Հայ Գրականագիտության Լուսավոր Կերպար

Արշալույս Հարությունի Բաբայանը ծնվել է 1905 թվականի դեկտեմբերի 27-ին Խդրանց գյուղում (Զանգեզուրի գավառ)՝ հայ գրականագետ, բանասիրական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր (1965), ՀԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչ (1967), ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ (1947–ից), ով իր կյանքը նվիրել է հայ գրականության ուսումնասիրությանը և դասավանդմանը՝

դառնալով Պերճ Պռոշյանի, Եղիշե Չարենցի և Հայրենական մեծ պատերազմի շրջանի սովետահայ գրականության վերաբերյալ հիմնական աշխատությունների հեղինակ։ Մահացել է 1990 թվականի հուլիսի 30-ին Երևանում։ 

1918 թվականին ընտանիքով տեղափոխվել է Աստրախան, ապա՝ Բաքու, որտեղ 1925 թվականին ավարտել Բաքվի Հովհաննես Թումանյանի անվան թիվ 22 հայկական միջնակարգ դպրոցը, 1929 թվականին՝ Երևանի համալսարանի պատմագրական ֆակուլտետը։ Այնուհետև վերադարձել Բաքու և հայոց լեզու ու գրականություն դասավանդել Վ. Ի. Լենինի անվան բանֆակում։ 1935 թվականին ընդունվել և 1938 թվականին ավարտել Երևանի համալսարանի ասպիրանտուրան։ 1937–1938 թվականներին հայ գրականություն դասախոսել Ադրբեջանի Վ. Ի. Լենինի անվան մանկավարժական ինստիտուտի հայկական բաժնում, 1938 թվականից՝ Երևանի Խաչատուր Աբովյանի անվան մանկավարժական ինստիտուտում։ 1938–1945 թվականներին եղել է բանասիրական ֆակուլտետի դեկանը, 1939–1951 թվականներին՝ հայ գրականության ամբիոնի վարիչը, 1960–1964 թվականներին՝ ինստիտուտի պրոռեկտորը։ 1944–1948 թվականներին եղել է «Գրական թերթի» խմբագիրը։ 1963 թվականին «Պերճ Պռոշյան» թեմայով պաշտպանել է դիսերտացիա և ստացել բանասիրական գիտությունների դոկտորի աստիճան։ ԽՄԿԿ անդամ՝ 1943 թվականից։ 

Արշալույս Բաբայանը մնաց Խդրանցից Երևան տանող գրականագիտության կամուրջը՝ իր աշխատություններով, դասախոսություններով և անսահման նվիրումով ոգեշնչելով սերունդներին հայ գրականության խորքերով և գիտական ճշմարտությամբ։



### Русский
Просветитель армянского литературоведения

Аршалуйс Арутюновна Бабаян родилась 27 декабря 1905 года в селе Хдранц (Зангезурский уезд) — армянский литературовед, доктор филологических наук, профессор (1965), заслуженный деятель науки АрмССР (1967), член Союза писателей СССР (с 1947), посвятившая жизнь изучению армянской литературы и преподаванию, автор основных работ о Перче Прошяне, Егише Чаренце и советской армянской литературе периода Великой Отечественной войны. Умерла 30 июля 1990 года в Ереване.

В 1918 году вместе с семьёй переехала в Астрахань, затем в Баку, где в 1925 окончила среднюю школу №22 имени Ованнеса Туманяна, в 1929 — историко-филологический факультет Ереванского университета. Затем вернулась в Баку и преподавала армянский язык и литературу на армянском отделении Бакинского педагогического института им. В. И. Ленина. В 1935 поступила и в 1938 окончила аспирантуру Ереванского университета. В 1937–1938 преподавала армянскую литературу на армянском отделении Азербайджанского педагогического института им. В. И. Ленина, с 1938 — в Ереванском педагогическом институте им. Хачатура Абовяна. В 1938–1945 — декан филологического факультета, в 1939–1951 — заведующая кафедрой армянской литературы, в 1960–1964 — проректор института. В 1944–1948 — редактор «Литературной газеты». В 1963 защитила диссертацию на тему «Перч Прошян» и получила степень доктора филологических наук. Член ВКП(б) с 1943 года.

Аршалуйс Бабаян осталась мостом литературоведения от Хдранца до Еревана — своими работами, лекциями и безграничной преданностью, вдохновляя поколения глубинами армянской литературы и научной правдой.



### English
Enlightener of Armenian Literary Studies

Arshaluys Harutyuni Babayan was born on December 27, 1905, in the village of Khdrants (Zangezur district) — Armenian literary scholar, Doctor of Philology, professor (1965), Honored Scientist of the Armenian SSR (1967), member of the USSR Writers’ Union (since 1947), who devoted her life to the study of Armenian literature and teaching, author of major works on Perch Proshyan, Yeghishe Charents, and Soviet Armenian literature during the Great Patriotic War. Died on July 30, 1990, in Yerevan.

In 1918 moved with family to Astrakhan, then to Baku, where in 1925 graduated from secondary school No. 22 named after Hovhannes Tumanyan, in 1929 — from the history-philology faculty of Yerevan University. Then returned to Baku and taught Armenian language and literature at the Armenian department of the Baku Pedagogical Institute named after V. I. Lenin. In 1935 entered and in 1938 graduated from the postgraduate school of Yerevan University. In 1937–1938 taught Armenian literature at the Armenian department of the Azerbaijan Pedagogical Institute named after V. I. Lenin, from 1938 — at the Yerevan Pedagogical Institute named after Khachatur Abovyan. In 1938–1945 — dean of the philological faculty, in 1939–1951 — head of the department of Armenian literature, in 1960–1964 — pro-rector of the institute. In 1944–1948 — editor of *Literary Newspaper*. In 1963 defended dissertation on *Perch Proshyan* and received the degree of Doctor of Philology. Member of the CPSU since 1943.

Arshaluys Babayan remained the bridge of literary studies from Khdrants to Yerevan — with her works, lectures, and boundless dedication, inspiring generations with the depths of Armenian literature and scientific truth.