Սրանից հետո սկսվեց Արցախի համար լայնամասշտաբ պատերազմի անցումը, որն ամեն դեպքում կլիներ՝ հաշվի առնելով Ադրբեջանի ցեղասպան քաղաքականությունը

1991 թվականի դեկտեմբերի 19-ին սկսվեց ԽՍՀՄ ՆԳՆ ներքին զորքերի դուրսբերումն Արցախից։ ԽՍՀՄ փլուզմամբ և խորհրդային ներքին զորքերի դուրսբերմամբ իրավիճակը հակամարտության գոտում դարձավ անվերահսկելի։ 

Հայաստանում նախկին Անդրկովկասյան ռազմական օկրուգի ռազմական ունեցվածքի բաժանումը տեղի է ունեցել ամենաքաղաքակիրթ ձևով, սակայն Անդրկովկասի բոլոր պետություններից, ռազմական ունեցվածքը բաժանելիս, Հայաստանը հայտնվել է ամենաանբարենպաստ վիճակում, քանի որ ամենափոքր քանակությունը  նրա տարածքում էր  գտնվում ։  1992 թվականին Հայաստանի հսկողությանն է հանձնվել նախկին ԽՍՀՄ 7-րդ գվարդիական բանակի երեք դիվիզիոններից երկուսի (15-րդ և 164-րդ) զենքն ու զինտեխնիկան, ինչպես նաև մոտ 500 վագոն զինամթերք։  Ավիացիայից Ադրբեջանը 1992 թվականի սկզբին ստացել է 14 Մի-24 և 9 Մի-8՝ տեղակայված Սանգաչալայի բազայում։  Հայաստանը ստացավ 13 միավոր Մի-24 ուղղաթիռ (Երևանի մերձակայքում տեղակայված 7-րդ ուղղաթիռային գունդը)։
Անդրկովկասում նախկին խորհրդային բանակի զորքերի մեծ մասը գտնվում էր Ադրբեջանի տարածքում։  Խորհրդային ռազմական ունեցվածքի բաժանման արդյունքում Ադրբեջանը ստացել է 4-րդ համակցված զինուժը (չորս մոտոհրաձգային դիվիզիա), հակաօդային պաշտպանության երեք բրիգադ, հատուկ նշանակության ուժերի բրիգադ, օդային ուժերի չորս բազա և Կասպյան ռազմական նավատորմի մի մասը։  Ադրբեջանը ստացել է նաև զինամթերքի բոլոր պահեստները։  Այս պահեստներում զինամթերքի ընդհանուր քանակը գնահատվում է 11 հազար վագոն։  Ռազմական տեխնիկայի փոխանցումը 4-րդ բանակին և 49-րդ Արսենալին ավարտվեց 1992 թվականին  Սակայն դա չխանգարեց հայերին հաղթել ազատամարտում։
Նախկին խորհրդային բանակի ստորաբաժանումների դուրսբերումը Ռուսաստան ուղեկցվել է ադրբեջանական կողմից որոշ զինատեսակների առգրավմամբ։  Ամենաէականներից է դուրս բերված 19-րդ հակաօդային պաշտպանության առանձին բանակի ռազմական ունեցվածքի թալանը։

19 декабря 1991 года начался вывод внутренних войск МВД СССР из Арцаха.
С распадом СССР и выводом советских внутренних войск ситуация в зоне конфликта стала неконтролируемой. Начался переход к полномасштабной войне за Арцах, которая случилась бы в любом случае, учитывая геноцидальную политику Азербайджана.
Раздел в Армении военного имущества бывшего Закавказского военного округа прошел наиболее цивилизованно, однако из всех государств Закавказья при разделе военного имущества Армения оказалась в самом невыгодном положении, так как на ее территории находилось наименьшее количество войск округа. В 1992 году под контроль Армении были переведены вооружения и военное имущество двух из трех дивизий (15-й и 164-й) 7-й гвардейской армии бывшего СССР, а также около 500 вагонов боеприпасов. Из авиации в начале 1992 года Азербайджану достались 14 Ми-24 и 9 Ми-8, базировавшихся на базе Сангачалы. Армении досталась эскадрилья из 13 Ми-24, ранее принадлежавшая 7-му вертолетному полку, находившемуся под Ереваном.
Больше всего войск бывшей Советской Армии в Закавказье находилось на территории Азербайджана. В результате раздела советского военного имущества Азербайджану перешли 4-я общевойсковая армия (четыре мотострелковые дивизии), три бригады ПВО, бригада специального назначения, четыре базы ВВС и часть Каспийской военной флотилии. Также Азербайджану достались все склады боеприпасов. Общее количество боеприпасов на этих складах оценивается в 11 тыс. вагонов. Передача военного имущества 4-й армии и 49-го арсенала была завершена в 1992 году. Однако это не помешало одержать армянам победу в освободительной войне.
Вывод частей бывшей Советской Армии в Россию сопровождался захватом части вооружений азербайджанской стороной. Среди наиболее значимых можно назвать разграбление военного имущества выводимой 19-й отдельной армии ПВО.

