Հայրենիքի Նվիրյալ Իշխան. Ավարայրի Հերոսական Ոգին

Մայիսի 26, 451, Ավարայր, Հայկական մարզպանություն, Սասանյան Պարսկաստան զոհվեց  Ներսեհ Քաջբերունին  եղել է իշխան Մարզպանական Հայաստանում, Քաջբերունիների ազնվական նախարարական տոհմի ներկայացուցիչ և սպարապետ Վարդան Մամիկոնյանի հավատարիմ զինակիցը:

Նրա կյանքը խորհրդանշում է հայ ժողովրդի աննկուն ոգին և նվիրվածությունը հավատի ու հայրենիքի պաշտպանությանը՝ հատկապես Վարդանանց պատերազմի և Ավարայրի ճակատամարտի ընթացքում, որոնք հայոց պատմության ամենանշանակալի էջերից են: 
Ներսեհ Քաջբերունին ծնվել է Քաջբերունիների տոհմում, որը հայտնի էր իր ռազմական ավանդույթներով և հայոց ազնվականության մեջ ունեցած ազդեցությամբ: Չնայած նրա ծննդյան մասին տեղեկությունները բացակայում են, պատմական աղբյուրները, մասնավորապես Եղիշեի «Վասն Վարդանայ եւ Հայոց պատերազմին» աշխատությունը, ընդգծում են նրա առանցքային դերը հայոց ազատագրական պայքարում: 449 թվականին Ներսեհը մասնակցել է Արտաշատի ժողովին, որտեղ հայոց ազնվականներն ու հոգևորականները որոշում կայացրեցին դիմակայել Սասանյան Պարսկաստանի կողմից պարտադրվող զրադաշտականությանը՝ պաշտպանելու քրիստոնեական հավատը: 
450-451 թվականների Վարդանանց պատերազմի ընթացքում Ներսեհը դարձավ Վարդան Մամիկոնյանի մտերիմ զինակիցը և ստանձնեց երկրորդ զորամասի հրամանատարի պաշտոնը: Նա սերտորեն համագործակցում էր Խորեն Խորխոռունու հետ, ում հետ միասին ղեկավարում էր հայոց բանակի կարևոր ստորաբաժանումները: Նրա ռազմավարական հմտություններն ու անվախությունը մեծապես նպաստեցին հայոց բանակի մարտունակությանը: 451 թվականի մայիսի 26-ին Ավարայրի դաշտում տեղի ունեցավ պատմական ճակատամարտ, որտեղ Ներսեհ Քաջբերունին, իր յոթ տոհմակիցների հետ, կռվեց աննահանջ՝ պաշտպանելով հայոց հավատն ու ազատությունը: Չնայած հայերի խիզախ դիմադրությանը, ճակատամարտը ծանր կորուստներով ավարտվեց, և Ներսեհը նահատակվեց՝ իր անունը հավերժացնելով հայ ժողովրդի հերոսական պայքարի պատմության մեջ: 
Ներսեհ Քաջբերունու սխրանքները խորհրդանշում են հայ ժողովրդի անկոտրում կամքն ու հայրենասիրությունը: Նրա զոհաբերությունը Ավարայրի ճակատամարտում ոգեշնչել է սերունդներ՝ դառնալով հայոց ազատագրական պայքարի խորհրդանիշ: Եղիշեի վկայություններով՝ Ներսեհի մահը ոչ միայն կորուստ էր, այլև հավատի ու ազատության համար պայքարի անմար լույս: 

26 мая 451, Аварайр, Марзпанская Армения, Сасанидская Персия погиб
Нерсех Каджбероуни – был князем в Марзпанской Армении, представителем знатного нахарарского рода Каджбероуни и верным соратником спарапета Вардана Мамиконяна. Его жизнь стала символом несгибаемого духа армянского народа и преданности защите веры и родины, особенно в ходе Варданацкой войны и битвы при Аварайре, которые вошли в число ключевых событий армянской истории. 
Нерсех Каджбероуни родился в роду Каджбероуни, известном своими воинскими традициями и влиянием в армянской аристократии. Хотя сведения о его рождении отсутствуют, исторические источники, в частности труд Егише «О Вардане и войне армянской», подчеркивают его центральную роль в освободительной борьбе армян. В 449 году Нерсех участвовал в Арташатском соборе, где армянские нахарары и духовенство приняли решение противостоять насильственному насаждению зороастризма со стороны Сасанидской Персии, защищая христианскую веру. 
В ходе Варданацкой войны 450–451 годов Нерсех стал близким соратником Вардана Мамиконяна и был назначен командиром второго отряда армянской армии. Он тесно сотрудничал с Хореном Хорхоруни, вместе с которым руководил ключевыми подразделениями войска. Его стратегические способности и бесстрашие значительно укрепили боеспособность армян. 26 мая 451 года на поле Аварайра произошла историческая битва, в которой Нерсех Каджбероуни вместе со своими семью сородичами сражался до последнего, защищая веру и свободу армян. Несмотря на героическое сопротивление, битва завершилась тяжелыми потерями, и Нерсех пал мучеником, увековечив свое имя в истории армянского народа. 
Подвиги Нерсеха Каджбероуни олицетворяют непреклонную волю и патриотизм армянского народа. Его самопожертвование в битве при Аварайре вдохновило поколения, став символом армянской освободительной борьбы. По свидетельствам Егише, смерть Нерсеха была не только утратой, но и вечным светом веры и борьбы за свободу. 

May 26, 451, Avarayr, Marzpanate Armenia, Sasanian Persia
Nerseh Kajberuni died was a prince in Marzpanate Armenia, a member of the noble Kajberuni nakharar family, and a steadfast comrade of Sparapet Vardan Mamikonian. His life embodies the unyielding spirit of the Armenian people and their devotion to defending their faith and homeland, particularly during the Vardanants War and the Battle of Avarayr, which stand as defining moments in Armenian history. 
Nerseh Kajberuni was born into the Kajberuni family, renowned for its martial traditions and significant influence within the Armenian aristocracy. While details of his birth are unavailable, historical sources, particularly Yeghishe’s On Vardan and the Armenian War, highlight his pivotal role in the Armenian struggle for freedom. In 449, Nerseh participated in the Council of Artashat, where Armenian nobles and clergy resolved to resist the Sasanian Empire’s attempts to impose Zoroastrianism, defending their Christian faith. 
During the Vardanants War of 450–451, Nerseh became a close ally of Vardan Mamikonian and was appointed commander of the second division of the Armenian army. He worked closely with Khoren Khorkhoruni, jointly leading critical units of the forces. His strategic prowess and fearlessness greatly bolstered the Armenian army’s resilience. On May 26, 451, the historic Battle of Avarayr unfolded on the Avarayr plain. Nerseh Kajberuni, alongside his seven kinsmen, fought relentlessly to protect Armenian faith and freedom. Despite the courageous resistance, the battle ended with heavy losses, and Nerseh fell as a martyr, etching his name into the history of the Armenian people’s heroic struggle. 
Nerseh Kajberuni’s deeds symbolize the unbreakable will and patriotism of the Armenian nation. His sacrifice at the Battle of Avarayr inspired generations, becoming a beacon of the Armenian liberation struggle. According to Yeghishe, Nerseh’s death was not merely a loss but a radiant symbol of faith and the fight for freedom.