2025 թվականի Սեպտեմբերի 26 -ին Մոսկվայում – մահացել  է  Տիգրան Էդմոնդի Քեոսայանը – կինոյի և հեռուստատեսության դերասան, կինոռեժիսոր, սցենարիստ, պրոդյուսեր, տեսահոլովակի ռեժիսոր, հեռուստահաղորդավար և քարոզիչ:

1990-ականներին Քեոսայանն իր ընկեր Ֆյոդոր Բոնդարչուկի հետ սկսեց նկարահանել տեսահոլովակներ և գովազդներ։  Այն ժամանակ Ռուսաստանում այս բնագավառը  այնքան էլ հայտնի և պահանջված չէր, ուստի նրանք անմիջապես երկաթբետոնե դիրք գրավեցին այս ոլորտում և կարողացան հասնել զգալի բարձունքների:  Քեոսայանը և Բոնդարչուկը տեսահոլովակներ են նկարահանել ռուս հայտնի արտիստների համար, ինչպիսիք են Իրինա Ալեգրովան, Լեոնիդ Ագուտինը, Միխայիլ Շուֆուտինսկին, Իգոր Սարուխանովը, Նատալյա Վետլիցկայան և այլն, և այդ ժամանակվանից Տիգրանը հայտնի է դարձել։
Մանուկ հասակում նա իր հանգիստն անցկացրել է Հայաստանում ու ջերմորեն խոսել այդ մասին։  Նրա խոսքով՝ ինքն էլ Հայաստանի քաղաքացիություն ունի։  Նրա բոլոր երեխաները գիտեն գրավոր և բանավոր հայերեն, քանի որ Քեոսայանը կարծում է, որ իր երեխաներին դա իսկապես անհրաժեշտ է։
2020 թվականի 44-օրյա պատերազմից հետո նա ծայրահեղ բացասական դիրքորոշում է որդեգրել Հայաստանի իշխանությունների նկատմամբ՝ դավաճանության մեղադրանքներ ներկայացնելով։
Նրա մեղադրանքները Հայաստանում համարվել են անհիմն և վիրավորական, և նրա մուտքը Հայաստան արգելվել է։
2022 թվականին՝ Ուկրաինա Ռուսաստանի ներխուժումից հետո, Եվրամիությունը, Մեծ Բրիտանիան, Կանադան և մի շարք այլ երկրներ անձնական պատժամիջոցներ սահմանեցին Քեոսայանի դեմ։  2022 թվականի հունիսին Ղազախստանի արտաքին գործերի նախարարությունը Քեոսայանին ներառել է անցանկալի անձանց ցուցակում.

26 сентября 2025 года в Москве скончался Тигран Эдмондович Кеосаян.- актёр кино и телевидения, кинорежиссёр, сценарист, продюсер, режиссёр видеоклипов, телеведущий и пропагандист
В 1990-е Кеосаян вместе с приятелем Федором Бондарчуком стал заниматься съемкой клипов и рекламных роликов. Тогда эта ниша в России была не так популярна и востребована, поэтому они сразу заняли железобетонную позицию на этом поприще и смогли достичь немалых высот. Кеосаян и Бондарчук снимали клипы для таких известных российских артистов как Ирина Аллегрова, Леонид Агутин, Михаил Шуфутинский, Игорь Саруханов, Наталья Ветлицкая и др и с  тех самых пор Тигран стал популярен
В детстве каникулы проводил в Армении и тепло отзывался о ней. По его  словам имеет так же и гражданство Армении. Все его дети знают письменный и устный армянский язык, поскольку Кеосаян считает, что это очень нужно его детям.
После 44 дневной войны 2020 года занял крайне негативную позицию к властям Армении выдвигая обвинения в предательстве.
Его  обвинения в Армении посчитали необоснованными и оскорбительными  запретив въезд в Армению
В 2022 году, после вторжения России на Украину, Европейский союз, Великобритания, Канада и ряд других стран ввели против Кеосаяна персональные санкции. В июне 2022 года МИД Казахстана включил Кеосаяна в список нежелательных персон

On September 26, 2025 in Moscow – Tigran Edmond Keosayan died. – film and television actor, film director, screenwriter, producer, video clip director, TV presenter and propagandist
In the 1990s, Keosayan, together with his friend Fyodor Bondarchuk, began filming music videos and commercials. At that time, this niche in Russia was not so popular and in demand, so they immediately took a solid position in this field and were able to achieve considerable heights. Keosayan and Bondarchuk filmed music videos for such famous Russian artists as Irina Allegrova, Leonid Agutin, Mikhail Shufutinsky, Igor Sarukhanov, Natalya Vetlitskaya and others, and since then Tigran has become popular
As a child, he spent his holidays in Armenia and spoke warmly of it. According to him, he also has Armenian citizenship.  All his children know written and spoken Armenian, as Keosayan believes that his children really need it.
After the 44-day war in 2020, he took an extremely negative position towards the Armenian authorities, accusing them of treason.
His accusations were considered unfounded and offensive in Armenia, and he was banned from entering Armenia.
In 2022, after Russia’s invasion of Ukraine, the European Union, Great Britain, Canada and several other countries imposed personal sanctions against Keosayan. In June 2022, the Kazakh Foreign Ministry included Keosayan in the list of undesirable persons.

Ժակ Շիրակը  մահացել է 2019 թվականի սեպտեմբերի 26-ին Փարիզում, Ֆրանսիա, 86 տարեկանում։ Ֆրանսիայի նախագահը (1995-2007), ով կարևոր դեր խաղաց հայ-ֆրանսիական հարաբերությունների զարգացման գործում։

Շիրակը 2006 թվականին Երևան կատարած պետական այցի ժամանակ այցելել է Հայոց ցեղասպանության հուշահամալիր, հարգանքի տուրք է մատուցել զոհերի հիշատակին և հայտարարել, որ Թուրքիան պետք է ճանաչի 1915 թվականի Հայոց ցեղասպանությունը, եթե ցանկանում է միանալ Եվրոպական միությանը։ Նրա այդ հայտարարությունը մեծ աջակցություն է գտել հայ համայնքի մեջ և նպաստել է ցեղասպանության ճանաչման գործընթացին։ Շիրակը, որպես Ֆրանսիայի նախագահ, ստորագրել է 2001 թվականի օրենքը, որով Ֆրանսիան պաշտոնապես ճանաչել է Հայոց ցեղասպանությունը՝ դարձնելով այն Ֆրանսիայի օրենքների անբաժան մասը։ Նա նաև աջակցել է Ղարաբաղյան հակամարտության խաղաղ կարգավորմանը, միջնորդելով կողմերի միջև։ Հայ ժողովրդի համար Շիրակը խորհրդանիշ էր հայ-ֆրանսիական բարեկամության, և նրա հիշատակը հավերժ կմնա հայկական սփյուռքի հիշողության մեջ։

