Հայոց Գորգապատման Ստեղծող Գյումրու Գեղարվեստական ժառանգության Պահպանող

Սամվել Երվանդի Լաճիկյանը ծնվել է 1953 թվականի հոկտեմբերի 12-ին Լենինականում (այժմ՝ Գյումրի), Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ։ Հայ գեղանկարիչ, Հայաստանի վաստակավոր նկարիչ (2013), գեղագետ, արվեստաբան և գրաֆիկ-նկարիչ Լևոն Լաճիկյանի եղբայրը։

1963-1967 թվականներին սովորել է Գյումրիի Սերգեյ Մերկուրովի անվան նկարչական դպրոցում։ 1976 թվականին ավարտել է Հայաստանի պետական ճարտարագիտական համալսարանը։ 1982-1985 թվականներին ընդունվել և էքստեռն կարգով ավարտել է Երևանի գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտի գեղանկարի բաժինը։ 1985 թվականից ԽՍՀՄ և Հայաստանի նկարիչների միության անդամ է։ 1985-1987 թվականներին աշխատել է Գյումրու գեղագիտական կենտրոնում՝ որպես գեղարվեստական ղեկավար։ 1987-1995 թվականներին եղել է Գյումրու Մերկուրովի անվան նկարչական դպրոցի տնօրեն։ 1989-1995 թվականներին ղեկավարել է Հայաստանի նկարիչների միության Գյումրու մասնաճյուղը։ 1990-1995 թվականներին ընտրվել է Գյումրու քաղաքային խորհրդի պատգամավոր։ 2000 թվականին հիմնադրել է «Արատտա» ընկերությունը։ 2013 թվականին արժանացել է Հայաստանի վաստակավոր նկարչի կոչման։ 2018 թվականին պարգևատրվել է Գյումրու համայնքի ոսկե հուշամեդալով։ Սկսած 1981 թվականից՝ ծավալել է ստեղծագործական բեղուն գործունեություն Հայաստանում և արտերկրում՝ մասնակցելով բազմաթիվ ցուցահանդեսների նախկին ԽՍՀՄ-ում, Սկանդինավյան երկրներում (Ֆինլանդիա, Շվեդիա, Նորվեգիա), Հունգարիայում, Լեհաստանում, Կիպրոսում, Չինաստանում, ԱՄՆ-ում և այլուր։ Բազմաոճ և բազմաժանր նկարիչ է՝ ստեղծագործելով դիմանկարի, բնանկարի, նատյուրմորտի և կոմպոզիցիայի ժանրերում։ Չնայած ջրաներկը նրա նախասիրած նյութն է, նա հաջողությամբ աշխատում է նաև յուղաներկով և գրաֆիկական այլ միջոցներով։ Ստեղծել է «Հայոց գորգապատում» նկարաշարը՝ բաղկացած ինը կտավներից, որոնք խտացնում են հայ ժողովրդի դարավոր պատմության խորհուրդը՝ ազգային գորգերի և կարպետների միջոցով։ Այս շարքում ներառված են «Ասպետ» և «Հուսո հրեշտակ» կտավները, իսկ «Գյումրու Տիրամայր» մեծադիր կտավը արտացոլում է ետերկրաշարժյա Գյումրու ողբերգությունը։ Հենվելով Կիլիկյան մանրանկարչության ավանդույթների վրա՝ ստեղծել է «Հայկական մանրանկարչություն» նկարաշարը, ներառյալ «Ծնունդ», «Մուտք Երուսաղեմ», «Ներկայացում», «Խորհրդավոր ընթրիք» և «Խաչելություն» կտավները։ Լաճիկյանը նկարազարդել է տասնյակ գրքեր, այդ թվում՝ Վ. Բագրևանդցու «Ուրախ հանդես», Վրթանես Փափազյանի «Վանա կատուն», «Ցեղին սիրտը» ժողովածուն, Դանիել Դեֆոյի «Ռոբինզոն Կրուզո», Չարլզ Դիքենսի «Օլիվեր Թվիստի արկածները», Ալեքսանդր Պուշկինի «Ձմեռվա իրիկունը», Լ. Անդրեևի «Կծանը»։ Նա նաև Գյումրու մի քանի մանկապարտեզների և հասարակական շենքերի որմնանկարների հեղինակ է։ Նրա ստեղծագործությունները ցուցադրվում են Հայաստանի, Իտալիայի, ԱՄՆ-ի պատկերասրահներում և տեղ են գտել մասնավոր հավաքածուներում, այդ թվում՝ համաշխարհային փոփ-աստղ Մայքլ Ջեքսոնի հավաքածուում։ 2018 թվականին Գյումրու «Օյունջյան» կրթամշակութային համալիրի «Վարդուհի» արվեստի դպրոցում բացվել է Լաճիկյանի ծննդյան 65-ամյակին նվիրված հոբելյանական ցուցահանդես՝ ներկայացնելով հինգ տասնյակ աշխատանքներ՝ նատյուրմորտներ, դիմանկարներ, բնանկարներ և քաղաքային տեսարաններ։

