Հայաստանի Ամենակրտսեր Գրոսմայստեր 

Սամվել Ռուբենի Տեր-Սահակյանը ծնվել է 1993 թվականի սեպտեմբերի 19-ին Վանաձորում, Հայաստան։ Հայ շախմատիստ է, հայկական շախմատի պատմության մեջ ամենակրտսեր գրոսմայստեր՝ 14 տարեկան 7 ամսական հասակում (2009)։ Տարբեր տարիքային խմբերի աշխարհի և Եվրոպայի բազմակի չեմպիոն է, Հայաստանի չեմպիոն 2020 և 2023 թվականներին։

Սովորել է Վանաձորի Վազգեն Առաջինի անվան թիվ մեկ դպրոցում։ Շախմատ խաղալ սկսել է 5 տարեկանում։ Վանաձորում նրա առաջին մարզիչը եղել է Տիգրան Գյոզալյանը։ Երևանում մարզվել է ՀՀ բազմակի չեմպիոն, միջազգային վարպետ Էդուարդ Մնացականյանի ղեկավարությամբ։ Կարճ ժամանակ վարպետության դասեր է ստացել գրոսմայստեր Վլադիմիր Հակոբյանից, իսկ 2009 թվականի սեպտեմբերից նրա մարզիչն է գրոսմայստեր Տիգրան Նալբանդյանը։

Առաջին լուրջ հաջողությունը եղել է մինչև 10 տարեկանների Հայաստանի չեմպիոն դառնալը։ 2002 թվականից ներկայացրել է Հայաստանը տարբեր տարիքային խմբերի աշխարհի և Եվրոպայի առաջնություններում՝ նվաճելով ութ մեդալ, որոնցից երեքը ոսկե՝ 2003 (Բուդվա, մինչև 10 տարեկանների Եվրոպայի առաջնություն), 2009 (Ֆերմո, մինչև 18 տարեկանների Եվրոպայի առաջնություն), 2011 (Կալդաս Նովաս, մինչև 18 տարեկանների աշխարհի առաջնություն)։ Արծաթե մեդալներ է նվաճել 2004 (Թուրքիա, մինչև 12 տարեկաններ), 2008 (Չեռնոգորիա, մինչև 16 տարեկաններ), 2010 (Վրաստան և Հունաստան, մինչև 18 տարեկաններ)։ Բրոնզե մեդալ է ստացել 2005-ին (Ֆրանսիա, մինչև 12 տարեկաններ)։

2007 թվականին Երևանում բաժանել է 1-ին տեղը Հրանտ Մելքումյանի և Դավիթ Քալաշյանի հետ։ 2008-ին մասնակցել է մինչև 16 տարեկանների օլիմպիադային և 3-րդ տեղը զբաղեցրել Հայաստանի առաջնությունում՝ լրացնելով գրոսմայստերական առաջին նորմը։ Երկրորդ նորմը լրացրել է 2008-ի Պլովդիվի Եվրոպայի առաջնությունում, իսկ 2009-ի հունվարին ՖԻԴԵ-ն նրան շնորհել է գրոսմայստերի կոչում։ 2009-ին հաղթել է Ջերմուկի Կարեն Ասրյանի հուշամրցաշարում և 3-րդ տեղը բաժանել Մարտունիում։ 2011-ին արժանացել է Հայաստանի առաջնության արծաթե մեդալի։ 2015-ին հաղթել է «Moscow-Open 2015» ուսանողական մրցաշարում։ 2017-ին դարձել է Karpos Open-ի հաղթող Սկոպյեում, 2019-ին՝ Vergani Cup-ի հաղթող Իտալիայում։ Հնդկաստանում 2019-ին հաղթել է Գոայի մրցաշարում, 3-րդը եղել KIIT մրցաշարում և 4-րդը՝ մեկ այլ մրցաշարում։ 2020 և 2023 թվականներին դարձել է Հայաստանի չեմպիոն։ Անհատական վարկանիշի առավելագույն ցուցանիշը (2640) գրանցել է 2020-ի փետրվարին։

### Русский

Самый молодой гроссмейстер Армении

Самвел Рубенович Тер-Саакян родился 19 сентября 1993 года в Ванадзоре, Армения. Армянский шахматист, самый молодой гроссмейстер в истории армянских шахмат — в возрасте 14 лет и 7 месяцев (2009). Многократный чемпион мира и Европы в различных возрастных категориях, чемпион Армении 2020 и 2023 годов.