### Русский

Великий друг армянского народа

Жак Ширак (Jacques Chirac) умер 26 сентября 2019 года в Париже, Франция, в возрасте 86 лет. Президент Франции (1995–2007) был большим другом армянского народа и сыграл важную роль в развитии армяно-французских отношений. Во время государственного визита в Ереван в 2006 году Ширак посетил Мемориал Геноцида армян, почтил память жертв и заявил, что Турция должна признать Геноцид армян 1915 года, если стремится вступить в Европейский Союз. Его слова получили широкую поддержку в армянской общине и способствовали процессу международного признания геноцида. Как президент Франции, Ширак подписал закон 2001 года, официально признавший Геноцид армян, сделав его частью французского законодательства. Он также поддерживал мирное урегулирование Нагорно-Карабахского конфликта, выступая посредником между сторонами. Для армянского народа Ширак стал символом армяно-французской дружбы, и его память навсегда останется в памяти армянской диаспоры.

### English

Great Friend of the Armenian People

Jacques Chirac died on September 26, 2019, in Paris, France, at the age of 86. As President of France (1995–2007), he was a great friend of the Armenian people and played a key role in developing Armenian-French relations. During his state visit to Yerevan in 2006, Chirac visited the Armenian Genocide Memorial, paid tribute to the victims, and stated that Turkey must recognize the 1915 Armenian Genocide if it wants to join the European Union. His words were widely supported by the Armenian community and advanced the international recognition process. As French President, Chirac signed the 2001 law officially recognizing the Armenian Genocide, making it part of French legislation. He also supported the peaceful resolution of the Nagorno-Karabakh conflict, mediating between the parties. For the Armenian people, Chirac became a symbol of Armenian-French friendship, and his memory will forever remain in the hearts of the Armenian diaspora.

### Français

Grand Ami du Peuple Arménien
Jacques Chirac est décédé le 26 septembre 2019 à Paris, en France, à l’âge de 86 ans. Président de la France (1995–2007), il fut un grand ami du peuple arménien et joua un rôle clé dans le développement des relations arméno-françaises. Lors de sa visite d’État à Erevan en 2006, Chirac visita le Mémorial du Génocide arménien, rendit hommage aux victimes et déclara que la Turquie doit reconnaître le Génocide arménien de 1915 si elle souhaite rejoindre l’Union européenne. Ses paroles ont reçu un large soutien de la communauté arménienne et ont avancé le processus de reconnaissance internationale. En tant que Président français, Chirac signa la loi de 2001 reconnaissant officiellement le Génocide arménien, en faisant partie intégrante de la législation française. Il soutint également la résolution pacifique du conflit du Haut-Karabagh, agissant comme médiateur entre les parties. Pour le peuple arménien, Chirac devint un symbole de l’amitié arméno-française, et sa mémoire restera à jamais dans le cœur de la diaspora arménienne.

### Վերնագրերի տարբերակներ (Հայերեն)
1. Ժակ Շիրակ՝ Հայ ժողովրդի Մեծ Բարեկամ 
2. Ժակ Շիրակ՝ Ցեղասպանության Ճանաչման Աջակցող 
3. Ժակ Շիրակ՝ Հայ-Ֆրանսիական Հարաբերությունների Նախահայր 
4. Ժակ Շիրակ՝ Երևանի Այցի և Ցեղասպանության Պաշտպան 
5. Ժակ Շիրակ՝ Ֆրանսիայի Նախագահ, Հայերի Ուսուցիչ 

### Заголовки (Русский)
1. Жак Ширак: Великий друг армянского народа 
2. Жак Ширак: Сторонник признания геноцида 
3. Жак Ширак: Отец армяно-французских отношений 
4. Жак Ширак: Визит в Ереван и защитник геноцида 
5. Жак Ширак: Президент Франции, учитель армян 

### Headlines (English)
1. Jacques Chirac: Great Friend of the Armenian People 
2. Jacques Chirac: Advocate for Genocide Recognition 
3. Jacques Chirac: Father of Armenian-French Relations 
4. Jacques Chirac: Yerevan Visit and Genocide Defender 
5. Jacques Chirac: President of France, Teacher of Armenians 

### Titres (Français)
1. Jacques Chirac : Grand Ami du Peuple Arménien 
2. Jacques Chirac : Défenseur de la Reconnaissance du Génocide 
3. Jacques Chirac : Père des Relations Arméno-Françaises 
4. Jacques Chirac : Visite à Erevan et Protecteur du Génocide 
5. Jacques Chirac : Président de la France, Enseignant des Arméniens

Jacques Chirac est décédé le 26 septembre 2019 à Paris, en France, à l’âge de 86 ans. Président de la France (1995–2007), il fut un grand ami du peuple arménien et joua un rôle clé dans le développement des relations arméno-françaises. Lors de sa visite d’État à Erevan en 2006, Chirac visita le Mémorial du Génocide arménien, rendit hommage aux victimes et déclara que la Turquie doit reconnaître le Génocide arménien de 1915 si elle souhaite rejoindre l’Union européenne. Ses paroles ont reçu un large soutien de la communauté arménienne et ont avancé le processus de reconnaissance internationale. En tant que Président français, Chirac signa la loi de 2001 reconnaissant officiellement le Génocide arménien, en faisant partie intégrante de la législation française. Il soutint également la résolution pacifique du conflit du Haut-Karabagh, agissant comme médiateur entre les parties. Pour le peuple arménien, Chirac devint un symbole de l’amitié arméno-française, et sa mémoire restera à jamais dans le cœur de la diaspora arménienne.

