Բնության Երգիչ՝ Հայ Արկածային Գրականության Հիմնադիր 

1905 թվականի օգոստոսի 8-ին Պողոսքիլիսայում (այժմ՝ Դիլիջանի շրջագծում) ծնվել է Վախթանգ Ստեփանի Անանյանը, հայ գրող, լրագրող, արձակագիր, ՀԽՍՀ մշակույթի վաստակավոր գործիչ (1968), ՀԽՍՀ պետական մրցանակի դափնեկիր (1970), Հայաստանի լենինյան կոմերիտմիության դափնեկիր (1974), ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1934 թվականից։

Վախթանգ Անանյանը ծնվել է Պողոսքիլիսա գյուղում։ Սկզբնական կրթությունն ստացել է տեղի գյուղական դպրոցում, սակայն ֆինանսական դժվարությունների պատճառով չի կարողացել ավարտել Դիլիջանի ծխական դպրոցը։ Ինքնակրթությամբ զբաղվել է՝ բնությունն անվանելով իր «իսկական դպրոց»։ 1926 թվականին տեղափոխվել է Երևան, աշխատել «Մաճկալ», «Սոցիալիստական գյուղատնտեսություն» և «Կոլխոզնիկ» թերթերի խմբագրություններում։ 1928 թվականից եղել է ԽՄԿԿ անդամ։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասնակից է, 1945 թվականին վերադարձել է գրական աշխատանքի։ Պարգևատրվել է Աշխատանքային կարմիր դրոշի երկու և «Պատվո նշան» շքանշաններով։

Անանյանը հայ գրականության մեջ հիմնել է արկածային ժանրը և որսորդական պատմվածքը։ Նրա առաջին ստեղծագործությունը՝ «Չոլախ Թաքոն», հրատարակվել է 1927 թվականին, իսկ առաջին վիպակը՝ «Կրակե օղակի մեջ» (1930)։ «Որս» (1934) ժողովածուն նրան ճանաչում բերեց որպես բնության նկարագրիչ։ «Սևանի ափին» (1951) և «Հովազաձորի գերիները» (1956) վիպակները մեծ ճանաչում ձեռք բերեցին՝ արժանանալով համամիութենական մրցանակի։ Այս ստեղծագործությունների հիման վրա նկարահանվել են «Լեռնային լճի գաղտնիքը» և «Հովազաձորի գերիները» ֆիլմերը։ «Հայաստանի կենդանական աշխարհը» (1961-1967) աշխատությունը բնության և կենդանիների մասին մանրամասն պատմություն է։ Նրա «Հին վրանի փոքրիկ բնակիչը» և «Ու՞ր են տանում կածանները» վեպերն ունեն ինքնակենսագրական տարրեր։

Անանյանի երկերը թարգմանվել են ռուսերեն, անգլերեն, գերմաներեն, չինարեն, ճապոներեն, չեխերեն, բուլղարերեն, բենգալերեն և հինդի։ Նրա ստեղծագործությունները գրավել են համաշխարհային ընթերցողներին։ Երևանում տեղադրված է նրա կիսանդրին, թողարկվել է նամականիշ, և փողոց է անվանակոչվել նրա անունով։

—

### Русский

Певец Природы: Основатель Армянской Приключенческой Литературы 

Певец Природы: Основатель Армянской Приключенческой Литературы 
8 августа 1905 года в селе Погоскилиса (ныне в черте города Дилижан) родился Вахтанг Степанович Ананян, армянский писатель, журналист, прозаик, заслуженный деятель культуры Армянской ССР (1968), лауреат Государственной премии Армянской ССР (1970), лауреат премии Ленинского комсомола Армении (1974), член Союза писателей СССР с 1934 года.

Вахтанг Ананян родился в Погоскилисе. Начальное образование получил в местной сельской школе, но из-за финансовых трудностей не смог окончить приходскую школу в Дилижане. Он занимался самообразованием, называя природу своей «настоящей школой». В 1926 году переехал в Ереван, работал в редакциях газет «Мачкал» (1930–1931), «Социалистическое сельское хозяйство» (1931–1935) и «Колхозник» (1935). С 1928 года был членом ВКП(б). Участник Второй мировой войны, после возвращения в 1945 году продолжил литературную деятельность. Награждён двумя орденами Трудового Красного Знамени и орденом «Знак Почёта».

Ананян заложил основы приключенческого жанра и охотничьих рассказов в армянской литературе. Его первое произведение, «Чолах Тако», опубликовано в 1927 году, а первая повесть «В огненном кольце» — в 1930 году. Сборник «Охота» (1934) принёс ему признание как описателя природы. Повесть «На берегу Севана» (1951) и «Пленники Барсова ущелья» (1956) получили широкую известность и награды на всесоюзном конкурсе. По этим произведениям сняты фильмы «Тайна горного озера» и «Пленники Барсова ущелья». Работа «Животный мир Армении» (1961–1967) подробно рассказывает о природе и животных. Повести «Маленький обитатель старого шатра» и «Куда ведут тропы» имеют автобиографические элементы.

Произведения Ананяна переведены на русский, английский, немецкий, китайский, японский, чешский, болгарский, бенгальский и хинди, завоевав мировую аудиторию. В Ереване установлены его бюст, выпущена почтовая марка, а одна из улиц названа в его честь.

—

### English

Bard of Nature: Founder of Armenian Adventure Literature

On August 8, 1905, in Poghoskilisa (now part of Dilijan), Vakhtang Stepanovich Ananyan was born, an Armenian writer, journalist, and prose writer, Honored Cultural Figure of the Armenian SSR (1968), laureate of the Armenian SSR State Prize (1970), and the Armenian Lenin Komsomol Prize (1974), member of the USSR Writers’ Union since 1934.

Vakhtang Ananyan was born in Poghoskilisa. He received his early education at a local village school but could not complete his studies at the Dilijan parish school due to financial difficulties. He was self-educated, calling nature his “true school.” In 1926, he moved to Yerevan, working in the editorial offices of *Machkal* (1930–1931), *Socialist Agriculture* (1931–1935), and *Kolkhoznik* (1935). A member of the Communist Party since 1928, he participated in World War II and resumed his literary work in 1945. He was awarded two Orders of the Red Banner of Labor and the Order of the Badge of Honor.

Ananyan pioneered the adventure genre and hunting stories in Armenian literature. His first work, *Cholakh Tako*, was published in 1927, followed by his debut novella *In the Fiery Ring* (1930). The collection *Hunting* (1934) earned him recognition as a vivid depictor of nature. His novella *On the Shores of Sevan* (1951) and *Prisoners of Leopard Gorge* (1956) gained widespread acclaim, winning awards at an all-Union competition. These works inspired the films *The Secret of the Mountain Lake* and *Prisoners of Leopard Gorge*. His work *The Animal World of Armenia* (1961–1967) provides a detailed account of nature and wildlife. The novellas *The Little Inhabitant of the Old Tent* and *Where the Paths Lead* contain autobiographical elements.

Ananyan’s works have been translated into Russian, English, German, Chinese, Japanese, Czech, Bulgarian, Bengali, and Hindi, captivating global readers. A bust of him is installed in Yerevan, a postage stamp was issued in his honor, and a street bears his name.

—