Շառլ Ժերարը (Նուբար Աճեմյան, ֆր.՝ Charles Gérard) մահացել է 2019 թվականի սեպտեմբերի 19-ին Վերսալում, Ֆրանսիա։ Հայկական ծագմամբ ֆրանսիացի դերասան է, ով նկարահանվել է ավելի քան 50 ֆիլմերում 1957 թվականից սկսած։

Հռչակ է ձեռք բերել «Փամփուշտը տակառում» ֆիլմով։ Խաղացել է այնպիսի դերասանների հետ, ինչպիսիք են Ժան Պոլ Բելմոնդոն, Պիեռ Ռիշարը, Լինո Վենտուրան, և աշխատել է հայտնի ֆրանսիացի ռեժիսորների՝ Կլոդ Զադինի, Ֆրանսիս Վեբերի, Կլոդ Լելուշի և Անրի Վեռնոյի հետ։ Կլոդ Լելուշի հետ ընկերությունը հանգեցրել է նրան, որ Ժերարը նկարահանվել է նրա 18 ֆիլմերում, այդ թվում՝ «Անպիտանը» (1970)։

Նրա հայտնի ֆիլմերից են՝ «Շնորհավոր Ամանոր» (1973), «Ամուսնություն» (1974), «Թշնամուս դիակը» (1976), «Խաղալիք» (1976), «Հրեշը» (1977), «Ով ով է, ոստիկան, թե ավազակ» (1979), «Խաղ չորս ձեռքով» (1980), «Հեռանալ, վերադառնալ» (1985), «Զգուշացեք ավազակներից» (1986), «Կինը և տղամարդը 20 տարի անց» (1986), «Լինում են օրեր, լինում են գիշերներ» (1990), «Մարդը և շունը» (2008), «Մարդը և նրա շունը» (2009), «Դավաճանության իրավունք» (2012), «Վերջին դասը» (2015)։ Որպես ռեժիսոր նկարահանել է «Թշնամին խավարում», «Մարդկանց օրենքը» և «Մաֆիային դավաճանած մարդը» ֆիլմերը։ Ժերարի աշխատանքը կարևոր դեր է խաղացել ֆրանսիական կինոյում՝ ընդգծելով նրա բազմակողմանի տաղանդը և հայկական ծագման ազդեցությունը։

### Русский

Многогранный армянский талант французского кино 

Шарль Жерар (Нубар Аджемян, фр. Charles Gérard, Charles Atchémian) умер 19 сентября 2019 года в Версале, Франция. Французский актёр армянского происхождения, снявшийся более чем в 50 фильмах с 1957 года. Славу ему принёс фильм «Пуля в стволе». Снимался с такими актёрами, как Жан-Поль Бельмондо, Пьер Ришар, Лино Вентура, и работал с известными французскими режиссёрами — Клодом Зиди, Франсисом Вебером, Клодом Лелушем и Анри Вернёем. Дружба с Клодом Лелушем привела к участию в 18 его фильмах, включая «Негодяй» (1970).

Среди известных фильмов: «С Новым годом» (1973), «Брак» (1974), «Труп моего врага» (1976), «Игрушка» (1976), «Чудовище» (1977), «Кто есть кто: полицейский или бандит» (1979), «Игра в четыре руки» (1980), «Уйти, чтобы вернуться» (1985), «Берегись бандитов» (1986), «Мужчина и женщина 20 лет спустя» (1986), «Бывают дни, бывают ночи» (1990), «Человек и собака» (2008), «Человек и его собака» (2009), «Право на измену» (2012), «Последний урок» (2015). Как режиссёр снял фильмы «Враг в тени», «Закон людей» и «Человек, предавший мафию». Работа Жерара сыграла важную роль во французском кинематографе, подчёркивая его многогранный талант и армянское происхождение.

### English

Versatile Armenian Talent of French Cinema 

Charles Gérard (Nubar Adjemian, fr. Charles Gérard, Charles Atchémian) died on September 19, 2019, in Versailles, France. A French actor of Armenian descent, he appeared in over 50 films since 1957. He gained fame with the film “Bullet in the Barrel.” He acted alongside stars like Jean-Paul Belmondo, Pierre Richard, and Lino Ventura, collaborating with renowned French directors such as Claude Zidi, Francis Veber, Claude Lelouch, and Henri Verneuil. His friendship with Claude Lelouch led to roles in 18 of Lelouch’s films, including “The Scoundrel” (1970).

His notable films include “Happy New Year” (1973), “Marriage” (1974), “The Corpse of My Enemy” (1976), “The Toy” (1976), “The Beast” (1977), “Cop or Hood” (1979), “The Game of Four Hands” (1980), “Go and Come Back” (1985), “Beware of Bandits” (1986), “Man and Woman 20 Years Later” (1986), “There Are Days and Nights” (1990), “Man and Dog” (2008), “A Man and His Dog” (2009), “The Right to Cheat” (2012), and “The Last Lesson” (2015). As a director, he made “Enemy in the Shadows,” “The Law of Men,” and “The Man Who Betrayed the Mafia.” Gérard’s work played a significant role in French cinema, highlighting his versatile talent and Armenian heritage.

