Կովկասում ռազմական գործողությունները սկսվեցին հակառակորդի ուժերը Եվրոպական ճակատից  շեղելու համար

1877 թվականի ապրիլի 18 -գեներալ Արշակ  Տեր-Ղուկասովի հրամանատարությամբ, ազատագրեց Բայազետը– Վերջին ռուս-թուրքական պատերազմի ընթացքում Ռուսական բանակի Երևանի խմբավորումը՝ ։

Պատերազմին նախորդել էր Բալկաններում ազգային ինքնագիտակցության վերելքը: Բուլղարիայում ապրիլյան ապստամբությունները Եվրոպայում, և հատկապես Ռուսաստանում, համակրանք առաջացրին Օսմանյան կայսրության քրիստոնյա բնակչության ծանր վիճակի նկատմամբ: Ռուսաստանի պատերազմի նպատակն էր հայտարարվել ուղղափառ սլավոնների ազատագրումը թուրքական լծից (անկախ Սերբիայի տարածքի ընդլայնում, անկախ Բուլղարիայի ստեղծում):
Կովկասում ռազմական գործողությունները, Օբրուչևի պլանի համաձայն, իրականացվում էին «մեր սեփական անվտանգությունն ապահովելու և հակառակորդի ուժերը շեղելու համար»: Դրա համար անհրաժեշտ էր 1) գրավել Բաթումը և Կարսը (կամ Էրզրումը) և 2) հնարավորության դեպքում շեղել թուրքական ուժերը եվրոպական ռազմաճակատից՝ խոչընդոտելով նրանց կազմակերպմանը:
Կովկասյան գործող կորպուսի հրամանատարությունը վստահվեց հեծելազորի գեներալ Մ. Տ. Լորիս-Մելիքովին: Ապրիլի 17-ին Տեր-Ղուկասովի ջոկատի կազակները առանց մարտի գրավեցին Բայազետը: Մայիսի 5-ին ռուսական զորքերը գրավեցին Արդահանը:
Հունիսի 6-ին Բայազետի միջնաբերդը, որտեղ տեղակայված էր 1600 հոգանոց ռուսական կայազորը, պաշարվեց Ֆայիք-փաշայի 25 հազարանոց զորքերի կողմից: Պաշարումը (հայտնի որպես Բայազետի նստաշրջան) տևեց մինչև հունիսի 28-ը, երբ այն վերացվեց Տեր-Ղուկասովի վերադարձած ջոկատի կողմից: Պաշարման ընթացքում կայազորը կորցրեց 10 սպա և 276 զինվոր՝ սպանված և վիրավոր: Դրանից հետո Բայազետը ռուսական զորքերի կողմից լքվեց:
Պատերազմի ընթացքում Հայկական վիլայեթների հայ բնակչությունը Ռուսաստանին համարում էր «միակ հույսը՝ ազատվելու սարսափելի անիշխանական կյանքի պայմաններից» և խնդրում էր պաշտպանություն: Ավելին, հայ բնակչությունը բոլոր հնարավոր միջոցներով աջակցում էր Ռուսական բանակին: Կազմավորվեցին կամավորական ջոկատներ, որոնք մասնակցում էին թուրքերի դեմ մղվող մարտերին:

18 апреля 1877 года — Во время последней русско-турецкой войны Ереванская группировка Российской армии под командованием генерала Аршака Тер-Гукасова освободила Баязет. Войне предшествовал подъём национального самосознания на Балканах. Апрельские восстания в Болгарии вызвали в Европе, и особенно в России, сочувствие к тяжелому положению христиан Османской империи. Целью войны Россия объявила освобождение православных славян от турецкого ига (расширение территории независимой Сербии, создание независимой Болгарии).
Военные действия на Кавказе, согласно плану Обручева, проводились «для обеспечения нашей собственной безопасности и отвлечения сил противника». Для этого было необходимо 1) захватить Батум и Карс (или Эрзерум) и 2) по возможности отвлекать турецкие силы от европейского театра военных действий, препятствуя их организации.
Командование Кавказским действующим корпусом было поручено генералу кавалерии М. Т. Лорис-Меликову. 17 апреля казаки отряда Тер-Гукасова без боя заняли Баязет. 5 мая русские войска взяли Ардаган.
6 июня Баязетская цитадель, где находился русский гарнизон численностью 1600 человек, была осаждена 25-тысячным войском Фаик-паши. Осада (известная как Баязетское сидение) длилась до 28 июня, когда она была снята вернувшимся отрядом Тер-Гукасова. За время осады гарнизон потерял 10 офицеров и 276 нижних чинов убитыми и ранеными. После этого Баязет был оставлен русскими войсками.
Во время войны армянское население Армянских вилайетов считало Россию «единственной надеждой на избавление от ужасных анархических условий жизни» и просило защиты. Более того, армянское население оказывало всевозможную поддержку Русской армии. Формировались добровольческие отряды, участвовавшие в боях против турок.

April 18, 1877 — During the last Russo-Turkish War, the Yerevan detachment of the Russian army, under the command of General Arshak Ter-Ghukasov, liberated Bayazet. The war was preceded by a rise in national consciousness in the Balkans. The April Uprisings in Bulgaria sparked sympathy in Europe, and especially in Russia, for the plight of Christians in the Ottoman Empire. Russia declared the war’s goal to be the liberation of Orthodox Slavs from Turkish rule (expansion of independent Serbia’s territory and the creation of an independent Bulgaria).
Military operations in the Caucasus, according to Obruchev’s plan, were conducted “to ensure our own security and to divert the enemy’s forces.” To achieve this, it was necessary to 1) capture Batum and Kars (or Erzurum) and 2) whenever possible, divert Turkish forces from the European theater of war, hindering their organization.
The command of the Caucasus Active Corps was entrusted to General of Cavalry M. T. Loris-Melikov. On April 17, Cossacks from Ter-Ghukasov’s detachment occupied Bayazet without a fight. On May 5, Russian troops captured Ardahan.
On June 6, the Bayazet citadel, garrisoned by 1,600 Russian troops, was besieged by a 25,000-strong force under Faik Pasha. The siege (known as the Bayazet Sitting) lasted until June 28, when it was lifted by the returning detachment of Ter-Ghukasov. During the siege, the garrison lost 10 officers and 276 lower ranks killed and wounded. After this, Bayazet was abandoned by Russian forces.
During the war, the Armenian population of the Armenian vilayets considered Russia “the only hope for deliverance from the horrific anarchic living conditions” and requested protection. Moreover, the Armenian population provided all possible support to the Russian army. Volunteer detachments were formed, which participated in battles against the Turks.