### Türkçe
Ermeni Halkının Büyük Dostu

Jacques Chirac, 26 Eylül 2019’da Fransa’nın Paris kentinde 86 yaşında vefat etti. Fransa Cumhurbaşkanı (1995-2007) olarak Ermeni halkının büyük bir dostu olan Chirac, Ermeni-Fransız ilişkilerinin gelişmesinde önemli bir rol oynadı. 2006 yılında Erivan’a yaptığı devlet ziyareti sırasında Ermeni Soykırımı Anıtı’nı ziyaret etti, kurbanların anısına saygı duruşunda bulundu ve Türkiye’nin 1915 Ermeni Soykırımı’nı tanıması gerektiğini, Avrupa Birliği’ne katılmak istiyorsa bu adımı atması gerektiğini belirtti. Bu sözleri Ermeni toplumu tarafından büyük destek gördü ve soykırımın uluslararası alanda tanınması sürecine katkıda bulundu. Fransa Cumhurbaşkanı olarak Chirac, 2001 yılında Ermeni Soykırımı’nı resmen tanıyan yasayı imzaladı ve bu yasayı Fransa mevzuatının ayrılmaz bir parçası haline getirdi. Ayrıca Karabağ çatışmasının barışçıl çözümünü destekledi ve taraflar arasında arabuluculuk yaptı. Ermeni halkı için Chirac, Ermeni-Fransız dostluğunun bir sembolü oldu ve anısı Ermeni diasporasının hafızasında sonsuza dek kalacak.

Արմեն Աշոտի Պետրոսյանը, առավել հայտնի որպես **Մենչ**, ծնվել է 1975 թվականի սեպտեմբերի 26-ին Երևանում։ Հայ դերասան, պրոդյուսեր և հաղորդավար է, ով մեծ ճանաչում է ձեռք բերել «Ֆուլ Հաուս» սիթքոմում Սերգեյի դերով։

Մինչև 9-րդ դասարանը սովորել է Անտոն Չեխովի անվան թիվ 55 դպրոցում, 1992 թվականին ավարտել է Րաֆֆու անվան թիվ 36 դպրոցը, իսկ 1998 թվականին՝ Հայաստանի պետական տնտեսագիտական համալսարանը։ Նրա կարիերան սկսվել է 1994 թվականին՝ ՈւՀԱ-ի «Նոր հայեր» թիմի հիմնադիր անդամ լինելով, որը 1994 թվականին դարձել է Հայաստանի չեմպիոն, 1997 թվականին՝ Բարձրագույն լիգայի հաղթող, 1998 թվականին՝ Ամառային սուպերգավաթի չեմպիոն։ 2002-2005 թվականներին եղել է Հայ TV հեռուստաընկերության գլխավոր պրոդյուսեր։ Հեղինակել և վարել է «Երեկոյան կոկտեյլ» (2003-2005), «Բլեֆ» (2005-2008), «7,5» (2006-2009) հաղորդումները։ Պրոդյուսերել է «Սուպեր դուետ» (2006), «Yere1» (2009-2014), «Եռաչափ սեր» (2012), «Տնից-տուն» (2013), «Արի պայմանավորվենք» (2014-2015), «Ֆուլ Հաուս» (2014-2019), «Հարս չկա» (2020), «Սիրո հասակ» (2022) նախագծերը։ Դերակատար է եղել «Ալպինիստներ» ֆիլմում (2014) և «Չամադան» ներկայացման մեջ (2021)։ 2009 թվականին մասնակցել է «Ֆորտ Բոյար» միջազգային հեռուստախաղին։ 2016-2019 թվականներին եղել է «Ռադիո Ջան»-ի տնօրեն։ Երաժշտական պրոդյուսեր է եղել Միհրան Ծառուկյանի, Արփի Գաբրիելյանի, Քրիստինա Եղոյանի, Գոռ Հակոբյանի և Աղաս Մանուկյանի համար։ «Yere1» հաղորդման ընթացքում արձակել է «Ես մենակ եմ, տխուր եմ» հումորային երգը, որը դարձել է ժողովրդական։ 2002 թվականին ամուսնացել է Քրիստինա Սմսարյանի հետ, ով նախկինում եղել է մոդել։ Նրանք ունեն երեք երեխա՝ Էլինա (2003) և երկվորյակներ Աշոտն ու Մարիան (2008)։ Մենչի բազմակողմանի գործունեությունը նշանակալի ներդրում է ունեցել հայկական հեռուստատեսության, հումորի և երաժշտության զարգացման մեջ։

### Русский

Видная фигура армянского телевидения

Армен Ашотович Петросян, более известный как **Менч**, родился 26 сентября 1975 года в Ереване. Армянский актёр, продюсер и телеведущий, прославившийся ролью Сергея в ситкоме «Полный дом». Учился в школе №55 имени Антона Чехова до 9-го класса, окончил школу №36 имени Раффи в 1992 году и Государственный экономический университет Армении в 1998 году. Карьера началась в 1994 году как сооснователя команды КВН «Новые армяне» (чемпион Армении 1994, победитель Высшей лиги 1997, чемпион Суперкубка лета 1998). В 2002–2005 годах был главным продюсером телеканала Hay TV. Создал и вёл шоу «Вечерний коктейль» (2003–2005), «Блеф» (2005–2008), «7,5» (2006–2009). Продюсировал проекты «Супер дуэт» (2006), «Yere1» (2009–2014), «Трёхмерная любовь» (2012), «Из дома в дом» (2013), «Давай договоримся» (2014–2015), «Полный дом» (2014–2019), «Нет невесты» (2020), «Возраст любви» (2022). Снимался в фильме «Альпинисты» (2014) и спектакле «Чемодан» (2021). В 2009 году участвовал в телешоу «Форт Боярд». В 2016–2019 годах был директором «Радио Джан». Продюсировал таких артистов, как Мигра Царукян, Арпи Габриэлян, Кристина Егоян, Гор Акопян и Агас Манукян. В рамках шоу «Yere1» исполнил юмористическую песню «Я одинок, мне грустно», ставшую народной. В 2002 году женился на Кристине Смсарян, бывшей модели. У них трое детей: Элина (2003) и близнецы Ашот и Мария (2008). Многогранная деятельность Менча внесла значительный вклад в развитие армянского телевидения, юмора и музыки.