### Français

Arménienne Talent polyvalent du cinéma français

Charles Gérard (Nubar Adjemian, fr. Charles Gérard, Charles Atchémian) est décédé le 19 septembre 2019 à Versailles, France. Acteur français d’origine arménienne, il a joué dans plus de 50 films depuis 1957. Il s’est fait connaître grâce au film « Une balle dans le canon ». Il a partagé l’affiche avec des stars comme Jean-Paul Belmondo, Pierre Richard et Lino Ventura, et a travaillé avec des réalisateurs français renommés tels que Claude Zidi, Francis Veber, Claude Lelouch et Henri Verneuil. Son amitié avec Claude Lelouch l’a conduit à apparaître dans 18 de ses films, dont « Le Voyou » (1970).

Parmi ses films notables : « Bonne Année » (1973), « Le Mariage » (1974), « Le Corps de mon ennemi » (1976), « Le Jouet » (1976), « La Bête » (1977), « Flic ou voyou » (1979), « Le Jeu à quatre mains » (1980), « Partir, revenir » (1985), « Méfiez-vous des bandits » (1986), « L’Homme et la femme 20 ans après » (1986), « Il y a des jours et des nuits » (1990), « L’Homme et le chien » (2008), « Un homme et son chien » (2009), « Le Droit de tromper » (2012) et « La Dernière Leçon » (2015). En tant que réalisateur, il a dirigé « L’Ennemi dans l’ombre », « La Loi des hommes » et « L’Homme qui a trahi la mafia ». Le travail de Gérard a joué un rôle important dans le cinéma français, mettant en lumière son talent polyvalent et son héritage arménien.

Ռիչարդ Կասպար Սարաֆյանը  մահացել է 2013 թվականի սեպտեմբերի 18-ին Սանտա Մոնիկայում, Կալիֆոռնիա, թոքախտից՝ մեջքի կոտրվածքի բուժման ընթացքում, 83 տարեկանում։ Ամերիկահայ կինոռեժիսոր, սցենարիստ, դերասան, պրոդյուսեր և մոնտաժորդ էր, որը կինեմատոգրաֆիայի ասպարեզում ստեղծագործել է ավելի քան հինգ տասնամյակ։

Հանդիսատեսին հայտնի է «Դոն Ժուան դե Մարկո», «Ադամանդե ոստիկանը», «Կապ» և «Բագսի» ֆիլմերից։ Լայն ճանաչման է արժանացել 1971 թվականի «Անհետացող կետ» (Vanishing Point) ֆիլմով, որը դարձել է կուլտային հիթ և ազդել է այնպիսի ռեժիսորների վրա, ինչպիսին է Քվենթին Տարանտինոն («Death Proof»):

Նյու Յորքի համալսարանում սովորել է իրավունք և բժշկագիտություն, ապա անցել կինոյի ուսումնասիրության, որտեղ գերազանց արդյունքներ է ցուցաբերել։ Ծառայել է ԱՄՆ զինված ուժերում՝ որպես լրագրող, որտեղ ծանոթացել է Ռոբերտ Ալտմանի հետ, և միասին նկարահանել են արդյունաբերական ֆիլմեր։ Ամուսնացել է Ալտմանի քրոջ՝ Հելեն Ջոան Ալտմանի հետ, ամուսնալուծվել, ապա կրկին ամուսնացել (Հելենը մահացել է 2011 թվականին)։ Ունեցել է հինգ զավակ՝ դերասան Ռիչարդ Սարաֆյան կրտսեր, ռեժիսոր Դերան Սարաֆյան, հատուկ էֆեկտների փորձագետ Դամոն Բ. Սարաֆյան, սցենարիստ Թեդի Սարաֆյան և Քեթրին Սարաֆյան։

Կարիերան սկսել է 1960-ականներին՝ հեռուստատեսությունում՝ որպես Ալտմանի օգնական, ապա ինքնուրույն ռեժիսոր։ 1963 թվականին նկարահանել է «The Twilight Zone» սերիալի «Living Doll» դրվագը, որը նրա առաջին մեծ հաջողությունն էր։ Աշխատել է Ալտմանի թատերական բեմադրություններում, նկարահանել է «Gunsmoke» և «Batman» սերիալների դրվագներ։ Առաջին գեղարվեստական ֆիլմը՝ «And Now Miguel» (1965), որին հաջորդել են «Run Wild, Run Free» (1969), «Fragment of Fear» (1970), «Man in the Wilderness» (1971), «The Man Who Loved Cat Dancing» (1973)։ Դերասանական աշխատանքներից առանձնանում են «Bugsy» (1991), «Bound» (1996), «Bulworth» (1998), «Dr. Dolittle 2» (հնչյունավորում) և «Foley Square» սիտկոմը (1985–1986)։ Նրա «The Next Man» (1976) ֆիլմը առաջադրվել է Չիկագոյի միջազգային կինոփառատոնի «Ոսկե Հուգո» մրցանակին։ Սարաֆյանի ստեղծագործությունները կարևոր դեր են խաղացել ամերիկյան կինոյում, հատկապես կուլտային ֆիլմերով, որոնք ազդել են հետագա սերունդների վրա։

### Русский

Армянин в Голливуде

Ричард Каспар Сарафян (англ. Richard Caspar Sarafian) умер 18 сентября 2013 года в Санта-Монике, Калифорния, от пневмонии во время лечения перелома позвоночника в возрасте 83 лет. Американский режиссёр армянского происхождения, сценарист, актёр, продюсер и монтажёр, чья карьера в кинематографе длилась более пяти десятилетий. Известен зрителям по фильмам «Дон Жуан де Марко», «Алмазный коп», «Связь» и «Багси». Широкую известность получил благодаря фильму 1971 года «Исчезающая точка» (Vanishing Point), который стал культовым хитом и повлиял на режиссёров, таких как Квентин Тарантино («Доказательство смерти»).

