Հայկական Կրկեսի Վարպետ

Սոս Հրաչիկի Պետրոսյանը ծնվել է 1948 թվականի հոկտեմբերի 5-ին Թբիլիսիում, Վրացական ԽՍՀ։ Նա հայ կրկեսային գործիչ է, ռեժիսոր, արվեստագիտության թեկնածու, պրոֆեսոր, Հայաստանի մշակույթի վաստակավոր գործիչ 2017 թվականից։

Սոսը 1955-1966 թվականներին սովորել է Թբիլիսիի թիվ 109 դպրոցում, 1966-1970 թվականներին՝ Մոսկվայի կրկեսային ուսումնարանում, 1974-1978 թվականներին՝ Մոսկվայի Լունաչարսկու անվան թատերական ինստիտուտում, իսկ 1980-1983 թվականներին՝ նույն ինստիտուտի ասպիրանտուրայում։ 1994 թվականին նա պաշտպանել է «Ժամանակակից հայկական կրկես և նրա գեղարվեստական արժանիքները» թեմայով թեզը և ստացել արվեստագիտության թեկնածուի աստիճան։ 1970-1972 թվականներին եղել է Մոսկվայի «Սոյուզգոսցիրկ»-ի հայկական կրկեսային համույթի դերասան-ձեռնածու։ 1972 թվականին նա հիմնել է Լեոնիդ Ենգիբարյանի անվան կրկեսային ստուդիան Հայաստանում։ 1985 թվականից եղել է Երևանի պետական կրկեսի գլխավոր ռեժիսոր և գեղարվեստական ղեկավար, իսկ 2003 թվականից՝ տնօրեն։ 2006 թվականին հիմնել է «Երևանյան կրկես» մշակութային կենտրոնը։ Նա դասավանդել է Երևանի թատերական ինստիտուտում, կատարել է ավելի քան 100 բեմադրություն և հյուրախաղերով հանդես եկել աշխարհի 80 երկրներում։ Սոսը ստացել է բազմաթիվ մրցանակներ, այդ թվում՝ դերասանական մրցանակներ Մոսկվայում (1974) և Պրահայում (1981), ռեժիսորական՝ Փարիզում (1991), ինչպես նաև Հայաստանի մշակույթի նախարարության ոսկե մեդալ և «Գրիգոր Նարեկացի» հուշամեդալ։ Նրա ընտանիքը նույնպես կապված է կրկեսի հետ. որդին՝ Սոս Կրտսերը, կնոջ՝ Վիկտորիայի հետ գրանցվել է Գինեսի ռեկորդների գրքում, դուստրը՝ Նաիրան, աճպարար և կենդանավարժ է, իսկ թոռը՝ Սոս Երրորդը, նվաճել է միջազգային մրցանակներ։ Սոս Պետրոսյանի աշխատանքը մեծ հետք է թողել հայկական կրկեսային արվեստում։

### Русский

Мастер армянского цирка

Сос Рачикович Петросян родился 5 октября 1948 года в Тбилиси, Грузинская ССР. Он армянский цирковой деятель, режиссёр, кандидат искусствоведения, профессор, заслуженный деятель культуры Армении с 2017 года. Сос учился в Тбилисской школе №109 с 1955 по 1966 год, в 1966–1970 годах — в Московском государственном цирковом училище, в 1974–1978 годах — в Государственном институте театрального искусства имени Луначарского в Москве, а в 1980–1983 годах — в аспирантуре этого же института. В 1994 году защитил диссертацию на тему «Современный армянский цирк и его художественные достоинства», получив степень кандидата искусствоведения. В 1970–1972 годах он был актёром-жонглёром армянского циркового коллектива в «Союзгосцирке» в Москве. В 1972 году основал в Армении цирковую студию имени Леонида Енгибарова. С 1985 года Сос — главный режиссёр и художественный руководитель Ереванского государственного цирка, а с 2003 года — его директор. В 2006 году он основал культурный центр «Ереванский цирк». Преподавал в Ереванском театральном институте, поставил более 100 цирковых представлений и выступал с гастролями в 80 странах. Сос получил множество наград, включая актёрские премии в Москве (1974) и Праге (1981), режиссёрскую — в Париже (1991), а также золотую медаль Министерства культуры Армении и медаль «Григор Нарекаци». Его семья также связана с цирком: сын Сос Младший с женой Викторией попали в Книгу рекордов Гиннесса, дочь Наира — иллюзионистка и дрессировщица, а внук Сос Третий завоевал международные награды. Работа Соса Петросяна оставила значительный след в армянском цирковом искусстве.

### English

Master of the Armenian Circus

Sos Hrachiki Petrosyan was born on October 5, 1948, in Tbilisi, Georgian SSR. He is an Armenian circus artist, director, candidate of art history, professor, and Honored Cultural Figure of Armenia since 2017. Sos studied at Tbilisi School No. 109 from 1955 to 1966, at the Moscow State Circus School from 1966 to 1970, at the Lunacharsky State Institute of Theatrical Arts in Moscow from 1974 to 1978, and in its postgraduate program from 1980 to 1983. In 1994, he defended his dissertation on “The Modern Armenian Circus and Its Artistic Merits,” earning a candidate’s degree in art history. From 1970 to 1972, he was a juggler in the Armenian circus troupe under Moscow’s “Soyuzgostsirk.” In 1972, he founded the Leonid Yengibaryan Circus Studio in Armenia. Since 1985, he has been the chief director and artistic leader of the Yerevan State Circus, and since 2003, its director. In 2006, he established the Yerevan Circus Cultural Center. He has taught at the Yerevan Theatrical Institute, staged over 100 performances, and toured in 80 countries. Sos has received numerous awards, including acting prizes in Moscow (1974) and Prague (1981), a directing award in Paris (1991), and Armenia’s Ministry of Culture gold medal and the “Grigor Narekatsi” medal. His family is also involved in circus arts: his son, Sos Jr., and wife Victoria set a Guinness World Record, his daughter Naira is an illusionist and animal trainer, and his grandson, Sos III, has won international awards. Sos Petrosyan’s work has left a lasting impact on Armenian circus art.