### English

A Prominent Figure in Armenian Television

Armen Ashotovich Petrosyan, better known as **Mench**, was born on September 26, 1975, in Yerevan. An Armenian actor, producer, and TV host, he gained fame for his role as Sergey in the sitcom *Full House*. He studied at School No. 55 named after Anton Chekhov until the 9th grade, graduated from School No. 36 named after Raffi in 1992, and the State University of Economics of Armenia in 1998. His career began in 1994 as a co-founder of the KVN team “New Armenians” (Armenian champion 1994, Higher League winner 1997, Summer Supercup champion 1998). From 2002 to 2005, he was the chief producer of Hay TV. He created and hosted *Evening Cocktail* (2003–2005), *Bluff* (2005–2008), and *7.5* (2006–2009). He produced projects like *Super Duet* (2006), *Yere1* (2009–2014), *Three-Dimensional Love* (2012), *From House to House* (2013), *Let’s Make a Deal* (2014–2015), *Full House* (2014–2019), *No Bride* (2020), and *Age of Love* (2022). He acted in the film *Alpinists* (2014) and the play *Suitcase* (2021). In 2009, he participated in the TV show *Fort Boyard*. From 2016 to 2019, he was the director of *Radio Jan*. He produced artists such as Migran Tsarukyan, Arpi Gabrielyan, Kristina Yeghoyan, Gor Hakobyan, and Agas Manukyan. During the *Yere1* show, he performed the humorous song “I’m Alone, I’m Sad,” which became widely popular. In 2002, he married Kristina Smsaryan, a former model. They have three children: Elina (2003) and twins Ashot and Maria (2008). Mench’s multifaceted work has significantly contributed to the development of Armenian television, humor, and music.

### Վերնագրերի տարբերակներ (Հայերեն)
1. Մենչ՝ Հայկական Հեռուստատեսության Երևելի Դեմք 
2. Արմեն Պետրոսյան՝ Ֆուլ Հաուսի Սերգեյ և Պրոդյուսեր 
3. Մենչ՝ Հայ Հումորի և Երաժշտության Վարպետ 
4. Մենչի Ուղին՝ ՈւՀԱ-ից Դեպի Հեռուստատեսություն 
5. Արմեն Պետրոսյան՝ Դերասան, Պրոդյուսեր, Հաղորդավար 

### Заголовки (Русский)
1. Менч: Видная фигура армянского телевидения 
2. Армен Петросян: Сергей из «Полного дома» и продюсер 
3. Менч: Мастер армянского юмора и музыки 
4. Путь Менча: От КВН до телевидения 
5. Армен Петросян: Актёр, продюсер, ведущий 

### Headlines (English)
1. Mench: A Prominent Figure in Armenian Television 
2. Armen Petrosyan: Sergey from *Full House* and Producer 
3. Mench: Master of Armenian Humor and Music 
4. Mench’s Journey: From KVN to Television 
5. Armen Petrosyan: Actor, Producer, and Host

Պերճ Նահապետյանը ծնվել է 1980 թվականի սեպտեմբերի 26-ին Երևանում, հայ մեծանուն թմբուկահար։

Ավարտել է Երևանի Խ. Աբովյանի անվան հայկական պետական մանկավարժական համալսարանի կուլտուրայի ֆակուլտետի կինո-ֆոտո բաժինը։ 8 տարի զբաղվել է ձյուդո մարզաձևով՝ արժանանալով բազմաթիվ պատվոգրերի։ 4 տարի խաղացել է Ուրախների և հնարամիտների ակումբում (ՈւՀԱ)։ 1997 թվականին սովորել է թմբկահար Արմեն Ավետիսյանի մոտ, այնուհետև զբաղվել է ինքնակրթությամբ։ Կարիերայի սկզբում նվագել է «Western» և այլ ռոք խմբերում։ 2005 թվականից ելույթ է ունենում «Արտ Վոիսիս» ջազ խմբի կազմում։ Աշխատել է հայ երաժշտության բազմաթիվ աստղերի հետ՝ Անդրե, Արամո, Անի Քրիստի, Հայկո, Սիրուշո, Արամ MP3 և այլք։ Համագործակցել է նաև ջազ և ռոք երաժիշտների հետ, ինչպիսիք են Լևոն Մալխասյանը, «Gor & friends», «Գրուվ ին Բենդ», «Նուզ» և այլ խմբեր։ Պերճը նվագել է բազմաթիվ հեռուստանախագծերում, ներառյալ «Հայսուպերսթար», «Իքս Ֆակտոր», «Նոստալջի», «Կենդանի մատյան», «Երկու աստղ»։ Մասնակցել է միջազգային երաժշտական փառատոների, իսկ 2009 թվականին «Արտ Վոիսիս» խմբի հետ Բուխարեստում ջազ փառատոնում արժանացել է «Գրան Պրի» մրցանակի։ Աշխատել է արտասահմանյան երաժիշտների և երգիչների հետ։ Լոս Անջելեսում մասնակցել է Քրիս Քոլեմանի մասնավոր դասընթացներին՝ նվագելով գոսպել երաժշտություն։ 2019 թվականից անդամակցում է «Տամա» հարվածային գործիքների միջազգային ընկերությանը։ Պերճ Նահապետյանի բազմակողմանի տաղանդը նրան դարձրել է հայ երաժշտական ասպարեզի նշանակալի դեմքերից մեկը։

### Русский
Барабанщик «Арт Войсис

Перч Наапетян родился 26 сентября 1980 года в Ереване. Окончил факультет культуры Ереванского государственного педагогического университета имени Х. Абовяна по специальности кино-фотоискусство. В течение 8 лет занимался дзюдо, получив множество наград. 4 года участвовал в Клубе весёлых и находчивых (КВН). В 1997 году учился у барабанщика Армена Аветисяна, затем занимался самообразованием. На начальном этапе карьеры играл в рок-группах, таких как «Western» и других. С 2005 года выступает в составе джазовой группы «Арт Войсис». Работал с известными армянскими артистами, включая Андре, Арамо, Ани Кристи, Айко, Сирушо, Арама MP3 и других. Сотрудничал с джазовыми и рок-музыкантами, такими как Левон Малхасян, «Gor & friends», «Groove in Band», «Nuz» и другими. Перч участвовал в телепроектах, таких как «Хайсуперстар», «Икс Фактор», «Ностальгия», «Живая летопись», «Две звезды». Выступал на международных музыкальных фестивалях, а в 2009 году с группой «Арт Войсис» получил Гран-при на джазовом фестивале в Бухаресте. Работал с зарубежными музыкантами и вокалистами, посещал частные курсы у Криса Коулмена в Лос-Анджелесе, где играл госпел-музыку. С 2019 года является членом международной компании ударных инструментов «Тама». Многогранный талант Перча Наапетяна сделал его одной из ключевых фигур армянской музыкальной сцены.