Учился в Нью-Йоркском университете, изначально изучая право и медицину, затем переключился на кино, где показал выдающиеся результаты. Служил в армии США журналистом, где познакомился с Робертом Альтманом, с которым снимал промышленные фильмы. Женился на сестре Альтмана, Хелен Джоан Альтман, развёлся, затем вновь женился (она умерла в 2011 году). У них пятеро детей: актёр Ричард Сарафян-младший, режиссёр Деран Сарафян, специалист по спецэффектам Дэймон Б. Сарафян, сценарист Теди Сарафян и Кэтрин Сарафян.

Карьеру начал в 1960-х на телевидении как ассистент Альтмана, затем как самостоятельный режиссёр. В 1963 году снял эпизод «Кукла» сериала «Сумеречная зона», ставший его первым крупным успехом. Работал в театральных постановках Альтмана, снимал эпизоды сериалов «Gunsmoke» и «Batman». Первый художественный фильм — «И теперь Мигель» (1965), за которым последовали «Run Wild, Run Free» (1969), «Fragment of Fear» (1970), «Man in the Wilderness» (1971), «The Man Who Loved Cat Dancing» (1973). Среди актёрских работ выделяются «Bugsy» (1991), «Bound» (1996), «Bulworth» (1998), озвучка в «Dr. Dolittle 2» и роль в ситкоме «Foley Square» (1985–1986). Его фильм «The Next Man» (1976) был номинирован на премию «Золотой Хьюго» Чикагского международного кинофестиваля. Творчество Сарафяна сыграло важную роль в американском кино, особенно благодаря культовым фильмам, повлиявшим на последующие поколения.

### English

An Armenian in Hollywood

Richard Caspar Sarafian died on September 18, 2013, in Santa Monica, California, from pneumonia during treatment for a spinal fracture, at the age of 83. He was an Armenian-American film director, screenwriter, actor, producer, and editor whose career in cinematography spanned over five decades. Known to audiences for films like “Don Juan DeMarco,” “The Diamond Cop,” “Bound,” and “Bugsy,” he gained widespread recognition for his 1971 film “Vanishing Point,” which became a cult classic and influenced directors like Quentin Tarantino (“Death Proof”).

He studied law and medicine at New York University before switching to film, where he excelled. He served as a journalist in the U.S. Army, where he met Robert Altman, collaborating on industrial films. He married Altman’s sister, Helen Joan Altman, divorced, and later remarried (she died in 2011). They had five children: actor Richard Sarafian Jr., director Deran Sarafian, special effects expert Damon B. Sarafian, screenwriter Tedi Sarafian, and Catherine Sarafian.

His career began in the 1960s on television as Altman’s assistant, then as an independent director. In 1963, he directed the “Living Doll” episode of “The Twilight Zone,” marking his first major success. He acted in Altman’s theater productions and directed episodes of “Gunsmoke” and “Batman.” His first feature film was “And Now Miguel” (1965), followed by “Run Wild, Run Free” (1969), “Fragment of Fear” (1970), “Man in the Wilderness” (1971), and “The Man Who Loved Cat Dancing” (1973). Notable acting roles include “Bugsy” (1991), “Bound” (1996), “Bulworth” (1998), voice work in “Dr. Dolittle 2,” and a role in the sitcom “Foley Square” (1985–1986). His film “The Next Man” (1976) was nominated for the Golden Hugo at the Chicago International Film Festival. Sarafian’s work played a significant role in American cinema, particularly through cult films that influenced later generations.

4 սեպտեմբերի, 1781 թվականին, Կալիֆորնիայի ափին, որտեղ Պորցիունկուլա գետը հոսում է դեպի Խաղաղ օվկիանոս, մի փոքրիկ խումբ բնակիչներ՝ 44 հոգի, հիմնադրեցին մի բնակավայր, որը կդառնար աշխարհի ամենամեծ քաղաքներից մեկը՝ Լոս Անջելեսը:

Այս առաջին բնակիչները, որոնք կոչվում էին «Լոս Պոբլադորես», եկել էին Մեքսիկայից՝ իսպանական կայսրության հրամանով, որպեսզի ամրացնեն իրենց ներկայությունը Ամերիկյան մայրցամաքի արևմտյան ափին: Նրանք կառուցեցին փոքրիկ տներ, եկեղեցի և հրապարակ, որտեղ կյանքը սկսեց հոսել դանդաղ, բայց անկասելիորեն: Այս բնակավայրը, որը սկզբում կոչվում էր «El Pueblo de Nuestra Señora la Reina de los Ángeles», դարձավ հիմքը մի քաղաքի, որը հետագայում կգրավի հազարավոր հայերի սրտերը:

