1918 թվականի հուլիսի 31-ին Բաքվում տեղի ունեցավ Բաքվի կոմունայի անկումը, որն ավարտվեց խորհրդային իշխանության անկմամբ։ Այս իրադարձությունից հետո, 1 օգոստոսին, իշխանությունն անցավ Կենտրոնկասպիական դիկտատուրային, որը կազմված էր էսերների և մենշևիկներից։

Այս ընթացքում հայ ժողովուրդը հայտնվեց ծանր և բարդ իրավիճակում, որը խորապես կապված էր Օսմանյան կայսրության և Թուրքիայի հետագա գործողությունների հետ, ներառյալ Շուշիում և Բաքվում հայերի դեմ կոտորածները։

Բաքվի կոմունայի հայ ղեկավարներից ամենահայտնին էր Ստեփան Շաումյանը, ով ծնվել էր 1878 թվականին Տիլիսում և եղել է Բաքվի Խորհրդային Նախարարների Խորհրդի (ԽՆԽ) նախագահը 1918 թվականի ապրիլից։ Նրա հետ միասին գործում էին այլ հայ ղեկավարներ, ինչպիսիք են՝ Պրոշ Քոջևնիկովը, Անաստաս Միքոյանը, և Վլադիմիր Լենինգրադցին, ովքեր կարևոր դերեր են խաղացել կոմունայի ղեկավարման մեջ։ Այս ղեկավարները, սակայն, 1918 թվականի հուլիսի 31-ին Կենտրոնկասպիական դիկտատուրայի կողմից ձերբակալվեցին Բաքվի անկումից հետո։ Շաումյանը և 25 այլ կոմիսարներ, որոնց մեծ մասը հայեր էին, փորձեցին փախչել Աստրախան, սակայն նրանց նավը գրավվեց, և 1918 թվականի սեպտեմբերի 20-ին նրանք գնդակահարվեցին Կրասնովոդսկի մոտ՝ Զակասպիի ժամանակավոր կառավարության և բրիտանական ռազմական առաքելության հրամանով։ Այս իրադարձությունները խորհրդանշում են հայ ղեկավարների նվիրվածությունը, սակայն նաև ցույց են տալիս նրանց անհաջող ճակատագիրը։

Շուշիում հայերի կոտորածը տեղի է ունեցել 1920 թվականի մարտի 22-26-ը՝ Օսմանյան կայսրության և ադրբեջանական ուժերի կողմից, երբ նրանք առաջ էին գնում Բաքու։ Այս ժամանակաշրջանում Շուշան հայ բնակչությունը, որը կազմում էր քաղաքի մեծ մասը, ենթարկվեց զանգվածային սպանությունների, որոնց արդյունքում, տարբեր գնահատականներով, սպանվել է 500-ից 20,000 հայ։ Թուրքական ուժերը, որոնք ուղևորվում էին Բаку, օգտագործեցին Շուշին որպես ռազմավարական կետ և իրականացրեցին հայկական թաղամասերի ոչնչացում՝ կրակով և թալանով։ Այս կոտորածը համարվում է Հայոց ցեղասպանության շարունակություն և ուղղակիորեն կապված էր Բաքվի ընդհանուր ռազմական պլանների հետ։ Հայերը, որոնք փորձում էին դիմադրել, ստիպված եղան փախչել, սակայն շատերը չկարողացան փրկվել։

Թուրքիայի դերն այս համատեքստում պետք է դիտարկել կրիտիկական հայացքով։ Օսմանյան կայսրությունը պաշտոնապես ժխտում է Հայոց ցեղասպանությունը, ներառյալ Շուշիի և Բաքվի կոտորածները, պնդելով, որ դրանք ռազմավարական միջոցներ էին։ Սակայն վկայություններն ու փաստաթղթերը ցույց են տալիս, որ թուրքական ուժերը նպատակաուղղված հետապնդում էին հայերին, օգտագործելով պատերազմը որպես պատրվակ։ Դա հանգեցրել է միջազգային հանրության բաժանմանը՝ ճանաչման և ժխտման միջև, ինչը խորացնում է հայ ժողովրդի արդարության որոնումը։

—

Падение Советской Власти в Баку, Судьба Шаумяна и Других Армянских Руководителей Бакинской Коммуны, и Резня Армян

31 июля 1918 года в Баку произошел крах Бакинской коммуны, что ознаменовало падение советской власти в городе. На следующий день, 1 августа, к власти пришла эсеро-меньшевистская диктатура Центрокаспия. Этот период стал трагичным для армянского народа, уже пострадавшего от Геноцида армян, и столкнувшегося с новыми испытаниями, включая резню в Шуши и Баку, связанными с действиями Османской империи и Турции.

Среди армянских лидеров Бакинской коммуны выделяется Степан Шаумян, родившийся в 1878 году в Тифлисе, который с апреля 1918 года возглавлял Совет Народных Комиссаров (СНК) Бакинской коммуны. Вместе с ним действовали такие фигуры, как Прокоп Кожевников, Анастас Микоян и Владимир Ленингардтц, игравшие ключевые роли в управлении коммуной. После падения советской власти 31 июля 1918 года Центрокаспийская диктатура арестовала Шаумяна и других комиссаров. Пытаясь эвакуироваться в Астрахань, они были захвачены, и 20 сентября 1918 года 26 комиссаров, большинство из которых были армянами, были расстреляны по приказу Закаспийского временного правительства и британской военной миссии недалеко от Красноводска. Эта судьба отражает как их преданность делу, так и трагический исход.

Резня армян в Шуши произошла 22–26 марта 1920 года, когда турецкие и азербайджанские силы, продвигаясь к Баку, атаковали город. Шуши, где армяне составляли большинство населения, стал свидетелем массовых убийств, в результате которых, по разным оценкам, погибло от 500 до 20,000 армян. Турецкие войска, используя Шуши как стратегический пункт, уничтожили армянские кварталы огнем и грабежом. Это событие рассматривается как продолжение Геноцида армян и было частью общего плана наступления на Баку. Армяне, пытавшиеся сопротивляться, были вынуждены бежать, но многие не смогли спастись.

Роль Турции в этих событиях требует критического анализа. Официальная турецкая историография отрицает Геноцид армян, включая резню в Шуши и Баку, утверждая, что действия были военными мерами. Однако свидетельства и документы указывают на целенаправленное уничтожение армян, где война служила лишь предлогом. Уничтожение архивов и изменение исторических мест усиливает сомнения в правдивости этой позиции. Это разделяет международное сообщество на тех, кто признает геноцид, и тех, кто его отрицает, затрудняя поиск справедливости для армян.

—

### Английский

The Fall of Soviet Power in Baku, the Fate of Shaumyan and Other Armenian Leaders of the Baku Commune, and the Shushi Massacre

On July 31, 1918, the Soviet power in Baku collapsed with the fall of the Baku Commune, leading to the rise of the Centro-Caspian Dictatorship, an eser-menshevik government, on August 1. This period marked a dire moment for the Armenian people, already ravaged by the Armenian Genocide and facing new atrocities, including the Shushi and Baku massacres, linked to the actions of the Ottoman Empire and Turkey.

