1724 թվականի սեպտեմբերի 26-ին Օսմանյան կայսրության բանակը, Ահմեդ փաշայի հրամանատարությամբ, գրավեց Երևանը՝ Պարսկաստանի մայրաքաղաքը այդ ժամանակաշրջանում:

Այս իրադարձությունը տեղի ունեցավ Օսմանյան-Պարսկական պատերազմի (1723-1727) շրջանակներում, երբ Օսմանյան կայսրությունը օգտվեց Պարսկաստանի թուլացումից՝ Աֆղանական ապստամբության հետևանքով: Երևանի գրավումը դարձավ Օսմանյան կայսրության տարածքային ընդլայնման խորհրդանիշը Արևելքում և հանգեցրեց տարածաշրջանի վերաբաժանմանը, որը երկար ժամանակ ազդեց հայկական ժողովրդի ճակատագրի վրա: Պատերազմի այս փուլը նշանակում էր Պարսկաստանի Սեֆյան դինաստիայի անկումը և Օսմանյան կայսրության ժամանակավոր գերակայությունը Կովկասում:

**Նախապատմություն** 
18-րդ դարի սկզբին Պարսկաստանը գտնվում էր խոր ճգնաժամի մեջ՝ Սեֆյան շահերի թուլացման պատճառով: 1722 թվականին ապստամբ ազգերը, հատկապես աբղանները Մահմուդ խանի գլխավորությամբ, գրավեցին Իսֆահանը և տապալեցին Պարսկաստանի իշխանությունը: Այս թուլացումից օգտվելով՝ Օսմանյան կայսրությունը, որը երկար ժամանակ հակամարտություններ ուներ Պարսկաստանի հետ, սկսեց ռազմական արշավանք դեպի Արևելք: Միաժամանակ Ռուսական կայսրությունը, Պետրոս Մեծի գլխավորությամբ, նույնպես ներխուժեց Պարսկաստան՝ 1722-1723 թվականների պատերազմում, գրավելով Կասպից ծովի ափերը: Օսմանյան կայսրությունը, վախենալով ռուսական ընդլայնումից, 1723 թվականին պայմանագիր կնքեց Ռուսաստանի հետ՝ բաժանելով Պարսկաստանի տարածքները: Օսմանյան կայսրությունը ստացավ Արևմտյան Վրաստանը, Ադրբեջանը և Հայաստանը, ներառյալ Երևանը:

**Պատերազմի ընթացքը և Երևանի պաշարումը** 
1724 թվականի գարնան վերջին Օսմանյան բանակը, Ահմեդ փաշայի գլխավորությամբ, շարժվեց դեպի Երևան: Քաղաքը պաշտպանում էին պարսկական և հայկական ուժերը՝ Սաֆի-Ղուլի խանի հրամանատարությամբ: Պաշարումը սկսվեց հունիսին և տևեց ավելի քան երեք ամիս: Օսմանյան զորքերը, որոնք թվով գերազանցում էին պաշտպաններին, կիրառեցին հրետանային հարձակումներ և բազմաթիվ գրոհներ: Պաշտպանները դիմադրեցին դաժանորեն, սակայն սովը, հիվանդությունները և զորքերի պակասը թուլացրին նրանց: Սեպտեմբերի 26-ին օսմանյան զորքերը գրոհեցին քաղաքի պարիսպները և գրավեցին Երևանը: Գրավումը ուղեկցվեց կոտորածներով և թալանով, հազարավոր հայեր և պարսիկներ զոհվեցին կամ գերի ընկան:

**Հետևանքները** 
Երևանի գրավումը հանգեցրեց Օսմանյան կայսրության գերակայությանը տարածաշրջանում: Օսմանյան իշխանությունը տևեց մինչև 1735 թվականը, երբ Պարսկաստանը, Նադիր շահի գլխավորությամբ, վերադարձրեց քաղաքը: Այս ժամանակաշրջանը հայկական ժողովրդի համար դարձավ դժվարին, սակայն նաև խթանեց ազգային ինքնորոշման գաղափարները: Երևանը դարձավ Օսմանյան կայսրության վարչական կենտրոն, բայց հայկական մշակույթը և եկեղեցիները պահպանվեցին, չնայած ճնշումներին:

