Քաղաքաշինության Վարպետ և Հայաստանի Ճարտարապետական Դիմագիծ

1936 թվականի հունիսի 10-ին Լենինականում (այժմ՝ Գյումրի) ծնվեց Ռազմիկ Սիսակի Մանուկյանը՝ հայ ճարտարապետ, «ՌԱՏՄԱՆ» ՍՊԸ-ի հիմնադիր, ում ստեղծագործությունները վերափոխեցին Երևանի և Հայաստանի ճարտարապետական դիմագիծը:

Նրա կյանքը նվիրված էր ճարտարապետական նորարարություններին և համայնքային զարգացմանը: 
Ռազմիկի կարիերան սկսվեց ԽՍՀՄ-ում բանակային ծառայությամբ, որի ընթացքում նա աշխատում էր որպես երկաթգծային դիսպետչեր: 1965 թվականին նա ավարտեց Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտը՝ ստանալով ճարտարապետի որակավորում: 1966-1970 թվականներին նա ծառայեց որպես Երևանի Մյասնիկյանի շրջանի գլխավոր ճարտարապետ, ղեկավարելով քաղաքաշինական կարևոր նախագծեր: 1983 և 1987 թվականներին նա գործուղվեց Սիրիայի Դամասկոս, որտեղ ղեկավարեց բժշկական հաստատությունների կառուցապատումը: 1985-1990 թվականներին նա ղեկավարեց Երևաննախագիծ ինստիտուտի ճարտարապետության արվեստանոցը՝ նպաստելով քաղաքի ճարտարապետական զարգացմանը: 
Մանուկյանի ստեղծագործությունները ներառում են բազմաթիվ բնակելի, վարչական և հասարակական շենքեր: Նա նախագծեց Երևանի Նոր Արեշ համայնքի բնակելի շենքեր, Գայի պողոտայի կառուցապատում և «Արաբկիր» մանկական հիվանդանոցի համալիր: Նրա աշխատանքները ներառում են նաև Խանջյան փողոցում Ներքին գործերի նախարարության վարչական շենքը, ստոմատոլոգիական կենտրոններ, մանկապարտեզներ և դպրոցներ: Նա համագործակցեց քանդակագործ Ֆրիդրիխ Սողոյանի հետ՝ ստեղծելով գեղարվեստականորեն հարուստ միջավայրեր: 2000-ականներին նա մշակեց Երևանի գլխավոր հատակագծի հենակետային նախագծեր և ղեկավարեց բազմաթիվ բնակելի ու առևտրային շենքերի կառուցապատում, այդ թվում՝ Սունդուկյան փողոցի 10-հարկանի բնակելի համալիրը: 
Ռազմիկ Մանուկյանը նաև նպաստեց Հայաստանի գյուղական համայնքների զարգացմանը՝ նախագծելով դպրոցներ, մանկապարտեզներ և հուշարձաններ, այդ թվում՝ Գյումրու «Վերածնունդ» հուշարձանը՝ նվիրված Հայոց ցեղասպանության զոհերին: Նրա աշխատանքները համատեղում էին ֆունկցիոնալությունը, գեղագիտությունը և համայնքի կարիքները: Նրա ժառանգությունը շարունակում է ոգեշնչել ճարտարապետներին՝ թողնելով անջնջելի հետք Հայաստանի քաղաքաշինության պատմության մեջ: 

Мастер Градостроительства и Архитектурный Облик Армении
10 июня 1936 года в Ленинакане (ныне Гюмри) родился Размик Сисакович Манукян — армянский архитектор, основатель ООО «РАТМАН», чьи работы преобразили архитектурный облик Еревана и Армении. Его жизнь была посвящена архитектурным инновациям и развитию сообществ. 
Карьера Размика началась с военной службы в СССР, во время которой он работал железнодорожным диспетчером. В 1965 году он окончил Ереванский политехнический институт, получив квалификацию архитектора. С 1966 по 1970 год он занимал пост главного архитектора района Мясникяна в Ереване, руководя важными градостроительными проектами. В 1983 и 1987 годах он был командирован в Дамаск, Сирия, где руководил строительством медицинских учреждений. С 1985 по 1990 год он возглавлял архитектурную мастерскую института «Ереванпроект», способствуя развитию городской архитектуры. 
Творчество Манукяна включает множество жилых, административных и общественных зданий. Он спроектировал жилые комплексы в ереванском районе Нор Ареш, застройку проспекта Гая и комплекс детской больницы «Арабкир». Среди его работ — административное здание Министерства внутренних дел на улице Ханджяна, стоматологические центры, детские сады и школы. Он сотрудничал со скульптором Фридрихом Согояном, создавая эстетически насыщенные пространства. В 2000-х годах он разработал опорные планы генерального плана Еревана и руководил строительством множества жилых и коммерческих зданий, включая 10-этажный жилой комплекс на улице Сундукяна. 
Размик Манукян также внес вклад в развитие сельских общин Армении, проектируя школы, детские сады и памятники, включая монумент «Возрождение» в Гюмри, посвященный жертвам Геноцида армян. Его работы сочетали функциональность, эстетику и потребности общества. Наследие Манукяна продолжает вдохновлять архитекторов, оставив неизгладимый след в истории градостроительства Армении. 

Master of Urban Planning and Armenia’s Architectural Legacy
On June 10, 1936, in Leninakan (now Gyumri), Razmik Sisakovich Manukyan was born—an Armenian architect and founder of “RATMAN” LLC, whose creations transformed the architectural landscape of Yerevan and Armenia. His life was dedicated to architectural innovation and community development. 
Razmik’s career began with military service in the USSR, during which he worked as a railway dispatcher. In 1965, he graduated from the Yerevan Polytechnic Institute, earning an architect’s qualification. From 1966 to 1970, he served as the chief architect of Yerevan’s Myasnikyan District, overseeing significant urban projects. In 1983 and 1987, he was seconded to Damascus, Syria, where he led the construction of medical facilities. From 1985 to 1990, he headed the architectural workshop of the “Yerevanproject” Institute, contributing to the city’s architectural growth. 
Manukyan’s portfolio includes numerous residential, administrative, and public buildings. He designed residential complexes in Yerevan’s Nor Aresh district, the development of Gai Avenue, and the “Arabkir” children’s hospital complex. His works also include the Ministry of Internal Affairs’ administrative building on Khanjyan Street, dental centers, kindergartens, and schools. Collaborating with sculptor Fridrikh Sogoyan, he created aesthetically rich environments. In the 2000s, he developed key components of Yerevan’s master plan and oversaw the construction of multiple residential and commercial buildings, including a 10-story residential complex on Sundukyan Street. 
Manukyan also contributed to the development of Armenia’s rural communities, designing schools, kindergartens, and monuments, such as the “Rebirth” monument in Gyumri, dedicated to the victims of the Armenian Genocide. His works blended functionality, aesthetics, and community needs. His legacy continues to inspire architects, leaving an indelible mark on Armenia’s urban planning history.