Among the Armenian leaders of the Baku Commune, Stepan Shaumyan stood out, born in 1878 in Tiflis, serving as the Chairman of the Council of People’s Commissars (CPC) from April 1918. Alongside him were figures like Prosh Kojevnikov, Anastas Mikoyan, and Vladimir Lenigradts, who played significant roles in the commune’s leadership. Following the fall of Soviet power on July 31, 1918, the Centro-Caspian Dictatorship arrested Shaumyan and other commissars. Attempting to flee to Astrakhan, they were captured, and on September 20, 1918, 26 commissars, mostly Armenians, were executed near Krasnovodsk under orders from the Transcaspian Provisional Government and a British military mission. This fate underscores their dedication yet tragic end.

The Shushi massacre occurred from March 22–26, 1920, as Turkish and Azerbaijani forces, advancing toward Baku, attacked the city. Shushi, where Armenians formed the majority, witnessed mass killings, with estimates ranging from 500 to 20,000 deaths. Turkish troops, using Shushi as a strategic point en route to Baku, destroyed Armenian quarters with fire and looting. This event is seen as a continuation of the Armenian Genocide and part of the broader military campaign toward Baku. Armenians who resisted were forced to flee, though many did not survive.

Turkey’s role demands critical examination. The official Turkish narrative denies the Armenian Genocide, including the Shushi and Baku massacres, claiming they were military actions. Yet, evidence and documents suggest a deliberate extermination of Armenians, with war as a pretext. The destruction of archives and alteration of historical sites fuel doubts about this denial. This divides the international community, with some recognizing the genocide and others rejecting it, complicating the Armenian quest for justice.

—

### Азербайджанский
Bakıda Sovet İdarəsinin Düşüşü, Şaumyan və Digər Erməni Rəhbərlərin Təyəkürü və Şuşada Ermənilərin Qırğını

31 iyul 1918-ci ildə Bakıda Bakı Kommunasının dağılması ilə Sovet hakimiyyəti çökmüşdür. 1 avqustda isə işə sosialist-rəvolutionary və menşeviklərdən ibarət Merkez-Qəspiy Diktaturası gəlib. Bu dövrdə erməni xalqı çətin vəziyyətdə qalıb ki, bu, Osmanlı imperiyası tərəfindən 1915-ci ildə başlayan və 1923-cü ilə qədər davam edən Erməni Soyqırımı ilə, həmçinin Şuşa və Bakıdakı qırğınlarla bağlıdır.

Bakı Kommunasının erməni rəhbərləri arasında ən məşhur Ştəpan Şaumyan idi, o 1878-ci ildə Tiflisdə anadan olub və 1918-ci il aprelindən Bakı Xalq Komissarları Şurasının (XKS) sədri kimi fəaliyyət göstərib. Onunla yanaşı, Proş Kojevnikov, Anastas Mikoqan və Vladimir Lenigradts kimi şəxslər də kommunanın idarəetməsində mühüm rollar oynamışdır. 31 iyul 1918-ci ildə Sovet hakimiyyətinin dağılmasından sonra Şaumyan və digər komissarlar Merkez-Qəspiy Diktaturası tərəfindən həbs ediliblər. Aşxabadı tərk etməyə cəhd edərkən, onlar tutula və 20 sentyabr 1918-ci ildə 26 komissar, əksəriyyəti ermənilər, Zakaspi Mövəqqəti Hökuməti və Britaniya hərbi missiyasının əmri ilə Krasnovodsk yaxınlığında cəzalandırılmışdır. Bu, onların məşəqçiliyini və dərin faciəli sonlarını əks etdirir.

Şuşada ermənilərin qırğını 1920-ci il 22-26 mart tarixlərində baş verib, bu vaxt Türk və Azərbaycan qüvvələri Bakıya doğru irəliləyərkən şəhəri hücum ediblər. Şuşa, əksəriyyəti ermənilərdən ibarət olan əhalisi ilə, kütləvi qətlərə şahid olub ki, müxtəlif qiymətləndirmələrə görə 500-dən 20,000-ə qədər erməni həlak olub. Türk qüvvələri Şuşanı Bakıya gedən yolda strateji nöqtə kimi istifadə edib və erməni kvartaşlarını atəş və talanla məhv ediblər. Bu hadisə Erməni Soyqırımının davamı və Bakıya ümumi hərbi kampaniyanın bir hissəsi kimi qiymətləndirilir. Müqavimət göstərən ermənilər qaçmağa məcbur ediliblər, amma çoxu xilas ola bilməyib.

Türkiyənin rolu bu kontekstdə tenqidli baxışla qiymətləndirilməlidir. Osmanlı imperiyası rəsmən Erməni Soyqırımını, o cümlədən Şuşa və Bakı qırğınlarını inkâr edir və bunları hərb-strategik tədbirlər kimi təqdim edir. Ancaq şəhadətlər və sənədlər ermənilərin məqsədirsədə itirilməsi kampaniyasını göstərir ki, burada müharibə sadəcə bəhanə kimi istifadə edilib. Arxivlərin məhv edilməsi və tarixi yerlərin dəyişdirilməsi Türkiyə mövqeyinin etibarlılığına dair şübhələri gücləndirir. Bu, beynəlxalq cəmiyyəti tanıyıcılar və inkarcılar olaraq ayırır ki, bu da ermənilərin ədalət axtarışını mürəkkəbləşdirir.

—
.

1883  թվականի հուլիսի 29-ին Իտալիայի թագավորության  Պրադապիո  քաղաքում ծնվեց  Բենիտո Ամիլկարե Անդրեա Մուսսոլինին: Նա եղել է Իտալիայի ֆաշիստական առաջնորդը՝ «դուչե»-ն, ով ղեկավարել է երկիրը 1922-1943 թվականներին:

Մուսսոլինիի և Թուրքիայի հիմնադիր Մուստաֆա Քեմալ Աթաթյուրքի գործողությունները, ինչպես նաև նրանց կապը Հայոց Ցեղասպանության հետ, բացահայտում են 20-րդ դարի ամենամութ էջերից մեկը:
Հայոց Ցեղասպանությունը, որը տեղի է ունեցել 1915-1923 թվականներին Օսմանյան կայսրությունում, եղել է հայ ժողովրդի համակարգված ոչնչացումը: Այն իրականացվել է երիտթուրքերի կողմից՝ Մեհմեդ Թալաաթի, Էնվեր փաշայի և Ջեմալ փաշայի ղեկավարությամբ: Ավելի քան 1,5 միլիոն հայեր սպանվել են կամ մահացել են մահվան երթերի ժամանակ: Թեև Աթաթյուրքը (1881-1938) անձամբ չի մասնակցել 1915 թվականի իրադարձություններին, նրա հետագա քաղաքականությունը ամրապնդեց ցեղասպանության ժխտման գիծը: 1923 թվականին Թուրքիայի Հանրապետության հիմնադրումից հետո Աթաթյուրքը ձևավորեց ազգային ինքնություն, որը բացառում էր էթնիկ փոքրամասնություններին, այդ թվում՝ հայերին: Նա շրջապատել էր իրեն այն մարդկանցով, ովքեր մասնակցել էին հայերի սպանություններին, և 1919 թվականին Անկարայում իր ելույթում արդարացրել էր բռնությունները՝ մեղադրելով հայերին:
Մուսսոլինին, իր հերթին, ոգեշնչվել է թուրքական մեթոդներով: Նրա սիրուհու՝ Կլարա Պետաչիի օրագրերում նշվում է, որ 1938 թվականին Մուսսոլինին ասել է. «Ես կկազմակերպեմ նույնպիսի ջարդ, ինչպիսին թուրքերն արեցին»: Նա խոսում էր Հայոց Ցեղասպանության մասին՝ այն համարելով օրինակ իր ֆաշիստական ռեժիմի համար: Իտալիայում Մուսսոլինիի ռեժիմը հայտնի էր իր ագրեսիվ ազգայնականությամբ և բռնաճնշումներով, ներառյալ Լիբիայում տեղի բնակչության դեմ ցեղասպանական գործողությունները:
Թուրքիայի և Իտալիայի առաջնորդների գաղափարախոսությունները խաչվում էին ազգայնականության և էթնիկ «մաքրությունների» գաղափարի շուրջ: Աթաթյուրքի քաղաքականությունը նպատակ ուներ ստեղծել միատարր թուրքական պետություն՝ ջնջելով հայերի, հույների և այլ փոքրամասնությունների հետքերը: Նմանապես, Մուսսոլինին ձգտում էր ընդլայնել Իտալիայի ազդեցությունը՝ օգտագործելով բռնություն և ճնշումներ: Երկու առաջնորդներն էլ ազդեցություն են թողել 20-րդ դարի բռնապետական ռեժիմների վրա, ներառյալ նացիստական Գերմանիան, որտեղ Ադոլֆ Հիտլերը նույնպես ոգեշնչվել է թուրքական փորձով՝ հայտնի խոսքերով. «Ո՞վ է այսօր հիշում հայերի ջարդը»:
Այսօր Հայոց Ցեղասպանության ճանաչումը մնում է համաշխարհային օրակարգի կարևոր հարց: Թուրքիան շարունակում է ժխտել ցեղասպանությունը, մինչդեռ Իտալիան, ի վերջո, ճանաչել է այն 2000 թվականին: Բենիտո Մուսսոլինիի և Աթաթյուրքի ժառանգությունները ցույց են տալիս, թե ինչպես են ազգայնականությունն ու բռնությունը ձևավորել պատմությունը՝ թողնելով խորը վերքեր հայ ժողովրդի հիշողության մեջ:

**Русский

Бенито Муссолини, Ататюрк и Геноцид армян: Тёмные страницы истории 
29 июля 1883 года в городе Предаппио Королевства Италия родился Бенито Амилькаре Андреа Муссолини. Он был фашистским лидером Италии, «дуче», который руководил страной с 1922 по 1943 год. Действия Муссолини и основателя Турции Мустафы Кемаля Ататюрка, а также их связь с Геноцидом армян раскрывают одну из самых мрачных страниц XX века. 

Геноцид армян, произошедший в 1915–1923 годах в Османской империи, был систематическим уничтожением армянского народа. Он осуществлялся младотурками под руководством Мехмеда Талаата, Энвера-паши и Джемаля-паши. Более 1,5 миллиона армян были убиты или погибли во время маршей смерти. Хотя Ататюрк (1881–1938) лично не участвовал в событиях 1915 года, его последующая политика укрепила линию отрицания геноцида. После основания Турецкой Республики в 1923 году Ататюрк сформировал национальную идентичность, исключавшую этнические меньшинства, включая армян. Он окружил себя людьми, участвовавшими в убийствах армян, и в своей речи в Анкаре в 1919 году оправдывал насилие, обвиняя самих армян. 

Муссолини, в свою очередь, вдохновлялся турецкими методами. В дневниках его любовницы Клары Петаччи упоминается, что в 1938 году Муссолини сказал: «Я устрою такую же резню, как это сделали турки». Он говорил о Геноциде армян, считая его примером для своего фашистского режима. В Италии режим Муссолини был известен агрессивным национализмом и репрессиями, включая геноцидные действия против местного населения в Ливии. 

Идеологии лидеров Турции и Италии пересекались в вопросах национализма и этнических «чисток». Политика Ататюрка была направлена на создание однородного турецкого государства, стирая следы армян, греков и других меньшинств. Аналогично, Муссолини стремился расширить влияние Италии, используя насилие и репрессии. Оба лидера оказали влияние на диктаторские режимы XX века, включая нацистскую Германию, где Адольф Гитлер также вдохновлялся турецким опытом, заявив: «Кто сегодня помнит резню армян?». 

Сегодня признание Геноцида армян остаётся важным вопросом мировой повестки. Турция продолжает отрицать геноцид, в то время как Италия официально признала его в 2000 году. Наследие Бенито Муссолини и Ататюрка показывает, как национализм и насилие формировали историю, оставляя глубокие раны в памяти армянского народа. 

—

**English

Benito Mussolini, Atatürk, and the Armenian Genocide: Dark Pages of History 
On July 29, 1883, Benito Amilcare Andrea Mussolini was born in Predappio, Kingdom of Italy. He was the fascist leader of Italy, the “Duce,” who ruled the country from 1922 to 1943. The actions of Mussolini and Mustafa Kemal Atatürk, the founder of Turkey, as well as their connection to the Armenian Genocide, reveal one of the darkest pages of the 20th century. 

The Armenian Genocide, which took place in the Ottoman Empire between 1915 and 1923, was the systematic extermination of the Armenian people. It was carried out by the Young Turks under the leadership of Mehmed Talaat, Enver Pasha, and Djemal Pasha. Over 1.5 million Armenians were killed or perished during death marches. Although Atatürk (1881–1938) did not personally participate in the events of 1915, his subsequent policies reinforced the denial of the genocide. After the founding of the Republic of Turkey in 1923, Atatürk shaped a national identity that excluded ethnic minorities, including Armenians. He surrounded himself with individuals involved in the Armenian massacres and, in a 1919 speech in Ankara, justified the violence by blaming the Armenians. 

Mussolini, in turn, was inspired by Turkish methods. In the diaries of his mistress, Clara Petacci, it is noted that in 1938 Mussolini said, “I will organize a massacre like the one the Turks carried out.” He was referring to the Armenian Genocide, viewing it as an example for his fascist regime. In Italy, Mussolini’s regime was notorious for its aggressive nationalism and repressions, including genocidal actions against the local population in Libya. 

The ideologies of the leaders of Turkey and Italy converged around nationalism and ethnic “purification.” Atatürk’s policies aimed to create a homogeneous Turkish state, erasing the traces of Armenians, Greeks, and other minorities. Similarly, Mussolini sought to expand Italy’s influence through violence and repression. Both leaders influenced 20th-century dictatorial regimes, including Nazi Germany, where Adolf Hitler was also inspired by the Turkish experience, famously stating, “Who, after all, remembers the annihilation of the Armenians?” 

Today, recognition of the Armenian Genocide remains a significant issue on the global agenda. Turkey continues to deny the genocide, while Italy officially recognized it in 2000. The legacies of Benito Mussolini and Atatürk demonstrate how nationalism and violence shaped history, leaving deep wounds in the memory of the Armenian people. 

—

**italiano:

Benito Mussolini, Atatürk e il Genocidio Armeno: Pagine oscure della storia 
Il 29 luglio 1883, a Predappio, nel Regno d’Italia, nacque Benito Amilcare Andrea Mussolini. Fu il leader fascista dell’Italia, il “Duce”, che governò il paese dal 1922 al 1943. Le azioni di Mussolini e di Mustafa Kemal Atatürk, fondatore della Turchia, così come il loro legame con il Genocidio Armeno, rivelano una delle pagine più oscure del XX secolo. 

