Հայկական Ճարտարապետության Հանճար

Հունիսի 23, 1934 թվական, Մեղրիում – ծնվել է  Թելման Եգորի Գևորգյանը ճարտարապետ  ծնվել է փոքրիկ, բայց հարուստ պատմությամբ քաղաքում՝ կանխորոշելով իր կյանքի ճանապարհը՝ նվիրված հայկական ճարտարապետության պահպանմանը և վերածննդին:

Նրա անունը դարձավ հայ ճարտարապետության խորհրդանիշ, որն իր ստեղծագործություններով նոր շունչ հաղորդեց Հայաստանի ճարտարապետական դիմագծին:
1959 թվականին Թելման Գևորգյանն ավարտեց Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտը՝ ձեռք բերելով ամուր գիտելիքներ, որոնք հետագայում դարձան նրա ստեղծագործական հաջողությունների հիմքը: 1964-1976 թվականներին նա աշխատեց Երևաննախագիծ ինստիտուտում՝ որպես նախագծի գլխավոր ճարտարապետ, որտեղ ծնվեցին նրա առաջին նշանակալի աշխատանքները: 1976-1979 թվականներին Գևորգյանը ղեկավարեց Գեոդեզիայի ինստիտուտի ճարտարապետական հուշարձանների չափագրության բաժինը՝ խորությամբ ուսումնասիրելով հայկական ճարտարապետության միջնադարյան համաչափությունները: 1979 թվականից մինչև իր կյանքի վերջին օրերը՝ 1998 թվականը, նա իր նվիրումը բերեց ՀՀ պատմության ու մշակույթի հուշարձանների պահպանման վարչությանը:
Թելման Գևորգյանի ստեղծագործական ժառանգությունը վառ հետք է թողել Հայաստանի ճարտարապետության մեջ: Նրա նախագծերով Երևանում կյանքի կոչվեցին այնպիսի խորհրդանշական կառույցներ, ինչպիսիք են «Մոսկվա» ամառային կինոթատրոնը (1966, ՀԼԿԵՄ մրցանակ՝ 1967), ՀՀ Կառավարության վարչական շենքը՝ «3-րդ կառավարական տունը» (1976), «Ձորագյուղ» ազգագրական թանգարան-թաղամասը (1982) և Դիլիջանի ազգագրական ճարտարապետական թանգարան-թաղամասը (1970-ական թվականներ): Նրա աշխատանքները նվիրված էին հայկական ճարտարապետության միջնադարյան չափային համակարգերի և ծավալատարածային հորինվածքների խոր վերլուծությանը: Գևորգյանի «Հայկական ճարտարապետության համաչափությունները» մենագրությունը դարձավ նրա գիտական ժառանգության գագաթնակետը:
Նրա տաղանդը ճանաչում գտավ ոչ միայն Հայաստանում, այլև միջազգային ասպարեզում: Թելման Գևորգյանը դարձավ Երիտասարդ ճարտարապետների ստեղծագործության (1968), «Տարվա լավագույն կառույց և նախագիծ» (1989) համամիութենական ստուգատեսների և Սոֆիայի «Բիենալե-85»-ի դափնեկիր: Նրա աշխատանքները մինչ օրս ոգեշնչում են ճարտարապետներին՝ պահպանելով հայկական մշակույթի հավերժական գեղեցկությունը:

Яркий Путь Гениального Архитектора
23 июня 1934 года,в  Мегри, Армянская ССР- родился Телман Егорович Геворгян, чьё имя стало символом армянской архитектуры, вдохнувшей новую жизнь в облик Армении. Его творчество оставило неизгладимый след в истории, соединив прошлое и будущее через гармонию архитектурных форм.
В 1959 году Телман Геворгян окончил Ереванский политехнический институт, заложив прочный фундамент для своих будущих свершений. С 1964 по 1976 годы он работал в институте «Ереванпроект» в качестве главного архитектора проектов, где создал свои первые значимые работы. В 1976–1979 годах Геворгян возглавил отдел обмера архитектурных памятников в Институте геодезии, углубившись в изучение средневековых пропорций армянской архитектуры. С 1979 года и до конца своей жизни в 1998 году он посвятил себя работе в Управлении по охране и использованию памятников истории и культуры Армении.
Творческое наследие Тelmаna Геворгяна преобразило Ереван. По его проектам были построены такие знаковые объекты, как летний кинотеатр «Москва» (1966, премия ЦК ВЛКСМ в 1967), административное здание правительства Армении («3-й правительственный дом», 1976), этнографический музей-квартал «Дзорагюх» (1982) и этнографический архитектурный музей-квартал в Дилижане (1970-е годы). Его труды посвящены анализу средневековых систем измерений и пространственно-объёмных композиций армянской архитектуры. Монография «Пропорции армянской архитектуры» стала вершиной его научной деятельности.
Талант Геворгяна получил признание не только в Армении, но и за её пределами. Он стал лауреатом Всесоюзных смотров творчества молодых архитекторов (1968), «Лучшее сооружение и проект года» (1989) и «Биеннале-85» в Софии. Его работы продолжают вдохновлять, сохраняя вечную красоту армянской культуры.

A Brilliant Journey of an Architectural Genius
June 23, 1934, Meghri, Armenian SSR. In this small yet historically rich town, Telman Egorovich Gevorgyan was born, destined to become a beacon of Armenian architecture. His name became synonymous with innovation, breathing new life into Armenia’s architectural landscape and preserving its cultural heritage.
In 1959, Telman Gevorgyan graduated from the Yerevan Polytechnic Institute, acquiring the knowledge that would underpin his remarkable career. From 1964 to 1976, he served as the chief architect of projects at the Yerevanproject Institute, where his first major works were born. Between 1976 and 1979, he led the architectural monument surveying department at the Institute of Geodesy, delving deeply into the study of medieval Armenian architectural proportions. From 1979 until his passing in 1998, he dedicated himself to the Department for the Preservation and Use of Historical and Cultural Monuments of Armenia.
Telman Gevorgyan’s creative legacy transformed Yerevan. His designs brought to life iconic structures such as the “Moscow” summer cinema (1966, awarded the Komsomol Prize in 1967), the administrative building of the Armenian government (“3rd Government House,” 1976), the “Dzoragyugh” ethnographic museum-quarter (1982), and the ethnographic architectural museum-quarter in Dilijan (1970s). His scholarly work focused on analyzing the medieval measurement systems and spatial compositions of Armenian architecture, culminating in his seminal monograph, Proportions of Armenian Architecture.
Gevorgyan’s talent earned recognition both in Armenia and internationally. He was a laureate of the All-Union Review of Young Architects’ Works (1968), the “Best Structure and Project of the Year” (1989), and the Sofia “Biennale-85.” His creations continue to inspire architects, preserving the timeless beauty of Armenian culture.