Հունիսի 17, 1879, Ստամբուլի Սկյուտար թաղամասում ծնվեց Արշակ Ալպոյաճյան Աստվածատուրը՝ մարդ, ում գրիչը դարձավ հայ ժողովրդի պատմության և մշակույթի անխոնջ ջահակիրը:
Նրա մանկությունն անցավ Օսմանյան կայսրության սրտում, որտեղ նա ստացավ իր նախնական կրթությունը Պերպերյան վարժարանում, իսկ հետագայում՝ Կենտրոնական վարժարանում, որն ավարտեց 1899 թվականին: Երիտասարդ Արշակը շուտով ցույց տվեց իր տաղանդը՝ 1901 թվականին «Բազմավեպ» ամսագրում հրապարակելով վիպասանուհի Սրբուհի Տյուսաբի մասին հետազոտություն, որը հետագայում լույս տեսավ նաև առանձին գրքույկով:Ալպոյաճյանի գրական և գիտական գործունեությունը ծաղկեց օսմանյան սահմանադրության ընձեռած հարաբերական ազատությունների շնորհիվ: Նա աշխատակցում էր «Մասիս», «Ծաղիկ» և «Բյուզանդիոն» պարբերականներին՝ հարստացնելով հայ մտավորականությունը պատմա-բանասիրական հոդվածներով: 1910 թվականին նա հրատարակեց Ազգային սահմանադրության 50-ամյակին նվիրված ընդարձակ ուսումնասիրություն՝ ամրապնդելով իր համբավը որպես խորիմաց պատմաբան: Առաջին համաշխարհային պատերազմի դժվարին տարիներին նա դասավանդում էր Եսայան վարժարանում՝ սերունդներին փոխանցելով հայոց պատմության կարևորությունը:1922 թվականին Արշակը մեկնեց Հունաստան, որտեղ աշխատեց Քորֆուի ամերիկյան որբանոցում և շարունակեց գրել՝ որպես Կ. Պոլսի «Վերջին լուր» թերթի թղթակից: Եգիպտոս տեղափոխվելով 1923 թվականին՝ նա դասավանդեց Կահիրեի Գալուստյան վարժարանում և սկսեց հրատարակել ծավալուն մենագրություններ: Նրա աշխատությունները՝ «Պատմություն հայ գաղթականության», «Պատմություն Եվդոկիո հայոց», «Գրիգոր Կեսարացի պատրիարք» և այլն, դարձան հայագիտության հիմնաքարեր: Կահիրեում նա նաև հիմնեց «Ազատ միտք» շաբաթաթերթը՝ խթանելով հայ մտքի ազատությունը:Իր կյանքի ընթացքում Ալպոյաճյանը գրել է բազմաթիվ ծածկանուններով՝ Անգեղյա, Ֆավստոս Բյուզանդացի, Գրիչ և այլն, 1947 թվական: Նրա ժառանգությունը՝ հայ ժողովրդի պատմության, կրթության և մշակույթի մասին խոր հետազոտությունները, շարունակում է ոգեշնչել մինչ օրս: Արշակ Ալպոյաճյանը վախճանվեց 1962 թվականի հունիսի 24-ին Կահիրեում, թողնելով անջնջելի հետք հայ մտավորականության պատմության մեջ:
17 июня 1879 года в районе Скютар Стамбула родился Аршак Алпояджян, человек, чье перо стало неугасимым факелом армянской истории и культуры. Детство его прошло в сердце Османской империи, где он получил начальное образование в школе Перперия, а затем продолжил учебу в Центральной академии, которую окончил в 1899 году. Юный Аршак быстро проявил свой талант: в 1901 году в журнале «Базмавеп» он опубликовал исследование о писательнице Србуи Тюсаб, которое позже вышло отдельной брошюрой. Литературная и научная деятельность Алпояджяна расцвела благодаря относительным свободам, дарованным османской конституцией. Он сотрудничал с изданиями «Масис», «Цахик» и «Бюзандион», обогащая армянскую интеллигенцию историко-филологическими статьями. В 1910 году он опубликовал обширное исследование, посвященное 50-летию Национальной конституции, укрепив свою репутацию глубокого историка. В тяжелые годы Первой мировой войны он преподавал в школе Есаян, передавая поколениям важность армянской истории.В 1922 году Аршак переехал в Грецию, где работал в американском приюте на Корфу и продолжал писать как корреспондент стамбульской газеты «Последние новости». В 1923 году он отправился в Египет, преподавал в школе Галустян в Каире и начал публиковать объемные монографии. Его труды, такие как «История армянской эмиграции», «История армян Евдокии», «Григор Кесарийский патриарх» и другие, стали краеугольными камнями арменоведения. В Каире он основал еженедельник «Свободная мысль», стимулируя свободу армянской мысли.На протяжении жизни Алпояджян писал под множеством псевдонимов — Ангеха, Фавстос Бузандаджи, Грич и др, 1947 год. Его наследие — глубокие труды об истории, образовании и море знаний о формировании культуры — продолжает вдохновлять. Аршак Алпояджян скончался 24 июня 1962 года в Каире, оставив неизгладимый след в истории армянской интеллигенции.
On June 17, 1879, in the vibrant Scutari district of Constantinople, Arshak Alpoyadjian was born, a man whose pen would become an enduring beacon of Armenian history and culture. His childhood unfolded in the heart of the Ottoman Empire, where he received his early education at Perperian School, later graduating from the Central Faculty in 1899. The young Arshak soon showcased his talent, publishing a study of novelist Srbuhi Tyusab in the journal Bazmavep in 1901, which was later released as a standalone booklet.Alpoyadjian’s literary and scholarly career blossomed amid the relative freedoms ushered in by the Ottoman Constitution. He contributed to prominent periodicals like Masis, Tsaghik, and Byzantium, enriching Armenian intellectual life with historical and philological essays. In 1910, he published an extensive study commemorating the 50th anniversary of the National Constitution, cementing his reputation as a profound historian. During the harrowing years of World War I, he taught history at the Yesayan Institute, instilling in students the significance of Armenian heritage.In 1922, Arshak relocated to Greece, where he worked at an American orphanage in Corfu while serving as a correspondent for Constantinople’s Last News. In 1923, he moved to Egypt, teaching at Cairo’s Galustian School and embarking on a prolific period of publishing. His monographs, including History of Armenian Emigration, History of Armenian Evdokia, and Grigor of Caesarea Patriarch, became foundational works in Armenian studies. In Cairo, he also launched the weekly Free Thought, fostering intellectual freedom.Throughout his life, Alpoyadjian wrote under various pseudonyms—Angeha, Faustos Buzandatsi, Grich, and others, 1947. His legacy—a treasure trove of research on Armenian history, education, and culture—continues to inspire. Arshak Alpoyadjian passed away on June 24, 1962, in Cairo, leaving an indelible mark on the annals of Armenian intellectual history.
You must be logged in to post a comment.