Il Genocidio Armeno, avvenuto nell’Impero Ottomano tra il 1915 e il 1923, fu lo sterminio sistematico del popolo armeno. Fu condotto dai Giovani Turchi sotto la guida di Mehmed Talaat, Enver Pasha e Djemal Pasha. Oltre 1,5 milioni di armeni furono uccisi o morirono durante le marce della morte. Sebbene Atatürk (1881–1938) non partecipò personalmente agli eventi del 1915, le sue politiche successive rafforzarono la negazione del genocidio. Dopo la fondazione della Repubblica di Turchia nel 1923, Atatürk plasmò un’identità nazionale che escludeva le minoranze etniche, inclusi gli armeni. Si circondò di persone coinvolte nei massacri armeni e, in un discorso ad Ankara nel 1919, giustificò la violenza accusando gli armeni stessi. 

Mussolini, a sua volta, si ispirò ai metodi turchi. Nei diari della sua amante, Clara Petacci, si legge che nel 1938 Mussolini disse: “Organizzerò un massacro come quello fatto dai turchi”. Si riferiva al Genocidio Armeno, considerandolo un esempio per il suo regime fascista. In Italia, il regime di Mussolini era noto per il suo nazionalismo aggressivo e le repressioni, inclusi atti genocidi contro la popolazione locale in Libia. 

Le ideologie dei leader di Turchia e Italia si incontravano sul tema del nazionalismo e delle “pulizie” etniche. Le politiche di Atatürk miravano a creare uno stato turco omogeneo, cancellando le tracce di armeni, greci e altre minoranze. Allo stesso modo, Mussolini cercava di espandere l’influenza dell’Italia attraverso la violenza e la repressione. Entrambi i leader influenzarono i regimi dittatoriali del XX secolo, inclusa la Germania nazista, dove Adolf Hitler si ispirò all’esperienza turca, dichiarando: “Chi ricorda oggi lo sterminio degli armeni?”. 

Oggi, il riconoscimento del Genocidio Armeno rimane una questione cruciale nell’agenda globale. La Turchia continua a negare il genocidio, mentre l’Italia lo ha ufficialmente riconosciuto nel 2000. L’eredità di Benito Mussolini e Atatürk mostra come il nazionalismo e la violenza abbiano plasmato la storia, lasciando profonde ferite nella memoria del popolo armeno. 

—

**Deutsche

Benito Mussolini, Atatürk und der Völkermord an den Armeniern: Dunkle Seiten der Geschichte 
Am 29. Juli 1883 wurde Benito Amilcare Andrea Mussolini in Predappio im Königreich Italien geboren. Er war der faschistische Führer Italiens, der „Duce“, der das Land von 1922 bis 1943 regierte. Die Handlungen von Mussolini und Mustafa Kemal Atatürk, dem Gründer der Türkei, sowie ihre Verbindung zum Völkermord an den Armeniern enthüllen eine der dunkelsten Seiten des 20. Jahrhunderts. 

Der Völkermord an den Armeniern, der zwischen 1915 und 1923 im Osmanischen Reich stattfand, war die systematische Vernichtung des armenischen Volkes. Er wurde von den Jungtürken unter der Führung von Mehmed Talaat, Enver Pascha und Djemal Pascha durchgeführt. Über 1,5 Millionen Armenier wurden getötet oder starben während der Todesmärsche. Obwohl Atatürk (1881–1938) nicht persönlich an den Ereignissen von 1915 beteiligt war, festigte seine spätere Politik die Leugnung des Völkermords. Nach der Gründung der Republik Türkei im Jahr 1923 formte Atatürk eine nationale Identität, die ethnische Minderheiten, einschließlich der Armenier, ausschloss. Er umgab sich mit Personen, die an den Massakern an Armeniern beteiligt waren, und rechtfertigte in einer Rede in Ankara im Jahr 1919 die Gewalt, indem er die Armenier beschuldigte. 

Mussolini wiederum ließ sich von türkischen Methoden inspirieren. In den Tagebüchern seiner Geliebten Clara Petacci wird erwähnt, dass Mussolini 1938 sagte: „Ich werde ein Massaker veranstalten, wie es die Türken getan haben.“ Er bezog sich auf den Völkermord an den Armeniern und betrachtete ihn als Vorbild für sein faschistisches Regime. In Italien war Mussolinis Regime bekannt für seinen aggressiven Nationalismus und Repressionen, einschließlich völkermörderischer Aktionen gegen die lokale Bevölkerung in Libyen. 

Die Ideologien der Führer der Türkei und Italiens überschnitten sich in Fragen des Nationalismus und der ethnischen „Säuberungen“. Atatürks Politik zielte darauf ab, einen homogenen türkischen Staat zu schaffen, der die Spuren von Armeniern, Griechen und anderen Minderheiten auslöschte. Ähnlich strebte Mussolini danach, den Einfluss Italiens durch Gewalt und Unterdrückung zu erweitern. Beide Führer beeinflussten die diktatorischen Regime des 20. Jahrhunderts, einschließlich des nationalsozialistischen Deutschlands, wo Adolf Hitler sich ebenfalls vom türkischen Vorbild inspirieren ließ und sagte: „Wer erinnert sich heute an die Vernichtung der Armenier?“ 

Heute bleibt die Anerkennung des Völkermords an den Armeniern ein wichtiges Thema auf der globalen Agenda. Die Türkei leugnet den Völkermord weiterhin, während Italien ihn im Jahr 2000 offiziell anerkannt hat. Das Erbe von Benito Mussolini und Atatürk zeigt, wie Nationalismus und Gewalt die Geschichte geprägt haben und tiefe Wunden im Gedächtnis des armenischen Volkes hinterlassen haben. 

—

**Türkçe

Benito Mussolini, Atatürk ve Ermeni Soykırımı: Tarihin Karanlık Sayfaları 
29 Temmuz 1883’te İtalya Krallığı’nın Predappio kentinde Benito Amilcare Andrea Mussolini doğdu. O, 1922-1943 yılları arasında ülkeyi yöneten İtalya’nın faşist lideri, “Duce” idi. Mussolini ve Türkiye’nin kurucusu Mustafa Kemal Atatürk’ün eylemleri ile Ermeni Soykırımı ile bağlantıları, 20. yüzyılın en karanlık sayfalarından birini ortaya koyuyor. 

1915-1923 yılları arasında Osmanlı İmparatorluğu’nda gerçekleşen Ermeni Soykırımı, Ermeni halkının sistematik olarak yok edilmesiydi. Bu soykırım, Mehmed Talaat, Enver Paşa ve Cemal Paşa liderliğindeki İttihat ve Terakki tarafından gerçekleştirildi. 1,5 milyondan fazla Ermeni öldürüldü veya ölüm yürüyüşleri sırasında hayatını kaybetti. Atatürk (1881-1938) 1915 olaylarına bizzat katılmamış olsa da, sonraki politikaları soykırımın inkârını güçlendirdi. 1923’te Türkiye Cumhuriyeti’nin kurulmasından sonra Atatürk, Ermeniler de dahil olmak üzere etnik azınlıkları dışlayan bir ulusal kimlik oluşturdu. Etrafını Ermeni katliamlarına katılmış kişilerle çevreledi ve 1919’da Ankara’da yaptığı bir konuşmada, Ermenileri suçlayarak şiddeti haklı gösterdi. 