### English
Drummer of “Art Voices”

Perch Nahapetyan was born on September 26, 1980, in Yerevan. He graduated from the Faculty of Culture at the Yerevan State Pedagogical University named after Kh. Abovyan, specializing in cinema and photography. For 8 years, he practiced judo, earning numerous awards. He spent 4 years participating in the Club of the Funny and Inventive (KVN). In 1997, he studied under drummer Armen Avetisyan and later pursued self-education. Early in his career, he played in rock bands such as “Western” and others. Since 2005, he has performed with the jazz band “Art Voices.” He has worked with many Armenian music stars, including Andre, Aramo, Ani Christy, Hayko, Sirusho, Aram MP3, and others, as well as jazz and rock musicians like Levon Malkhasyan, “Gor & friends,” “Groove in Band,” “Nuz,” and other groups. Perch has performed in numerous TV projects, including *HaySuperstar*, *X Factor*, *Nostalgia*, *Living Chronicle*, and *Two Stars*. He has participated in international music festivals, and in 2009, with “Art Voices,” he won the Grand Prix at a jazz festival in Bucharest. He has collaborated with foreign musicians and singers and attended private lessons with Chris Coleman in Los Angeles, where he played gospel music. Since 2019, he has been a member of the international percussion company “Tama.” Perch Nahapetyan’s versatile talent has made him a significant figure in the Armenian music scene.

Գուրգեն Արտուշի Մարգարյանը ծնվել է 1978 թվականի սեպտեմբերի 26-ին Երևանում, Հայկական ԽՍՀ։ Հայ զինվոր էր, Հայաստանի Հանրապետության Պաշտպանության նախարարության լեյտենանտ։

Գուրգենը ավարտել է Հայաստանի ազգային պոլիտեխնիկական համալսարանը՝ ստանալով բակալավրի աստիճան, որից հետո զորակոչվել է Հայաստանի Զինված ուժեր։ Զինվորական ծառայությունն ավարտելուց հետո նա ընտրել է շարունակել կարիերան որպես սպա։ 2004 թվականի հունվարի 11-ից մասնակցել է ՆԱՏՕ-ի «Գործընկերություն հանուն խաղաղության» անգլիալեզու ուսումնական դասընթացներին Բուդապեշտում, Հունգարիա։ Ցավոք, նրա կյանքը կտրվել է 2004 թվականի փետրվարի 19-ին, երբ ադրբեջանցի սպա Ռամիլ Սաֆարովը դաժանորեն սպանել է նրան՝ քնած ժամանակ կացնով 16 հարված հասցնելով գլխին։ Սաֆարովը փորձել է սպանել նաև մեկ այլ հայ սպայի՝ Հայկ Մակուչյանի, սակայն նրան փրկել է փակված դուռը։ Հունգարիայում անցկացված դատավարությունում Սաֆարովը դատապարտվել է ցմահ բանտարկության՝ առանց առաջին 30 տարում համաներման իրավունքի, սակայն 2012 թվականին նա հանձնվել է Ադրբեջանին, որտեղ անմիջապես ներում է ստացել, ստացել է բնակարան, կոչման բարձրացում և 8 տարվա աշխատավարձ։ Այս որոշումը հանգեցրել է Հայաստանի և Հունգարիայի միջև դիվանագիտական հարաբերությունների խզման։ Գուրգենի հիշատակը հավերժացվել է Երևանի Եռաբլուր զինվորական պանթեոնում, որտեղ նա թաղված է։ Նրա անունով Երևանում կա դպրոց, հասարակական կազմակերպություն, պուրակ՝ հուշարձանով, և Աջափնյակում՝ կիսանդրի Լենինգրադյան փողոց 52 հասցեում։ Շիրակի մարզի Ջաջուռ գյուղի մոտ՝ Հերհերի ձորում, տեղադրված է խաչքար-հուշարձան։ Նրա սպանությունը դատապարտվել է միջազգային հանրության կողմից, ներառյալ Ղազախստանի, որն ընդգծել է հանցագործության դաժանությունը։ Գուրգեն Մարգարյանի կյանքն ու մահը դարձել են հայ-ադրբեջանական հակամարտության խորհրդանիշ։

### Русский

Жертва азербайджанского подонка  в Будапеште

Гурген Артушович Маргарян родился 26 сентября 1978 года в Ереване, Армянская ССР. Армянский военнослужащий, лейтенант Министерства обороны Республики Армения. Гурген окончил Национальный политехнический университет Армении, получив степень бакалавра, после чего был призван в Вооружённые силы Армении. Завершив срочную службу, он решил продолжить карьеру офицера. С 11 января 2004 года участвовал в англоязычных курсах НАТО «Партнёрство ради мира» в Будапеште, Венгрия. К сожалению, его жизнь оборвалась 19 февраля 2004 года, когда азербайджанский офицер Рамиль Сафаров жестоко убил его, нанеся 16 ударов топором по голове во сне. Сафаров также пытался убить другого армянского офицера, Хайка Макучяна, но тому спасла запертая дверь. На суде в Венгрии Сафаров был приговорён к пожизненному заключению без права на помилование в течение первых 30 лет, но в 2012 году его экстрадировали в Азербайджан, где он сразу получил помилование, квартиру, повышение до майора и зарплату за 8 лет. Это вызвало разрыв дипломатических отношений между Арменией и Венгрией. Память Гургена увековечена в военном пантеоне Ераблур в Ереване, где он похоронен. В его честь названы школа, общественная организация, парк с памятником в Ереване, а также бюст в Аджапняке на улице Ленинградян, 52. Вблизи села Джаджур в Ширакской области, в ущелье Херхери, установлен хачкар-памятник. Его убийство осудили международные круги, включая Казахстан, подчеркнувший жестокость преступления. Жизнь и смерть Гургена Маргаряна стали символом армяно-азербайджанского конфликта.

