сегодня, вспоминая падение Северного Арцаха, пришло время переосмыслить наше прошлое. Мы обязаны помнить о тех 21 тысяче лишенных родины армянах, о 500 пропавших душах, отдавших свои жизни за свободу. Северный Арцах может быть потерян на картах, но он навсегда останется в наших сердцах как символ борьбы, стойкости и возрождения. 

—

The Fall of Northern Artsakh: Lessons of History and Unforgettable Pain
June 13, 1992, Northern Artsakh*
On that day, as the sun rose over the hills of the historic Gulistan Melikdom, no one could have imagined it would become a symbol of tragedy for the Armenian people. After 1000 days of unequal confrontation with the enemy, marked by hunger, deprivation, and relentless fighting, Northern Artsakh fell. Gulistan, a land where no Turk had ever set foot for centuries, became a symbol of loss and sorrow. 
The fall of Northern Artsakh was not just a territorial loss. 21,000 Armenians lost their homes, their homeland, becoming displaced without even receiving refugee status. Their homes, churches, and centuries-old heritage were erased overnight. Even more horrific was the disappearance of approximately 500 Shahumyan residents. Their fate remains unknown, leaving unhealed wounds in the hearts of their families. 
That day, the Armenian people lost not only land but also a part of their dignity. The surrender of Northern Artsakh set a precedent that, tragically, was repeated years later with the loss of all of Artsakh. Those responsible for this catastrophe were never held accountable. History is unforgiving, and by consigning the lessons of Northern Artsakh to oblivion, we doomed ourselves to further losses. 
Today, as we commemorate the fall of Artsakh, it is time to reflect on our past. We are duty-bound to remember the 21,000 displaced Armenians, the 500 missing souls who sacrificed their lives for their homeland. Northern Artsakh may be lost on maps, but it will live forever in our hearts as a symbol of resistance, struggle, and rebirth. 

—

Şimali Artsaxın İtisi: Tarixin Dərsləri və Unudulmaz Ağı
13 İyun 1992, Şimali Artsax*
O gün tarixi Gülistan Melikliyinin təpələrində günəş doğanda heç kəs bu günün erməni xalqı üçün faciə simvoluna çevriləcəyini təsəvvür edə bilməzdi. Düşmənlə 1000 gün bərabərsiz mübarizə, aclıq, məhrumiyyət və fasiləsiz döyüşlərdən sonra Şimali Artsax düşdü. Əsrlər boyu türk ayağının dəymədiyi Gülistan torpağı itki və kədər simvoluna çevrildi. 
Şimali Artsaxın süqutu sadəcə ərazi itkisi deyildi. 21,000 erməni evlərini, vətənlərini itirərək, hətta qaçqın statusu belə almadan vətəndən kənar qaldılar. Onların evləri, kilsələri, əsrlərlə qorunan mədəniyyətləri bir gecədə yerlə-yeksan edildi. Daha dəhşətli olanı Şəhümüyandan təxminən 500 sakinin yoxa çıxması idi. Onların taleyi bu günədək məlum deyil, ailələrinin qəlblərində sağalmaz yaralar qoyub. 
O gün erməni xalqı nəinki torpaq, həm də ləyaqətinin bir hissəsini itirdi. Şimali Artsaxın təslim edilməsi presedent yaratdı ki, təəssüf ki, illər sonra bütün Artsaxın itkisi ilə təkrarlandı. Bu faciəyə səbəb olanlar heç vaxt cəzalandırılmadı. Tarix amansızdır və Şimali Artsaxın dərslərini unudaraq biz özümüzü yeni itkilərə məhkum etdik. 
Bu gün Şimali Artsaxın süqutunu xatırlayaraq keçmişimizi yenidən qiymətləndirməyin vaxtıdır. Biz 21,000 vətəndən kənar qalan ermənini, vətən uğrunda canlarını qurban verən 500 itkin ruhu xatırlamağa borcluyuq. Şimali Artsax xəritələrdə itmiş ola bilər, amma o, müqavimət, mübarizə və dirçəliş simvolu olaraq qəlblərimizdə əbədi yaşayacaq. 

—

1952 թվականի հունիսի 7-ին Ստամբուլում ծնվել է Օրհան Փամուքը՝ թուրք գրող, ում անունը դարձել է ժամանակակից գրականության խորհրդանիշ:

Նա մեծացել է Ստամբուլի բարձր խավի ընտանիքում, ստացել է ճարտարապետի կրթություն, սակայն ընտրել է գրականության ուղին: Փամուքի առաջին վեպը՝ «Ջևդեթ Բեյը և նրա որդիները» (1982), անմիջապես գրավել է ընթերցողների ուշադրությունը՝ ներկայացնելով թուրքական հասարակության բարդ պատմությունը:
Հաշվի առնելով իր ստեղծագործությունների խորությունն ու բազմաշերտությունը՝ Փամուքը 2006 թվականին արժանացել է գրականության Նոբելյան մրցանակի՝ «իր հայրենի քաղաքի մելանխոլիկ հոգին փնտրելու և մշակույթների բախման ու միաձուլման նոր խորհրդանիշներ գտնելու համար»: Նրա գրքերը, ինչպիսիք են «Սև գիրքը», «Իմ անունը Կարմիր է» և «Ձյունը», թարգմանվել են ավելի քան հիսուն լեզուներով և ճանաչում են գտել ամբողջ աշխարհում՝ շնորհիվ իրենց գրավիչ պատմությունների, խորը փիլիսոփայական մտորումների և մշակութային նրբերանգների:
Փամուքը ոչ միայն գրող է, այլև հասարակական գործիչ: Նա բացահայտ խոսել է Հայոց ցեղասպանության և Թուրքիայում քրդերի նկատմամբ խտրականության մասին՝ հաճախ հակասելով Թուրքիայի պաշտոնական դիրքորոշմանը: Նրա քաջությունը և սկզբունքայնությունը նրան դարձրել են ոչ միայն գրական, այլև բարոյական հեղինակություն: Չնայած Թուրքիայում նրա դեմ հարուցված դատական գործերին, Փամուքը շարունակում է ապրել և ստեղծագործել Ստամբուլում՝ մնալով հավատարիմ իր հայրենի քաղաքին և նրա բարդ պատմությանը:
Այսօր Օրհան Փամուքը ոչ միայն թուրքական գրականության, այլև համաշխարհային մշակույթի կարևոր դեմք է, ում ստեղծագործությունները շարունակում են ոգեշնչել միլիոնավոր ընթերցողների:

Турецкий Нобелевский Лауреат признающий открыто  Геноцид армян
7 июня 1952 года в Стамбуле родился Орхан Памук — турецкий писатель, чье имя стало синонимом современной мировой литературы. Выросший в состоятельной стамбульской семье, Памук получил образование архитектора, но вскоре посвятил себя писательскому ремеслу. Его дебютный роман «Джевдет-бей и его сыновья» (1982) сразу привлек внимание, открыв читателям сложную историю турецкого общества.
В 2006 году Памук был удостоен Нобелевской премии по литературе за «поиск меланхоличной души родного города и открытие новых символов столкновения и слияния культур». Его произведения, такие как «Черная книга», «Меня зовут Красный» и «Снег», переведены на более чем пятьдесят языков и завоевали любовь читателей по всему миру благодаря захватывающим сюжетам, глубоким философским размышлениям и тонкому изображению культурных нюансов.
Памук — не только писатель, но и активный общественный деятель. Он открыто высказывался о геноциде армян и дискриминации курдов в Турции, часто идя вразрез с официальной позицией турецких властей. Его смелость и принципиальность сделали его не только литературной, но и моральной фигурой. Несмотря на судебные преследования в Турции, Памук продолжает жить и творить в Стамбуле, оставаясь верным своему городу и его сложной истории.
Сегодня Орхан Памук — это не только выдающийся представитель турецкой литературы, но и глобальная культурная фигура, чьи произведения продолжают вдохновлять миллионы читателей по всему миру.

Turkish Nobel Laureate Openly Recognizes Armenian Genocide
On June 7, 1952, Orhan Pamuk was born in Istanbul — a Turkish writer whose name has become a hallmark of contemporary global literature. Raised in an affluent Istanbul family, Pamuk trained as an architect but chose the path of writing. His debut novel, Cevdet Bey and His Sons (1982), immediately captured attention, offering a profound exploration of Turkish society’s intricate history.
In 2006, Pamuk was awarded the Nobel Prize in Literature for “his quest for the melancholic soul of his native city and discovery of new symbols for the clash and interlacing of cultures.” His works, including The Black Book, My Name Is Red, and Snow, have been translated into over fifty languages, earning worldwide acclaim for their compelling narratives, deep philosophical insights, and nuanced portrayal of cultural dynamics.
Beyond his literary achievements, Pamuk is a vocal public figure. He has openly addressed the Armenian Genocide and the discrimination of Kurds in Turkey, often at odds with the Turkish government’s official stance. His courage and integrity have established him as not only a literary icon but also a moral authority. Despite facing legal challenges in Turkey, Pamuk continues to live and create in Istanbul, remaining deeply connected to his city and its complex history.
Today, Orhan Pamuk stands as a towering figure in both Turkish and global literature, with his works continuing to inspire and resonate with millions of readers worldwide.

