Հայ և Ռուս Գրականության Կամուրջ

Ղազար Վարդանի Այվազյանը ծնվել է 1913 թվականի սեպտեմբերի 5-ին Սամարղանդում, Ռուսական կայսրություն։ Նա հայ գրականագետ էր, բանասիրական գիտությունների թեկնածու, ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1965 թվականից։ Ղազարը 1929-1932 թվականներին աշխատել է «Ուզբեկիստանսկայա պրավդա», «Կարականդինսկայա կոմունա» և «Պրիբալխաշսկայա պրավդա» թերթերի խմբագրություններում որպես գրական աշխատող և բաժնի վարիչ։

1937 թվականին ավարտել է Մոսկվայի համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետը։ 1937-1941 թվականներին դասախոսել է Երևանի ռուսական ուսուցչական ինստիտուտում և համալսարանում։ 1941-1943 թվականներին ծառայել է խորհրդային բանակում և մասնակցել Հայրենական մեծ պատերազմին։ 1943-1947 թվականներին եղել է Երևանի ռուսական մանկավարժական ինստիտուտի տնօրենի տեղակալ, 1947-1950 թվականներին՝ Հայկական ԽՍՀ Գիտությունների ակադեմիայի Մանուկ Աբեղյանի անվան գրականության ինստիտուտի գիտական քարտուղար։ 1950-1971 թվականներին եղել է Երևանի համալսարանի ռուս գրականության ամբիոնի դոցենտ, իսկ 1971-1978 թվականներին՝ նույն ամբիոնի վարիչ։ 1978 թվականից աշխատել է Երևանի համալսարանի հայագիտական կենտրոնում՝ ղեկավարելով ԽՍՀՄ ժողովուրդների գրական կապերի ուսումնասիրության բաժինը։ 1940 թվականին նա պաշտպանել է «Պոեզիայի ծագումը» թեմայով դիսերտացիա և ստացել բանասիրական գիտությունների թեկնածուի աստիճան։ Նրա գրքերը, ինչպիսիք են «Ռուսիայում հայերի բնակության տարեթվի մասին» (1973), «Տարոնի պատմությունը և 4-7-րդ դարերի հայ գրականությունը» (1976), լույս են տեսել ռուսերեն։ Նա կազմել է դասագրքեր, «Բրյուսովյան ընթերցումներ» ժողովածուները և «Հովհաննես Թումանյանը և ԽՍՀՄ ժողովուրդների գրականությունը» (1968)։ Ղազարը պարգևատրվել է Խաչատուր Աբովյանի անվան մեդալով 1973 թվականին և Հայրենական պատերազմի II աստիճանի շքանշանով 1985 թվականին։ Նրա աշխատանքները մեծ ներդրում են ունեցել հայ և ռուս գրականության կապերի ուսումնասիրության մեջ։

### Русский

Мост между армянской и русской литературой

Газар Варданович Айвазян родился 5 сентября 1913 года в Самарканде, Российская империя. Он был армянским литературоведом, кандидатом филологических наук, членом Союза писателей СССР с 1965 года. Газар в 1929–1932 годах работал в редакциях газет «Узбекистанская правда», «Каракандинская коммуна» и «Прибалхашская правда» в качестве литературного сотрудника и заведующего отделом. В 1937 году окончил филологический факультет Московского университета. В 1937–1941 годах преподавал в Ереванском русском учительском институте и университете. В 1941–1943 годах служил в советской армии и участвовал в Великой Отечественной войне. В 1943–1947 годах был заместителем директора Ереванского русского педагогического института, в 1947–1950 годах — научным секретарём Института литературы имени Манука Абегяна Академии наук Армянской ССР. С 1950 по 1971 год работал доцентом кафедры русской литературы Ереванского университета, а с 1971 по 1978 год был заведующим этой кафедрой. С 1978 года трудился в Центре арменоведения Ереванского университета, возглавляя отдел изучения литературных связей народов СССР. В 1940 году защитил диссертацию на тему «Происхождение поэзии» и получил степень кандидата филологических наук. Его книги, такие как «О датировке пребывания армян в России по армянским и русским источникам» (1973) и «История Тарона и армянская литература IV–VII веков» (1976), были опубликованы на русском языке. Он составил учебники, сборники «Брюсовские чтения» и «Ованес Туманян и литература народов СССР» (1968). Газар был награждён медалью имени Хачатура Абовяна в 1973 году и орденом Отечественной войны II степени в 1985 году. Его работы внесли значительный вклад в изучение связей армянской и русской литературы.

### English

A Bridge Between Armenian and Russian Literature

Ghazar Vardanovich Ayvazyan was born on September 5, 1913, in Samarkand, Russian Empire. He was an Armenian literary scholar, candidate of philological sciences, and a member of the USSR Writers’ Union from 1965. From 1929 to 1932, Ghazar worked in the editorial offices of the newspapers “Uzbekistanskaya Pravda,” “Karakandinskaya Kommuna,” and “Pribalhashskaya Pravda” as a literary employee and department head. In 1937, he graduated from the philological faculty of Moscow University. From 1937 to 1941, he taught at the Yerevan Russian Teachers’ Institute and University. During 1941–1943, he served in the Soviet army and participated in the Great Patriotic War. From 1943 to 1947, he was deputy director of the Yerevan Russian Pedagogical Institute, and from 1947 to 1950, he served as the scientific secretary of the Manuk Abeghyan Institute of Literature at the Armenian SSR Academy of Sciences. From 1950 to 1971, he was an associate professor at the Russian Literature Department of Yerevan University, and from 1971 to 1978, he headed the same department. From 1978, he worked at the Yerevan University Center for Armenian Studies, leading the department for studying literary connections among USSR peoples. In 1940, he defended his dissertation on “The Origin of Poetry,” earning a candidate’s degree in philological sciences. His books, such as “On the Dating of Armenians’ Presence in Russia According to Armenian and Russian Sources” (1973) and “The History of Taron and Armenian Literature of the 4th–7th Centuries” (1976), were published in Russian. He compiled textbooks, the “Bryusov Readings” collections, and “Hovhannes Tumanyan and the Literature of the Peoples of the USSR” (1968). Ghazar was awarded the Khachatur Abovyan Medal in 1973 and the Order of the Patriotic War, 2nd degree, in 1985. His work made a significant contribution to the study of Armenian and Russian literary connections.