Դիլիջանի Հին Փողոցի Վերակերտողը

Հովհաննես (Վանիկ) Միհրանի Շարամբեյանը ծնվել է 1926 թվականի օգոստոսի 18-ին Երևանում, Վանից գաղթած հոր և երևանցի մոր ընտանիքում։ Նա հայ նկարիչ էր, ՀԽՍՀ վաստակավոր նկարիչ և ՀԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ։

Շարամբեյանը կրթություն է ստացել Երևանի Փանոս Թերլեմեզյանի անվան գեղարվեստի ուսումնարանում (1945) և Երևանի գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտում (1945-1951)։ 1947 թվականին Դիլիջանում հիմնել է նկարչական ստուդիա, որը 1970 թվականից դարձել է նկարչական դպրոց։ 1958 թվականին ստեղծել է Դիլիջանի երկրագիտական թանգարանին կից կիրառական արվեստի բաժին, որը 1979 թվականից դարձել է Հայաստանի ժողովրդական արվեստի պետական թանգարանի մասնաճյուղ։ 1978-1986 թվականներին եղել է այդ թանգարանի տնօրենը։ Նրա անունով են կոչվում Երևանի Ժողովրդական ստեղծագործության կենտրոնը, Դիլիջանի գեղարվեստի դպրոցը և Դիլիջանի հին փողոցը, որի վերականգնման վրա նա աշխատել է ավելի քան երեք տասնամյակ՝ մասնակցելով նախագծմանը, կազմակերպչական հարցեր լուծելով և շենքերի մանրամասների էսքիզներ ստեղծելով։

Բացի նկարչությունից, Շարամբեյանը զբաղվել է մշակութային և հասարակական գործունեությամբ։ 1943 թվականին Դիլիջանում աշխատել է Հասմիկ Հակոբյանի անվան ժողովրդական թատրոնում՝ որպես գլխավոր նկարիչ։ 1947 թվականին կազմակերպել է Դիլիջանի Ղ. Աղայանի անվան գրադարանին կից գեղարվեստական ստուդիա։ 1953 թվականին առաջին անգամ մասնակցել է հանրապետական ցուցահանդեսի, իսկ 1956 թվականին ընդունվել է ԽՍՀՄ նկարիչների միության անդամ։ Ընտրվել է ՀԽՍՀ գեղարվեստի ֆոնդի դեկորատիվ կիրառական արվեստի խորհրդի նախագահ և Հայաստանի նկարիչների վարչության անդամ։ 1960 թվականին դարձել է Դիլիջանի գլխավոր նկարիչ, իսկ 1967 թվականին ստացել է ՀԽՍՀ վաստակավոր նկարչի կոչում։ 1973 թվականին ընտրվել է Հայաստանի ժողովրդական արվեստի տան կիրառական արվեստի սեկցիայի նախագահ։

Շարամբեյանը մեծ ներդրում է ունեցել Հայաստանի ժողովրդական արվեստի պահպանման և զարգացման գործում։ Նա հիմնել է Դիլիջանի ժողովրդական արվեստի թանգարանը, նպաստել Երևանի փայտարվեստի թանգարանի ստեղծմանը և եղել Դիլիջանի պատմամշակութային արգելոց-թանգարանի գլխավոր խորհրդատու։ Նրա գործունեությունը գնահատվել է ԽՍՀՄ և արտասահմանյան երկրների պատվոգրերով ու մեդալներով։

Նրա հայտնի կտավներից են՝ «Կոմիտաս», «Մեխակներ», «Երիտասարդ վիրաբույժներ», «Հակոբ բիձայի դիմանկարը», «Դիլիջան», «Մ. Գորկին», «Նվիրում խաչքարին», «Հին բակ Դիլիջանում», «Հիշողություն հին Երևանից», «Կոնդ», «Խոր Վիրապ», «Վանի կարպետ», «Դիլիջանյան ծաղիկներ», «Սարերը մայրամուտին», «Աշունը սարերում», «Մակարավանք» և այլն։ Նա եղել է «Անուշ» ֆիլմի (1983) գլխավոր նկարիչը։ Շարամբեյանի ստեղծագործությունները պահվում են Տրետյակովյան պատկերասրահում, Արևելյան ժողովուրդների արվեստի թանգարանում, Հայաստանի ազգային պատկերասրահում, Դիլիջանի և Վանաձորի թանգարաններում, ինչպես նաև մասնավոր հավաքածուներում։

Անհատական ցուցահանդեսներ է ունեցել Բուլղարիայում, Փարիզում, Սանկտ Պետերբուրգի Էրմիտաժում, Հոլանդիայում, Գերմանիայում, Երևանում, Դիլիջանում, Իջևանում, Էջմիածնում և Հայաստանի այլ քաղաքներում։

Հովհաննես Շարամբեյանը մահացել է 1986 թվականի մայիսի 11-ին Երևանում։

—
Создатель старой улицы Дилижана

Ованес (Ваник) Миранович Шарамбеян родился 18 августа 1926 года в Ереване, в семье отца, эмигранта из Вана, и матери-ереванки. Он был армянским художником, заслуженным художником Армянской ССР и заслуженным деятелем искусств Армянской ССР.