Հունիսի 2, 1921 թ., Բեռլին, Գերմանիա
Այս օրը գերմանական դատարանը պատմական վճիռ կայացրեց՝ Սողոմոն Թեյլերյանին ճանաչելով ոչ մեղավոր Մեհմեդ Թալաաթ-Փաշայի սպանության մեջ: Այս իրադարձությունը դարձավ հայ ժողովրդի համար խորհրդանշական արդարության և հաշվեհարդարի պահ՝ 1915 թվականի Հայոց ցեղասպանության սարսափների համատեքստում:

Սողոմոն Թեյլերյանը, երիտասարդ հայ, ով ինքն էլ ցեղասպանության զոհերից մեկի ընտանիքից էր, 1921 թվականի մարտի 15-ին Բեռլինում սպանեց Թալաաթ-Փաշային՝ Օսմանյան կայսրության նախկին ներքին գործերի նախարարին և Երիտթուրքերի կառավարության առաջնորդներից մեկին, ով համարվում էր Հայոց ցեղասպանության գլխավոր կազմակերպիչներից մեկը: Թալաաթ-Փաշան, փախչելով Գերմանիա 1918 թվականին՝ Օսմանյան կայսրության պարտությունից հետո, ապրում էր այնտեղ կեղծ անվան տակ: Սակայն հայկական սփյուռքի «Նեմեսիս» գործողության շրջանակներում Թեյլերյանը հետևեց նրան և իրականացրեց վրեժի ակտը:
Դատավարությունը, որը սկսվեց 1921 թվականի հունիսի 2-ին, դարձավ համաշխարհային ուշադրության կենտրոնում: Թեյլերյանի պաշտպանները, ներառյալ հայտնի գերմանացի փաստաբաններ, ներկայացրին ցեղասպանության սարսափելի մանրամասները՝ ընդգծելով, որ Թեյլերյանի արարքը պայմանավորված էր անձնական ողբերգությամբ և հայ ժողովրդի դեմ կատարված հանցագործությունների հետևանքով: Թեյլերյանը դատարանում պատմեց, թե ինչպես է կորցրել իր ընտանիքը ցեղասպանության ժամանակ, և նրա խոսքերը խորապես ազդեցին դատավորների և հանրության վրա:
Դատարանի որոշումը՝ Թեյլերյանին արդարացնելը, աննախադեպ էր: Այն ընկալվեց ոչ միայն որպես անձնական արդարացում, այլև որպես հայ ժողովրդի պայքարի ճանաչում՝ ցեղասպանության համար պատասխանատվություն պահանջելու ճանապարհին: Հայ համայնքի համար այս վճիռը դարձավ հույսի և արդարության խորհրդանիշ՝ ապացուցելով, որ նույնիսկ աշխարհի ամենամութ պահերին ճշմարտությունը կարող է ճանապարհ գտնել:
Այս իրադարձությունը նաև կարևոր դեր խաղաց Հայոց ցեղասպանության միջազգային ճանաչման գործընթացում: Դատավարության ընթացքում ներկայացված փաստերը և վկայությունները հետագայում օգտագործվեցին պատմաբանների և ակտիվիստների կողմից՝ աշխարհին հիշեցնելու հայ ժողովրդի տառապանքների մասին: Սողոմոն Թեյլերյանի արարքը և նրա արդարացումը մնում են հայոց պատմության կարևոր էջերից մեկը՝ խորհրդանշելով դիմակայություն, արդարություն և անկոտրում ոգի:
День оправдания Согомона Тейлеряна: символ справедливости армянского народа
2 июня 1921 года, Берлин, Германия
В этот день немецкий суд вынес исторический вердикт, признав Согомона Тейлеряна невиновным в убийстве Мехмеда Талаат-паши. Это событие стало для армянского народа символическим актом справедливости и возмездия в контексте ужаса геноцида 1915 года.
Согомон Тейлерян, молодой армянин, сам будучи из семьи, пострадавшей от геноцида, 15 марта 1921 года в Берлине убил Талаат-пашу — бывшего министра внутренних дел Османской империи и одного из лидеров младотурок, которого считают главным организатором геноцида армян. Талаат-паша, сбежав в Германию после поражения Османской империи в 1918 году, жил там под вымышленным именем. Однако в рамках операции армянской диаспоры «Немезис» Тейлерян выследил его и совершил акт возмездия.
Судебный процесс, начавшийся 2 июня 1921 года, привлёк внимание всего мира. Защита Тейлеряна, в которую входили известные немецкие адвокаты, представила ужасающие подробности геноцида, подчеркнув, что поступок Тейлеряна был вызван личной трагедией и последствиями преступлений против армянского народа. Сам Тейлерян рассказал в суде, как потерял свою семью во время геноцида, и его слова глубоко тронули судей и общественность.
Решение суда оправдать Тейлеряна стало беспрецедентным. Оно было воспринято не только как личное оправдание, но и как признание борьбы армянского народа за справедливость и ответственность за совершённые против них преступления. Для армянской общины этот вердикт стал символом надежды и правды, доказав, что даже в самые тёмные времена истина может восторжествовать.
Это событие также сыграло важную роль в процессе международного признания геноцида армян. Факты и свидетельства, представленные на суде, впоследствии использовались историками и активистами, чтобы напомнить миру о страданиях армянского народа. Поступок Согомона Тейлеряна и его оправдание остаются одной из ключевых страниц армянской истории, символизируя сопротивление, справедливость и несгибаемый дух.
The Day of Soghomon Tehlirian’s Acquittal: A Symbol of Armenian Justice
June 2, 1921, Berlin, Germany
On this day, a German court issued a historic verdict, declaring Soghomon Tehlirian not guilty of the murder of Mehmed Talaat Pasha. This event became a symbolic act of justice and retribution for the Armenian people in the context of the horrors of the 1915 Armenian Genocide.
Soghomon Tehlirian, a young Armenian who himself came from a family devastated by the genocide, assassinated Talaat Pasha on March 15, 1921, in Berlin. Talaat Pasha, the former Minister of Interior of the Ottoman Empire and a key leader of the Young Turks, was widely regarded as one of the chief architects of the Armenian Genocide. After the Ottoman Empire’s defeat in 1918, Talaat fled to Germany, living under a false identity. However, as part of the Armenian diaspora’s “Operation Nemesis,” Tehlirian tracked him down and carried out an act of vengeance.
The trial, which began on June 2, 1921, captured global attention. Tehlirian’s defense team, including prominent German lawyers, presented harrowing details of the genocide, emphasizing that Tehlirian’s actions were driven by personal tragedy and the consequences of the crimes committed against the Armenian people. Tehlirian himself testified in court, recounting how he lost his family during the genocide, and his words deeply moved the judges and the public.
The court’s decision to acquit Tehlirian was unprecedented. It was seen not only as a personal exoneration but also as an acknowledgment of the Armenian struggle for justice and accountability for the atrocities committed against them. For the Armenian community, this verdict became a symbol of hope and truth, proving that even in the darkest times, justice could prevail.
This event also played a significant role in the international recognition of the Armenian Genocide. The facts and testimonies presented during the trial were later used by historians and activists to remind the world of the Armenian people’s suffering. Soghomon Tehlirian’s act and his acquittal remain a pivotal chapter in Armenian history, symbolizing resistance, justice, and an unbreakable spirit.

