Հանճարության Կայծ Գրական և Թատերական Աշխարհում

Հունիսի 5, 1858, Շամախի, Ռուսական կայսրություն – ծնվել է Ալեքսանդր Հարությունի Աբելյանը` հայ դրամատուրգ և թատերական գործիչ։

Նրա կյանքը լի է եղել ստեղծագործական կրքով և ինքնակրթության ձգտումով։ Նախնական կրթությունն ստանալով Շամախու հայկական դպրոցում, նա ընտանիքի հետ տեղափոխվել է Բաքու 1872 թվականի երկրաշարժից հետո։ Այնտեղ աշակերտել է արհեստավորների մոտ, ապա աշխատել շվեդական մեքենայական գործարանում՝ դառնալով փականագործ և, ի վերջո, գործարանի կառավարչի օգնական։ Զուգահեռաբար, Աբելյանը նվիրվել է ինքնակրթությանը և սկսել գրական գործունեություն՝ աշխատակցելով «Մշակ», «Արձագանք», «Տարազ», «Մուրճ» պարբերականներին։ 
Նրա ստեղծագործությունները, այդ թվում՝ «Մարվող ճրագներ» (1903), «Մկիչի հարսանիքը» (1895), «Նավթի Ֆանտան» (1896) և «Նշանվածներ» (1911), վառ արտացոլում են մանր արհեստավորների և բանվորների կյանքը։ Նա թարգմանել է Վիկտոր Հյուգոյի «Մահապարտի վերջին օրը» և «Կլօդ Գեօ» ստեղծագործությունները։ Աբելյանի պիեսները, հատկապես «Նավթի Ֆանտանը» և «Մարվող ճրագները», մեծ հաջողություն են ունեցել Կովկասում, Կոստանդնուպոլսում և սփյուռքի հայկական բեմերում։ Նա սերտ կապեր է պահպանել Ալեքսանդր Շիրվանզադեի, Պետրոս Ադամյանի և այլ գործիչների հետ։ Աբելյանը օգտագործել է բազմաթիվ ծածկանուններ, ինչպիսիք են՝ Ա., Աբ., Սանդրիկ, Փականագործ և այլն։ Մահացել է 1940 թվականի մայիսի 6-ին, Դոնի Ռոստովում։ 

Искры Гениальности в Литературе и Театре
5 июня 1858, Шемаха, Российская империя – родился Александр Арутюнович Абелян
Александр Абелян, выдающийся армянский драматург и театральный деятель, родился в Шемахе. Его жизнь была полна творческой страсти и стремления к самообразованию. Начальное образование он получил в армянской школе Шемахи, а после землетрясения 1872 года его семья переехала в Баку. Там Александр обучался у мастеров-ремесленников, затем работал в механическом заводе, основанном шведом, где прошел путь от подмастерья до помощника управляющего. Параллельно он упорно занимался самообразованием и начал литературную деятельность, сотрудничая с изданиями «Мшак», «Арцаганк», «Тараз» и «Мурч». 
Его пьесы, такие как «Гаснущие светильники» (1903), «Свадьба Мкича» (1895), «Нефтяной фонтан» (1896) и «Обрученные» (1911), ярко отражали жизнь мелких ремесленников и рабочих. Абелян перевел произведения Виктора Гюго «Последний день приговоренного к смерти» и «Клод Ге». Его пьесы, особенно «Нефтяной фонтан» и «Гаснущие светильники», пользовались большим успехом на сценах Кавказа, Константинополя и армянской диаспоры. Он поддерживал тесные связи с Александром Ширванзаде, Петросом Адамяном и другими деятелями. Абелян использовал множество псевдонимов, включая А., Аб., Сандрик, Слесарь и другие. Скончался 6 мая 1940 года в Ростове-на-Дону. 
English
A Spark of Genius in Literature and Theater
June 5, 1858, Shamakhi, Russian Empire – was born Alexander Harutyun Abelyan
Alexander Abelyan, a distinguished Armenian playwright and theater figure, was born in Shamakhi. His life was marked by creative passion and a relentless pursuit of self-education. He received his early education at an Armenian school in Shamakhi before his family relocated to Baku following the 1872 earthquake. There, he apprenticed with craftsmen and later worked at a Swedish-founded mechanical factory, rising from apprentice to assistant manager. Alongside this, Abelyan dedicated himself to self-education and embarked on a literary career, contributing to periodicals like Mshak, Artsagank, Taraz, and Murch. 
His works, including Fading Lanterns (1903), Mkich’s Wedding (1895), Oil Fountain (1896), and The Betrothed (1911), vividly depicted the lives of small-scale artisans and workers. He translated Victor Hugo’s The Last Day of a Condemned Man and Claude Gueux. Abelyan’s plays, particularly Oil Fountain and Fading Lanterns, achieved great success on stages in the Caucasus, Constantinople, and Armenian diaspora communities. He maintained close ties with figures like Alexander Shirvanzade and Petros Adamyan. Abelyan used numerous pseudonyms, such as A., Ab., Sandrik, Locksmith, and others. He passed away on May 6, 1940, in Rostov-on-Don.