Գրականության և Մանկավարժության Վարպետ, Ով Կրել է Հայ Ոգին Աշխարհով Մեկ

1975 թվականի հունիսի 15, Երևան` մահացավ Վաղինակ Գրիգորի Բեքարյանը՝ հայ մանկավարժ, բանաստեղծ և արձակագիր, ում կյանքն ու ստեղծագործությունները դարձել են հայ ժողովրդի հոգևոր ժառանգության անբաժան մասը:

Նրա կյանքը՝ լի ճանապարհորդություններով և նվիրվածությամբ հայ մշակույթին, խորհրդանշում է հայի աննկուն ոգին:
Վաղինակ Բեքարյանը ծնվել է Պարտիզակ ավանում, որտեղ ստացել է իր սկզբնական կրթությունը տեղի դպրոցում: Ավելի ուշ նա շարունակել է ուսումը Կոստանդնուպոլսի Կեդրոնական վարժարանում, որտեղ ձևավորվել են նրա գրական և մանկավարժական կոչումները: 1908 թվականին Օսմանյան սահմանադրության ընդունումից հետո նա կնոջ հետ տեղափոխվել է Աֆիոն-Կարահիսար և սկսել դասավանդել ազգային կենտրոնական միջնակարգ դպրոցում: 1915 թվականին, Հայոց ցեղասպանության օրերին, Բեքարյանը հրավեր է ստացել դասավանդելու Երուսաղեմի Ժառանգավորաց վարժարանում, որտեղ նրա ընտանիքը ապաստան է գտել: Եղեռնից հետո նա աշխատել է Պորտ Սաիդում՝ մուսալեռցի փախստականների վրանաքաղաքում, ուսուցանելով երեխաներին: 1916 թվականին Եթովպիայի հայկական գաղթօջախի հրավերով նա տեղափոխվել է Ադիս Աբեբա և այնտեղ հիմնել հայկական դպրոց՝ դառնալով հայ մշակույթի կրողն աֆրիկյան հողում: 1922 թվականին ընտանիքով տեղափոխվել է Փարիզ, իսկ 1925 թվականին վերադարձել է Հայաստան: Հայրենիքում նա ավարտել է Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտի քիմիական ֆակուլտետը, սակայն զուգահեռ դասավանդել է Էջմիածնի և Երևանի դպրոցներում, ինչպես նաև մանկավարժական ինստիտուտում:
Բեքարյանի գրական ստեղծագործությունները ներառում են բանաստեղծություններ, վիպակներ և վեպեր, որոնք լույս են տեսել սփյուռքի մամուլում: 1923–1924 թվականներին նա թղթակցել է «Կոչնակ Հայաստանի» և «Հառաջ» թերթերին՝ օգտագործելով Աբել Միաճիկյան կեղծանունը: Նրա գործերից են՝ «Քառյակներ» (1925), «Սուտ Հարսը» վիպակը (1945, 1963), «Դժոխքը երկրի վրա» վեպը (1959), «Գառնիում», «Ոսուցչուհու հիշատակարանը» և «Մանկության հուշեր» (1967, մի գրքով), «Ձեզնից անմեղը» վիպակը (1970): Նրա անտիպ աշխատանքներից են «Վաղարշապատ»-ը և «Մի տարի Էջմիածնում»-ը: Բեքարյանի ստեղծագործությունները, լի հայ ժողովրդի պատմության և հոգևոր խորքի արտացոլմամբ, մնում են հայ գրականության արժեքավոր գանձեր:

Мастер Литературы и Педагогики, Несший Армянский Дух по Всему Миру
15 июня 1975 года, Ереван. В этот день скончался Ваганак Григорьевич Бекарян — армянский педагог, поэт и прозаик, чья жизнь и творчество стали неотъемлемой частью духовного наследия армянского народа. Его судьба, полная путешествий и преданности армянской культуре, символизирует неукротимый дух армянина.
Ваганак Бекарян родился в армянском селении Партизак, где получил начальное образование в местной школе. Позже он продолжил обучение в Центральной школе Константинополя, где сформировались его литературные и педагогические наклонности. После принятия Османской конституции 1908 года он вместе с женой переехал в Афион-Карахисар, где они оба преподавали в национальной средней школе. В 1915 году, в дни Геноцида армян, Бекарян получил приглашение преподавать в семинарии Жарангаворац в Иерусалиме, где его семья нашла убежище. После геноцида он работал в Порт-Саиде, преподавая в лагере беженцев из Мусалера. В 1916 году по приглашению армянской общины Эфиопии он переехал в Аддис-Абебу, где основал армянскую школу, став носителем армянской культуры на африканской земле. В 1922 году семья переехала в Париж, а в 1925 году вернулась в Армению. В Ереване Бекарян окончил химический факультет Ереванского политехнического института, параллельно преподавая в школах Эчмиадзина и Еревана, а также в педагогическом институте.
Литературное творчество Бекаряна включает поэзию, повести и романы, публиковавшиеся в прессе диаспоры. В 1923–1924 годах он сотрудничал с газетами «Кочнак Айастани» и «Арадж» под псевдонимом Абел Миачикян. Среди его произведений: «Четверостишия» (1925), повесть «Ложная невеста» (1945, 1963), роман «Ад на земле» (1959), сборник «В Гарни», «Дневник учительницы» и «Воспоминания детства» (1967, в одной книге), повесть «Невиннее вас» (1970). Его неизданные работы включают «Вагаршапат» и «Год в Эчмиадзине». Произведения Бекаряна, пронизанные отражением истории и духовной глубины армянского народа, остаются ценным сокровищем армянской литературы.

The Master of Literature and Pedagogy Who Carried the Armenian Spirit Worldwide
June 15, 1975, Yerevan, Armenian SSR. On this day, Vaghinak Grigorievich Bekaryan died— an Armenian educator, poet, and prose writer whose life and works became an integral part of the Armenian people’s spiritual heritage. His journey, filled with travels and dedication to Armenian culture, embodies the unyielding spirit of an Armenian.
Vaghinak Bekaryan was born in the Armenian town of Partizak, where he received his early education at a local school. He later continued his studies at the Central School in Constantinople, where his literary and pedagogical callings took shape. Following the adoption of the Ottoman Constitution in 1908, he and his wife moved to Afyon-Karahisar, where they both taught at the national secondary school. In 1915, during the Armenian Genocide, Bekaryan was invited to teach at the Zharangavorats Seminary in Jerusalem, where his family found refuge. After the genocide, he worked in Port Said, teaching in a refugee camp for Musaler Armenians. In 1916, at the invitation of the Armenian community in Ethiopia, he moved to Addis Ababa and established an Armenian school, becoming a bearer of Armenian culture on African soil. In 1922, his family relocated to Paris, and in 1925, they returned to Armenia. In Yerevan, Bekaryan graduated from the Chemical Faculty of the Yerevan Polytechnic Institute while simultaneously teaching in schools in Etchmiadzin and Yerevan, as well as at the Pedagogical Institute.
Bekaryan’s literary works include poetry, novellas, and novels published in the diaspora press. In 1923–1924, he contributed to the newspapers Koch nak Hayastani and Haraj under the pseudonym Abel Miachikyan. His works include Quatrains (1925), the novella The False Bride (1945, 1963), the novel Hell on Earth (1959), the collection In Garni, The Teacher’s Diary, and Childhood Memories (1967, in one book), and the novella More Innocent Than You (1970). His unpublished works include Vagharshapat and A Year in Etchmiadzin. Bekaryan’s creations, imbued with the history and spiritual depth of the Armenian people, remain a cherished treasure of Armenian literature.