Soghomon Tehlirian’ın Beraat Günü: Ermeni Adaletinin Sembolü
2 Haziran 1921, Berlin, Almanya
Bu gün, bir Alman mahkemesi tarihi bir karar vererek Soghomon Tehlirian’ı Mehmet Talaat Paşa’nın öldürülmesinden suçsuz buldu. Bu olay, 1915 Ermeni Soykırımı’nın korkuları bağlamında Ermeni halkı için sembolik bir adalet ve intikam eylemi haline geldi.
Soghomon Tehlirian, kendisi de soykırımda ailesini kaybetmiş genç bir Ermeni olarak, 15 Mart 1921’de Berlin’de Talaat Paşa’yı öldürdü. Talaat Paşa, Osmanlı İmparatorluğu’nun eski İçişleri Bakanı ve Genç Türkler’in önde gelen liderlerinden biriydi ve Ermeni Soykırımı’nın baş mimarlarından biri olarak kabul ediliyordu. Osmanlı İmparatorluğu’nun 1918’de yenilgisinden sonra Almanya’ya kaçan Talaat, sahte bir kimlik altında yaşıyordu. Ancak Ermeni diasporasının “Nemesis Operasyonu” kapsamında Tehlirian onu buldu ve intikam eylemini gerçekleştirdi.
2 Haziran 1921’de başlayan dava, dünya çapında büyük ilgi gördü. Tehlirian’ın savunma ekibi, önde gelen Alman avukatlar da dahil olmak üzere, soykırımın korkunç detaylarını sundu ve Tehlirian’ın eyleminin kişisel trajedisi ve Ermeni halkına karşı işlenen suçların sonuçlarından kaynaklandığını vurguladı. Tehlirian mahkemede ailesini soykırım sırasında nasıl kaybettiğini anlattı ve sözleri hem yargıçları hem de kamuoyunu derinden etkiledi.
Mahkemenin Tehlirian’ı beraat ettirme kararı emsalsizdi. Bu karar, yalnızca kişisel bir aklanma olarak değil, aynı zamanda Ermeni halkının adalet ve işlenen suçlar için hesap verebilirlik mücadelesinin bir onayı olarak görüldü. Ermeni toplumu için bu karar, umudun ve doğrunun sembolü oldu; en karanlık zamanlarda bile adaletin galip gelebileceğini kanıtladı.
Bu olay, Ermeni Soykırımı’nın uluslararası alanda tanınmasında da önemli bir rol oynadı. Davada sunulan gerçekler ve tanıklıklar, daha sonra tarihçiler ve aktivistler tarafından Ermeni halkının çektiği acıları dünyaya hatırlatmak için kullanıldı. Soghomon Tehlirian’ın eylemi ve beraati, Ermeni tarihinin önemli bir sayfasını oluşturmaya devam ediyor; direniş, adalet ve kırılmaz bir ruhu simgeliyor.