Шарамбеян получил образование в Ереванском художественном училище имени Паноса Терлемезяна (1945) и Ереванском художественно-театральном институте (1945–1951). В 1947 году основал в Дилижане художественную студию, которая с 1970 года стала художественной школой. В 1958 году создал отдел прикладного искусства при Дилижанском краеведческом музее, который с 1979 года стал филиалом Государственного музея народного искусства Армении. В 1978–1986 годах был директором этого музея. Его именем названы Центр народного творчества в Ереване, художественная школа в Дилижане и восстановленная им старая улица в Дилижане, над которой он работал более трех десятилетий, участвуя в проектировании, решении организационных вопросов и создании эскизов деталей зданий.

Помимо живописи, Шарамбеян активно занимался культурной и общественной деятельностью. В 1943 году работал главным художником в Дилижанском народном театре имени Асмик Акопян. В 1947 году организовал художественную студию при библиотеке имени Г. Агаяна в Дилижане. В 1953 году впервые участвовал в республиканской выставке, а в 1956 году был принят в Союз художников СССР. Он был избран председателем совета декоративно-прикладного искусства Художественного фонда Армянской ССР и членом правления Союза художников Армении. В 1960 году стал главным художником Дилижана, а в 1967 году получил звание заслуженного художника Армянской ССР. В 1973 году избран председателем секции прикладного искусства Дома народного искусства Армении.

Шарамбеян внес значительный вклад в сохранение и развитие народного искусства Армении. Он основал Дилижанский музей народного искусства, способствовал созданию Музея резьбы по дереву в Ереване и был главным консультантом Дилижанского историко-культурного музея-заповедника. Его деятельность была отмечена почетными грамотами и медалями СССР и зарубежных стран.

Среди его известных картин: «Комитас», «Гвоздики», «Молодые хирурги», «Портрет дяди Акопа», «Дилижан», «М. Горький», «Посвящение хачкару», «Старый двор в Дилижане», «Воспоминание о старом Ереване», «Конд», «Хор Вирап», «Ванский ковер», «Дилижанские цветы», «Горы на закате», «Осень в горах», «Макараванк» и другие. Он был главным художником фильма «Ануш» (1983). Работы Шарамбеяна хранятся в Третьяковской галерее, Государственном музее искусства народов Востока, Национальной галерее Армении, фондах Дилижанского и Ванадзорского музеев, а также в частных коллекциях.

Персональные выставки проходили в Болгарии, Париже, Эрмитаже Санкт-Петербурга, Нидерландах, Германии, Ереване, Дилижане, Иджеване, Эчмиадзине и других городах Армении.

Ованес Шарамбеян умер 11 мая 1986 года в Ереване.

—
Rebuilder of Dilijan’s Old Street

Hovhannes (Vanik) Mihrani Sharambeyan was born on August 18, 1926, in Yerevan, to a father who emigrated from Van and a Yerevan-born mother. He was an Armenian artist, Honored Artist of the Armenian SSR, and Honored Art Worker of the Armenian SSR.

Sharambeyan studied at the Panos Terlemezyan Art School in Yerevan (1945) and the Yerevan Art and Theater Institute (1945–1951). In 1947, he founded an art studio in Dilijan, which became an art school in 1970. In 1958, he established the applied arts section at the Dilijan Local History Museum, which became a branch of the State Museum of Folk Art of Armenia in 1979. From 1978 to 1986, he served as the director of this museum. The Yerevan Center for Folk Creativity, the Dilijan Art School, and the old Dilijan street he restored over three decades—contributing to its design, organization, and building detail sketches—are named after him.

Beyond painting, Sharambeyan was active in cultural and public work. In 1943, he worked as the chief artist at the Asmik Hakobyan People’s Theater in Dilijan. In 1947, he organized an art studio at the G. Aghayan Library in Dilijan. In 1953, he participated in a republican exhibition for the first time, and in 1956, he joined the USSR Artists’ Union. He was elected chairman of the Decorative and Applied Arts Council of the Armenian SSR Art Fund and a member of the Armenian Artists’ Union board. In 1960, he became Dilijan’s chief artist, and in 1967, he was awarded the title of Honored Artist of the Armenian SSR. In 1973, he was elected chairman of the applied arts section of the Armenian House of Folk Art.

Sharambeyan made significant contributions to preserving and developing Armenian folk art. He founded the Dilijan Folk Art Museum, contributed to the creation of the Yerevan Wood Carving Museum, and served as the chief consultant for the Dilijan Historical-Cultural Museum-Reserve. His work was recognized with USSR and foreign honors and medals.

His notable paintings include *Komitas*, *Carnations*, *Young Surgeons*, *Portrait of Uncle Hakob*, *Dilijan*, *M. Gorky*, *Dedication to the Khachkar*, *Old Yard in Dilijan*, *Memory of Old Yerevan*, *Kond*, *Khor Virap*, *Van Carpet*, *Dilijan Flowers*, *Mountains at Sunset*, *Autumn in the Mountains*, *Makaravank*, and others. He was the chief artist for the film *Anush* (1983). Sharambeyan’s works are held in the Tretyakov Gallery, the State Museum of Oriental Art, the National Gallery of Armenia, Dilijan and Vanadzor museums, and private collections.

He held solo exhibitions in Bulgaria, Paris, the Hermitage in St. Petersburg, the Netherlands, Germany, Yerevan, Dilijan, Ijevan, Echmiadzin, and other Armenian cities.

Hovhannes Sharambeyan passed away on May 11, 1986, in Yerevan.

—