Նվիրյալ Վիրաբույժի Ճանապարհը

Հուլիսի 1, 1955, Երևանում մահացավ
Ռուբեն Հովսեփի Յոլյանը, հայ վիրաբույժ, բժշկական գիտությունների դոկտոր (1936), պրոֆեսոր (1936), Հայկական ԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչ, ԽՍՀՄ Բժշկական գիտությունների ակադեմիայի թղթակից անդամ (1946), Հայաստանում արյան փոխներարկման գիտահետազոտական ինստիտուտի հիմնադիր։

Նրա անունով կոչվում է Երևանի պետական բժշկական համալսարանի առաջադեմ ուսանողներին տրվող կրթաթոշակ, Գորիսի փողոցներից մեկն ու հիվանդանոցը։

Ռուբեն Յոլյանը ծնվել է 1894 թվականի հունիսի 6-ին Գորիսում, Ռուսական կայսրություն: Իր կյանքի ընթացքում նա դարձավ հայ բժշկագիտության աստղերից մեկը՝ նվիրվելով վիրաբուժությանը և արյան փոխներարկման զարգացմանը։ 1919 թվականին նա ավարտեց Կիևի համալսարանի բժշկական ֆակուլտետը, որտեղ ձեռք բերեց ամուր հիմքեր, որոնք հետագայում օգնեցին նրան հեղափոխություն կատարել Հայաստանի բժշկական ոլորտում։ 1934 թվականից նա ղեկավարեց Երևանի բժշկական ինստիտուտի ընդհանուր վիրաբուժության, իսկ 1935 թվականից՝ ֆակուլտետային վիրաբուժության ամբիոնները՝ դառնալով ոգեշնչող առաջնորդ երիտասարդ բժիշկների համար։

Հայրենական մեծ պատերազմի (1941-1945) ծանր տարիներին Յոլյանը խորհրդատու էր Երևանի տարհանման հոսպիտալներում՝ փրկելով անթիվ կյանքեր։ Նրա ջանքերով 1932 թվականին ստեղծվեց Մոսկվայի արյունաբանության և արյան փոխներարկման կենտրոնական ինստիտուտի Երևանի մասնաճյուղը, որը 1947 թվականին վերակազմավորվեց որպես առանձին գիտահետազոտական ինստիտուտ, իսկ 1955 թվականին կոչվեց նրա անունով։ Այս կենտրոնը դարձավ Հայաստանում արյան փոխներարկման և արյունաբանության հետազոտությունների առաջատարը։

Յոլյանի գիտական աշխատանքները ներառում էին վիրաբուժության, վնասվածքաբանության, ուռուցքաբանության, անեսթեզիոլոգիայի և վարակված վերքերի բուժման ոլորտները։ Նրա «Արյան փոխներարկում» (1936) և «Պենիցիլինի կիրառումը խիրուրգիայում» (1955) աշխատությունները մեծ ազդեցություն ունեցան բժշկության զարգացման վրա։ Նա նաև ղեկավարում էր Հայկական ԽՍՀ վիրաբույժների ընկերությունը (1937-1954) և անդամակցում էր միջազգային վիրաբուժական կազմակերպություններին՝ արժանանալով համաշխարհային ճանաչման։

Ռուբեն Յոլյանի ժառանգությունը ոգեշնչում է մինչ օրս։ Նրա անունով կոչված կրթաթոշակը խրախուսում է երիտասարդ բժիշկներին, իսկ Գորիսում նրա կիսանդրին և Երևանում հուշատախտակը հիշեցնում են նրա անգնահատելի ներդրումը հայ ժողովրդի առողջության պաշտպանության գործում։

—

Путь Преданного Хирурга
1 июля 1955, в Ереване- родился
Рубен Овсепович Йолян, армянский хирург, доктор медицинских наук (1936), профессор (1936), заслуженный деятель науки Армянской ССР, член-корреспондент Академии медицинских наук СССР (1946), основатель Научно-исследовательского института гематологии и переливания крови в Армении. Его именем названы стипендия для выдающихся студентов Ереванского государственного медицинского университета, одна из улиц Гориса и городская больница.

Рубен Йолян родился 6 июня 1894 года в Горисе, в Российской империи. Его жизнь стала символом преданности медицине и стремления к спасению жизней. В 1919 году он окончил медицинский факультет Киевского университета, заложив фундамент для своих будущих достижений. С 1934 года он возглавлял кафедру общей хирургии, а с 1935 года — кафедру факультетской хирургии Ереванского медицинского института, вдохновляя новое поколение врачей своим примером.

Во время Великой Отечественной войны (1941–1945) Йолян был консультантом эвакуационных госпиталей в Ереване, спасая жизни солдат и мирных жителей. В 1932 году он основал ереванский филиал Центрального института гематологии и переливания крови в Москве, который в 1947 году стал самостоятельным НИИ, а в 1955 году был назван его именем. Этот центр стал пионером в исследованиях гематологии и переливания крови в Армении.

Научные труды Йоляна охватывали широкий спектр: от переливания крови и клинической хирургии до травматологии, онкологии и анестезиологии. Его работы, такие как «Переливание крови» (1936) и «Применение пенициллина в хирургии» (1955), оказали значительное влияние на развитие медицины. Он также возглавлял Общество хирургов Армянской ССР (1937–1954) и был членом международных хирургических организаций, заслужив мировое признание.

Наследие Рубена Йоляна продолжает вдохновлять. Его именем названа стипендия, мотивирующая молодых врачей, а бюст в Горисе и мемориальная доска в Ереване напоминают о его неоценимом вкладе в здоровье армянского народа.

—

The Journey of a Devoted Surgeon
July 1, 1955, Yerevan, Armenian SSR, was born
Ruben Hovsepi Yolyan, Armenian surgeon, Doctor of Medical Sciences (1936), Professor (1936), Honored Scientist of the Armenian SSR, Corresponding Member of the USSR Academy of Medical Sciences (1946), founder of the Research Institute of Hematology and Blood Transfusion in Armenia. His name graces a scholarship for outstanding students at Yerevan State Medical University, a street in Goris, and the city’s hospital.

Born on June 6, 1894, in Goris, Russian Empire, Ruben Yolyan became a beacon of Armenian medicine. He graduated from the Medical Faculty of Kyiv University in 1919, equipping himself with the knowledge to transform healthcare in Armenia. From 1934, he led the Department of General Surgery, and from 1935, the Department of Faculty Surgery at Yerevan Medical Institute, inspiring countless students with his dedication.

During the Great Patriotic War (1941–1945), Yolyan served as a consultant in Yerevan’s evacuation hospitals, saving numerous lives. In 1932, he established the Yerevan branch of Moscow’s Central Institute of Hematology and Blood Transfusion, which became an independent research institute in 1947 and was named after him in 1955. This center pioneered advancements in blood transfusion and hematology in Armenia.

Yolyan’s scientific work spanned blood transfusion, clinical surgery, traumatology, oncology, anesthesiology, and infection treatment. His publications, including *Blood Transfusion* (1936) and *Penicillin in Surgery* (1955), significantly influenced medical practice. He also led the Armenian SSR Surgeons’ Society (1937–1954) and was a member of international surgical organizations, earning global recognition.

Ruben Yolyan’s legacy endures. His scholarship inspires young doctors, while a bust in Goris and a memorial plaque in Yerevan honor his invaluable contributions to the health of the Armenian people.