Տարիներ անցան, և Լոս Անջելեսը վերածվեց հրաշալի մետրոպոլիսի՝ հոլիվուդյան աստղերով, անվերջանալի լողափերով և արևոտ երկնքով: Բայց հայերի համար այս քաղաքը դարձավ ավելին, քան պարզապես վայր: Առաջին հայերը եկան 19-րդ դարի վերջին, բայց մեծ հոսքը սկսվեց 20-րդ դարում՝ Օսմանյան կայսրության մեջ տեղի ունեցած հայոց ցեղասպանությունից հետո: Նրանք փախչում էին սարսափից, բայց գտան հույս այստեղ՝ Կալիֆորնիայի տաք արևի տակ, որը հիշեցնում էր իրենց հայրենիքի լեռները և հովիտները: Հայերը բերեցին իրենց ավանդույթները, խոհանոցը և անկոտրում ոգին: Նրանք բացեցին խանութներ, ռեստորաններ և բիզնեսներ, որոնք ծաղկեցին: Փոքրիկ Արմենիան Գոլիվուդում դարձավ հայկական կյանքի կենտրոնը՝ եկեղեցիներով, դպրոցներով և մշակութային կենտրոններով, որտեղ հնչում էին հայկական երգեր և հոտում էր լավաշի բույրը:

Գլենդեյլը, որը հաճախ կոչվում է «Ամերիկյան հայկական մայրաքաղաք», դարձավ հազարավոր հայերի տունը: Այստեղ ամեն օր տոն է՝ ազգային տոներով, պարերով և հիշողություններով: Հայերը ոչ միայն ինտեգրվեցին, այլև ազդեցին քաղաքի վրա՝ քաղաքականությունից մինչև կինոինդուստրիա: Այստեղ ծնվեցին աստղեր, ինչպես Սերժ Թանկյանը, ով իր երաժշտությամբ աշխարհին պատմեց հայերի պատմությունը: Լոս Անջելեսը դարձավ հայերի սիրելի քաղաքը, քանի որ այն առաջարկում էր ազատություն, հնարավորություններ և տուն, որտեղ կարող ես մնալ հայ՝ ապրելով ամերիկյան երազանքով:

Лос-Анджелес: Любимый Город Армян. От Основания к Армянской Мечте

4 сентября 1781 года, на побережье Калифорнии, где река Порсьюнкула впадает в Тихий океан, группа из 44 поселенцев основала небольшое поселение, которое со временем превратилось в один из величайших городов мира — Лос-Анджелес. Эти первые жители, известные как «Лос Побладорес», прибыли из Мексики по приказу испанской короны, чтобы укрепить влияние на западном побережье Америки. Они построили скромные дома, церковь и площадь, где жизнь потекла медленно, но неуклонно. Это поселение, изначально названное «El Pueblo de Nuestra Señora la Reina de los Ángeles», стало фундаментом города, который позже завоюет сердца тысяч армян.

Прошли годы, и Лос-Анджелес расцвел в ослепительный мегаполис с голливудскими звездами, бесконечными пляжами и вечным солнцем. Но для армян этот город стал чем-то большим, чем просто местом. Первые армяне прибыли в конце XIX века, но настоящий приток начался в XX веке, после геноцида армян в Османской империи. Они бежали от ужаса, но нашли надежду под теплым калифорнийским солнцем, напоминающим горы и долины их родины. Армяне принесли с собой традиции, кухню и несломленный дух. Они открывали магазины, рестораны и бизнесы, которые расцветали. Маленькая Армения в Голливуде стала центром армянской жизни — с церквями, школами и культурными центрами, где звучали армянские песни и витал аромат лаваша.

Глендейл, часто называемый «армянской столицей Америки», стал домом для тысяч армян. Здесь каждый день — как праздник, с национальными фестивалями, танцами и воспоминаниями. Армяне не просто интегрировались, но и повлияли на город — от политики до киноиндустрии. Здесь родились звезды, как Серж Танкян, который своей музыкой рассказал миру об армянской истории. Лос-Анджелес стал любимым городом армян, потому что предлагал свободу, возможности и дом, где можно оставаться армянином, живя американской мечтой.

Los Angeles: The Beloved City of Armenians. From Founding to Armenian Dream

On September 4, 1781, along the coast of California, where the Porciúncula River flows into the Pacific Ocean, a group of 44 settlers established a small village that would grow into one of the world’s greatest cities—Los Angeles. These first inhabitants, known as “Los Pobladores,” arrived from Mexico under the orders of the Spanish crown to solidify their presence on America’s western shore. They built humble homes, a church, and a plaza, where life began to flow slowly but steadily. This settlement, originally named “El Pueblo de Nuestra Señora la Reina de los Ángeles,” became the foundation of a city that would later capture the hearts of thousands of Armenians.

Years passed, and Los Angeles blossomed into a dazzling metropolis with Hollywood stars, endless beaches, and perpetual sunshine. But for Armenians, this city became more than just a place. The first Armenians arrived in the late 19th century, but the major influx began in the 20th century, following the Armenian Genocide in the Ottoman Empire. They fled from horror but found hope under the warm California sun, reminiscent of the mountains and valleys of their homeland. Armenians brought their traditions, cuisine, and unbreakable spirit. They opened shops, restaurants, and businesses that flourished. Little Armenia in Hollywood became the hub of Armenian life—with churches, schools, and cultural centers where Armenian songs echoed and the scent of lavash filled the air.

Glendale, often called the “Armenian capital of America,” became home to thousands of Armenians. Here, every day feels like a celebration, with national festivals, dances, and memories. Armenians didn’t just integrate; they shaped the city—from politics to the film industry. Stars like Serj Tankian were born here, using his music to tell the world about Armenian history. Los Angeles became the beloved city of Armenians because it offered freedom, opportunities, and a home where one could remain Armenian while living the American dream.