### Русская версия

Падение Еревана: Османская Победа 1724 года”

26 сентября 1724 года армия Османской империи под командованием Ахмеда-паши захватила Ереван, столицу Персии в тот период. Это событие произошло в рамках Османо-персидской войны (1723–1727 годов), когда Османская империя воспользовалась ослаблением Персии в результате афганского восстания. Захват Еревана стал символом территориального расширения Османской империи на Востоке и привел к переделу региона, который надолго повлиял на судьбу армянского народа. Эта фаза войны ознаменовала падение Сефевидской династии в Персии и временное доминирование Османской империи в Кавказе.

**Предыстория** 
В начале XVIII века Персия находилась в глубоком кризисе из-за ослабления шахов Сефевидов. В 1722 году восставшие афганцы под руководством Махмуда-хана захватили Исфахан и свергли персидскую власть. Османская империя, имевшая давние конфликты с Персией, воспользовалась этим ослаблением и начала военную кампанию на Восток. В то же время Российская империя под руководством Петра Великого также вторглась в Персию во время войны 1722–1723 годов, захватив прикаспийские земли. Османская империя, опасаясь русского расширения, в 1723 году заключила договор с Россией о разделе персидских территорий. Османская империя получила Западную Грузию, Азербайджан и Армению, включая Ереван.

**Ход войны и осада Еревана** 
В конце весны 1724 года османская армия под командованием Ахмеда-паши двинулась на Ереван. Город защищали персидские и армянские силы под командованием Сафи-Кули-хана. Осада началась в июне и длилась более трех месяцев. Османские войска, превосходившие числом защитников, применяли артиллерийские обстрелы и многочисленные штурмы. Защитники сопротивлялись упорно, но голод, болезни и нехватка войск ослабили их. 26 сентября османские войска штурмовали стены города и захватили Ереван. Захват сопровождался резней и грабежами, тысячи армян и персов погибли или попали в плен.

**Последствия** 
Захват Еревана привел к доминированию Османской империи в регионе. Османское правление длилось до 1735 года, когда Персия под руководством Надир-шаха вернула город. Этот период стал тяжелым для армянского народа, но также стимулировал идеи национального самоопределения. Ереван стал административным центром Османской империи, но армянская культура и церкви сохранились, несмотря на давление.

### English Version
The Fall of Yerevan: Ottoman Victory of 1724

On September 26, 1724, the army of the Ottoman Empire, under the command of Ahmed Pasha, captured Yerevan, the capital of Persia at that time. This event occurred during the Ottoman-Persian War (1723–1727), when the Ottoman Empire took advantage of Persia’s weakening due to the Afghan uprising. The capture of Yerevan became a symbol of the Ottoman Empire’s territorial expansion in the East and led to the region’s repartition, which long influenced the fate of the Armenian people. This phase of the war marked the fall of the Safavid dynasty in Persia and the temporary dominance of the Ottoman Empire in the Caucasus.

**Background** 
At the beginning of the 18th century, Persia was in a deep crisis due to the weakening of the Safavid shahs. In 1722, rebel Afghans led by Mahmud Khan captured Isfahan and overthrew Persian rule. The Ottoman Empire, with longstanding conflicts with Persia, exploited this weakening and began a military campaign to the East. Meanwhile, the Russian Empire under Peter the Great also invaded Persia during the 1722–1723 war, seizing the Caspian coastlands. The Ottoman Empire, fearing Russian expansion, concluded a treaty with Russia in 1723 to divide Persian territories. The Ottoman Empire received Western Georgia, Azerbaijan, and Armenia, including Yerevan.

