Հայ Վավերագրության Վարպետ

Վիլյամ Ներսեսի Հայկազյանը մահացել է 1963 թվականի սեպտեմբերի 13-ին Երևանում, Հայկական ԽՍՀ։ Նա հայ կինոռեժիսոր և սցենարիստ էր, ՀԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ (1963) և Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակից։

Վիլյամը ծնվել է 1907 թվականի փետրվարի 23-ին Կղզի գյուղում, Վանի գավառ, Օսմանյան կայսրություն, որտեղից Հայոց ցեղասպանության ժամանակ գաղթել է Անդրկովկաս։ 1932-1935 թվականներին սովորել է Մոսկվայի Կինեմատոգրաֆիայի համամիութենական ինստիտուտում։ 1938 թվականից աշխատել է Երևանի կինոստուդիայում (այժմ՝ Հայֆիլմ) որպես ռեժիսոր և նկարահանել ավելի քան 20 վավերագրական կինոնկար, որոնցից շատերը նվիրված էին հայկական մշակույթին, արվեստին և պատմությանը։ Նրա ֆիլմագրությունը ներառում է «Գիտությունը ծառայում է ժողովրդին» (1948), «Հանուն պղնձի, մոլիբդենի և ալյումինի» (1948), «Ավետիք Իսահակյան» (1956, նաև սցենարիստ), «Հայ արվեստի տասնօրյակը Մոսկվայում» (1956, նաև սցենարիստ), «Հայաստանի ճարտարապետությունը» (1958), «Պոեմ Հայաստանի մասին» (1960), «Հայրենիքի գրկում» (1962) և «Աշխարհի չեմպիոնը Հայաստանում» (1963, նաև սցենարիստ) ֆիլմերը։ Վիլյամ Հայկազյանի ստեղծագործությունները կարևոր դեր են խաղացել հայկական կինոյի զարգացման և վավերագրության արվեստի հիմնադրման գործում, պահպանելով հայ ժողովրդի պատմությունը և մշակութային ժառանգությունը։

### Русский

Мастер армянского документального кино

Вильям Нерсесович Хайказян скончался 13 сентября 1963 года в Ереване, Армянская ССР. Он был армянским кинорежиссёром и сценаристом, заслуженным деятелем искусств Армянской ССР (1963) и участником Великой Отечественной войны. Вильям родился 23 февраля 1907 года в селе Кгзи, Ванский уезд, Османская империя, откуда во время Геноцида армян эмигрировал в Закавказье. В 1932–1935 годах учился в Всесоюзном государственном институте кинематографии в Москве. С 1938 года работал режиссёром на Ереванской киностудии (ныне «Hayfilm») и снял более 20 документальных фильмов, многие из которых были посвящены армянской культуре, искусству и истории. Его фильмография включает «Наука служит народу» (1948), «За медь, молибден и алюминий» (1948), «Аветик Исаакян» (1956, также сценарист), «Десятилетие армянского искусства в Москве» (1956, также сценарист), «Архитектура Армении» (1958), «Поэма об Армении» (1960), «В объятиях Родины» (1962) и «Чемпион мира в Армении» (1963, также сценарист). Творчество Вильяма Хайказяна сыграло важную роль в развитии армянского кинематографа и документального искусства, сохраняя историю и культурное наследие армянского народа.

### English

Master of Armenian Documentary Cinema

William Nersesovich Haikazyan passed away on September 13, 1963, in Yerevan, Armenian SSR. He was an Armenian film director and screenwriter, Honored Artist of the Armenian SSR (1963), and a participant in the Great Patriotic War. William was born on February 23, 1907, in the village of Kghzi, Van Province, Ottoman Empire, from where he emigrated to the Transcaucasus during the Armenian Genocide. From 1932 to 1935, he studied at the All-Union State Institute of Cinematography in Moscow. From 1938, he worked as a director at the Yerevan Film Studio (now Hayfilm) and directed over 20 documentary films, many dedicated to Armenian culture, art, and history. His filmography includes “Science Serves the People” (1948), “For Copper, Molybdenum, and Aluminum” (1948), “Avetik Isahakyan” (1956, also screenwriter), “Decade of Armenian Art in Moscow” (1956, also screenwriter), “Architecture of Armenia” (1958), “Poem About Armenia” (1960), “In the Embrace of the Motherland” (1962), and “World Champion in Armenia” (1963, also screenwriter). William Haikazyan’s work played a crucial role in the development of Armenian cinema and documentary art, preserving the history and cultural heritage of the Armenian people.