—

### Русский 
Хранитель художественного наследия Гюмри

Самвел Ервандович Лачикян родился 12 октября 1953 года в Ленинакане (ныне Гюмри), Армянская ССР, СССР. Армянский художник, заслуженный художник Армении (2013), брат эстета, искусствоведа и графика Левона Лачикяна. В 1963–1967 годах учился в художественной школе имени Сергея Меркурова в Гюмри. В 1976 году окончил Государственный инженерный университет Армении. В 1982–1985 годах поступил и экстерном окончил отделение живописи Ереванского художественно-театрального института. С 1985 года является членом Союза художников СССР и Армении. В 1985–1987 годах работал художественным руководителем Гюмрийского эстетического центра. В 1987–1995 годах был директором художественной школы имени Меркурова в Гюмри. В 1989–1995 годах возглавлял Гюмрийское отделение Союза художников Армении. В 1990–1995 годах избирался депутатом городского совета Гюмри. В 2000 году основал компанию «Аратта». В сентябре 2013 года удостоен звания заслуженного художника Армении. В 2018 году награждён золотой памятной медалью общины Гюмри. С 1981 года ведёт активную творческую деятельность в Армении и за рубежом, участвуя в многочисленных выставках в бывшем СССР, Скандинавских странах (Финляндия, Швеция, Норвегия), Венгрии, Польше, на Кипре, в Китае, США и других странах. Многостилевой и многожанровый художник, работающий в жанрах портрета, пейзажа, натюрморта и композиции. Хотя его предпочтительным материалом является акварель, он с равным успехом создаёт произведения маслом и другими графическими средствами. Создал серию картин «Армянский гобелен», состоящую из девяти полотен, в которых через национальные ковры и орнаменты передаётся многовековая история армянского народа. В серию входят такие работы, как «Рыцарь» и «Ангел надежды», а большое полотно «Богородица Гюмри» отражает трагедию города после землетрясения. Опираясь на традиции киликийской миниатюры, создал серию «Армянская миниатюра», включающую картины «Рождество», «Вход в Иерусалим», «Сретение», «Тайная вечеря» и «Распятие». Лачикян иллюстрировал десятки книг, включая «Весёлый праздник» В. Багревандаци, «Ванский кот» Вртанеса Папазяна, сборник «Сердце рода», «Робинзон Крузо» Даниеля Дефо, «Приключения Оливера Твиста» Чарльза Диккенса, «Зимний вечер» Александра Пушкина, «Укус» Л. Андреева. Он также автор фресок в нескольких детских садах и общественных зданиях Гюмри. Его произведения выставляются в галереях Армении, Италии, США и находятся в частных коллекциях, включая собрание мировой поп-звезды Майкла Джексона. В 2018 году в художественной школе «Вардуи» культурно-образовательного комплекса «Ойунджян» в Гюмри прошла юбилейная выставка, посвящённая 65-летию Лачикяна, где были представлены пять десятков работ, включая натюрморты, портреты, пейзажи и городские виды.

—

### English 
Preserver of Gyumri’s Artistic Heritage

Samvel Yervandovich Lachikyan was born on October 12, 1953, in Leninakan (now Gyumri), Armenian SSR, USSR. An Armenian painter, Honored Artist of Armenia (2013), and brother of aesthetician, art critic, and graphic artist Levon Lachikyan. From 1963 to 1967, he studied at the Sergey Merkurov Art School in Gyumri. In 1976, he graduated from the State Engineering University of Armenia. From 1982 to 1985, he enrolled and completed, via external studies, the painting department of the Yerevan Art and Theater Institute. Since 1985, he has been a member of the USSR and Armenia Artists’ Unions. From 1985 to 1987, he worked as the artistic director of the Gyumri Aesthetic Center. From 1987 to 1995, he served as the director of the Merkurov Art School in Gyumri. From 1989 to 1995, he led the Gyumri branch of the Armenia Artists’ Union. From 1990 to 1995, he was elected a deputy of the Gyumri city council. In 2000, he founded the “Aratta” company. In September 2013, he was awarded the title of Honored Artist of Armenia. In 2018, he received the Gyumri community’s gold commemorative medal. Since 1981, he has been actively engaged in creative work in Armenia and abroad, participating in numerous exhibitions in the former USSR, Scandinavian countries (Finland, Sweden, Norway), Hungary, Poland, Cyprus, China, the USA, and elsewhere. A versatile and multi-genre artist, he works in portraiture, landscape, still life, and composition. While watercolor is his preferred medium, he also successfully creates with oil and other graphic techniques. He created the “Armenian Tapestry” series, consisting of nine canvases that encapsulate the centuries-old history of the Armenian people through national carpets and patterns. The series includes works such as “Knight” and “Angel of Hope,” while the large-scale painting “Mother of God of Gyumri” reflects the tragedy of the post-earthquake city. Drawing on the traditions of Cilician miniature, he created the “Armenian Miniature” series, including “Nativity,” “Entry into Jerusalem,” “Presentation,” “Last Supper,” and “Crucifixion.” Lachikyan has illustrated dozens of books, including V. Bagrevandatsi’s “Joyful Celebration,” Vrtanes Papazyan’s “Van Cat,” the collection “Heart of the Clan,” Daniel Defoe’s “Robinson Crusoe,” Charles Dickens’ “The Adventures of Oliver Twist,” Alexander Pushkin’s “Winter Evening,” and L. Andreev’s “The Bite.” He is also the author of murals in several kindergartens and public buildings in Gyumri. His works are displayed in galleries in Armenia, Italy, and the USA and are part of private collections, including that of global pop star Michael Jackson. In 2018, a jubilee exhibition marking Lachikyan’s 65th birthday was held at the “Varduhi” art school of the “Oyundjian” cultural-educational complex in Gyumri, showcasing five dozen works, including still lifes, portraits, landscapes, and cityscapes.

—