Տարոն Աճեմօղլուն ծնվել է 1967 թվականի սեպտեմբերի 3-ին Ստամբուլում, Թուրքիա: Նա հայկական արմատներով ամերիկացի տնտեսագետ է, ով 2024 թվականին Սայմոն Ջոնսոնի և Ջեյմս Ռոբինսոնի հետ ստացել է Տնտեսագիտության Նոբելյան մրցանակ՝ պետական և տնտեսական կառույցների ձևավորման և դրանց ազդեցության մասին հետազոտությունների համար:

Նա ավարտել է Գալաթասարայի դպրոցը 1986 թվականին և բակալավրի աստիճան ստացել Մեծ Բրիտանիայի Յորքի համալսարանում: 1992 թվականին Լոնդոնի տնտեսագիտական դպրոցում ստացել է մագիստրոսի և դոկտորի աստիճաններ՝ տնտեսագիտության մաթեմատիկական ուղղություններով: Նույն դպրոցում դասավանդել է 1992-1993 թվականներին, իսկ 2004 թվականից պրոֆեսոր է Մասաչուսեթսի տեխնոլոգիական ինստիտուտում: Նա կապված է մի շարք կազմակերպությունների հետ, օրինակ՝ Տնտեսական հետազոտությունների ազգային կենտրոնը: Նրա աշխատանքները, ինչպես օրինակ «Դիկտատուրայի և ժողովրդավարության տնտեսական ծագումը» և «Ժամանակակից տնտեսական աճի ներածություն», կենտրոնանում են կառույցների, տնտեսական զարգացման և անհավասարության վրա: Նա ստացել է բազմաթիվ մրցանակներ, այդ թվում՝ 2005 թվականի Ջոն Բեյթս Կլարկի մեդալը և 2007 թվականի Ջոն ֆոն Նոյմանի մրցանակը: Տարոն Աճեմօղլուն աշխարհի ամենաշատ մեջբերվող տնտեսագետներից է՝ զբաղեցնելով 8-րդ տեղը IDEAS/RePEc վարկանիշում և ընդգրկվել է Foreign Policy-ի 100 համաշխարհային մտավորականների ցուցակում:

Нобелевский лауреат армянского происхождения

Дарон Аджемоглу родился 3 сентября 1967 года в Стамбуле, Турция. Он экономист армянского происхождения, ставший гражданином США, и в 2024 году получил Нобелевскую премию по экономике вместе с Саймоном Джонсоном и Джеймсом Робинсоном за исследования формирования государственных и экономических структур и их влияния на процветание. Он окончил лицей Галатасарай в 1986 году и получил степень бакалавра в Йоркском университете в Великобритании. В 1992 году в Лондонской школе экономики он получил степени магистра и доктора по математическим направлениям экономики. Преподавал там же в 1992-1993 годах, а с 2004 года работает профессором в Массачусетском технологическом институте. Он связан с несколькими организациями, например, с Национальным бюро экономических исследований. Его работы, такие как «Экономические истоки диктатуры и демократии» и «Введение в современный экономический рост», посвящены государственным структурам, экономическому развитию и неравенству. Он получил множество наград, включая медаль Джона Бейтса Кларка в 2005 году и премию Джона фон Неймана в 2007 году. Дарон Аджемоглу — один из самых цитируемых экономистов в мире, занимает 8-е место в рейтинге IDEAS/RePEc и включен в список 100 глобальных мыслителей Foreign Policy.
Nobel Laureate of Armenian Descent

Nobel Laureate of Armenian Descent

Daron Acemoglu was born on September 3, 1967, in Istanbul, Turkey. An economist of Armenian descent who became an American, he won the 2024 Nobel Prize in Economics with Simon Johnson and James Robinson for their studies on the formation of institutions and their impact on economic prosperity. He graduated from Galatasaray High School in 1986 and earned a bachelor’s degree from the University of York in the UK. In 1992, he obtained master’s and doctoral degrees in mathematical economics from the London School of Economics. He taught there from 1992 to 1993 and has been a professor at the Massachusetts Institute of Technology since 2004. He is affiliated with various organizations, such as the National Bureau of Economic Research. His works, like “Economic Origins of Dictatorship and Democracy” and “Introduction to Modern Economic Growth,” focus on institutions, economic development, and inequality. Acemoglu has received numerous awards, including the John Bates Clark Medal in 2005 and the John von Neumann Award in 2007. He is one of the most cited economists globally, ranking 8th on IDEAS/RePEc and included in Foreign Policy’s list of 100 global thinkers.

Ermeni Kökenli Nobel Ödüllü Ekonomist

Daron Acemoğlu, 3 Eylül 1967’de İstanbul, Türkiye’de doğdu. Ermeni kökenli bir ekonomist olarak Amerikalı olan Acemoğlu, 2024 yılında Simon Johnson ve James Robinson ile birlikte devlet ve ekonomi yapılarının oluşumu ve refah üzerindeki etkileri üzerine çalışmalarıyla Ekonomi Nobel Ödülü’nü kazandı. 1986’da Galatasaray Lisesi’ni bitirdi ve İngiltere’deki York Üniversitesi’nde lisans derecesi aldı. 1992’de Londra Ekonomi Okulu’nda matematiksel ekonomi alanında yüksek lisans ve doktora dereceleri aldı. 1992-1993 yıllarında aynı okulda ders verdi ve 2004’ten beri Massachusetts Teknoloji Enstitüsü’nde profesör. Ulusal Ekonomik Araştırmalar Bürosu gibi çeşitli kuruluşlarla bağlantılı. “Diktatörlük ve Demokrasinin Ekonomik Kökenleri” ve “Modern Ekonomik Büyümeye Giriş” gibi eserleri, yapılar, ekonomik kalkınma ve eşitsizlik üzerine odaklanıyor. Acemoğlu çok sayıda ödül aldı, bunlar arasında 2005’te John Bates Clark Madalyası ve 2007’de John von Neumann Ödülü var. Dünyanın en çok atıf yapılan ekonomistlerinden biri, IDEAS/RePEc listesinde 8. sırada ve Foreign Policy’nin 100 küresel düşünür listesinde yer alıyor.