**Course of the War and the Siege of Yerevan** 
In late spring 1724, the Ottoman army under Ahmed Pasha moved toward Yerevan. The city was defended by Persian and Armenian forces commanded by Safi-Quli Khan. The siege began in June and lasted over three months. Ottoman troops, outnumbering the defenders, used artillery bombardments and numerous assaults. The defenders resisted fiercely, but famine, diseases, and troop shortages weakened them. On September 26, Ottoman forces stormed the city walls and captured Yerevan. The capture was accompanied by massacres and looting, with thousands of Armenians and Persians killed or taken captive.

**Consequences** 
The capture of Yerevan led to Ottoman dominance in the region. Ottoman rule lasted until 1735, when Persia under Nadir Shah regained the city. This period was difficult for the Armenian people but also stimulated ideas of national self-determination. Yerevan became an administrative center of the Ottoman Empire, but Armenian culture and churches were preserved despite oppression.

### Türkçe Versiyon

Erivan’ın Düşüşü: 1724 Osmanlının Zaferi

26 Eylül 1724’te Osmanlı İmparatorluğu ordusu, Ahmed Paşa’nın komutasında, o dönem Pers’in başkenti Erivan’ı fethetti. Bu olay, Osmanlı-Pers Savaşı (1723–1727) kapsamında gerçekleşti ve Osmanlı İmparatorluğu, Afgan isyanı nedeniyle zayıflayan Pers’ten yararlanarak Doğu’da toprak genişlemesi yaptı. Erivan’ın fethi, Osmanlı İmparatorluğu’nun Doğu’daki toprak genişlemesinin sembolü oldu ve bölgenin yeniden dağılımına yol açtı; bu, Ermeni halkının kaderini uzun süre etkiledi. Savaşın bu aşaması, Pers’teki Safevi hanedanının düşüşünü ve Osmanlı İmparatorluğu’nun Kafkasya’daki geçici egemenliğini işaret etti.

**Arka Plan** 
18. yüzyılın başında Pers, Safevi şahlarının zayıflaması nedeniyle derin bir krizdeydi. 1722’de isyancı Afganlar, Mahmud Han’ın önderliğinde İsfahan’ı ele geçirdi ve Pers yönetimini devirdi. Osmanlı İmparatorluğu, Pers’le uzun süredir çatışmalar yaşayarak bu zayıflıktan yararlandı ve Doğu’ya askeri sefer başlattı. Aynı dönemde Rusya İmparatorluğu, Büyük Petro’nun önderliğinde 1722–1723 savaşında Pers’e saldırdı ve Hazar kıyılarını ele geçirdi. Osmanlı İmparatorluğu, Rus genişlemesinden korkarak 1723’te Rusya ile Pers topraklarını bölüşmek üzere anlaşma yaptı. Osmanlı İmparatorluğu, Batı Gürcistan, Azerbaycan ve Ermenistan’ı, Erivan dahil, aldı.

**Savaşın Seyri ve Erivan Kuşatması** 
1724 baharının sonunda Osmanlı ordusu, Ahmed Paşa’nın komutasında Erivan’a ilerledi. Şehir, Safi-Kuli Han komutasındaki Pers ve Ermeni güçleri tarafından savunuldu. Kuşatma Haziran’da başladı ve üç aydan fazla sürdü. Osmanlı birlikleri, sayısal üstünlükle top bombardımanları ve sayısız hücumlar kullandı. Savunucular sert direniş gösterdi, ancak kıtlık, hastalıklar ve asker eksikliği onları zayıflattı. 26 Eylül’de Osmanlı kuvvetleri şehir duvarlarını aşarak Erivan’ı fethetti. Fetih, katliamlar ve yağmalarla eşlik edildi; binlerce Ermeni ve Pers öldü veya esir alındı.