### English

Victim of Azerbaijani scum in Budapest

Gurgen Artushovich Margaryan was born on September 26, 1978, in Yerevan, Armenian SSR. An Armenian soldier and lieutenant in the Ministry of Defense of the Republic of Armenia, he graduated from the National Polytechnic University of Armenia with a bachelor’s degree before being drafted into the Armenian Armed Forces. After completing mandatory service, he chose to continue his career as an officer. From January 11, 2004, he participated in NATO’s “Partnership for Peace” English-language courses in Budapest, Hungary. Tragically, his life ended on February 19, 2004, when Azerbaijani officer Ramil Safarov brutally murdered him, inflicting 16 axe blows to his head while he slept. Safarov also attempted to kill another Armenian officer, Hayk Makuchyan, but was stopped by a locked door. In Hungary, Safarov was sentenced to life imprisonment without parole for the first 30 years, but in 2012, he was extradited to Azerbaijan, where he was immediately pardoned, given an apartment, promoted to major, and paid eight years’ salary. This led to the severance of diplomatic relations between Armenia and Hungary. Gurgen’s memory is honored at the Yerablur military pantheon in Yerevan, where he is buried. A school, public organization, park with a monument, and a bust in Ajapnyak on Leningradyan Street 52 bear his name. A khachkar-monument stands near Jajur village in Shirak’s Herheri Valley. His murder was condemned internationally, including by Kazakhstan, which highlighted the crime’s brutality. Gurgen Margaryan’s life and death have become a symbol of the Armenian-Azerbaijani conflict.

Azərbaycanca

Budapeştdə Azərbaycan alçağının qurbanı

Qurgen Artuşoviç Marqaryan 1978-ci il sentyabrın 26-da Ermənistan SSR, Yerevanda anadan olub. Erməni əsgər, Ermənistan Respublikası Müdafiə Nazirliyinin leytenantı idi. Qurgen Ermənistan Milli Politeknik Universitetini bakalavr dərəcəsi ilə bitirib, bundan sonra Ermənistan Silahlı Qüvvələrinə çağırılıb. Məcburi xidməti başa vurduqdan sonra o, zabit kimi karyerasını davam etdirməyi seçib. 2004-cü il yanvarın 11-dən o, Macarıstanın Budapeşt şəhərində NATO-nun “Sülh naminə tərəfdaşlıq” ingilis dilli təlim kurslarında iştirak edib. Təəssüf ki, onun həyatı 2004-cü il fevralın 19-da Azərbaycan zabiti Ramil Səfərov tərəfindən amansızcasına qətlə yetirilərək başa çatıb. Səfərov yatarkən Qurgenin başına balta ilə 16 zərbə endirib, başını bədəndən demək olar ki, ayırıb. Səfərov başqa bir erməni zabiti, Hayk Makıçyanı da öldürməyə cəhd edib, lakin qapalı qapı onun həyatını xilas edib. Macarıstanda keçirilən məhkəmədə Səfərov ilk 30 il ərzində əfv hüququ olmadan ömürlük həbs cəzasına məhkum edilib, lakin 2012-ci ildə o, Azərbaycana ekstradisiya olunub və burada dərhal İham Əliyev tərəfindən əfv edilib, mənzil, mayor rütbəsi və 8 illik maaş ödənişi alıb. Bu, Ermənistan və Macarıstan arasında diplomatik münasibətlərin kəsilməsinə səbəb olub. Qurgenin xatirəsi Yerevanda, Yerablur hərbi panteonunda, harada dəfn olunduğu yerdə əbədiləşdirilib. Onun adı ilə Yerevanda məktəb, ictimai təşkilat, abidə ilə park və Acapnyakda Leningradyan küçəsi 52-də büst qoyulub. Şirak vilayətinin Caccur kəndi yaxınlığında, Herheri vadisində xačkar-abidə ucaldılıb. Onun qətli beynəlxalq ictimaiyyət, o cümlədən Qazaxıstan tərəfindən pislənilib, hansı ki, cinayətin vəhşiliyini vurğulayıb. Qurgen Marqaryanın həyatı və ölümü Erməni-Azərbaycan münaqişəsinin simvoluna çevrilib.

1724 թվականի սեպտեմբերի 26-ին Օսմանյան կայսրության բանակը, Ահմեդ փաշայի հրամանատարությամբ, գրավեց Երևանը՝ Պարսկաստանի մայրաքաղաքը այդ ժամանակաշրջանում:

Այս իրադարձությունը տեղի ունեցավ Օսմանյան-Պարսկական պատերազմի (1723-1727) շրջանակներում, երբ Օսմանյան կայսրությունը օգտվեց Պարսկաստանի թուլացումից՝ Աֆղանական ապստամբության հետևանքով: Երևանի գրավումը դարձավ Օսմանյան կայսրության տարածքային ընդլայնման խորհրդանիշը Արևելքում և հանգեցրեց տարածաշրջանի վերաբաժանմանը, որը երկար ժամանակ ազդեց հայկական ժողովրդի ճակատագրի վրա: Պատերազմի այս փուլը նշանակում էր Պարսկաստանի Սեֆյան դինաստիայի անկումը և Օսմանյան կայսրության ժամանակավոր գերակայությունը Կովկասում:

**Նախապատմություն** 
18-րդ դարի սկզբին Պարսկաստանը գտնվում էր խոր ճգնաժամի մեջ՝ Սեֆյան շահերի թուլացման պատճառով: 1722 թվականին ապստամբ ազգերը, հատկապես աբղանները Մահմուդ խանի գլխավորությամբ, գրավեցին Իսֆահանը և տապալեցին Պարսկաստանի իշխանությունը: Այս թուլացումից օգտվելով՝ Օսմանյան կայսրությունը, որը երկար ժամանակ հակամարտություններ ուներ Պարսկաստանի հետ, սկսեց ռազմական արշավանք դեպի Արևելք: Միաժամանակ Ռուսական կայսրությունը, Պետրոս Մեծի գլխավորությամբ, նույնպես ներխուժեց Պարսկաստան՝ 1722-1723 թվականների պատերազմում, գրավելով Կասպից ծովի ափերը: Օսմանյան կայսրությունը, վախենալով ռուսական ընդլայնումից, 1723 թվականին պայմանագիր կնքեց Ռուսաստանի հետ՝ բաժանելով Պարսկաստանի տարածքները: Օսմանյան կայսրությունը ստացավ Արևմտյան Վրաստանը, Ադրբեջանը և Հայաստանը, ներառյալ Երևանը:

**Պատերազմի ընթացքը և Երևանի պաշարումը** 
1724 թվականի գարնան վերջին Օսմանյան բանակը, Ահմեդ փաշայի գլխավորությամբ, շարժվեց դեպի Երևան: Քաղաքը պաշտպանում էին պարսկական և հայկական ուժերը՝ Սաֆի-Ղուլի խանի հրամանատարությամբ: Պաշարումը սկսվեց հունիսին և տևեց ավելի քան երեք ամիս: Օսմանյան զորքերը, որոնք թվով գերազանցում էին պաշտպաններին, կիրառեցին հրետանային հարձակումներ և բազմաթիվ գրոհներ: Պաշտպանները դիմադրեցին դաժանորեն, սակայն սովը, հիվանդությունները և զորքերի պակասը թուլացրին նրանց: Սեպտեմբերի 26-ին օսմանյան զորքերը գրոհեցին քաղաքի պարիսպները և գրավեցին Երևանը: Գրավումը ուղեկցվեց կոտորածներով և թալանով, հազարավոր հայեր և պարսիկներ զոհվեցին կամ գերի ընկան:

**Հետևանքները** 
Երևանի գրավումը հանգեցրեց Օսմանյան կայսրության գերակայությանը տարածաշրջանում: Օսմանյան իշխանությունը տևեց մինչև 1735 թվականը, երբ Պարսկաստանը, Նադիր շահի գլխավորությամբ, վերադարձրեց քաղաքը: Այս ժամանակաշրջանը հայկական ժողովրդի համար դարձավ դժվարին, սակայն նաև խթանեց ազգային ինքնորոշման գաղափարները: Երևանը դարձավ Օսմանյան կայսրության վարչական կենտրոն, բայց հայկական մշակույթը և եկեղեցիները պահպանվեցին, չնայած ճնշումներին:

### Русская версия

Падение Еревана: Османская Победа 1724 года”

26 сентября 1724 года армия Османской империи под командованием Ахмеда-паши захватила Ереван, столицу Персии в тот период. Это событие произошло в рамках Османо-персидской войны (1723–1727 годов), когда Османская империя воспользовалась ослаблением Персии в результате афганского восстания. Захват Еревана стал символом территориального расширения Османской империи на Востоке и привел к переделу региона, который надолго повлиял на судьбу армянского народа. Эта фаза войны ознаменовала падение Сефевидской династии в Персии и временное доминирование Османской империи в Кавказе.

**Предыстория** 
В начале XVIII века Персия находилась в глубоком кризисе из-за ослабления шахов Сефевидов. В 1722 году восставшие афганцы под руководством Махмуда-хана захватили Исфахан и свергли персидскую власть. Османская империя, имевшая давние конфликты с Персией, воспользовалась этим ослаблением и начала военную кампанию на Восток. В то же время Российская империя под руководством Петра Великого также вторглась в Персию во время войны 1722–1723 годов, захватив прикаспийские земли. Османская империя, опасаясь русского расширения, в 1723 году заключила договор с Россией о разделе персидских территорий. Османская империя получила Западную Грузию, Азербайджан и Армению, включая Ереван.

**Ход войны и осада Еревана** 
В конце весны 1724 года османская армия под командованием Ахмеда-паши двинулась на Ереван. Город защищали персидские и армянские силы под командованием Сафи-Кули-хана. Осада началась в июне и длилась более трех месяцев. Османские войска, превосходившие числом защитников, применяли артиллерийские обстрелы и многочисленные штурмы. Защитники сопротивлялись упорно, но голод, болезни и нехватка войск ослабили их. 26 сентября османские войска штурмовали стены города и захватили Ереван. Захват сопровождался резней и грабежами, тысячи армян и персов погибли или попали в плен.

**Последствия** 
Захват Еревана привел к доминированию Османской империи в регионе. Османское правление длилось до 1735 года, когда Персия под руководством Надир-шаха вернула город. Этот период стал тяжелым для армянского народа, но также стимулировал идеи национального самоопределения. Ереван стал административным центром Османской империи, но армянская культура и церкви сохранились, несмотря на давление.

### English Version
The Fall of Yerevan: Ottoman Victory of 1724

On September 26, 1724, the army of the Ottoman Empire, under the command of Ahmed Pasha, captured Yerevan, the capital of Persia at that time. This event occurred during the Ottoman-Persian War (1723–1727), when the Ottoman Empire took advantage of Persia’s weakening due to the Afghan uprising. The capture of Yerevan became a symbol of the Ottoman Empire’s territorial expansion in the East and led to the region’s repartition, which long influenced the fate of the Armenian people. This phase of the war marked the fall of the Safavid dynasty in Persia and the temporary dominance of the Ottoman Empire in the Caucasus.

**Background** 
At the beginning of the 18th century, Persia was in a deep crisis due to the weakening of the Safavid shahs. In 1722, rebel Afghans led by Mahmud Khan captured Isfahan and overthrew Persian rule. The Ottoman Empire, with longstanding conflicts with Persia, exploited this weakening and began a military campaign to the East. Meanwhile, the Russian Empire under Peter the Great also invaded Persia during the 1722–1723 war, seizing the Caspian coastlands. The Ottoman Empire, fearing Russian expansion, concluded a treaty with Russia in 1723 to divide Persian territories. The Ottoman Empire received Western Georgia, Azerbaijan, and Armenia, including Yerevan.

**Course of the War and the Siege of Yerevan** 
In late spring 1724, the Ottoman army under Ahmed Pasha moved toward Yerevan. The city was defended by Persian and Armenian forces commanded by Safi-Quli Khan. The siege began in June and lasted over three months. Ottoman troops, outnumbering the defenders, used artillery bombardments and numerous assaults. The defenders resisted fiercely, but famine, diseases, and troop shortages weakened them. On September 26, Ottoman forces stormed the city walls and captured Yerevan. The capture was accompanied by massacres and looting, with thousands of Armenians and Persians killed or taken captive.

**Consequences** 
The capture of Yerevan led to Ottoman dominance in the region. Ottoman rule lasted until 1735, when Persia under Nadir Shah regained the city. This period was difficult for the Armenian people but also stimulated ideas of national self-determination. Yerevan became an administrative center of the Ottoman Empire, but Armenian culture and churches were preserved despite oppression.

### Türkçe Versiyon

Erivan’ın Düşüşü: 1724 Osmanlının Zaferi

26 Eylül 1724’te Osmanlı İmparatorluğu ordusu, Ahmed Paşa’nın komutasında, o dönem Pers’in başkenti Erivan’ı fethetti. Bu olay, Osmanlı-Pers Savaşı (1723–1727) kapsamında gerçekleşti ve Osmanlı İmparatorluğu, Afgan isyanı nedeniyle zayıflayan Pers’ten yararlanarak Doğu’da toprak genişlemesi yaptı. Erivan’ın fethi, Osmanlı İmparatorluğu’nun Doğu’daki toprak genişlemesinin sembolü oldu ve bölgenin yeniden dağılımına yol açtı; bu, Ermeni halkının kaderini uzun süre etkiledi. Savaşın bu aşaması, Pers’teki Safevi hanedanının düşüşünü ve Osmanlı İmparatorluğu’nun Kafkasya’daki geçici egemenliğini işaret etti.

