հայոց նոր քերականության հայրը։

հուլիսի 21, 1902  թվականին Մաուերում, Գերմանիա մահացել է բանասեր, լեզվաբան Արսեն Այտընյանը։Արժանացել է իր ժամանակի և ավելի ուշ հայ և եվրոպացի ականավոր հայագետների հարգանքին և բարձր գնահատանքին։

  Իր «Քննական քերականության» հրապարակումից մեկ տարի էլ չանցած՝ գերմանացի նշանավոր լեզվաբան և հայագետ Պետերմանը Բեռլինի ակադեմիային ներկայացրեց Արսեն Այտընյանի աշխատանքի մասին ծավալուն զեկույց։   Ֆրանսիացի նշանավոր լեզվաբան և հայագետ Անտուան Մեյլեն իր արժեքավոր աշխատությունը հայոց լեզվի համեմատական քերականության վերաբերյալ («Ակնարկ դասական հայերենի համեմատական քերականության մասին») նվիրել է Արսեն Այտընյանի հիշատակին։   Հայտնի լեզվաբան և հայագետ Նիկողայոս Մառը Հայտնյանին ուղղված իր հեռագրում Հայտնյանի գրական գործունեության 50-ամյակի կապակցությամբ նրան անվանել է հայոց նոր քերականության հայր։   Արսեն Հայթնյանի լեզվական ժառանգությունը գնահատել են նաև սովետահայ լեզվաբանները։
Ուսումնական կյանքին զուգահեռ վարել է վարչական պաշտոններ։   1886 թվականին ընտրվել է Վիեննայի Մխիթարյան միաբանության վերադաս։   Այս պաշտոնը սահմանափակեց նրա գիտական գործունեությունը։   Հետո բանասիրական ուսումնասիրություններ հազվադեպ են տպագրվում։

8 (21) июля 1902 года в Мауэре, Германия. – скончался Арсен Айтнян- филолог, лингвист.
Пользовался большим уважением и высокой оценкой видных армянских и европейских арменоведов своего времени и позже. Менее чем через год после публикации своей «Экзаменационной грамматики» известный немецкий лингвист, арменовед Петерман представил Берлинской академии обширный доклад о работе Арсена Айтняна. Памяти Арсена Айтняна выдающийся французский лингвист, арменовед Антуан Майе посвятил свой ценный труд по сравнительной грамматике армянского языка («Очерк сравнительной грамматики классического армянского языка»). Известный лингвист и арменовед Никогайос Мар в своей телеграмме Айтняну по случаю 50-летия литературной деятельности Айтняна назвал его отцом новой армянской грамматики. Лингвистическое наследие Арсена Айтняна оценили и советские армянские лингвисты.
Наряду с академической жизнью он занимал административные должности. В 1886 году он был избран настоятелем Конгрегации Мхитарянов в Вене. Эта должность ограничивала его научную деятельность. Тогда редко публикуются филологические исследования.

July 8 (21), 1902 in Mauer, Germany -died Arsen Aytnyan, a philologist and linguist, was born in Constantinople.
He was highly respected and highly appreciated by prominent Armenian and European Armenologists of his time and later.   Less than a year after the publication of his Examination Grammar, the famous German linguist and Armenologist Petermann presented an extensive report on the work of Arsen Aytnian to the Berlin Academy.   The outstanding French linguist and Armenian scholar Antoine Maillet dedicated his valuable work on the comparative grammar of the Armenian language (“Essay on the comparative grammar of the classical Armenian language”) to the memory of Arsen Aitnian.   The famous linguist and Armenian scholar Nikoghayos Mar, in his telegram to Haytnyan on the occasion of the 50th anniversary of Haytnyan’s literary activity, called him the father of a new Armenian grammar.   Soviet Armenian linguists also appreciated the linguistic heritage of Arsen Haytnyan.
Along with his academic life, he held administrative positions.   In 1886 he was elected superior of the Mkhitaryan Congregation in Vienna.   This position limited his scientific activities.   Then philological studies are rarely published.