**Sonuçlar** 
Erivan’ın fethi, bölgede Osmanlı egemenliğine yol açtı. Osmanlı yönetimi 1735’e kadar sürdü, o yıl Pers, Nadir Şah önderliğinde şehri geri aldı. Bu dönem Ermeni halkı için zorlu geçti, ancak ulusal öz belirleme fikirlerini de teşvik etti. Erivan, Osmanlı İmparatorluğu’nun idari merkezi oldu, ancak baskılara rağmen Ermeni kültürü ve kiliseleri korundu.

### فارسی نسخه (Фарси)

**فتح ایروان توسط ارتش عثمانی: ۲۶ سپتامبر ۱۷۲۴**

در تاریخ ۲۶ سپتامبر ۱۷۲۴، ارتش امپراتوری عثمانی به فرماندهی احمد پاشا، ایروان، که در آن زمان پایتخت ایران بود، را فتح کرد. این رویداد در چارچوب جنگ عثمانی-فارسی (۱۷۲۳-۱۷۲۷) رخ داد، زمانی که امپراتوری عثمانی از ضعف ایران به دلیل قیام افغان‌ها بهره‌برداری کرد. فتح ایروان نمادی از گسترش قلمرو عثمانی در شرق شد و به بازتوزیع منطقه منجر گردید که برای مدت طولانی بر سرنوشت مردم ارمنی تأثیر گذاشت. این مرحله از جنگ، سقوط سلسله صفویه در ایران و سلطه موقت عثمانی در قفقاز را نشان داد.

**پیشینه تاریخی** 
در آغاز قرن هجدهم، ایران به دلیل ضعف شاهان صفوی در بحران عمیقی قرار داشت. در سال ۱۷۲۲، قوم‌های شورشی، به‌ویژه افغان‌ها به رهبری محمود خان، اصفهان را تصرف کردند و حکومت ایران را سرنگون ساختند. امپراتوری عثمانی که از دیرباز با ایران درگیری داشت، از این ضعف استفاده کرد و به سوی شرق کمپین نظامی آغاز نمود. در همین زمان، امپراتوری روسیه به فرماندهی پتر کبیر نیز در جنگ ۱۷۲۲-۱۷۲۳ به ایران حمله کرد و سواحل دریای خزر را تصرف نمود. امپراتوری عثمانی که از گسترش روسیه هراس داشت، در سال ۱۷۲۳ با روسیه پیمانی برای تقسیم قلمروهای ایران امضا کرد. عثمانی‌ها غرب گرجستان، آذربایجان و ارمنستان، از جمله ایروان، را به دست آوردند.

**سیر جنگ و محاصره ایروان** 
در اواخر بهار ۱۷۲۴، ارتش عثمانی به فرماندهی احمد پاشا به سوی ایروان حرکت کرد. شهر توسط نیروهای پارسی و ارمنی به فرماندهی صفی‌قلی خان دفاع می‌شد. محاصره در ماه ژوئن آغاز شد و بیش از سه ماه طول کشید. نیروهای عثمانی که از نظر تعداد بر مدافعان برتری داشتند، از بمباران توپخانه‌ای و حملات متعدد استفاده کردند. مدافعان با شجاعت مقاومت کردند، اما قحطی، بیماری‌ها و کمبود نیروها آن‌ها را تضعیف کرد. در ۲۶ سپتامبر، نیروهای عثمانی دیوارهای شهر را تسخیر کردند و ایروان را فتح نمودند. این فتح با کشتار و غارت همراه بود؛ هزاران ارمنی و پارسی کشته شدند یا به اسارت درآمدند.

**پیامدها** 
فتح ایروان به سلطه عثمانی در منطقه منجر شد. حکومت عثمانی تا سال ۱۷۳۵ ادامه داشت، زمانی که ایران به رهبری نادر شاه شهر را بازپس گرفت. این دوره برای مردم ارمنی سخت بود، اما همچنین ایده‌های خودمختاری ملی را تقویت کرد. ایروان به مرکز اداری امپراتوری عثمانی تبدیل شد، اما با وجود فشارها، فرهنگ و کلیساهای ارمنی حفظ شدند.