Mussolini ise Türk yöntemlerinden ilham aldı. Sevgilisi Clara Petacci’nin günlüklerinde, 1938’de Mussolini’nin “Türklerin yaptığı gibi bir katliam düzenleyeceğim” dediği belirtiliyor. Ermeni Soykırımı’ndan bahsediyor ve bunu faşist rejimi için bir örnek olarak görüyordu. İtalya’da Mussolini rejimi, agresif milliyetçiliği ve baskılarıyla, özellikle Libya’daki yerel halka karşı soykırım eylemleriyle biliniyordu. 

Türkiye ve İtalya liderlerinin ideolojileri, milliyetçilik ve etnik “temizlik” fikirleri etrafında kesişiyordu. Atatürk’ün politikaları, Ermenilerin, Rumların ve diğer azınlıkların izlerini silerek homojen bir Türk devleti yaratmayı amaçlıyordu. Benzer şekilde, Mussolini de şiddet ve baskı kullanarak İtalya’nın etkisini genişletmeye çalıştı. Her iki lider de 20. yüzyılın diktatör rejimlerini, özellikle Nazi Almanyası’nı etkiledi; burada Adolf Hitler de Türk deneyiminden ilham alarak şöyle dedi: “Bugün Ermenilerin yok edilmesini kim hatırlıyor?” 

Bugün, Ermeni Soykırımı’nın tanınması küresel gündemin önemli bir meselesi olmaya devam ediyor. Türkiye soykırımı inkâr etmeyi sürdürürken, İtalya 2000 yılında soykırımı resmen tanıdı. Benito Mussolini ve Atatürk’ün mirasları, milliyetçilik ve şiddetin tarihi nasıl şekillendirdiğini ve Ermeni halkının hafızasında derin yaralar bıraktığını gösteriyor.

1914 թվականի հուլիսի 28-ին սկիզբ առավ Առաջին համաշխարհային պատերազմը, որն ունեցավ խորը ազդեցություն աշխարհի բոլոր ժողովուրդների, այդ թվում՝ հայ ժողովրդի վրա:

Այս պատերազմի արդյունքում Հայաստանը 1918 թվականին ժամանակավորապես հռչակեց անկախությունը, սակայն դա չկարողացավ կանխել դաժան իրադարձությունները: Թեոդոր Ռուզվելտը իր 1918 թվականի մայիսի 11-ի նամակում Կլիվլենդ Գուդլի Դոջին գրել է. «Հայերի վրա տիրող սարսափը՝ իրականություն է: Դա մեծապես պայմանավորված է այս ժողովրդի վերջին չորս տարիների ընթացքում հետևած խաղաղասիրության քաղաքականությամբ: Մեր միսիոներների ներկայությունը և այն, որ մենք պատերազմին չենք մասնակցել, չկարողացան կանխել թուրքերի կողմից 500 հազարից մինչև 1 միլիոն հայերի, սիրիացիների, հույների և հրեաների կոտորածը, որոնց մեծ մասը հայեր էին: … Հայկական կոտորածը այս պատերազմի ամենամեծ հանցագործությունն է, և եթե մենք չկարողանանք դեմ հանդես գալ Թուրքիայի դեմ, ապա դա նշանակում է՝ մենք նրանց աջակցում ենք»:

Առաջին համաշխարհային պատերազմը ստեղծեց պայմաններ, որոնք հանգեցրին Օսմանյան կայսրությունում Հայոց ցեղասպանությանը: Հայ ժողովրդի խաղաղասիրությունը, որն արտահայտվեց նրանց ձգտումով խուսափել բռնությունից, դարձավ թույլ կողմ՝ օգտագործվելով թուրքական իշխանությունների կողմից: Կոտորածները, որոնք տեղի ունեցան 1915-1923 թվականներին, ոչնչացրին հայկական բնակչության մեծ մասը՝ տեղահանությունների, սպանությունների և սովի արդյունքում: Ռուզվելտի խոսքերը ցույց են տալիս միջազգային հանրության՝ այդ ժամանակ գոյություն ունեցող անտարբերության և անգործության դեմ արձագանքը:

Հայաստանի անկախության ժամանակավոր հռչակումը 1918 թվականին Դաշնակցության կառավարության կողմից, չնայած ջանքերին, չկարողացավ ապահովել երկրի անվտանգությունը, քանի որ Թուրքիայի և ԽՍՀՄ-ի միջամտությունը հանգեցրին Արևմտյան Հայաստանի կորստին: Այս իրադարձությունները դարձան հայ ժողովրդի պատմության ամենաողբերգական էջերից մեկը:

—

### Русский
Начало Первой мировой войны и судьба армянского народа

28 июля 1914 года началась Первая мировая война, оказавшая глубокое влияние на все народы мира, включая армянский народ. В результате этой войны Армения в 1918 году временно провозгласила независимость, однако это не смогло предотвратить трагические события. Теодор Рузвельт в письме Кливленду Гудли Доджу от 11 мая 1918 года писал: «Ужас, охвативший армян, — свершившийся факт. В значительной степени это результат политики пацифизма, которой придерживался этот народ в течение последних четырех лет. Присутствие наших миссионеров и то, что мы не участвовали в войне, не помешали туркам устроить резню от 500 тысяч до 1 миллиона армян, сирийцев, греков и евреев, при этом подавляющее большинство жертв составляли армяне. … армянская резня — величайшее преступление этой войны, и если нам не удастся выступить против Турции, значит — мы потворствуем им».

Первая мировая война создала условия, приведшие к геноциду армян в Османской империи. Миролюбивая политика армян, выражавшаяся в их стремлении избежать насилия, стала их слабостью, которую использовали турецкие власти. Массовые убийства, происходившие с 1915 по 1923 год, уничтожили большую часть армянского населения через депортации, убийства и голод. Слова Рузвельта отражают реакцию на безразличие и бездействие международного сообщества того времени.

Временное провозглашение независимости Армении в 1918 году правительством Дашнакцутюн, несмотря на усилия, не смогло обеспечить безопасность страны, так как вмешательство Турции и СССР привело к потере Западной Армении. Эти события стали одной из самых трагических страниц в истории армянского народа.

—

### Английский

The Start of World War I and the Fate of the Armenian People

On July 28, 1914, the First World War began, profoundly impacting all nations, including the Armenian people. As a result of this war, Armenia temporarily declared independence in 1918, but this could not prevent the ensuing tragedies. Theodore Roosevelt, in a letter to Cleveland Hoadley Dodge on May 11, 1918, wrote: «The horror that has overtaken the Armenians is a accomplished fact. In large measure it is the result of the policy of pacifism which this people has followed during the last four years. The presence of our missionaries and the fact that we did not participate in the war did not prevent the Turks from massacring between 500 thousand and 1 million Armenians, Syrians, Greeks, and Jews, with the vast majority being Armenians. … the Armenian massacre is the greatest crime of this war, and if we fail to stand against Turkey, it means we are abetting them».

The First World War created conditions that led to the Armenian Genocide in the Ottoman Empire. The Armenian people’s pacifism, reflecting their desire to avoid violence, became a vulnerability exploited by Turkish authorities. The massacres, occurring from 1915 to 1923, decimated much of the Armenian population through deportations, killings, and famine. Roosevelt’s words highlight the response to the indifference and inaction of the international community at the time.

The temporary declaration of independence by the Dashnaktsutyun government in 1918, despite efforts, failed to secure the country’s safety, as interventions by Turkey and the Soviet Union resulted in the loss of Western Armenia. These events became one of the most tragic chapters in Armenian history.