**Arka Plan** 
18. yüzyılın başında Pers, Safevi şahlarının zayıflaması nedeniyle derin bir krizdeydi. 1722’de isyancı Afganlar, Mahmud Han’ın önderliğinde İsfahan’ı ele geçirdi ve Pers yönetimini devirdi. Osmanlı İmparatorluğu, Pers’le uzun süredir çatışmalar yaşayarak bu zayıflıktan yararlandı ve Doğu’ya askeri sefer başlattı. Aynı dönemde Rusya İmparatorluğu, Büyük Petro’nun önderliğinde 1722–1723 savaşında Pers’e saldırdı ve Hazar kıyılarını ele geçirdi. Osmanlı İmparatorluğu, Rus genişlemesinden korkarak 1723’te Rusya ile Pers topraklarını bölüşmek üzere anlaşma yaptı. Osmanlı İmparatorluğu, Batı Gürcistan, Azerbaycan ve Ermenistan’ı, Erivan dahil, aldı.

**Savaşın Seyri ve Erivan Kuşatması** 
1724 baharının sonunda Osmanlı ordusu, Ahmed Paşa’nın komutasında Erivan’a ilerledi. Şehir, Safi-Kuli Han komutasındaki Pers ve Ermeni güçleri tarafından savunuldu. Kuşatma Haziran’da başladı ve üç aydan fazla sürdü. Osmanlı birlikleri, sayısal üstünlükle top bombardımanları ve sayısız hücumlar kullandı. Savunucular sert direniş gösterdi, ancak kıtlık, hastalıklar ve asker eksikliği onları zayıflattı. 26 Eylül’de Osmanlı kuvvetleri şehir duvarlarını aşarak Erivan’ı fethetti. Fetih, katliamlar ve yağmalarla eşlik edildi; binlerce Ermeni ve Pers öldü veya esir alındı.

**Sonuçlar** 
Erivan’ın fethi, bölgede Osmanlı egemenliğine yol açtı. Osmanlı yönetimi 1735’e kadar sürdü, o yıl Pers, Nadir Şah önderliğinde şehri geri aldı. Bu dönem Ermeni halkı için zorlu geçti, ancak ulusal öz belirleme fikirlerini de teşvik etti. Erivan, Osmanlı İmparatorluğu’nun idari merkezi oldu, ancak baskılara rağmen Ermeni kültürü ve kiliseleri korundu.

### فارسی نسخه (Фарси)

**فتح ایروان توسط ارتش عثمانی: ۲۶ سپتامبر ۱۷۲۴**

در تاریخ ۲۶ سپتامبر ۱۷۲۴، ارتش امپراتوری عثمانی به فرماندهی احمد پاشا، ایروان، که در آن زمان پایتخت ایران بود، را فتح کرد. این رویداد در چارچوب جنگ عثمانی-فارسی (۱۷۲۳-۱۷۲۷) رخ داد، زمانی که امپراتوری عثمانی از ضعف ایران به دلیل قیام افغان‌ها بهره‌برداری کرد. فتح ایروان نمادی از گسترش قلمرو عثمانی در شرق شد و به بازتوزیع منطقه منجر گردید که برای مدت طولانی بر سرنوشت مردم ارمنی تأثیر گذاشت. این مرحله از جنگ، سقوط سلسله صفویه در ایران و سلطه موقت عثمانی در قفقاز را نشان داد.

**پیشینه تاریخی** 
در آغاز قرن هجدهم، ایران به دلیل ضعف شاهان صفوی در بحران عمیقی قرار داشت. در سال ۱۷۲۲، قوم‌های شورشی، به‌ویژه افغان‌ها به رهبری محمود خان، اصفهان را تصرف کردند و حکومت ایران را سرنگون ساختند. امپراتوری عثمانی که از دیرباز با ایران درگیری داشت، از این ضعف استفاده کرد و به سوی شرق کمپین نظامی آغاز نمود. در همین زمان، امپراتوری روسیه به فرماندهی پتر کبیر نیز در جنگ ۱۷۲۲-۱۷۲۳ به ایران حمله کرد و سواحل دریای خزر را تصرف نمود. امپراتوری عثمانی که از گسترش روسیه هراس داشت، در سال ۱۷۲۳ با روسیه پیمانی برای تقسیم قلمروهای ایران امضا کرد. عثمانی‌ها غرب گرجستان، آذربایجان و ارمنستان، از جمله ایروان، را به دست آوردند.

**سیر جنگ و محاصره ایروان** 
در اواخر بهار ۱۷۲۴، ارتش عثمانی به فرماندهی احمد پاشا به سوی ایروان حرکت کرد. شهر توسط نیروهای پارسی و ارمنی به فرماندهی صفی‌قلی خان دفاع می‌شد. محاصره در ماه ژوئن آغاز شد و بیش از سه ماه طول کشید. نیروهای عثمانی که از نظر تعداد بر مدافعان برتری داشتند، از بمباران توپخانه‌ای و حملات متعدد استفاده کردند. مدافعان با شجاعت مقاومت کردند، اما قحطی، بیماری‌ها و کمبود نیروها آن‌ها را تضعیف کرد. در ۲۶ سپتامبر، نیروهای عثمانی دیوارهای شهر را تسخیر کردند و ایروان را فتح نمودند. این فتح با کشتار و غارت همراه بود؛ هزاران ارمنی و پارسی کشته شدند یا به اسارت درآمدند.

**پیامدها** 
فتح ایروان به سلطه عثمانی در منطقه منجر شد. حکومت عثمانی تا سال ۱۷۳۵ ادامه داشت، زمانی که ایران به رهبری نادر شاه شهر را بازپس گرفت. این دوره برای مردم ارمنی سخت بود، اما همچنین ایده‌های خودمختاری ملی را تقویت کرد. ایروان به مرکز اداری امپراتوری عثمانی تبدیل شد، اما با وجود فشارها، فرهنگ و کلیساهای ارمنی حفظ شدند.

—