Ուրանց

Ուրանց (Uranc / Oranis)**

**Տեսակ** — սահմանային բերդ

**Տեղադրություն** — **Արվենից ձոր**, Մոկք գավառի **հյուսիսային սահմանային գոտի**

**Դեր** — սահմանապահ բերդ, հսկիչ հանգույց

Ուրանցը վերահսկում էր **Արվենից ձորի** մուտքերը և ծառայում որպես

> **հյուսիսային դարպաս Մոկքի աշխարհին**

Արվենից ձորը բնական միջանցք էր՝ լեռնաշղթաների միջև, և Ուրանցը կանգնած էր հենց այդ ռազմավարական նեղ տեղում։

**Մոկք (Moks)**

**Դեր** — աշխարհ (գավառ), իշխանական կենտրոն

**Գլխավոր բնակավայր** — **Մոկս** (հետագայում՝ **Բահչեսարայ**)

**Տեղադրություն** — **Օրբ գետի հովիտ**

Մոկքը եղել է ոչ թե սովորական բնակավայր, այլ

> **աշխարհի վարչական, ռազմական և մշակութային կենտրոն**

Օրբ գետի հովիտը ստեղծում էր բնական քաղաքաշինական ողնաշար՝

բնակավայրեր → դաշտեր → բերդեր → ճանապարհային հանգույցներ։

Ռազմավարական պատկերը

Հյուսիսային լեռնաշղթա ↓

Ուրանց բերդ

↓

Արվենից ձոր (միջանցք)

↓

Օրբ գետի հովիտ

↓

Մոկս (իշխանանիստ)

Այսպիսով Ուրանցը պաշտպանում էր

**Մոկքի աշխարհը հյուսիսից եկող վտանգներից**

և միաժամանակ վերահսկում էր առևտրային ու ռազմական երթուղիները։