—

Լևան Սիմոնի Ճաղարյանը ծնվել է 1957 թվականի սեպտեմբերի 7-ին Թբիլիսիում, Վրացական ԽՍՀ։ Նա ռուս դիվանագետ է։

1973 թվականին ավարտել է Մոսկվայի միջազգային հարաբերությունների պետական ինստիտուտը, իսկ 1986 թվականին՝ ԽՍՀՄ արտգործնախարարության դիվանագիտական ակադեմիան։ Նա զբաղեցրել է տարբեր պաշտոններ Ռուսաստանի արտգործնախարարությունում և արտերկրում։ 2001-2005 թվականներին եղել է Տաջիկստանում Ռուսաստանի դեսպանի ավագ խորհրդատու, 2005 թվականից՝ ԱՊՀ երկրների երրորդ դեպարտամենտի տնօրենի տեղակալ։ 2011 թվականի հոկտեմբերի 21-ից ծառայել է որպես Իրանում Ռուսաստանի դեսպան։ Լևան Ճաղարյանը տիրապետում է պարսկերեն, անգլերեն և ֆրանսերեն լեզուներին։ Նա ունի դիվանագիտական բարձր աստիճաններ՝ 2-րդ դասի արտակարգ և լիազոր դեսպանորդ (2006), 1-ին դասի արտակարգ և լիազոր դեսպանորդ (2012) և արտակարգ և լիազոր դեսպան (2017)։ Պարգևատրվել է Բարեկամության շքանշանով (2021) և 20 տարի «Անբասիր ծառայության համար» գերազանցության նշանով (2008)՝ Ռուսաստանի արտաքին քաղաքական կուրսի իրականացման և երկարամյա բարեխիղճ ծառայության համար։ Լևան Ճաղարյանի դիվանագիտական գործունեությունը նշանակալի դեր է խաղացել Ռուսաստանի արտաքին հարաբերությունների զարգացման գործում։

### Русский

Лицо российской дипломатии

Леван Семёнович Джагарян родился 7 сентября 1957 года в Тбилиси, Грузинская ССР. Он российский дипломат. В 1973 году окончил Московский государственный институт международных отношений, а в 1986 году — Дипломатическую академию МИД СССР. Занимал различные должности в центральном аппарате МИД России и за рубежом. В 2001–2005 годах был старшим советником посла России в Таджикистане, с 2005 года — заместителем директора Третьего департамента стран СНГ. С 21 октября 2011 года занимал пост посла России в Иране. Леван Джагарян владеет персидским, английским и французским языками. Он имеет высокие дипломатические ранги: чрезвычайный и полномочный посланник 2-го класса (2006), чрезвычайный и полномочный посланник 1-го класса (2012), чрезвычайный и полномочный посол (2017). Награждён орденом Дружбы (2021) и знаком отличия «За безупречную службу» за 20 лет (2008) за значительный вклад в реализацию внешнеполитического курса России и многолетнюю добросовестную дипломатическую службу. Дипломатическая деятельность Левона Джагаряна сыграла значительную роль в развитии внешних связей России.