—

### Турецкий

Birinci Dünya Savaşı’nın Başlangıcı ve Ermeni Halkının Kaderi

28 Temmuz 1914’te Birinci Dünya Savaşı başladı ve bu savaş, dünya üzerindeki tüm halkları, özellikle Ermeni halkını derinden etkiledi. Bu savaşın sonucunda Ermenistan 1918’de geçici olarak bağımsızlığını ilan etti, ancak bu, yaşanan trajedileri önleyemedi. Theodore Roosevelt, 11 Mayıs 1918’de Cleveland Hoadley Dodge’a yazdığı mektupta şöyle dedi: «Ermenileri etkisi altına alan korku bir gerçektir. Bu, büyük ölçüde bu halkın son dört yıl boyunca izlediği pasifizm politikasının sonucudur. Misyonerlerimizin varlığı ve savaşta yer almamış olmamız, Türklerin 500 bin ila 1 milyon Ermeni, Suriyeli, Yunan ve Yahudi’yi katletmesini engelleyemedi; kurbanların ezici çoğunluğu Ermenilerdi. … Ermeni katliamı, bu savaşın en büyük suçudur ve eğer Türkiye’ye karşı çıkamazsak, bu onların suçuna ortak olduğumuz anlamına gelir».

Birinci Dünya Savaşı, Osmanlı İmparatorluğu’nda Ermeni Soykırımı’na yol açan koşulları yarattı. Ermeni halkının şiddetten kaçınma arzusunu yansıtan pasifist politikası, Türk makamları tarafından bir zayıflık olarak kullanıldı. 1915-1923 yılları arasında gerçekleşen katliamlar, sürgünler, öldürmeler ve açlık yoluyla Ermeni nüfusun büyük bir kısmını yok etti. Roosevelt’in sözleri, o dönemin uluslararası toplumunun duyarsızlığı ve hareketsizliğine verilen bir tepkiyi yansıtıyor.

1918’de Daşnaktsutyun hükümeti tarafından ilan edilen geçici bağımsızlık, tüm çabalarına rağmen ülkenin güvenliğini sağlayamadı; Türkiye ve Sovyetler Birliği’nin müdahaleleri Batı Ermenistan’ın kaybına yol açtı. Bu olaylar, Ermeni halkının tarihinin en trajik sayfalarından biri haline geldi.

1954 թվականի հուլիսի 17-ին ծնվել է Անգելա Մերկելը, Գերմանիայի կանցլեր, ով 2018 թվականի օգոստոսին ջերմ ընդունելության է արժանացել Երևանում:

Նրա այցը Հայաստան տեղի է ունեցել Հարավային Կովկասի երկրներով շրջագայության շրջանակներում՝ Թբիլիսիից Երևան, այնուհետև Բաքու: Այս այցը խորհրդանշական էր, քանի որ տեղի է ունեցել Գերմանիայի կողմից Հայոց ցեղասպանության ճանաչումից կարճ ժամանակ անց և ընկալվել է որպես Հայաստանում 2018 թվականի թավշյա հեղափոխության աջակցության խորհրդանիշ:

2018 թվականի օգոստոսի 24-ին Երևանի «Զվարթնոց» օդանավակայանում Անգելա Մերկելին դիմավորել է Հայաստանի Հանրապետության վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը: Այցի ընթացքում Մերկելը հանդիպել է Փաշինյանի և Հայաստանի նախագահ Արմեն Սարգսյանի հետ՝ քննարկելով հայ-գերմանական հարաբերությունների զարգացման, տնտեսական համագործակցության, կրթության և տեղեկատվական տեխնոլոգիաների ոլորտներում համատեղ ծրագրերի հեռանկարները: Նա նշել է, որ Գերմանիան պատրաստ է ընդլայնել համագործակցությունը Հայաստանի հետ, հատկապես տնտեսական և կրթական ոլորտներում: Երևանում Մերկելը նաև այցելել է Ծիծեռնակաբերդի հուշահամալիր, որտեղ ծաղկեպսակ է դրել Հայոց ցեղասպանության զոհերի հիշատակին և տնկել եղևնի՝ խորհրդանշելով խաղաղություն և հաշտեցում:

Հայաստանում նրա այցը մեծ արձագանք է գտել, քանի որ ընկալվել է ոչ միայն որպես դիվանագիտական քայլ, այլև որպես աջակցություն Հայաստանի ժողովրդավարական բարեփոխումներին: Թավշյա հեղափոխությունից հետո Հայաստանում տեղի ունեցած ժողովրդավարական փոփոխությունները դրականորեն են ընդունվել Գերմանիայում, և Մերկելի այցը Երևանի փողոցներում, որտեղ նա շփվել է տեղի բնակիչների և մայրաքաղաքի հյուրերի հետ՝ լուսանկարվելով նրանց հետ, ընդգծել է նրա մարդամոտ կեցվածքը: Գերմանական մամուլը և իշխանությունները բարձր են գնահատել Հայաստանի ժողովրդավարական առաջընթացը, ինչը ամրապնդել է երկու երկրների միջև հարաբերությունները:

Հայոց ցեղասպանության ճանաչման հարցում Մերկելի դերն առանցքային է եղել: 2016 թվականի հունիսի 2-ին Գերմանիայի Բունդեսթագը գրեթե միաձայն ընդունել է Հայոց ցեղասպանությունը ճանաչող բանաձև, որն անվանել է 1915-1916 թվականների հայերի սպանությունները «ցեղասպանություն»: Այս բանաձևը խորհրդանշական բնույթ ուներ և ընդգծում էր Գերմանիայի պատասխանատվությունը՝ որպես Օսմանյան կայսրության դաշնակից Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ, երբ գերմանական իշխանությունները տեղյակ էին հայերի դեմ իրականացվող հանցագործությունների մասին, բայց որևէ կերպ չեն միջամտել: Թեև Մերկելն անձամբ չի մասնակցել Բունդեսթագի քվեարկությանը, նա և նրա կառավարությունը հավանություն են տվել բանաձևին: Ինչպես նշել է Գերմանիայի կառավարության խոսնակ Շտեֆեն Զայբերտը, Մերկելը համաձայն է եղել, որ 1915 թվականի իրադարձությունները պետք է որակվեն որպես ցեղասպանություն: Այս որոշումը առաջացրել է Թուրքիայի կտրուկ բացասական արձագանքը, սակայն Գերմանիան պնդել է իր դիրքորոշումը՝ ընդգծելով պատմական ճշմարտության և մարդու իրավունքների կարևորությունը:

Մերկելի այցը Հայաստան նաև ընդգծել է Գերմանիայի մտադրությունը՝ նպաստելու Հայաստանի և Թուրքիայի միջև երկխոսության հաստատմանը, ներառյալ ցեղասպանության հարցի շուրջ պատմական վերաիմաստավորումը: Նա նշել է, որ Գերմանիան ցանկանում է աջակցել երկու երկրների միջև հաշտեցման գործընթացին: Բացի այդ, Մերկելի այցը խթանել է հայ-գերմանական տնտեսական կապերի զարգացումը, քանի որ նրա հետ Երևան է ժամանել գերմանական խոշոր ընկերությունների ներկայացուցիչների պատվիրակություն: Անգելա Մերկելը Հայաստան է այցելել նաև խորհրդային տարիներին՝ որպես ֆիզիկոս գիտնական, ինչը վկայում է նրա վաղեմի կապը Հայաստանի հետ: 2018 թվականի այցը, սակայն, առանձնահատուկ նշանակություն է ունեցել՝ խորհրդանշելով Գերմանիայի աջակցությունը Հայաստանի ժողովրդավարական ճանապարհին և պատմական արդարության ճանաչմանը: Նրա ներդրումը հայ-գերմանական հարաբերությունների ամրապնդման և Հայոց ցեղասպանության ճանաչման գործում մնում է անգնահատելի՝ ամրապնդելով Հայաստանի դիրքերը միջազգային ասպարեզում:

—

Путь Ангелы Меркель: визит в Армению и роль в признании Геноцида армян

17 июля 1954 года родилась Ангела Меркель, канцлер Германии, которую тепло встретили в Ереване в августе 2018 года. Визит Ангелы Меркель в Армению 24 августа 2018 года стал частью её турне по странам Южного Кавказа: из Тбилиси она прибыла в Ереван, а затем отправилась в Баку. Этот визит был воспринят как символический жест, связанный с недавним признанием Германией Геноцида армян и поддержкой «бархатной революции» 2018 года в Армении.

В аэропорту «Звартноц» Меркель встретил премьер-министр Армении Никол Пашинян. В ходе визита она провела переговоры с Пашиняном и президентом Армении Арменом Саркисяном, обсуждая перспективы развития армяно-германских отношений, экономического сотрудничества, а также проекты в сфере информационных технологий и образования. Меркель подчеркнула готовность Германии расширять сотрудничество с Арменией, особенно в экономике и образовании. Важным моментом визита стало посещение мемориального комплекса Цицернакаберд, где она возложила венок в память о жертвах Геноцида армян и посадила ель, символизирующую мир и примирение.

Её прогулка по улицам Еревана, где она фотографировалась с десятками жителей и гостей столицы, подчеркнула её открытость и близость к людям. Визит получил широкий отклик, так как воспринимался как поддержка демократических преобразований в Армении после «бархатной революции». Немецкая пресса и власти положительно оценили демократические изменения в Армении, что способствовало укреплению двусторонних отношений.

Ключевую роль Меркель сыграла в признании Германией Геноцида армян. 2 июня 2016 года Бундестаг почти единогласно принял резолюцию, признавшую массовые убийства армян в Османской империи в 1915–1916 годах геноцидом. Этот документ подчёркивал ответственность Германии как союзника Османской империи во время Первой мировой войны, когда немецкие власти были осведомлены о преступлениях против армян, но не предприняли никаких действий. Хотя Меркель не присутствовала на голосовании в Бундестаге, она и её правительство одобрили резолюцию. Как отметил представитель правительства Штеффен Зайберт, Меркель считала события 1915 года геноцидом. Это решение вызвало резкую реакцию Турции, включая отзыв посла из Берлина, но Германия осталась при своём мнении, подчёркивая важность исторической правды и прав человека.

Меркель также выразила намерение Германии способствовать диалогу между Арменией и Турцией, включая переосмысление событий Геноцида армян. Во время визита она сопровождалась делегацией представителей крупных немецких компаний, что подчёркивало стремление укрепить экономические связи с Арменией. Ещё до визита 2018 года Меркель посещала Советскую Армению в качестве учёного-физика, что указывает на её давнюю связь с этой страной. Однако визит 2018 года стал историческим, укрепив поддержку Германии демократическому пути Армении и признанию исторической справедливости. Вклад Меркель в развитие армяно-германских отношений и признание Геноцида армян остаётся значимым, усиливая позиции Армении на международной арене.

—

Angela Merkels Besuch in Armenien und ihre Rolle bei der Anerkennung des Völkermords an den Armeniern

Angela Merkel, geboren am 17. Juli 1954, wurde am 24. August 2018 in Eriwan herzlich empfangen. Ihr Besuch in Armenien war Teil einer Reise durch die Länder des Südkaukasus: Sie kam aus Tiflis nach Eriwan und reiste anschließend nach Baku. Der Besuch galt als symbolische Geste, die mit der kürzlich erfolgten Anerkennung des Völkermords an den Armeniern durch Deutschland und der Unterstützung der „samtenen Revolution“ Armeniens 2018 in Verbindung gebracht wurde.

In Eriwan wurde Merkel im Flughafen „Zvartnots“ von Premierminister Nikol Paschinjan empfangen. Während ihres Besuchs traf sie sich mit Paschinjan und dem armenischen Präsidenten Armen Sarkissjan, um die Entwicklung der deutsch-armenischen Beziehungen, wirtschaftliche Zusammenarbeit sowie Projekte in den Bereichen Informationstechnologie und Bildung zu besprechen. Merkel betonte die Bereitschaft Deutschlands, die Zusammenarbeit mit Armenien, insbesondere in Wirtschaft und Bildung, auszubauen. Ein bedeutender Moment ihres Besuchs war der Besuch des Gedenkkomplexes Zizernakaberd, wo sie einen Kranz zum Gedenken an die Opfer des Völkermords an den Armeniern niederlegte und eine Tanne pflanzte, die Frieden und Versöhnung symbolisiert.

Ihr Spaziergang durch die Straßen von Eriwan, bei dem sie sich mit Dutzenden von Einwohnern und Gästen der Hauptstadt fotografieren ließ, unterstrich ihre Volksnähe. Der Besuch fand großen Anklang, da er als Unterstützung für die demokratischen Reformen in Armenien nach der „samtenen Revolution“ wahrgenommen wurde. Die deutsche Presse und Regierung bewerteten die demokratischen Veränderungen in Armenien positiv, was die bilateralen Beziehungen stärkte.

Merkels Rolle bei der Anerkennung des Völkermords an den Armeniern war entscheidend. Am 2. Juni 2016 verabschiedete der Bundestag nahezu einstimmig eine Resolution, die die Massaker an Armeniern in den Jahren 1915–1916 im Osmanischen Reich als Völkermord anerkannte. Diese Resolution betonte die Verantwortung Deutschlands als damaliger Verbündeter des Osmanischen Reiches, dessen Behörden über die Verbrechen gegen die Armenier informiert waren, jedoch nicht eingriffen. Obwohl Merkel nicht an der Abstimmung teilnahm, unterstützten sie und ihre Regierung die Resolution. Wie Regierungssprecher Steffen Seibert erklärte, betrachtete Merkel die Ereignisse von 1915 als Völkermord. Diese Entscheidung löste eine scharfe Reaktion der Türkei aus, einschließlich des Rückrufs ihres Botschafters aus Berlin, doch Deutschland blieb bei seiner Position und betonte die Bedeutung historischer Wahrheit und Menschenrechte.

Merkel äußerte zudem Deutschlands Absicht, den Dialog zwischen Armenien und der Türkei zu fördern, einschließlich einer Neubewertung der Ereignisse des Völkermords. Begleitet wurde sie von einer Delegation führender deutscher Unternehmen, was das Ziel unterstrich, die wirtschaftlichen Beziehungen zu Armenien zu stärken. Bereits in sowjetischer Zeit hatte Merkel Armenien als Physikerin besucht, was auf eine langjährige Verbindung mit dem Land hinweist. Ihr Besuch 2018 war jedoch von besonderer Bedeutung, da er Deutschlands Unterstützung für Armeniens demokratischen Weg und die Anerkennung historischer Gerechtigkeit festigte. Merkels Beitrag zur Stärkung der deutsch-armenischen Beziehungen und zur Anerkennung des Völkermords an den Armeniern bleibt von unschätzbarem Wert und stärkt Armeniens Position auf der internationalen Bühne.

