Անդրկովկասի անկախության կարճատև երազանքը

1918 թվականի ապրիլի 22-ին, Թուրքիայի ճնշման ներքո, Անդրկովկասյան  սեյմը հռչակեց Անդրկովկայան Դեմոկրատական Ֆեդերատիվ Հանրապետության (ԱԴՖՀ) անկախությունը:

Այս պետական կազմավորումը ընդգրկում էր Ռուսական կայսրության նախկին տարածքները՝ Բաքվի, Ելիզավետպոլի, Երևանի, Թիֆլիսի, Քութայիսի նահանգները, Բաթումի և Քարսի մարզերը, ինչպես նաև Զաքաթալայի և Սուխումի օկրուգները: Հայկական պատվիրակությունը դեմ էր այս որոշմանը, սակայն չկարողացավ կանխել անկախության հռչակումը:
Ապրիլի 28-ին Անդրկովկասյան  կառավարությունը Թուրքիայից ստացավ անկախության ճանաչման մասին հեռագիր: Ի հակադրություն, Խորհրդային Ռուսաստանը բողոքեց Անդրկովկասի  փաստացի անջատման դեմ: Աբխազիայում բռնկվեց խորհրդային իշխանությանն աջակցող ապստամբություն: Ապստամբները գրավեցին Սուխումը՝ հայտարարելով Խորհրդային Ռուսաստանի հետ լիակատար համերաշխություն: Խորհրդային իշխանությունը Աբխազիայում պահպանվեց 42 օր: Բաքվի կոմունան խորհրդային իշխանություն հաստատեց Բաքվի նահանգի մի շարք գավառներում՝ ապրիլի 18-ին Շամախիում, ապրիլի 21-ին Սալյանում, ապրիլի 23-ին Ղուբայում, մայիսի 1-ին Լենքորանում:
ԱԴՖՀ-ն, չնայած իր անվանը, փաստացի ֆեդերացիա չէր: Ընդամենը մեկ ամիս անց՝ Թուրքիայի պահանջով,  սեյմը լուծարվեց: 1918 թվականի մայիսի 26-ին հռչակվեց Վրացական Դեմոկրատական Հանրապետությունը, իսկ մայիսի 28-ին՝ Հայաստանի Հանրապետությունն ու Ադրբեջանական Դեմոկրատական Հանրապետությունը: Անդրկովկասի  միասնական երազանքը կարճ տևեց՝ թողնելով պատմության էջերում իր անցողիկ հետքը:

Мимолетная мечта о независимости Закавказья
22 апреля 1918 года под давлением Турции Закавказский сейм провозгласил независимость Закавказской Демократической Федеративной Республики (ЗДФР). Это государственное образование охватывало территории бывшей Российской империи: Бакинскую, Елизаветпольскую, Эриванскую, Тифлисскую, Кутаисскую губернии, Батумскую и Карсскую области, а также Закатальский и Сухумский округа. Армянская делегация выступала против, но не смогла предотвратить провозглашение независимости.
28 апреля закавказское правительство получило от Турции телеграмму о признании независимости. Советская Россия, напротив, выразила протест против фактического отделения Закавказья. В Абхазии вспыхнуло восстание в поддержку советской власти: повстанцы захватили Сухуми, заявив о полной солидарности с Советской Россией. Советская власть в Абхазии продержалась 42 дня. Бакинская коммуна установила советскую власть в ряде уездов Бакинской губернии: 18 апреля — в Шемахе, 21 апреля — в Сальянах, 23 апреля — в Кубе, 1 мая — в Ленкорани.
ЗДФР, несмотря на название, фактически не была федерацией. Всего через месяц, по требованию Турции, Закавказский сейм был распущен. 26 мая 1918 года была провозглашена Грузинская Демократическая Республика, а 28 мая — Республика Армения и Азербайджанская Демократическая Республика. Мечта о едином Закавказье оказалась мимолетной, оставив лишь краткий след в истории.

The Fleeting Dream of Transcaucasian Independence
On April 22, 1918, under pressure from Turkey, the Transcaucasian Seim proclaimed the independence of the Transcaucasian Democratic Federative Republic (TDFR). This state encompassed territories of the former Russian Empire, including the Baku, Elisabethpol, Erivan, Tiflis, and Kutaisi governorates, the Batum and Kars regions, and the Zakatali and Sukhumi districts. The Armenian delegation opposed the decision but could not prevent the declaration of independence.
On April 28, the Transcaucasian government received a telegram from Turkey recognizing its independence. In contrast, Soviet Russia protested the de facto secession of Transcaucasia. In Abkhazia, an uprising in support of Soviet power erupted: rebels seized Sukhumi, declaring full solidarity with Soviet Russia. Soviet rule in Abkhazia lasted 42 days. The Baku Commune established Soviet power in several districts of the Baku Governorate: on April 18 in Shamakhi, April 21 in Salyan, April 23 in Quba, and May 1 in Lankaran.
Despite its name, the TDFR was not a true federation. Just a month later, at Turkey’s demand, the Transcaucasian Seim was dissolved. On May 26, 1918, the Georgian Democratic Republic was proclaimed, followed by the Republic of Armenia and the Azerbaijan Democratic Republic on May 28. The dream of a unified Transcaucasia was short-lived, leaving only a fleeting mark in history.