### English

: A Face of Russian Diplomacy

Levan Semyonovich Dzhagaryan was born on September 7, 1957, in Tbilisi, Georgian SSR. He is a Russian diplomat. In 1973, he graduated from the Moscow State Institute of International Relations, and in 1986, from the Diplomatic Academy of the USSR Ministry of Foreign Affairs. He held various positions in the Russian Foreign Ministry and abroad. From 2001 to 2005, he served as a senior advisor to the Russian ambassador in Tajikistan, and from 2005, as deputy director of the Third Department of CIS Countries. On October 21, 2011, he was appointed Russia’s ambassador to Iran. Levan Dzhagaryan is fluent in Persian, English, and French. He holds high diplomatic ranks: Envoy Extraordinary and Plenipotentiary 2nd Class (2006), Envoy Extraordinary and Plenipotentiary 1st Class (2012), and Ambassador Extraordinary and Plenipotentiary (2017). He was awarded the Order of Friendship (2021) and the “For Impeccable Service” distinction for 20 years (2008) for his significant contribution to Russia’s foreign policy and long-term conscientious diplomatic service. Levan Dzhagaryan’s diplomatic work has played a significant role in advancing Russia’s international relations.

1827 թվականի օգոստոսի 17 (29), Օշական, Արևելյան Հայաստան, երբ արևը ծագում էր Օշականի դաշտերում, Արևելյան Հայաստանը դարձավ պատմական ճակատամարտի ականատես, որը հայտնի է որպես Օշականի կամ Աշտարակի ճակատամարտ: Այս մարտը, որը տեղի ունեցավ Ռուս-պարսկական պատերազմի (1826-1828) ընթացքում, դարձավ խիզախության, զոհողության և հայ ժողովրդի համար սրբավայրի փրկության խորհրդանիշ: 

Պարսկական բանակը՝ ժառանգորդ Աբբաս-Միրզայի գլխավորությամբ, միավորվելով Երևանի սարդար Հուսեին-խանի ուժերի հետ, օգոստոսի սկզբին ներխուժեց Արևելյան Հայաստան և պաշարեց Էջմիածնի մայրավանքը: Գեներալ-լեյտենանտ Աֆանասի Կրասովսկու ռուսական ջոկատը, որը գտնվում էր Էջմիածնից 35 վերստ հեռավորության վրա, հայ և վրացի կամավորների աջակցությամբ շարժվեց դեպի պաշարված վանքը: Չնայած պարսկական բանակի տասնապատիկ գերակշռությանը, Կրասովսկու ջոկատը կարողացավ ճեղքել թշնամու խոչընդոտները և նույն գիշեր ազատագրել Էջմիածինը: 

Մարտը, սակայն, ծանր գին ունեցավ: Ռուսական ջոկատը կրեց զգալի կորուստներ՝ ամենամեծը Ռուսաստանի բոլոր պարսկական պատերազմների ընթացքում: Զինվորները պայքարում էին անտանելի շոգի պայմաններում, առանց ջրի, ծանր պաշարների ուղեկցությամբ: Ռուսական հաշմանդամ հաշվարկները, զբաղեցնելով ռազմավարական բարձունքներ, կարողացան զսպել թշնամու հարձակումները, մինչդեռ հայ կամավորները և տեղի բնակչությունը անգնահատելի օգնություն ցուցաբերեցին: 

Հայկական կողմի խիզախությունն առանձնահատուկ էր: Օրինակ՝ Ակոբ Հարությունովը, ով ծառայում էր պարսկական բանակում, մարտի ժամանակ դավաճանեց իրենց՝ կրակ բացելով պարսիկների վրա՝ փրկելով ռուսական ստորաբաժանումը ոչնչացումից: Նրա համար այդ արարքը ծանր գին ունեցավ. Հուսեին-խանը պատժեց նրան՝ խեղելով նրա դեմքը: 

1833-1834 թվականներին, Կաթողիկոս Եփրեմ Ա Զորագեղցու և Ներսես Աշտարակեցու նախաձեռնությամբ, Օշականում կանգնեցվեց հուշակոթող՝ ի հիշատակ ռուս զինվորների, ովքեր զոհվեցին մայրավանքի փրկության համար: 2011 թվականին բացվեց Օշականի հուշահամալիրը՝ նվիրված այս ճակատամարտին: 

