Սարդարապատի Հուշահամալիրի Հեղինակ 

Արշամ Արտաշեսի Շահինյանը ծնվել է 1918 թվականի նոյեմբերի 1-ին Երևանում, Հայաստան։ Հայ քանդակագործ, ԽՍՀՄ վաստակավոր նկարիչ (1972), ով իր ստեղծագործություններով արտացոլել է հայկական պատմությունը, մշակույթը և հերոսներին՝ դառնալով հայ քանդակագործության նշանակալի դեմք։

1951 թվականին ավարտել է Երևանի գեղարվեստական ինստիտուտը։ 1951-1980 թթ. դասավանդել է Երևանի Փանոս Թերլեմեզյանի անվան գեղարվեստի ուսումնարանում, 1978-1980թթ. եղել է ուսումնարանի տնօրեն։ 1969 թվականից միաժամանակ դասավանդել է Երևանի գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտում։ Եղել է նկարիչների միության անդամ։ 1985թ.-ին շնորհվել է քանդակի ամբիոնի դոցենտի գիտական կոչում։ 2004թ. Երևանի գեղարվեստի պետական ակադեմիայի գիտական խորհրդի որոշմամբ շնորհվել է պրոֆեսորի գիտական կոչում կերպարվեստի մասնագիտությամբ։ Արշամ Շահինյանը Սարդարապատի ճակատամարտին նվիրված հուշահամալիրի հեղինակներից է (1968)։ 1949 թվականից մասնակցել է հանրապետական և համամիութենական ցուցահանդեսներին։ Ստեղծագործել է հաստոցային և մոնումենտալ քանդակագործության բնագավառում։ Մոնումենտալ քանդակներից են՝ Թորոս Ռոսլինի հուշարձանը (1967, բազալտ, Մատենադարանի առջև), Տիգրան Չուխաճյանի կիսանդրին (1971, մարմար, Երևանի օպերայի և բալետի թատրոնի ճեմասրահում), Վահան Տերյանի հուշարձանները (1965, մարմար, Երևան; 1974, բազալտ, Օրենբուրգ), Մեսրոպ Մաշտոցի և Խաչատուր Աբովյանի արձանները (1974, բազալտ, Դիլիջան), Րաֆֆու կիսանդրին (1987, գրանիտ, բրոնզ, Երևանի Րաֆֆու անվան դպրոցի առջև), Կոնակովո քաղաքի սպորտի պալատի դրվագված բարձրաքանդակները (պղինձ, 1978), Հայրենական պատերազմում զոհված մեղրաձորցի մարտիկներին նվիրված հուշարձանը (բազալտ, 1981, Մեղրաձոր)։ Հաստոցային քանդակներից՝ «Մտորումներ» (1957, մարմար, Հայաստանի ազգային պատկերասրահ), «Ծովակալ Իսակով» (1970, մարմար), «Մայր Հայաստան» (զինվորական թանգարան)։ Մահացել է 2004 թվականի դեկտեմբերի 13-ին Երևանում։ Երևանի Կիևյան փողոցում տեղադրված է նրա հուշատախտակը։ Արշամ Շահինյանի ժառանգությունը շարունակում է ոգեշնչել հայ քանդակագործության սերունդներին՝ ընդգծելով պատմական հիշողության և գեղարվեստական արժեքների թեմաները։

—

### Русский
Автор мемориала Сардарапата

Аршам Арташесович Шагинян родился 1 ноября 1918 года в Ереване, Армения. Армянский скульптор, заслуженный художник СССР (1972), отразивший в своих работах армянскую историю, культуру и героев, став значимой фигурой армянской скульптуры. В 1951 году окончил Ереванский художественный институт. В 1951–1980 годах преподавал в Ереванском художественном училище имени Паноса Терлемезяна, в 1978–1980 годах был директором училища. С 1969 года одновременно преподавал в Ереванском художественно-театральном институте. Был членом Союза художников. С 1985 года — доцент кафедры скульптуры. В 2004 году решением научного совета Ереванской государственной академии художеств присвоено звание профессора по специальности изобразительное искусство. Аршам Шагинян — один из авторов мемориального комплекса, посвящённого Сардарапатскому сражению (1968). С 1949 года участвовал в республиканских и всесоюзных выставках. Работал в станковой и монументальной скульптуре. Среди монументальных скульптур: памятник Торосу Рослину (1967, базальт, перед Матенадараном), бюст Тиграна Чухаджяна (1971, мрамор, в фойе Ереванского театра оперы и балета), памятники Вагану Теряну (1965, мрамор, Ереван; 1974, базальт, Оренбург), статуи Месропа Маштоца и Хачатура Абовяна (1974, базальт, Дилижан), бюст Раффи (1987, гранит, бронза, перед школой имени Раффи в Ереване), рельефы на Дворце спорта в Конаково (медь, 1978), памятник воинам Меградзора, погибшим в Великой Отечественной войне (базальт, 1981, Меградзор). Среди станковых скульптур: «Размышления» (1957, мрамор, Национальная галерея Армении), «Адмирал Исаков» (1970, мрамор), «Мать-Армения» (военный музей). Умер 13 декабря 2004 года в Ереване. На улице Киевян в Ереване установлена мемориальная доска. Наследие Аршама Шагиняна продолжает вдохновлять поколения армянских скульпторов, подчёркивая темы исторической памяти и художественных ценностей.

—

### English
Author of Sardarapat Memorial

Arsham Artashesovich Shahinyan was born on November 1, 1918, in Yerevan, Armenia. Armenian sculptor, Honored Artist of the USSR (1972), who reflected Armenian history, culture, and heroes in his works, becoming a significant figure in Armenian sculpture. In 1951, he graduated from the Yerevan Art Institute. From 1951 to 1980, he taught at the Panos Terlemezian Art College in Yerevan, serving as director from 1978 to 1980. From 1969, he also taught at the Yerevan Art and Theater Institute. He was a member of the Artists’ Union. In 1985, he was awarded the academic title of Associate Professor in Sculpture. In 2004, by decision of the Scientific Council of the Yerevan State Academy of Fine Arts, he was granted the title of Professor in Fine Arts. Arsham Shahinyan was one of the authors of the memorial complex dedicated to the Battle of Sardarapat (1968). Since 1949, he participated in republican and all-union exhibitions. He worked in easel and monumental sculpture. Monumental works include: Monument to Toros Roslin (1967, basalt, in front of the Matenadaran), Bust of Tigran Chukhajyan (1971, marble, in the foyer of Yerevan Opera and Ballet Theater), Monuments to Vahan Teryan (1965, marble, Yerevan; 1974, basalt, Orenburg), Statues of Mesrop Mashtots and Khachatur Abovyan (1974, basalt, Dilijan), Bust of Raffi (1987, granite, bronze, in front of Raffi School in Yerevan), Reliefs on the Sports Palace in Konakovo (copper, 1978), Monument to Meghradzor fighters fallen in the Great Patriotic War (basalt, 1981, Meghradzor). Easel sculptures include: *Reflections* (1957, marble, National Gallery of Armenia), *Admiral Isakov* (1970, marble), *Mother Armenia* (military museum). He died on December 13, 2004, in Yerevan. A memorial plaque is installed on Kievyan Street in Yerevan. Arsham Shahinyan’s legacy continues to inspire generations of Armenian sculptors, emphasizing themes of historical memory and artistic values.

—