Zaqafqaziya müstəqilliyinin keçici arzusu
1918-ci il aprelin 22-də Türkiyənin təzyiqi ilə Zaqafqaziya Seymi Zaqafqaziya Demokratik Federativ Respublikasının (ZQFR) müstəqilliyini elan etdi.  Bu dövlət keçmiş Rusiya imperiyasının ərazilərini, o cümlədən Bakı, Yelizavetpol, İrəvan, Tiflis və Kutaisi quberniyalarını, Batum və Qars vilayətlərini, Zakatali və Suxumi rayonlarını əhatə edirdi.  Ermənistan nümayəndə heyəti bu qərara qarşı çıxdı, lakin müstəqilliyin elan edilməsinə mane ola bilmədi.
Aprelin 28-də Zaqafqaziya hökuməti Türkiyədən onun müstəqilliyini tanıyan teleqram aldı.  Bunun əksinə olaraq Sovet Rusiyası Zaqafqaziyanın faktiki olaraq ayrılmasına etiraz etdi.  Abxaziyada Sovet hakimiyyətini dəstəkləyən üsyan başladı: üsyançılar Sovet Rusiyası ilə tam həmrəy olduqlarını bəyan edərək Suxumini ələ keçirdilər.  Abxaziyada sovet hakimiyyəti 42 gün davam etdi.  Bakı Kommunası Bakı quberniyasının bir neçə qəzasında: aprelin 18-də Şamaxıda, aprelin 21-də Salyanda, aprelin 23-də Qubada, mayın 1-də Lənkəranda Sovet hakimiyyətini qurdu.
Adına baxmayaraq, TDFR əsl federasiya deyildi.  Cəmi bir ay sonra Türkiyənin tələbi ilə Zaqafqaziya Seymi ləğv edildi.  1918-ci il mayın 26-da Gürcüstan Demokratik Respublikası, ardınca isə mayın 28-də Ermənistan Respublikası və Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti elan olundu.Vahid Zaqafqaziya xülyası qısamüddətli oldu və tarixdə yalnız keçici iz buraxdı.

ამიერკავკასიის დამოუკიდებლობის წარმავალი ოცნება
1918 წლის 22 აპრილს, თურქეთის ზეწოლით, ამიერკავკასიის სეიმმა ამიერკავკასიის დემოკრატიული ფედერაციული რესპუბლიკის (TDFR) დამოუკიდებლობა გამოაცხადა.  ეს სახელმწიფო მოიცავდა ყოფილი რუსეთის იმპერიის ტერიტორიებს, მათ შორის ბაქოს, ელისაბეთპოლის, ერივანის, ტფილისისა და ქუთაისის გუბერნიებს, ბათუმისა და ყარსის რაიონებს და ზაქათალისა და სოხუმის ოლქებს.  სომხური დელეგაცია ეწინააღმდეგებოდა გადაწყვეტილებას, მაგრამ ვერ შეუშალა ხელი დამოუკიდებლობის გამოცხადებას.
28 აპრილს ამიერკავკასიის მთავრობამ მიიღო დეპეშა თურქეთიდან, რომლითაც ცნობდა მის დამოუკიდებლობას.  ამის საპირისპიროდ საბჭოთა რუსეთმა გააპროტესტა ამიერკავკასიის დე ფაქტო გამოყოფა.  აფხაზეთში საბჭოთა ხელისუფლების მხარდასაჭერად აჯანყებამ იფეთქა: აჯანყებულებმა აიღეს სოხუმი და საბჭოთა რუსეთს სრული სოლიდარობა გამოუცხადეს.  საბჭოთა მმართველობა აფხაზეთში 42 დღე გაგრძელდა.  ბაქოს კომუნამ საბჭოთა ხელისუფლება დაამყარა ბაქოს გუბერნატორის რამდენიმე რაიონში: 18 აპრილს შამახიში, 21 აპრილს სალიანში, 23 აპრილს კუბაში და 1 მაისს ლანკარანში.
მიუხედავად მისი სახელისა, TDFR არ იყო ნამდვილი ფედერაცია.  სულ რაღაც ერთი თვის შემდეგ, თურქეთის მოთხოვნით, ამიერკავკასიის სეიმი დაიშალა.  1918 წლის 26 მაისს გამოცხადდა საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა, რასაც მოჰყვა სომხეთის რესპუბლიკა და აზერბაიჯანის დემოკრატიული რესპუბლიკა 28 მაისს. ერთიანი ამიერკავკასიის ოცნება ხანმოკლე იყო და ისტორიაში მხოლოდ წარმავალი კვალი დატოვა.