Հայ Գիտության Ռահվիրա, Ով Բացահայտեց Մկանների Գաղտնիքները

1925 թվականի հունիսի 9-ին, Լենինականում (այժմ՝ Գյումրի) ծնվեց Սպարտակ Սարիբեկի Հովհաննիսյանը՝ հայ կենսաֆիզիկոս, Հայաստանում մոլեկուլային կենսաֆիզիկայի հիմնադիրներից մեկը:

Նրա գիտական ժառանգությունը հեղափոխություն մտցրեց մկանային սպիտակուցների և սրտի աշխատանքի մոլեկուլային մեխանիզմների ուսումնասիրության մեջ՝ դառնալով ոգեշնչման աղբյուր հայ և միջազգային գիտական համայնքի համար: 
Սպարտակ Հովհաննիսյանը 1948 թվականին ավարտեց Երևանի անասնաբուծական-անասնաբուժական ինստիտուտը: Նրա գիտական կարիերան ծաղկում ապրեց 1962 թվականից, երբ նա սկսեց աշխատել ՀՀ ԳԱԱ Լևոն Օրբելու անվան ֆիզիոլոգիայի ինստիտուտում: 1973-1996 թվականներին նա ղեկավարեց սրտաբանության ինստիտուտի մոլեկուլային սրտաբանության լաբորատորիան: Նրա ջանքերով Երևանի պետական համալսարանում 1963 թվականին հիմնվեցին մոլեկուլային կենսաբանության և բջջի կենսաֆիզիկայի դասընթացներ, որոնք նա անձամբ էր վարում: 
Հովհաննիսյանի գիտական աշխատանքները կենտրոնացած էին մկանային սպիտակուցների կառուցվածքի և գործունեության, ինչպես նաև մկանային կծկումների մոլեկուլային մեխանիզմների վրա: Նա խորությամբ ուսումնասիրեց սրտամկանի և կմախքային մկանների ժառանգական ու մոլեկուլային մեխանիզմները: Բացի այդ, նա հետազոտեց տիեզերական թռիչքների ազդեցությունը մկանային սպիտակուցների կարգավորման վրա՝ նպաստելով տիեզերական կենսաբանության զարգացմանը: Նրա աշխատանքները ճանաչում գտան միջազգային ասպարեզում, և նա դարձավ Սրտի ուսումնասիրության միջազգային միության, Մկանների ուսումնասիրության եվրոպական ընկերության և Գրավիտացիոն կենսաբանության միջազգային կոմիտեի անդամ (1982, Ստոկհոլմ): 
Հովհաննիսյանի գրքերն ու ձեռնարկները, ինչպիսիք են «Ընդհանուր վիրաբուժություն» (1958), «Ալկոհոլը և սիրտանոթային համակարգը» (1987), «Մարդը և ալկոհոլը» (1987), «Կենսաբանական թաղանթներ» (2001) և «Սիրտ-թոքային վերակենդանացում» (2002), դարձան կարևոր ռեսուրսներ բժշկական և կենսաբանական կրթության համար: Նրա աշխատանքները ոչ միայն խթանեցին գիտական առաջընթացը, այլև նպաստեցին Հայաստանում բժշկական կրթության մակարդակի բարձրացմանը: 
Սպարտակ Հովհաննիսյանի կյանքն ու գործը խորհրդանշում են գիտության նկատմամբ նվիրվածություն և անձնուրաց աշխատանք: Նրա ժառանգությունը շարունակում է ոգեշնչել երիտասարդ գիտնականներին՝ ապացուցելով, որ համառությամբ և տաղանդով հնարավոր է հասնել համաշխարհային ճանաչման՝ անգամ Գյումրու համեստ սկզբից:

Пионер Науки, Раскрывший Тайны Мышц
9 июня 1925 года в Ленинакане (ныне Гюмри) родился Спартак Сарибекович Ованнисян — армянский биофизик, один из основоположников молекулярной биофизики в Армении. Его научное наследие произвело революцию в изучении молекулярных механизмов работы мышц и сердца, став источником вдохновения для армянских и международных ученых. 
Спартак Ованнисян окончил Ереванский зоотехническо-ветеринарный институт в 1948 году. Его научная карьера расцвела с 1962 года, когда он начал работать в Институте физиологии имени Левона Орбели НАН РА. В 1973–1996 годах он возглавлял лабораторию молекулярной кардиологии Института кардиологии. По его инициативе в 1963 году в Ереванском государственном университете были организованы курсы по молекулярной биологии и биофизике клетки, которые он лично вел. 
Научные исследования Ованнисяна сосредоточились на структуре и функциях мышечных белков, а также на молекулярных механизмах мышечного сокращения. Он глубоко изучал наследственные и молекулярные механизмы работы сердечной и скелетной мускулатуры. Кроме того, он исследовал особенности регуляции мышечных белков в условиях космических полетов, внося значительный вклад в развитие космической биологии. Его работы получили международное признание, и он стал членом Международного общества по изучению сердца, Европейского общества по изучению мышц и корреспондентом Международного комитета гравитационной (космической) биологии (1982, Стокгольм). 
Книги и учебные пособия Ованнисяна, такие как «Общая хирургия» (1958), «Алкоголь и сердечно-сосудистая система» (1987), «Человек и алкоголь» (1987), «Биологические мембраны» (2001) и «Сердечно-легочная реанимация» (2002), стали важными ресурсами для медицинского и биологического образования. Его труды не только способствовали научному прогрессу, но и повысили уровень медицинского образования в Армении. 
Жизнь и работа Спартака Ованнисяна символизируют преданность науке и самоотверженный труд. Его наследие продолжает вдохновлять молодых ученых, доказывая, что упорство и талант могут привести к мировому признанию, даже начиная с скромных истоков в Гюмри.

A Pioneer of Science Who Unraveled the Mysteries of Muscles
On June 9, 1925, Spartak Saribekovich Hovhannisyan was born in Leninakan (now Gyumri) — an Armenian biophysicist and one of the founders of molecular biophysics in Armenia. His scientific legacy revolutionized the study of molecular mechanisms of muscle and heart function, becoming an inspiration for Armenian and international scientific communities. 
Spartak Hovhannisyan graduated from the Yerevan Zootechnical-Veterinary Institute in 1948. His scientific career flourished from 1962 when he began working at the Levon Orbeli Institute of Physiology of the National Academy of Sciences of Armenia. From 1973 to 1996, he led the Molecular Cardiology Laboratory at the Institute of Cardiology. At his initiative, courses on molecular biology and cell biophysics were established at Yerevan State University in 1963, which he personally taught. 
Hovhannisyan’s research focused on the structure and function of muscle proteins and the molecular mechanisms of muscle contraction. He conducted in-depth studies on the hereditary and molecular mechanisms of cardiac and skeletal muscles. Additionally, he explored the regulation of muscle proteins during space flights, contributing significantly to the field of space biology. His work gained international recognition, and he became a member of the International Society for Heart Research, the European Society for Muscle Research, and a corresponding member of the International Committee for Gravitational (Space) Biology (1982, Stockholm). 
Hovhannisyan’s books and textbooks, including General Surgery (1958), Alcohol and the Cardiovascular System (1987), Man and Alcohol (1987), Biological Membranes (2001), and Cardiopulmonary Resuscitation (2002), became essential resources for medical and biological education. His works not only advanced scientific progress but also elevated the level of medical education in Armenia. 
Spartak Hovhannisyan’s life and work symbolize dedication to science and tireless effort. His legacy continues to inspire young scientists, proving that perseverance and talent can lead to global recognition, even from the humble beginnings of Gyumri.