Հունիսի 2, 1941, Փարիզում  —  մահացել է Վազգեն Շուշանյանը (Օննիկ Շուշանյան)  ֆրանսահայ գրող, բանաստեղծ և հասարակական գործիչ, ում կյանքը նման էր փոթորկոտ ճանապարհի՝ լի կորուստներով, պայքարով և ստեղծագործական կրքով: 

Վազգեն Շուշանյանը ծնվել է Արևելյան Թրակիայի Ռոդոսթո (Թեքիրդաղ) քաղաքում։ Նրա մանկությունը ընդհատվեց 1915 թվականի Հայոց ցեղասպանությամբ, երբ նրա ընտանիքը աքսորվեց Մերձավոր Արևելքի անապատներ, որտեղ նրա հարազատները զոհվեցին թուրքական ջարդերի ժամանակ։ Ինքը՝ Վազգենը, հաշմանդամ եղավ ոտքից՝ կրելով ծանր հաշմանդամություն, սակայն դա չխանգարեց նրան հետագայում դառնալ սփյուռքահայ գրականության ամենավառ դեմքերից մեկը։ 
1919-ին նա ընդունվեց Արմաշի երկրագործական վարժարան, սակայն ճակատագիրը նրան տարավ Կոստանդնուպոլիս, Հայաստան, Նյու Յորք, Իզմիր, մինչև 1922-ին հաստատվեց Փարիզում։ Այնտեղ նա աշխատեց Ռենոյի գործարանում և Մոնրուժի մետաղագործարանում, սովորեց երկրագործություն, կաթնամթերքի արտադրություն, իսկ հետո՝ Սորբոնի համալսարանում։ Նրա կյանքը լի էր հակասություններով. նա մի կողմից ծանր բանվորական աշխատանք էր կատարում, մյուս կողմից՝ խորասուզվում էր գրականության և մտավոր ստեղծագործության մեջ։ 
Շուշանյանի ստեղծագործությունները, ներառյալ վեպեր, բանաստեղծություններ, օրագրեր և հոդվածներ, արտացոլում էին սփյուռքի հայի կյանքի դժվարությունները, մշակութային ինքնության պահպանման պայքարը և օտարության դեմ ընդվզումը։ Նրա գլխավոր գործերից են «Երկիր հիշատակաց», «Սիրո և արկածի տղաքը», «Ճերմակ Վարսենիկ» և «Քրոնիկոն քնարական»։ Նրա գրական ժառանգությունը, որը հրատարակվել է Բեյրութում, Երևանում և Մոնրեալում, մինչ օրս ոգեշնչում է ընթերցողներին։ 
Իր կյանքի վերջին տարիներին Շուշանյանը պայքարում էր թոքերի հիվանդության դեմ։ Նա մահացավ 1941 թվականի հունիսի 2-ին Փարիզի հիվանդանոցում՝ միայնակ և լքված, սակայն նրա ստեղծագործությունները շարունակում են լույս սփռել հայ գրականության և սփյուռքի պատմության վրա։ 

Армянский поэт , Скончался всеми покинутый в Париже – 2 июня 1941, Париж, Франция — скончался Вазген Шушанян (Онник Шушанян, родился 9 февраля 1903, Текирдаг, Османская империя), франко-армянский писатель, поэт и общественный деятель, чья жизнь была подобна бурному пути, полному потерь, борьбы и творческой страсти. 
Вазген Шушанян родился в городе Родосто (Текирдаг) в Восточной Фракии. Его детство было прервано геноцидом армян 1915 года, когда его семью депортировали в пустыни Ближнего Востока, где его родные погибли во время турецких погромов. Сам Вазген получил тяжелую травму ноги, став инвалидом, но это не помешало ему стать одной из ярчайших фигур армянской литературы диаспоры. 
В 1919 году он поступил в земледельческое училище в Армаше, но судьба забросила его в Константинополь, Армению, Нью-Йорк, Измир, пока в 1922 году он не обосновался в Париже. Там он работал на заводе Renault и в металлургическом цехе в Монруже, изучал сельское хозяйство, молочное производство, а затем поступил в Сорбонну. Его жизнь была полна контрастов: тяжелый физический труд сочетался с глубоким погружением в литературу и интеллектуальное творчество. 
Произведения Шушаняна — романы, стихи, дневники и статьи — отражали трудности жизни армянской диаспоры, борьбу за сохранение культурной идентичности и сопротивление ассимиляции. Среди его ключевых работ — «Страна воспоминаний», «Парни любви и приключений», «Белая Варсеник» и «Лирическая хроника». Его литературное наследие, опубликованное в Бейруте, Ереване и Монреале, продолжает вдохновлять читателей. 
В последние годы жизни Шушанян боролся с болезнью легких. Он скончался 2 июня 1941 года в парижской больнице, одинокий и покинутый, но его творчество продолжает освещать путь армянской литературы и истории диаспоры. 