Учился в ванадзорской школе №1 имени Вазгена I. Начал играть в шахматы в 5 лет. Первым тренером в Ванадзоре был Тигран Гёзалян. В Ереване тренировался под руководством многократного чемпиона Армении, международного мастера Эдуарда Мнацаканяна. Короткое время брал уроки мастерства у гроссмейстера Владимира Акопяна, а с сентября 2009 года его тренером стал гроссмейстер Тигран Налбандян.

Первый серьёзный успех — победа на чемпионате Армении среди игроков до 10 лет. С 2002 года представлял Армению на чемпионатах мира и Европы в разных возрастных категориях, завоевав восемь медалей, из которых три золотые: 2003 (Будва, до 10 лет, чемпионат Европы), 2009 (Фермо, до 18 лет, чемпионат Европы), 2011 (Калдас-Новас, до 18 лет, чемпионат мира). Серебряные медали: 2004 (Турция, до 12 лет), 2008 (Черногория, до 16 лет), 2010 (Грузия и Греция, до 18 лет). Бронзовая медаль: 2005 (Франция, до 12 лет).

В 2007 году поделил 1-е место в Ереване с Грантом Мелкумяном и Давидом Калашяном. В 2008 году участвовал в олимпиаде до 16 лет и занял 3-е место на чемпионате Армении, выполнив первую гроссмейстерскую норму. Вторую норму выполнил на чемпионате Европы в Пловдиве (2008), а в январе 2009 года ФИДЕ присвоила ему звание гроссмейстера. В 2009 году победил на мемориале Карена Асряна в Джермуке и поделил 3-е место в Мартуни. В 2011 году завоевал серебряную медаль чемпионата Армении. В 2015 году выиграл студенческий турнир «Moscow-Open 2015». В 2017 году стал победителем Karpos Open в Скопье, в 2019 году — Vergani Cup в Италии. В 2019 году в Индии победил на турнире в Гоа, занял 3-е место на KIIT и 4-е на другом турнире. В 2020 и 2023 годах стал чемпионом Армении. Максимальный рейтинг Эло (2640) зафиксирован в феврале 2020 года.

### English

Armenia’s Youngest Grandmaster

Samvel Rubenovich Ter-Sahakyan was born on September 19, 1993, in Vanadzor, Armenia. He is an Armenian chess player and the youngest grandmaster in Armenian chess history, achieving the title at 14 years and 7 months in 2009. He is a multiple world and European champion in various age categories and the Armenian champion in 2020 and 2023.

He studied at Vanadzor’s School No. 1 named after Vazgen I. He began playing chess at age 5. His first coach in Vanadzor was Tigran Gyoazalyan. In Yerevan, he trained under multiple Armenian champion and international master Eduard Mnatsakanyan. He briefly took master classes from grandmaster Vladimir Akopian, and since September 2009, his coach has been grandmaster Tigran Nalbandian.

His first major success was winning the Armenian Championship for under-10 players. Since 2002, he has represented Armenia in world and European youth championships, winning eight medals, three of them gold: 2003 (Budva, U10 European Championship), 2009 (Fermo, U18 European Championship), 2011 (Caldas Novas, U18 World Championship). Silver medals: 2004 (Turkey, U12), 2008 (Montenegro, U16), 2010 (Georgia and Greece, U18). Bronze medal: 2005 (France, U12).

In 2007, he shared 1st place in Yerevan with Hrant Melkumyan and David Kalashyan. In 2008, he competed in the U16 Olympiad and took 3rd place at the Armenian Championship, earning his first grandmaster norm. He completed his second norm at the 2008 European Championship in Plovdiv, and FIDE awarded him the grandmaster title in January 2009. In 2009, he won the Karen Asrian Memorial in Jermuk and shared 3rd place in Martuni. In 2011, he won a silver medal at the Armenian Championship. In 2015, he won the “Moscow-Open 2015” student tournament. In 2017, he won the Karpos Open in Skopje, and in 2019, the Vergani Cup in Italy. In 2019 in India, he won the Goa tournament, took 3rd at the KIIT tournament, and 4th at another event. He became the Armenian champion in 2020 and 2023. His peak Elo rating of 2640 was recorded in February 2020.