«Հոգու անդորրի ճանապարհորդ»

19 մայիսի 1903 թվական, Վան — ծնվել է Վահրամ Ալազանը (Վահրամ Մարտիրոսի Գաբուզյան), բանաստեղծ-արձակագիր, գրական և հասարակական գործիչ: Հայաստանի գրողների միության առաջին քարտուղար (1933–1936), «Գրական թերթ»-ի խմբագիր (1932–1936): Քաղաքական բռնաճնշումների զոհ:

Վահրամ Ալազանը 1935 թվականին մասնակցել է Փարիզում կայացած մշակույթի պաշտպանության առաջին միջազգային կոնգրեսին: 1936 թվականին, որպես «տրոցկիստ, ազգայնական, հակահեղափոխական» և Բերիայի դեմ մահափորձ կազմակերպող խմբի անդամ, անհիմն մեղադրանքներով դատապարտվել է 10 տարվա ազատազրկման: 1946 թվականին, Խորհրդային Միության բազմաթիվ բանտերում պատիժը կրելուց հետո, վերադարձել է հայրենիք: Սակայն, որպես նախկին քաղբանտարկյալ, նրան արգելվել է ապրել Երևանում և աքսորվել է Աշտարակ: Այնտեղ, չնայած ծանր պայմաններին, Ալազանը հիմնել է Պերճ Պռոշյանի տուն-թանգարանը: 1949 թվականին, նույն անհիմն մեղադրանքներով, նրան կրկին աքսորել են Սիբիր՝ այս անգամ ցմահ: 1954 թվականին, լիովին արդարացվելուց հետո, վերադարձել է հայրենիք: Ցավոք, բանտերում և աքսորներում կրած տառապանքները խոր հետք են թողել: 1956-1966 թվականներին նա անկողնային հաշմանդամ է եղել մինչև մահը: Հաշմանդամության տարիներին նա կարողացել է ուժ գտնել և թելադրել իր կյանքի ծանր ճանապարհի պատմությունը՝ փոխանցելով այն սերունդներին:
1990 թվականին լույս է տեսել նրա «Տառապանքի արահետներով» գիրքը, որտեղ նա ներկայացրել է ստալինյան բռնաճնշումների դաժան մթնոլորտը: Գիրքը հարուստ է 1930-1940-ականների բանտային ռեժիմի մասին վավերագրական նյութերով:
Վահրամ Ալազանը մահացել է 1966 թվականի մայիսի 17-ին և հուղարկավորվել է քաղաքային պանթեոնում: Նրա «Բանաստեղծի սիրտը» և «Հյուսիսային աստղ» գրքերը թարգմանվել են ռուսերեն:

19 мая 1903 года, Ван — родился Ваграм Алазан (Ваграм Мартиросович Габузян), поэт-прозаик, литературно-общественный деятель. Первый секретарь Союза писателей Армении (1933–1936), редактор «Литературной газеты» (1932–1936). Политически репрессированный.
Ваграму Алазану посчастливилось участвовать в первом международном конгрессе по защите культуры в Париже в 1935 году. В 1936 году по ложным обвинениям в троцкизме, национализме, контрреволюционной деятельности и причастности к покушению на Берию он был приговорен к 10 годам лишения свободы. В 1946 году, отбыв наказание в тюрьмах Советского Союза, вернулся на родину. Однако, как бывшему политзаключенному, ему запретили жить в Ереване и сослали в Аштарак. Там, несмотря на тяжелые условия, он основал дом-музей Перча Прошяна. В 1949 году по тем же беспочвенным обвинениям его вновь сослали в Сибирь, на этот раз пожизненно. В 1954 году, после полного оправдания, он вернулся в Армению. Страдания, перенесенные в тюрьмах и ссылках, подорвали его здоровье: с 1956 по 1966 год он был прикован к постели. В годы болезни он нашел в себе силы продиктовать историю своей мучительной жизни, сохранив ее для потомков.
В 1990 году вышла его книга «По тропам страданий», где автор описал суровую атмосферу сталинских репрессий. Книга богата документальными свидетельствами о тюремном режиме 1930-1940-х годов.
Ваграм Алазан умер 17 мая 1966 года и похоронен в городском пантеоне. Его книги «Сердце поэта» и «Северная звезда» были переведены на русский язык.

May 19, 1903, Van — Vahram Alazan (Vahram Martirosovich Gabuzyan) was born, a poet, prose writer, and literary-public figure. He served as the first secretary of the Writers’ Union of Armenia (1933–1936) and editor of the “Literary Gazette” (1932–1936). A victim of political repression.
Vahram Alazan had the honor of participating in the first International Congress for the Defense of Culture in Paris in 1935. In 1936, he was falsely accused of Trotskyism, nationalism, counter-revolutionary activities, and involvement in an assassination attempt on Beria, and sentenced to 10 years in prison. In 1946, after serving his sentence in numerous Soviet prisons, he returned to his homeland. However, as a former political prisoner, he was banned from living in Yerevan and exiled to Ashtarak. There, despite his status and harsh conditions, he founded the Perch Proshyan House-Museum. In 1949, based on the same baseless charges, he was exiled to Siberia again, this time for life. In 1954, fully exonerated, he returned to Armenia. The suffering endured in prisons and exile took a heavy toll: from 1956 to 1966, he was bedridden until his death. During these years of illness, he found the strength to dictate the story of his tormented life, preserving it for history.
In 1990, his book On the Paths of Suffering was published, vividly depicting the brutal atmosphere of Stalinist repressions. The book is rich with documentary material about the prison regime of the 1930s and 1940s.
Vahram Alazan passed away on May 17, 1966, and was buried in the city pantheon. His books The Heart of a Poet and The Northern Star were translated into Russian.