Այս ճակատամարտը ոչ միայն ռազմական հաղթանակ էր, այլև հայ ժողովրդի և ռուս բանակի միասնության խորհրդանիշ: Էջմիածնի փրկությունը դարձավ Ռուս-պարսկական պատերազմի կարևոր շրջադարձ, որը ճանապարհ բացեց դեպի Երևանի ազատագրում և Թուրքմանչայի հաշտության պայմանագիրը: 

—

**Русский**

Ошаканская битва: Подвиг во имя Эчмиадзина

17 (29) августа 1827 года, Ошакан, Восточная Армения поля Ошакана в Восточной Армении стали ареной исторического сражения, известного как Ошаканская или Аштаракская битва. Это сражение, произошедшее в ходе Русско-персидской войны 1826–1828 годов, стало символом мужества, самопожертвования и спасения святыни армянского народа. 

Персидская армия под командованием наследника престола Аббас-Мирзы, объединившись с войсками эриванского сердара Хусейн-хана, в начале августа вторглась в Восточную Армению и осадила Эчмиадзинский монастырь. Русский отряд под руководством генерал-лейтенанта Афанасия Красовского, находившийся в 35 верстах от монастыря, вместе с армянскими и грузинскими добровольцами выступил на помощь осаждённым. Несмотря на десятикратное численное превосходство персидской армии, отряд Красовского пробился через вражеские кордоны и в ту же ночь снял осаду. 

Битва стоила русским тяжёлых потерь — самых значительных за все войны России с Персией. Солдаты сражались в условиях изнуряющей жары, без воды, под плотным артиллерийским и ружейным огнём, сопровождая тяжёлый обоз с провиантом. Русская артиллерия, занимая стратегические высоты, сдерживала атаки врага, а местное армянское население и добровольцы оказали неоценимую поддержку. 

Особого внимания заслуживает подвиг армянина Акопа Арутюнова, служившего в персидской армии. Во время боя он повернул своё орудие против персов, спасая русское подразделение от уничтожения. За это Хусейн-хан подверг его жестокой расправе, лишив глаз, носа и ушей. 

В 1833–1834 годах по инициативе Католикоса Епрема I и архиепископа Нерсеса Аштаракеци в Ошакане был установлен памятный обелиск в честь русских воинов, павших за спасение Эчмиадзина. В 2011 году был открыт Ошаканский мемориальный комплекс, посвящённый этой битве. 

Ошаканская битва — это не только военная победа, но и символ единства русского войска и армянского народа. Спасение Эчмиадзина стало важным поворотным моментом войны, открывшим путь к освобождению Эривани и подписанию Туркманчайского договора, по которому Восточная Армения вошла в состав Российской империи. 

—

**English**

The Battle of Oshakan: A Heroic Stand for Etchmiadzin”

August 17 (29), 1827, Oshakan, Eastern Armenia, the fields of Oshakan in Eastern Armenia witnessed a historic clash known as the Oshakan or Ashtarak Battle. Fought during the Russo-Persian War of 1826–1828, this battle became a symbol of courage, sacrifice, and the salvation of a sacred Armenian site. 

The Persian army, led by Crown Prince Abbas-Mirza and joined by the forces of the Erivan sardar Hussein-Khan, invaded Eastern Armenia in early August and laid siege to the Etchmiadzin Monastery. The Russian detachment under Lieutenant-General Afanasy Krasovsky, stationed 35 versts away, supported by Armenian and Georgian volunteers, marched to relieve the besieged monastery. Despite the Persian army’s tenfold numerical superiority, Krasovsky’s forces broke through enemy lines and lifted the siege that very night. 

The battle came at a heavy cost, with the Russian detachment suffering its greatest losses in all Russo-Persian wars. Soldiers fought under scorching heat, without water, under relentless artillery and rifle fire, while escorting a heavy supply convoy. Russian artillery, securing strategic heights, held off enemy assaults, while local Armenian volunteers and residents provided invaluable support. 

