Գրականագետ, որի ժառանգությունը հավերժացրեց հայ-ռուսական կապերը

1966 թվականի դեկտեմբերի 29-ին Երևանում մահացավ  Սալոմե Գրիգորի Արեշյանը՝ հայ գրականագետ, բանասիրական գիտությունների դոկտոր և ՀԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչ, որի աշխատանքը դարձավ հայ գրականության և ռուս դասականների կամուրջը՝ ոգեշնչելով սերունդներին մինչև իր մահը:

Այս նշանավոր կինը, ծնված 1913 թվականի հունվարի 5-ին Թիֆլիսում, իր կյանքը նվիրեց գրականագիտությանը՝ դառնալով ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1948 թվականից և բացահայտելով հայկական ռեալիզմի խորքերը ռուս գրականության ազդեցության տակ: 1934-ին ավարտելով Լենինգրադի պատմության, փիլիսոփայության, գրականության և լեզվի ինստիտուտը, իսկ 1937-ին՝ Լենինգրադի պետական համալսարանի ասպիրանտուրան, նա աշխատեց ԽՍՀՄ ԳԱ Լենինգրադի արևելագիտության ինստիտուտում որպես գիտաշխատող և քարտուղար, ապա 1941-ին տեղափոխվեց Երևան՝ դասավանդելով Երևանի պետական համալսարանում, եղել ֆակուլտետի դեկանի տեղակալ և ՀԿԿ Կենտկոմի պրոպագանդայի բաժնի վարիչի տեղակալ, խմբագրել «Կոմունիստ» թերթը, իսկ 1954-ից աշխատել ՀԽՍՀ ԳԱ գրականության ինստիտուտում որպես ավագ գիտաշխատող և բաժնի վարիչ: 1958-ին պաշտպանեց դոկտորականը և հրապարակեց «Հայ մամուլը և ցարական գրաքննությունը» գիրքը (1957), իսկ նրա ռուսերեն մենագրությունը դարձավ կարևոր ներդրում գրականագիտության մեջ: Եղել է Խաղաղության կողմնակիցների համամիութենական կոնֆերանսի և 1945 թվականի Փարիզի Կանանց միջազգային կոնգրեսի պատգամավոր, ԽՄԿԿ անդամ 1943-ից: Սալոմե Արեշյանը մնաց որպես գրականագետ, որի աշխատանքները հավերժացրին հայ գրականության պատմությունը՝ ոգեշնչելով գիտնականներին և ընթերցողներին իր խորունկ վերլուծություններով:

#### Русская версия

Литературовед, чьё наследие увековечило армяно-русские связи

29 декабря 1966 года в Ереване ушла в вечность Саломе Григорьевна Арешян — армянский литературовед, доктор филологических наук и заслуженный деятель науки АрмССР, чья работа стала мостом между армянской литературой и русскими классиками, вдохновляя поколения до своей смерти. Эта выдающаяся женщина, родившаяся 5 января 1913 года в Тифлисе, посвятила жизнь литературоведению, став членом Союза писателей СССР с 1948 года и раскрывая глубины армянского реализма под влиянием русской литературы. В 1934 году окончив Ленинградский институт истории, философии, литературы и языка, а в 1937-м — аспирантуру Ленинградского государственного университета, она работала младшим научным сотрудником и секретарём в Институте востоковедения АН СССР в Ленинграде, затем в 1941 году переехала в Ереван, где преподавала в Ереванском государственном университете, была заместителем декана факультета, заместителем заведующего отделом пропаганды ЦК КП Армении, редактором газеты «Коммунист», а с 1954 года — старшим научным сотрудником Института литературы АН АрмССР и заведующей отделом. В 1958 году защитила докторскую и опубликовала книгу «Армянская печать и царская цензура» (1957), её русскоязычная монография стала важным вкладом в литературоведение. Была делегатом Всесоюзной конференции сторонников мира и Международного женского конгресса в Париже в 1945 году, членом КПСС с 1943 года. Саломе Арешян осталась как литературовед, чьи работы увековечили историю армянской литературы, вдохновляя учёных и читателей своими глубокими анализами.

#### English Version

The Literary Scholar Whose Legacy Eternalized Armenian-Russian Ties

On December 29, 1966, in Yerevan, Salome Grigori Areshyan passed into eternity — an Armenian literary scholar, Doctor of Philology and Honored Scientist of the ArmSSR, whose work became a bridge between Armenian literature and Russian classics, inspiring generations until her death. This distinguished woman, born on January 5, 1913, in Tiflis, dedicated her life to literary studies, becoming a member of the USSR Writers’ Union since 1948 and revealing the depths of Armenian realism under Russian literary influence. In 1934, graduating from the Leningrad Institute of History, Philosophy, Literature, and Language, and in 1937 — postgraduate studies at Leningrad State University, she worked as a junior researcher and secretary at the Institute of Oriental Studies of the USSR Academy of Sciences in Leningrad, then in 1941 moved to Yerevan, where she taught at Yerevan State University, was deputy dean of the faculty, deputy head of the propaganda department of the Central Committee of the Communist Party of Armenia, editor of the newspaper “Kommunist,” and from 1954 — senior researcher at the Institute of Literature of the Academy of Sciences of ArmSSR and head of department. In 1958, she defended her doctoral thesis and published the book “Armenian Press and Tsarist Censorship” (1957), her Russian-language monograph became an important contribution to literary studies. She was a delegate to the All-Union Conference of Peace Supporters and the International Women’s Congress in Paris in 1945, a member of the CPSU since 1943. Salome Areshyan remained as a literary scholar whose works eternalized the history of Armenian literature, inspiring scholars and readers with her profound analyses.