On December 19, 1991, the withdrawal of the USSR Ministry of Internal Affairs internal troops from Artsakh began.
With the collapse of the USSR and the withdrawal of the Soviet internal troops, the situation in the conflict zone became uncontrollable. The transition to a full-scale war for Artsakh began, which would have happened in any case, given the genocidal policy of Azerbaijan.
The division of the military property of the former Transcaucasian Military District in Armenia was carried out in the most civilized manner, however, of all the Transcaucasian states, Armenia found itself in the most disadvantageous position during the division of military property, since the smallest number of district troops were located on its territory. In 1992, the weapons and military property of two of the three divisions (15th and 164th) of the 7th Guards Army of the former USSR, as well as about 500 wagons of ammunition, were transferred under the control of Armenia. In early 1992, Azerbaijan received 14 Mi-24 and 9 Mi-8 aircraft based at the Sangachal air base.  Armenia received a squadron of 13 Mi-24, which previously belonged to the 7th helicopter regiment, located near Yerevan.
Most of the troops of the former Soviet Army in the Transcaucasus were located on the territory of Azerbaijan. As a result of the division of Soviet military property, Azerbaijan received the 4th combined arms army (four motorized rifle divisions), three air defense brigades, a special purpose brigade, four air force bases and part of the Caspian military flotilla. Azerbaijan also received all the ammunition depots. The total amount of ammunition in these depots is estimated at 11 thousand wagons. The transfer of military property of the 4th army and the 49th arsenal was completed in 1992. However, this did not prevent the Armenians from winning the liberation war.
The withdrawal of units of the former Soviet Army to Russia was accompanied by the seizure of some weapons by the Azerbaijani side. Among the most significant is the looting of the military property of the withdrawn 19th separate air defense army.

1991-ci il dekabrın 19-da SSRİ Daxili İşlər Nazirliyinin daxili qoşunlarının Artsaxdan çıxarılmasına başlandı.
SSRİ-nin dağılması və sovet daxili qoşunlarının çıxarılması ilə münaqişə zonasında vəziyyət idarəolunmaz hala gəldi.  Artsax üçün tammiqyaslı müharibəyə keçid başladı, bu, Azərbaycanın soyqırım siyasətini nəzərə alsaq, hər halda baş verərdi.
Keçmiş Zaqafqaziya Hərbi Dairəsinin hərbi əmlakının Ermənistanda bölüşdürülməsi ən sivil qaydada həyata keçirilirdi, lakin bütün Zaqafqaziya dövlətləri arasında hərbi əmlak bölgüsü zamanı Ermənistan özünü ən əlverişsiz vəziyyətdə tapırdı, çünki ən az sayda rayon təşkil edir. qoşunları onun ərazisində yerləşirdi.  1992-ci ildə keçmiş SSRİ-nin 7-ci Qvardiya Ordusunun üç diviziyasından ikisinin (15-ci və 164-cü) silah və hərbi texnikası, eləcə də 500 vaqona yaxın döyüş sursatı ermənilərin nəzarətinə keçmişdi.  Aviasiyadan 1992-ci ilin əvvəlində Azərbaycan Səngəla bazasında yerləşən 14 Mi-24 və 9 Mi-8 aldı.  Ermənistan əvvəllər İrəvan yaxınlığında yerləşən 7-ci helikopter alayına məxsus olan 13 Mi-24-dən ibarət eskadrilya alıb.
Keçmiş Sovet Ordusunun Zaqafqaziyada olan qoşunlarının əksəriyyəti Azərbaycan ərazisində yerləşirdi.  Sovet hərbi əmlakının bölünməsi nəticəsində Azərbaycan 4-cü birləşmiş ordu (dörd motoatıcı diviziya), üç hava hücumundan müdafiə briqadası, bir xüsusi təyinatlı briqadası, dörd hərbi hava qüvvələri bazası və Xəzər hərbi flotiliyasının bir hissəsini aldı.  Azərbaycan da bütün sursat anbarlarına sahib olub.  Bu anbarlardakı sursatların ümumi miqdarı 11 min vaqon olaraq qiymətləndirilir.  4-cü Orduya və 49-cu Arsenala hərbi texnikanın təhvil verilməsi 1992-ci ildə tamamlandı.  Lakin bu, ermənilərin azadlıq müharibəsində qalib gəlməsinə mane olmadı.
Keçmiş Sovet Ordusunun hissələrinin Rusiyaya çıxarılması Azərbaycan tərəfinin bəzi silah-sursatını ələ keçirməsi ilə müşayiət olundu.  Ən diqqətəlayiq hallar arasında geri çəkilmiş 19-cu Əlahiddə Hava Hücumundan Müdafiə Ordusunun hərbi əmlakının talanmasıdır.