Պատմաբանի գիտական պրպտումների առանցքը եղել է հայ  մտքի եզակի հուշարձան «Աշխարհացոյց»-ը

2013 թ-ի փետրվարի 26-ին  Երևանում- մահացել է Բաբկեն Հարությունի Հարությունյանը–  պատմաբան, պատմաաշխարհագրագետ, պատմական գիտությունների դոկտոր (1993), պրոֆեսոր (1994), ՀՀ ԳԱԱ թղթակից-անդամ։

Պատմաաշխարհագրական քննությունը գիտնականը կատարել է բազմալեզու աղբյուրագիտական հենքի վրա։ Պատմաքննական համադիր հետազոտությամբ նրան հաջողվել է ապացուցել, որ «Աշխարհացոյց»-ը թվագրվում է V դարով և որ նրա հեղինակը Մովսես Խորենացին է։ Բացի այդ, Բ. Հարությունյանը ճշտել է Տիգրանակերտի տեղադրությունը, Նփրկերտի հունարեն արձանագրության թվականը, Մեծ Հայքի թագավորության I-IV դդ վարչատարածքային բաժանումներն ու վարչաքաղաքական բաժանման համակարգը և այլն։ Բացահայտվել է Մեծ Հայքի վարչաքաղաքական համակարգի վրա ավատատիրական հարաբերությունների ու քաղաքական գործոնների ազդեցությունը։
Վերջին տարիներին գիտնականը շոշափելի ավանդ է ներդրել հայոց պատմությունը մատաղ սերնդին ճշմարտացի ու մատչելի հասցնելու գործում։ Դա են վկայում նրա խմբագրությամբ ու հեղինակցությամբ լույս տեսած դպրոցական բազում դասագրքեր։

26 февраля 2013 года в Ереване скончался Бабкен Арутюнович Арутюнян, историк, исторический географ, доктор исторических наук (1993), профессор (1994), член-корреспондент НАН РА.  Ядром научных исследований историка стал уникальный памятник армянской историко-географической мысли «Ашкарацойц».  Ученый провел плодотворное исследование на основе многоязычных источников.  Совместным историческим исследованием ему удалось доказать, что «Ашкарацуйц» датируется V веком и что ее автором является Мовсес Хоренаци.  Кроме того, Б.  Арутюнян уточнил местонахождение Тигранакерта, дату греческой надписи Нпркерта, административно-территориальное деление и систему административно-политического деления Великого Армянского царства в I-IV веках и т.д.  Выявлено влияние авторитарных отношений и политических факторов на административно-политическую систему Большого Хайка.
За последние годы ученый внес ощутимый вклад в правдивое и доступное донесение истории Армении до подрастающего поколения.  Об этом свидетельствуют многие школьные учебники, изданные под его редакцией и авторством.

On February 26, 2013, Babken Harutyunyi Harutyunyan died in Yerevan, historian, historical geographer, doctor of historical sciences (1993), professor (1994), reporter-member of the National Academy of Sciences of the Republic of Armenia.  The core of the historian’s scientific studies was the unique monument of Armenian historical-geographical thought “Ashkaratsoits”.  The scientist made a profitable examination of it on the basis of multilingual sources.  With a joint historical research, he managed to prove that “Ashkaratsoits” dates back to the 5th century and that its author is Movses Khorenatsi.  In addition, B.  Harutyunyan clarified the location of Tigranakert, the date of the Greek inscription of Nprkert, the administrative-territorial divisions and the administrative-political division system of the Great Armenian Kingdom in the I-IV centuries, etc.  The impact of authoritarian relations and political factors on the administrative and political system of the Greater Hayek was revealed.
In recent years, the scientist has made a tangible contribution to bringing Armenian history to the younger generation in a truthful and accessible way.  This is evidenced by many school textbooks published under his editorship and authorship.