—
Angela Merkel’s Visit to Armenia and Her Role in Germany’s Recognition of the Armenian Genocide

Angela Merkel, born on July 17, 1954, was warmly welcomed in Yerevan on August 24, 2018. Her visit to Armenia was part of a tour of South Caucasus countries, traveling from Tbilisi to Yerevan and then to Baku. The visit was seen as a symbolic gesture, linked to Germany’s recent recognition of the Armenian Genocide and support for Armenia’s 2018 Velvet Revolution.

At Yerevan’s Zvartnots Airport, Merkel was greeted by Armenian Prime Minister Nikol Pashinyan. During her visit, she held meetings with Pashinyan and President Armen Sarkissian, discussing the development of Armenian-German relations, economic cooperation, and projects in information technology and education. Merkel emphasized Germany’s readiness to expand collaboration with Armenia, particularly in economic and educational spheres. A significant moment of the visit was her trip to the Tsitsernakaberd Memorial Complex, where she laid a wreath in memory of the Armenian Genocide victims and planted a fir tree, symbolizing peace and reconciliation.

Her walk through the streets of Yerevan, where she took photos with dozens of residents and visitors, highlighted her approachable demeanor. The visit resonated widely, as it was perceived as support for Armenia’s democratic reforms following the Velvet Revolution. German media and authorities positively acknowledged Armenia’s democratic progress, strengthening bilateral ties.

Merkel played a pivotal role in Germany’s recognition of the Armenian Genocide. On June 2, 2016, the Bundestag almost unanimously passed a resolution recognizing the 1915–1916 massacres of Armenians in the Ottoman Empire as genocide. The resolution highlighted Germany’s responsibility as an ally of the Ottoman Empire during World War I, when German authorities were aware of the crimes against Armenians but did not intervene. Although Merkel did not attend the Bundestag vote, she and her government endorsed the resolution. As government spokesperson Steffen Seibert noted, Merkel viewed the 1915 events as genocide. This decision provoked a strong negative reaction from Turkey, including the recall of its ambassador from Berlin, but Germany stood firm, emphasizing the importance of historical truth and human rights.

Merkel also expressed Germany’s intent to facilitate dialogue between Armenia and Turkey, including a reassessment of the Genocide’s events. Accompanied by a delegation of major German companies, her visit underscored efforts to strengthen economic ties with Armenia. Notably, Merkel had previously visited Soviet Armenia as a physicist, indicating a longstanding connection with the country. However, her 2018 visit held particular significance, reinforcing Germany’s support for Armenia’s democratic path and the recognition of historical justice. Merkel’s contribution to Armenian-German relations and the acknowledgment of the Armenian Genocide remains invaluable, bolstering Armenia’s position on the international stage.

Angela Merkel’in Ermenistan Ziyareti ve Ermeni Soykırımının Almanya Tarafından Tanınmasındaki Rolü

Angela Merkel, 17 Temmuz 1954’te doğdu ve 24 Ağustos 2018’de Erivan’da sıcak bir şekilde karşılandı. Ermenistan ziyareti, Güney Kafkasya ülkelerine yaptığı turun bir parçasıydı; Tiflis’ten Erivan’a geldi ve ardından Bakü’ye geçti. Bu ziyaret, Almanya’nın kısa süre önce Ermeni Soykırımını tanıması ve 2018’de Ermenistan’daki Kadife Devrim’e destek vermesiyle bağlantılı olarak sembolik bir jest olarak görüldü.

Erivan’daki Zvartnots Havalimanı’nda Merkel, Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan tarafından karşılandı. Ziyaret sırasında Paşinyan ve Ermenistan Cumhurbaşkanı Armen Sarkisyan ile görüşmeler yaptı; Ermeni-Alman ilişkilerinin geliştirilmesi, ekonomik iş birliği, bilgi teknolojileri ve eğitim alanındaki projelerin перспективaları tartışıldı. Merkel, Almanya’nın Ermenistan ile iş birliğini, özellikle ekonomi ve eğitim alanlarında genişletmeye hazır olduğunu vurguladı. Ziyaretin önemli bir anı, Merkel’in Tsitsernakaberd Anıt Kompleksi’ni ziyareti oldu; burada Ermeni Soykırımının kurbanlarının anısına çelenk bıraktı ve barış ile uzlaşmayı simgeleyen bir köknar ağacı dikti.

Erivan sokaklarındaki yürüyüşü sırasında onlarca yerel halk ve başkent misafirleriyle fotoğraf çektirmesi, onun halka yakın tavrını vurguladı. Ziyaret, Kadife Devrim sonrası Ermenistan’daki demokratik reformlara destek olarak algılandığı için büyük yankı uyandırdı. Alman basını ve yetkilileri, Ermenistan’daki demokratik ilerlemeyi olumlu bir şekilde değerlendirdi ve bu, iki ülke arasındaki ilişkileri güçlendirdi.

Merkel, Almanya’nın Ermeni Soykırımını tanımasında kilit bir rol oynadı. 2 Haziran 2016’da Bundestag, 1915-1916 yıllarında Osmanlı İmparatorluğu’nda Ermenilere yönelik toplu katliamları soykırım olarak tanıyan bir karar tasarısını neredeyse oybirliğiyle kabul etti. Bu karar, Almanya’nın Birinci Dünya Savaşı sırasında Osmanlı İmparatorluğu’nun müttefiki olarak sorumluluğunu vurguluyordu; Alman yetkililer Ermenilere karşı işlenen suçlardan haberdardı ancak herhangi bir müdahalede bulunmamıştı. Merkel, Bundestag’daki oylamaya katılmasa da, o ve hükümeti bu karar tasarısını destekledi. Hükümet sözcüsü Steffen Seibert’in belirttiği üzere, Merkel 1915 olaylarını soykırım olarak görüyordu. Bu karar, Türkiye’nin sert tepkisine yol açtı ve Berlin’deki büyükelçinin geri çağrılmasıyla sonuçlandı, ancak Almanya, tarihi gerçeklerin ve insan haklarının önemini vurgulayarak tutumunu korudu.

Merkel ayrıca Almanya’nın Ermenistan ile Türkiye arasında diyalog kurmayı, soykırım olaylarının yeniden değerlendirilmesini de içeren bir süreçte desteklemeyi amaçladığını ifade etti. Ziyareti sırasında önde gelen Alman şirketlerinin temsilcilerinden oluşan bir heyetle birlikte geldi; bu, Ermenistan ile ekonomik bağları güçlendirme çabasını vurguluyordu. Daha önce, Sovyet döneminde fizikçi olarak Ermenistan’ı ziyaret etmiş olan Merkel’in bu ülkeyle uzun süredir devam eden bir bağı vardı. Ancak 2018 ziyareti özel bir öneme sahipti; Almanya’nın Ermenistan’ın demokratik yoluna ve tarihi adaletin tanınmasına verdiği desteği pekiştirdi. Merkel’in Ermeni-Alman ilişkilerinin güçlendirilmesine ve Ermeni Soykırımının tanınmasına katkısı paha biçilmezdir ve Ermenistan’ın uluslararası sahnedeki konumunu güçlendirmiştir.