A notable act of bravery came from Akop Arutyunov, an Armenian serving in the Persian army. During the battle, he turned his cannon against the Persians, saving a Russian unit from destruction. For this, Hussein-Khan brutally punished him, mutilating his face. 

In 1833–1834, at the initiative of Catholicos Ephrem I Zoragetsi and Archbishop Nerses Ashtaraketsi, a commemorative obelisk was erected in Oshakan to honor the Russian soldiers who died saving Etchmiadzin. In 2011, the Oshakan Memorial Complex was opened, dedicated to this battle. 

The Oshakan Battle was not only a military triumph but also a testament to the unity of the Russian army and the Armenian people. The salvation of Etchmiadzin marked a turning point in the war, paving the way for the liberation of Erivan and the signing of the Treaty of Turkmenchay, which incorporated Eastern Armenia into the Russian Empire. 

—

**فارسی**

**۱۷ (۲۹) اوت ۱۸۲۷، اوشاکان، ارمنستان شرقی** 
در روز ۱۷ اوت ۱۸۲۷، دشت‌های اوشاکان در ارمنستان شرقی شاهد نبردی تاریخی بود که به نام نبرد اوشاکان یا اشتاراک شناخته می‌شود. این نبرد که در جریان جنگ روس و ایران (۱۸۲۶-۱۸۲۸) رخ داد، نمادی از شجاعت، ایثار و نجات یک مکان مقدس برای مردم ارمنی شد. 

ارتش پارسی به رهبری ولیعهد عباس‌میرزا و با پیوستن به نیروهای سردار ایروان، حسین‌خان، در اوایل اوت به ارمنستان شرقی حمله کرد و صومعه اچمیادزین را محاصره نمود. یگان نظامی روس به فرماندهی ژنرال-لیوتنانت آفاناسی کراسوفسکی، که در فاصله ۳۵ ورست از صومعه مستقر بود، با حمایت داوطلبان ارمنی و گرجی به سمت صومعه حرکت کرد تا محاصره را بشکند. با وجود برتری ده برابری ارتش پارسی، نیروهای کراسوفسکی موفق شدند خطوط دشمن را شکسته و در همان شب محاصره را بردارند. 

این نبرد هزینه سنگینی داشت و یگان روس متحمل بیشترین خسارات در تمام جنگ‌های روس و ایران شد. سربازان در گرمای طاقت‌فرسا، بدون آب، زیر آتش بی‌امان توپخانه و تفنگ دشمن و در حالی که قافله سنگین آذوقه را همراهی می‌کردند، جنگیدند. توپخانه روس با اشغال بلندی‌های استراتژیک، حملات دشمن را مهار کرد و داوطلبان ارمنی و مردم محلی کمک‌های بی‌قیمتی ارائه کردند. 

شجاعت یک ارمنی به نام آکوپ آرتیونوف برجسته بود. او که در ارتش پارسی خدمت می‌کرد، در جریان نبرد توپ خود را علیه پارسیان چرخاند و یک واحد روس را از نابودی نجات داد. به همین دلیل، حسین‌خان او را به شدت مجازات کرد و صورتش را مثله نمود. 

در سال‌های ۱۸۳۳-۱۸۳۴، به ابتکار کاتولیکوس افرم اول زوراگتسی و اسقف اعظم نرسس اشتاراکتسی، ستونی یادبود در اوشاکان به افتخار سربازان روس که برای نجات اچمیادزین جان باختند، برپا شد. در سال ۲۰۱۱، مجموعه یادبود اوشاکان افتتاح شد که به این نبرد اختصاص یافت. 

نبرد اوشاکان نه تنها یک پیروزی نظامی بود، بلکه نمادی از اتحاد ارتش روس و مردم ارمنی شد. نجات اچمیادزین نقطه عطفی در جنگ بود که راه را برای آزادسازی ایروان و امضای معاهده ترکمانچای هموار کرد، معاهده‌ای که ارمنستان شرقی را به امپراتوری روسیه ملحق نمود. 

—