Սերգեյ Դոնատովիչ Դովլաթովը (Դովլաթյան) ծնվել է 1941 թվականի սեպտեմբերի 3-ին Ուֆայում, Բաշկիրիայի ԽՍՀ։ Հայ-հրեական ծագումով ռուս գրող, 20-րդ դարի վերջի ռուսալեզու գրականության ամենաճանաչված և ընթերցվող հեղինակներից մեկը։

Նրա ստեղծագործությունները թարգմանվել են աշխարհի ավելի քան 30 լեզուներով։ Հայրը՝ Դոնատ Մեչիկը, հրեա թատերական ռեժիսոր էր, մայրը՝ Նորա Դովլաթյանը, հայ գրականության սրբագրիչ։ Ընտանիքը Ուֆա էր տարհանվել Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի սկզբին։ 1944 թվականից Դովլաթովն ապրել է Լենինգրադում։ 1959 թվականին ընդունվել է Լենինգրադի Ժդանովի անվան համալսարանի լեզվաբանական ֆակուլտետ, սակայն 2,5 տարի անց հեռացվել է վատ առաջադիմության պատճառով։ Ծառայել է բանակում՝ Կոմիի Հանրապետությունում գտնվող ուղղիչ գաղութի պահակազորում։ Իոսիֆ Բրոդսկին նշել է, որ Դովլաթովը բանակից վերադարձել է պատմությունների փաթեթով։ Հետագայում ընդունվել է Լենինգրադի համալսարանի ժուռնալիստիկայի ֆակուլտետ, աշխատել «За кадры верфям» պարբերականում և միացել «Горожане» գրական խմբին։ Եղել է գրող Վերա Պանովայի գրական քարտուղար։ 1972–1975 թվականներին ապրել է Էստոնիայում, աշխատել «Советская Эстония» և «Моряк Эстонии» թերթերում։ Նրա «Փոխզիջում» գիրքը պատմում է Էստոնիայում լրագրողական աշխատանքի մասին։ 1978 թվականին ԽՍՀՄ իշխանությունների հետապնդումների պատճառով արտագաղթել է ԱՄՆ, բնակվել Նյու Յորքում և դարձել «Новый американец» թերթի գլխավոր խմբագիր։ Նրա արձակը մեծ ճանաչում է գտել, հրատարակվել է «The New Yorker» և «Партизан Ревью» պարբերականներում։ Տարագրության 12 տարիներին ԱՄՆ-ում և Եվրոպայում հրատարակել է մեկ գիրք։ ԽՍՀՄ-ում հայտնի էր ոչ օրինական հրատարակությունների և «Ազատություն» ռադիոկայանի միջոցով։ Մահացել է 1990 թվականի օգոստոսի 24-ին սրտի նոպայից, Նյու Յորքում։ Թաղված է Քվինսի Մաունթ Հեբրոն գերեզմանատան հայկական հատվածում։ 2014 թվականին Նյու Յորքում նրա պատվին անվանակոչվել է փողոց։ Դովլաթովի ստեղծագործությունները, որոնք առանձնանում են հումորով, խորաթափանցությամբ և կենցաղային իրականության նուրբ պատկերմամբ, մնում են ռուս գրականության կարևոր մաս։

Русский

Армяно-еврейский голос русской литературы Литературный герой эмиграции и самиздата

Сергей Донатович Довлатов (Довлатян)  родился 3 сентября 1941 года в Уфе, Башкирская ССР. Русский писатель армянско-еврейского происхождения, один из самых читаемых и публикуемых русскоязычных авторов конца XX века. Его произведения переведены более чем на 30 языков. Отец, Донат Мечик, был еврейским театральным режиссёром, мать, Нора Довлатян, армянкой, работала корректором. Семья была эвакуирована в Уфу в начале Великой Отечественной войны. С 1944 года Довлатов жил в Ленинграде. В 1959 году поступил на филологический факультет Ленинградского университета им. Жданова, но через 2,5 года был отчислен за неуспеваемость. Служил в армии в исправительной колонии в Коми. Иосиф Бродский отмечал, что Довлатов вернулся из армии с пачкой рассказов. Позже поступил на факультет журналистики ЛГУ, работал в газете «За кадры верфям» и присоединился к литературной группе «Горожане». Был литературным секретарём писательницы Веры Пановой. В 1972–1975 годах жил в Эстонии, работал в газетах «Советская Эстония» и «Моряк Эстонии». В книге «Компромисс» описал свою журналистскую работу в Эстонии. В 1978 году из-за преследований властей эмигрировал в США, поселился в Нью-Йорке и стал главным редактором газеты «Новый американец». Его проза получила широкое признание, публиковалась в журналах «The New Yorker» и «Партизан Ревью». За 12 лет эмиграции издал одну книгу в США и Европе. В СССР был известен благодаря самиздату и передачам радио «Свобода». Умер 24 августа 1990 года от сердечного приступа в Нью-Йорке. Похоронен в армянской части кладбища Маунт-Хеброн в Квинсе. В 2014 году в Нью-Йорке в его честь названа улица. Произведения Довлатова, отличающиеся юмором, проницательностью и тонким изображением бытовой реальности, остаются важной частью русской литературы.