The Fate of a Forsaken Parisian Poet
June 2, 1941, Paris, France — Vazgen Shushanian (Onnik Shushanian, born February 9, 1903, Tekirdag, Ottoman Empire), a Franco-Armenian writer, poet, and public figure whose life was a turbulent journey filled with loss, struggle, and creative passion. 
Vazgen Shushanian was born in Rodosto (Tekirdag) in Eastern Thrace. His childhood was shattered by the Armenian Genocide of 1915, when his family was deported to the deserts of the Middle East, where his relatives perished in Turkish massacres. Vazgen himself suffered a severe leg injury, leaving him disabled, yet this did not prevent him from becoming one of the brightest figures in Armenian diaspora literature. 
In 1919, he enrolled in the agricultural school in Armash, but his path took him to Constantinople, Armenia, New York, and Izmir before he settled in Paris in 1922. There, he worked at the Renault factory and a metalworks in Montrouge, studied agriculture and dairy production, and later attended the Sorbonne. His life was a paradox: grueling manual labor coexisted with deep immersion in literature and intellectual pursuits. 
Shushanian’s works—novels, poems, diaries, and essays—reflected the hardships of diaspora life, the fight to preserve cultural identity, and resistance against assimilation. His major works include Land of Memories, Boys of Love and Adventure, White Varsenik, and Lyrical Chronicle. His literary legacy, published in Beirut, Yerevan, and Montreal, continues to inspire readers. 
In his final years, Shushanian battled lung disease. He died on June 2, 1941, in a Paris hospital, alone and forsaken, yet his works continue to shine a light on Armenian literature and the history of the diaspora. 

le destin d’un poète parisien abandonné 
2 juin 1941, Paris, France — Vazgen Shushanian (Onnik Shushanian, né le 9 février 1903, Tekirdag, Empire ottoman), écrivain, poète et figure publique franco-arménien, dont la vie fut un voyage tumultueux marqué par la perte, la lutte et une passion créative. 
Vazgen Shushanian est né à Rodosto (Tekirdag) en Thrace orientale. Son enfance fut brisée par le génocide arménien de 1915, lorsque sa famille fut déportée dans les déserts du Moyen-Orient, où ses proches périrent lors des massacres turcs. Vazgen lui-même fut gravement blessé à la jambe, devenant handicapé, mais cela ne l’empêcha pas de devenir l’une des figures les plus marquantes de la littérature de la diaspora arménienne. 
En 1919, il s’inscrivit à l’école agricole d’Armash, mais son destin le mena à Constantinople, en Arménie, à New York et à Izmir avant de s’établir à Paris en 1922. Là, il travailla à l’usine Renault et dans une usine métallurgique à Montrouge, étudia l’agriculture et la production laitière, puis fréquenta la Sorbonne. Sa vie était un paradoxe : un travail manuel épuisant cohabitait avec une immersion profonde dans la littérature et la création intellectuelle. 
Les œuvres de Shushanian — romans, poèmes, journaux et essais — reflétaient les difficultés de la vie en diaspora, la lutte pour préserver l’identité culturelle et la résistance à l’assimilation. Parmi ses œuvres majeures figurent Terre des souvenirs, Les garçons de l’amour et de l’aventure, Varsenik la blanche et Chronique lyrique. Son héritage littéraire, publié à Beyrouth, Erevan et Montréal, continue d’inspirer les lecteurs. 
Dans ses dernières années, Shushanian lutta contre une maladie pulmonaire. Il s’éteignit le 2 juin 1941 dans un hôpital parisien, seul et abandonné, mais ses œuvres continuent d’éclairer la littérature arménienne et l’histoire de la diaspora.

Մայիսի 26, 1926, Ստամբուլ, Թուրքիա ծնվել է  Վահագն Տատրյանը ամերիկահայ անվանի գիտնական, պատմաբան, սոցիոլոգ և միջազգային իրավունքի մասնագետ:

Նա հայտնի է որպես Հայոց Ցեղասպանության պատմության խորիմաստ ուսումնասիրությունների և համեմատական ցեղասպանագիտության հիմնադիրներից մեկը: 
Տատրյանը կրթություն է ստացել աշխարհի լավագույն համալսարաններում՝ ավարտելով Բեռլինի համալսարանի մաթեմատիկայի, Վիեննայի համալսարանի պատմության և Ցյուրիխի համալսարանի միջազգային իրավունքի ֆակուլտետները: 1970-1991 թվականներին նա դասավանդել է սոցիոլոգիա Նյու Յորքի համալսարանում, միաժամանակ աշխատելով Հարվարդի համալսարանի և Մասաչուսեթսի Տեխնոլոգիայի ինստիտուտի հետազոտական կենտրոններում: 1991 թվականից նա ղեկավարել է Զորյան ինստիտուտի ցեղասպանության ուսումնասիրությունների ծրագիրը՝ դառնալով համեմատական ցեղասպանագիտության առաջամարտիկ: 
Նրա աշխատությունները, ինչպիսիք են «Հայկական Ցեղասպանությունը խորհրդային և պատմագիտական քննարկումներով» (1995) և «Հայոց Ցեղասպանության մեջ գերմանական պատասխանատվությունը» (1996), համաշխարհային ճանաչում են ձեռք բերել՝ վերլուծելով ցեղասպանության պատմական, իրավական և հոգեբանական ասպեկտները: Տատրյանը դասախոսություններով հանդես է եկել աշխարհի բազմաթիվ համալսարաններում և միջազգային դատական ատյաններում՝ խթանելով Հայոց Ցեղասպանության միջազգային ճանաչումը: 
1991 թվականին Տատրյանը բախվել է հակասությունների՝ Գենեսիոյի պետական համալսարանական քոլեջից հեռացվելով սեռական ոտնձգության մեղադրանքով, սակայն դա չի խամրեցրել նրա գիտական նվաճումների փայլը: Նա արժանացել է բազմաթիվ պարգևների, այդ թվում՝ ՀՀ Մովսես Խորենացու մեդալի (1998), Հարվարդի Վերիտաս ոսկե մեդալի (2001) և ՀՀ նախագահի ոսկե մեդալի (2009): 
Վահագն Տատրյանը մահացել է 2019 թվականի օգոստոսի 2-ին ԱՄՆ-ում: Ըստ նրա կտակի՝ նրա աճյունը տեղափոխվել է Հայաստան և հուղարկավորվել Երևանի կենտրոնական գերեզմանոցում: Նրա ժառանգությունը շարունակում է ոգեշնչել ցեղասպանության ուսումնասիրությունների նոր սերունդներին:

26 мая 1926, Стамбул, Турция родился
Ваагн Татрян  стал выдающимся американским ученым армянского происхождения, историком, социологом и специалистом по международному праву. Он прославился как один из пионеров сравнительной геноцидологии и ведущий исследователь истории Геноцида армян. 
Татрян получил образование в лучших университетах мира: он окончил факультет математики Берлинского университета, исторический факультет Венского университета и факультет международного права Цюрихского университета. С 1970 по 1991 годы он преподавал социологию в Нью-Йоркском университете, одновременно занимая должности старшего научного сотрудника в центрах исследований Ближнего Востока Гарвардского университета и Массачусетского технологического института. С 1991 года он возглавлял программу исследований геноцида в Институте Зоряна, став первопроходцем в области сравнительной геноцидологии. 
Его труды, такие как «Армянский геноцид в советских и историографических дискуссиях» (1995) и «Немецкая ответственность в Геноциде армян» (1996), получили мировое признание, анализируя исторические, правовые и психологические аспекты геноцида. Татрян читал лекции в университетах и международных судебных инстанциях по всему миру, способствуя признанию Геноцида армян на глобальном уровне. 
В 1991 году Татрян столкнулся с противоречиями, будучи уволенным из Государственного колледжа Генисио по обвинению в сексуальных домогательствах, но это не затмило его научных достижений. Он был удостоен множества наград, включая медаль Мовсеса Хоренаци (1998), золотую медаль Веритас Гарвардского университета (2001) и золотую медаль Президента Армении (2009). 
Ваагн Татрян скончался 2 августа 2019 года в США. Согласно его завещанию, его прах был перевезен в Армению и захоронен на центральном кладбище Еревана. Его наследие продолжает вдохновлять новые поколения исследователей геноцида.

May 26, 1926, Istanbul, Turkey was born
Vahakn Dadrian and rose to prominence as a distinguished Armenian-American scholar, historian, sociologist, and expert in international law. Renowned as a pioneer in comparative genocide studies, he dedicated his life to researching the history of the Armenian Genocide. 
Dadrian earned degrees from the University of Berlin in mathematics, the University of Vienna in history, and the University of Zurich in international law. From 1970 to 1991, he taught sociology at New York University while serving as a senior researcher at Harvard University’s Middle East Studies Center and the Massachusetts Institute of Technology’s Center for International Studies. From 1991, he directed the genocide research program at the Zoryan Institute, becoming a trailblazer in comparative genocide studies. 
His seminal works, including The Armenian Genocide in Soviet and Historiographical Discussions (1995) and German Responsibility in the Armenian Genocide (1996), gained global acclaim for their analysis of the historical, legal, and psychological dimensions of genocide. Dadrian lectured at universities and international tribunals worldwide, advancing the global recognition of the Armenian Genocide. 
In 1991, Dadrian faced controversy when he was dismissed from the State University of New York at Geneseo over allegations of sexual misconduct, though this did not overshadow his scholarly legacy. He received numerous accolades, including the Movses Khorenatsi Medal (1998), Harvard’s Veritas Gold Medal (2001), and the President of Armenia’s Gold Medal (2009). 
Vahakn Dadrian passed away on August 2, 2019, in the United States. Per his wishes, his remains were transferred to Armenia and interred at Yerevan’s central cemetery. His legacy continues to inspire new generations of genocide scholars.