English

Armenian-Jewish Voice of  Literature, Master of Humor and Everyday Life

Sergey Donatovich Dovlatov (Dovlatyan) was born on September 3, 1941, in Ufa, Bashkir ASSR. A Russian writer of Armenian-Jewish descent, he is one of the most widely read and published Russian-language authors of the late 20th century. His works have been translated into over 30 languages. His father, Donat Mechik, was a Jewish theater director, and his mother, Nora Dovlatyan, an Armenian literary proofreader. The family was evacuated to Ufa during the early years of World War II. From 1944, Dovlatov lived in Leningrad. In 1959, he enrolled in the philology faculty of Leningrad’s Zhdanov University but was expelled after 2.5 years for poor academic performance. He served in the army as a guard in a correctional colony in the Komi Republic. Joseph Brodsky noted that Dovlatov returned from the army with a collection of stories. He later studied journalism at Leningrad University, worked for the newspaper Za Kadry Verfyam, and joined the literary group Grazhdane (Citizens). He served as literary secretary to writer Vera Panova. From 1972 to 1975, he lived in Estonia, working for the newspapers Sovetskaya Estoniya and Moryak Estonii. His book Compromise describes his journalistic work in Estonia. In 1978, due to persecution by Soviet authorities, he emigrated to the USA, settling in New York and becoming editor-in-chief of the émigré newspaper Novy Amerikanets. His prose gained widespread acclaim, appearing in The New Yorker and Partisan Review. Over 12 years in exile, he published one book in the USA and Europe. In the USSR, he was known through samizdat and Radio Liberty broadcasts. Dovlatov died of a heart attack on August 24, 1990, in New York and was buried in the Armenian section of Mount Hebron Cemetery in Queens. In 2014, a street in New York was named Sergei Dovlatov Way in his honor. His works, marked by humor, insight, and a keen depiction of everyday life, remain a significant part of Russian literature.

Վահան Պողոսի Հովհաննիսյանը ծնվել է 1894 թվականի սեպտեմբերի 1-ին Նորշենում, Ախալքալաքի գավառ, Ռուսական կայսրություն։ Հայ գրող, մանկավարժ, հոգևոր գործիչ։

Նախնական կրթությունն ստացել է ծննդավայրում։ 1908-1913 թվականներին սովորել է Վենետիկի Մխիթարյան միաբանությունում, 1913 թվականին դարձել է միաբանության անդամ։ 1922 թվականին ավարտել է Հռոմի համալսարանի փիլիսոփայության ֆակուլտետը։ 1924-1926 թվականներին դասավանդել է Մուրատ-Ռափայելյան վարժարանում, հետագայում եղել է վարժարանի տնօրեն և տեսուչ։ 1929-1930 թվականներին խմբագրել է «Բազմավեպ» ամսագիրը։ 1931-1937 թվականներին դասավանդել է Փարիզի Սամուել-Մուրադյան վարժարանում, իսկ 1937-1941 թվականներին ղեկավարել է Ադիս Աբեբայի Գևորգյան հայկական վարժարանը։ Իտալիա-եթովպական պատերազմի ժամանակ գերվել է անգլիացիների կողմից և պահվել Քենիայում։ 1947 թվականին Վենետիկում հիմնադրել է «Մխիթարյան ընտանիք» ամսագիրը և խմբագրել այն։ 1948-1956 թվականներին եղել է Հալեպի Մխիթարյան վարժարանի տնօրեն։ Բազմիցս այցելել է Խորհրդային Հայաստան։ Հրատարակել է բանաստեղծական ժողովածուներ՝ «Հայրենի կրակարան», «Սրտերու երգը. Վանքի ծաղիկներ», «Մարեմական», «Հայրենի հող», «Մաշտոցական», «Հոգիներու հանգրվան», ինչպես նաև վեպեր՝ «Անիեն քար մը բեր», «Արգինայի զանգակները», «Լեռներու երգը»։ Կազմել է «Պատմություն հայոց» բազմահատոր դասագիրքը սփյուռքահայ դպրոցների համար։ Հեղինակել է «Տավրոսի առյուծը», «Դեպի Ավարայր», «Շուշան Վարդենի» դրամատիկական գործերը։ Նրա բանաստեղծությունները տպագրվել են նաև իտալերեն։ 1965 թվականին ընտրվել է Վենետիկի ակադեմիայի անդամ։ Վահան Հովհաննիսյանի ստեղծագործությունները, որոնք արծարծում են հայրենասիրության, հոգևոր արժեքների և պատմության թեմաներ, կարևոր ներդրում են հայ սփյուռքի գրականության և կրթության մեջ։ 