20 մայիսի, 1900 թ., ծնվեց Արամ Երկանյանը՝ հայ հեղափոխական, ՀՅԴ անդամ, Հայաստանի Հանրապետության ազգային հերոս:

Նա մեծացավ հայ ժողովրդի ազատագրական պայքարի ոգով, որը դարձավ նրա կյանքի առանցքը: Երիտասարդ տարիքից Արամը միացավ Հայ Յեղափոխական Դաշնակցությանը՝ նվիրվելով հայերի դեմ կատարված հանցագործությունների դեմ պայքարին:
Արամ Երկանյանին վստահվեց «Նեմեսիս» գործողության առաջին առաքելությունը՝ պատժել նրանց, ովքեր պատասխանատու էին հայերի նկատմամբ կատարված վայրագությունների համար: Նրա թիրախը Ադրբեջանի նախկին վարչապետ Ֆաթալի խան Խոյսկին էր, ով անձամբ հրամայել էր Բաքվում և Շուշիում հայերի ջարդերը: 1920 թվականին Թիֆլիսում Արամը փայլուն կերպով իրականացրեց առաքելությունը: Շաան Նատալին իր հուշերում գրում է. «Միայն նա, ով ճանաչում էր Խոյսկուն և նրա պատմությունը, կարող է գնահատել Արամի խիզախությունը: Խոյսկին, իր թիկնապահների ուղեկցությամբ, անտեսում էր հայերի կողմից իրեն հասցեագրված մահապատիժը: Բոլոր փորձերը նրա դեմ ձախողվել էին: Բայց այդ փորձառու և ամբարտավան գազանը չէր հաշվարկել, որ Արամը կկոտրի թիկնապահների զրահապատ շղթան և մեն-մենակ կկատարի արդար դատավճիռը: Չնայած վիրավորվել էր, Արամը փամփուշտների տարափի տակ ապացուցեց, որ նա ոչ միայն խիզախ է, այլև խորամանկ և ճարպիկ»:
Արամի սխրանքը դարձավ «Նեմեսիս» գործողության խորհրդանիշ՝ ոգեշնչելով հայ ժողովրդին: Նրա անձնուրացությունը և քաջությունը մնացին հայոց պատմության մեջ որպես արդարության և դիմադրության օրինակ: Թեև նրա կյանքը կարճ էր, Արամ Երկանյանը դարձավ լեգենդ, որի անունը հավերժ փորագրված է հայ ժողովրդի սրտերում:
Искры Правосудия: Биография Арама Ерканяна
20 мая 1900 года родился Арам Ерканян — армянский революционер, член партии Дашнакцутюн, Национальный герой Армении. Он с юных лет проникся духом борьбы за освобождение армянского народа, что стало главным смыслом его жизни. В раннем возрасте Арам присоединился к Армянской Революционной Федерации (Дашнакцутюн), посвятив себя борьбе против преступлений, совершенных против армян.
Араму Ерканяну была доверена первая миссия операции «Немезис» — возмездие тем, кто нес ответственность за зверства против армянского народа. Его целью стал бывший премьер-министр Азербайджана Фатали хан Хойский, лично отдавший приказ о резне армян в Баку и Шуше. В 1920 году в Тифлисе Арам блестяще выполнил задание. Шаан Натали в своих мемуарах写道: «Только тот, кто знал хана Хойского и его историю, может оценить мужество Арама. Хойский, окруженный свитой телохранителей, игнорировал приговор, вынесенный армянами. Все покушения на него заканчивались неудачей. Опытный и наглый зверь, он не учел лишь одного — что Арам прорвет бронированную цепь телохранителей и один на один исполнит справедливый приговор. Хотя Арам и был ранен, под градом пуль он доказал, что так же ловок и хитер, как и смел».
Подвиг Арама стал символом операции «Немезис», вдохновив армянский народ. Его самоотверженность и отвага вошли в историю Армении как пример справедливости и сопротивления. Несмотря на короткую жизнь, Арам Ерканян стал легендой, чье имя навсегда запечатлено в сердцах армян.

Sparks of Justice: The Biography of Aram Yerkanian
On May 20, 1900, Aram Yerkanian was born — an Armenian revolutionary, member of the Armenian Revolutionary Federation (ARF), and National Hero of Armenia. He grew up imbued with the spirit of the Armenian liberation struggle, which became the cornerstone of his life. From a young age, Aram joined the ARF, dedicating himself to combating the atrocities committed against the Armenian people.
Aram Yerkanian was entrusted with the first mission of Operation Nemesis, a campaign to bring justice to those responsible for crimes against Armenians. His target was Fatali Khan Khoyski, the former Prime Minister of Azerbaijan, who had personally ordered the massacres of Armenians in Baku and Shushi. In 1920, in Tiflis, Aram executed the mission with brilliance. Shahan Natalie writes in his memoirs: “Only those who knew Khan Khoyski and his history can truly appreciate Aram’s courage. Accompanied by his entourage, Khoyski strutted through the streets of Tiflis, disregarding the death sentence issued by the Armenians. All previous attempts on his life had failed. This seasoned and arrogant beast failed to account for one thing — that Aram would break through the armored chain of bodyguards and face him one-on-one to deliver just retribution. Though wounded, under a hail of bullets, Aram proved he was as cunning and agile as he was brave.”
Aram’s feat became a symbol of Operation Nemesis, inspiring the Armenian people. His selflessness and bravery remain etched in Armenian history as a testament to justice and resistance. Though his life was brief, Aram Yerkanian became a legend, his name forever engraved in the hearts of Armenians.