—

**Русский** 

Объединение мхитаристского наследия и литературного творчества

Ваан Погосович Ованнисян родился 1 сентября 1894 года в селе Норшен, Ахалкалакский уезд, Российская империя. Армянский писатель, педагог, духовный деятель. Начальное образование получил на родине. В 1908–1913 годах учился в Мхитаристском монастыре в Венеции, в 1913 году стал членом конгрегации. В 1922 году окончил философский факультет Римского университета. В 1924–1926 годах преподавал в школе Мурата-Рафаэляна, позже был её директором и инспектором. В 1929–1930 годах редактировал журнал «Базмавеп». В 1931–1937 годах преподавал в школе Самуэля-Мурадяна в Париже, а в 1937–1941 годах руководил армянской школой Геворгяна в Аддис-Абебе. Во время итало-эфиопской войны был пленён англичанами и содержался в Кении. В 1947 году основал в Венеции журнал «Мхитаристская семья» и редактировал его с перерывами. В 1948–1956 годах был директором Мхитаристской школы в Алеппо. Неоднократно посещал Советскую Армению. Издал поэтические сборники: «Родной очаг», «Песнь сердец: Цветы монастыря», «Маремакан», «Родная земля», «Маштоцакан», «Приют душ», а также романы: «Анийский камень», «Колокола Аргин», «Песнь гор». Составил многотомный учебник «История армян» для школ диаспоры. Автор драматических произведений «Лев Тавроса», «К Аварайру», «Шушан Варден». Его стихи публиковались на итальянском языке. В 1965 году избран членом Венецианской академии. Творчество Ваана Ованнисяна, затрагивающее темы патриотизма, духовных ценностей и истории, внесло значительный вклад в литературу и образование армянской диаспоры. 

—

**English** 

Uniting Mkhitarist Heritage and Literary Creation

Vahan Poghosovich Hovhannisyan was born on September 1, 1894, in Norshen, Akhalkalaki District, Russian Empire. An Armenian writer, educator, and spiritual figure. He received his primary education in his hometown. From 1908 to 1913, he studied at the Mkhitarist Congregation in Venice, becoming a member in 1913. In 1922, he graduated from the philosophy faculty of the University of Rome. From 1924 to 1926, he taught at the Murat-Raphaelian School, later serving as its director and inspector. In 1929–1930, he edited the *Bazmavep* journal. From 1931 to 1937, he taught at the Samuel-Muradian School in Paris, and from 1937 to 1941, he led the Gevorgyan Armenian School in Addis Ababa. During the Italo-Ethiopian War, he was captured by the British and held in Kenya. In 1947, he founded the *Mkhitarist Family* journal in Venice and edited it intermittently. From 1948 to 1956, he was the director of the Mkhitarist School in Aleppo. He visited Soviet Armenia multiple times. He published poetry collections including *Native Hearth*, *Song of Hearts: Monastery Flowers*, *Maremakan*, *Native Land*, *Mashtotsakan*, and *Haven of Souls*, as well as novels such as *An Ani Stone*, *Bells of Argina*, and *Song of the Mountains*. He compiled a multi-volume *History of Armenians* textbook for diaspora schools. He authored dramatic works like *The Lion of Tavros*, *To Avarayr*, and *Shushan Varden*. His poetry was also published in Italian. In 1965, he was elected a member of the Venetian Academy. Vahan Hovhannisyan’s works, exploring themes of patriotism, spiritual values, and history, made a significant contribution to Armenian diaspora literature and education. 

—

1879 թվականի օգոստոսի 31 -ին Վիենում ծնվել է Ալմա Մարիա Մալեր-Վերֆելը -20-րդ դարի առաջին կեսի մշակութային ասպարեզում հայտնի անձնավորություն էր

Ֆրանց Վերֆելըի  1929 թվականին հանդիպումը Հայոց ցեղասպանությունից  փրկված երեխաներին` Նրանց դժբախտությունը-  պատճառ դարձավ նրա հսկայական աշխատանքի։  Վերֆելի և նրա բազմաթիվ ընթերցողների համար «Մուսա լեռան քառասուն օրը» ոչ միայն էպիկական տուրք էր հայկական դիմադրությանն ու գոյատևմանը, այլ նախազգուշացում:  Վերֆելի գործերը այրվել և արգելվել են Անշլուսից հետո, իսկ 1938 թվականին նա Ալմա Մալերի հետ փախել է Ամերիկա։
Ալման՝ արվեստի և գրականության ավստրիացի գործիչ, 20-րդ դարի առաջին կեսի մշակութային ասպարեզում հայտնի անձնավորություն էր, բազմաթիվ ստեղծագործ մարդկանց՝ կոմպոզիտոր Գուստավ Մալերի, նկարիչ Օսկար Կոկոշկայի, ճարտարապետ Վալտեր Գրոպիուսի կինը և կյանքի ընկերը։ և գրող Ֆրանց Վերֆելը։

31 августа 1879 года в Вене – родилась  Альма Мария Малер-Верфель-  Франц Верфель, уже известный писатель, путешествовал по Ближнему Востоку в 1929 году со своей новой женой Алмой Малер и встретил детей-беженцев из Армении. Их тяжелое положение стало причиной его огромной работы. Для Верфеля и его многочисленных читателей «Сорок дней Муса-Дага» был не просто эпической данью армянскому сопротивлению и выживанию, а предупреждением. Работы Верфеля были сожжены и запрещены после «Аншлюса», а в 1938 году он и Алма Малер сбежали в Америку.
Альма австрийская деятельница искусства и литературы была известная личность на культурной сцене первой половины XX века, супруга и спутница жизни многих творческих людей: композитора Густава Малера, художника Оскара Кокошки, архитектора Вальтера Гропиуса и писателя Франца Верфеля.