Վարուժան Գևորգի Օլքինյանը ծնվել է 1947 թվականի հոկտեմբերի 22-ին Երևանում, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ: Հայտնի է որպես հայ հեռուստահաղորդավար, մեկնաբան և ՀՀ վաստակավոր լրագրող (2006):

1971 թվականից աշխատել է Հայաստանի Ազգային ռադիոյում և հեռուստատեսությունում: 1970-ականների սկզբին երկու տարի աշխատել է «Արմենպրես» լրատվական գործակալությունում: Վարում է Հայաստանի Հանրային ռադիոյի «Ռադիոլուր» լրատվական ծրագիրը: Դասավանդում է Խաչատուր Աբովյանի անվան մանկավարժական համալսարանի Հեռուստառադիոլրագրության ամբիոնում: 2013 թվականին մասնակցել է Գրիգոր Նարեկացու «Մատյան ողբերգության» պոեմի աուդիոտարբերակի ստեղծմանը՝ ձայնասկավառակի տեսքով:Հայերեն գրավիչ վերնագրերի տարբերակներ  «Վարուժան Օլքինյան՝ Հայաստանի Ձայնը Ռադիոյում և Հեռուստատեսությունում» 
«Վարուժան Օլքինյան. Լրագրություն և Մշակույթ Հայ ժողովրդի Համար» 
«Հայկական Ռադիոյի Լեգենդ՝ Վարուժան Օլքինյանի Ուղին»

Русский

Легенда армянского радио

Варужан Геворгович Олкинян родился 22 октября 1947 года в Ереване, Армянская ССР, СССР. Известен как армянский телеведущий, комментатор и заслуженный журналист Армении (2006). С 1971 года работал на Национальном радио Армении и телевидении. В начале 1970-х годов два года работал в информационном агентстве «Арменпресс». Ведёт информационную программу «Радиолур» на Общественном радио Армении. Преподаёт на кафедре телерадиожурналистики в Педагогическом университете имени Хачатура Абовяна. В 2013 году участвовал в создании аудиоверсии поэмы Григора Нарекаци «Книга скорбных песнопений» в формате аудиодиска.Варианты привлекательных заголовков на русском  «Варужан Олкинян: Голос Армении на радио и телевидении» 
«Варужан Олкинян: От журналистики к культурному наследию» 
«Легенда армянского радио: Жизнь и творчество Варужана Олкиняна»

English

The Legend of Armenian

Varuzhan Gevorgovich Olkinyan was born on October 22, 1947, in Yerevan, Armenian SSR, USSR. He is a renowned Armenian television and radio presenter, commentator, and Honored Journalist of Armenia (2006). Since 1971, he has worked at Armenia’s National Radio and Television. In the early 1970s, he spent two years at the “Armenpress” news agency. He hosts the “Radiolur” news program on Public Radio of Armenia. He also teaches at the Department of Television and Radio Journalism at Khachatur Abovyan Pedagogical University. In 2013, he contributed to the creation of an audio version of Grigor Narekatsi’s “Book of Lamentations” on a CD.Attractive Headline Options in English  “Varuzhan Olkinyan: The Voice of Armenia on Radio and TV” 
“Varuzhan Olkinyan: Blending Journalism and Cultural Legacy” 
“The Legend of Armenian Broadcasting: Varuzhan Olkinyan’s Journey”

Վազգեն Գևորգի Առաքելյանը ծնվել է 1941 թվականի հոկտեմբերի 21-ին Ջրաբեր գյուղում, Աբովյանի շրջան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ։ Հայ բանաստեղծ, ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ (1977 թվականից), ստորագրել է նաև Վազգեն Առաքել։

Մահացել է 2016 թվականի մայիսի 11-ին։ Ավարտել է Երևանի Սարի թաղի թիվ 70 դպրոցը։ 1961-1964 թվականներին սովորել է Երևանի Խաչատուր Աբովյանի անվան հայկական մանկավարժական ինստիտուտի պատմալեզվագրական ֆակուլտետում։ 1972 թվականին ավարտել է Երևանի մարքսիզմ-լենինիզմի երեկոյան համալսարանի ժուռնալիստիկայի բաժինը։ Առաջին անգամ տպագրվել է չորրորդ դասարանում «Պիոներ կանչ» թերթում (1956 թվականին) և արժանացել մրցանակի։ 1967 թվականից աշխատել է ՀԽՍՀ արդյունաբերական շինարարության մինիստրության «Հայշինտեխկազմ» տրեստի ինֆորմացիայի բաժնում՝ որպես խմբագիր։ Արժանացել է Դանիել Վարուժանի անվան մրցանակի։ Հեղինակ է ժողովածուների «Երեքնուկներ» (1966), «Գարունը գյուղում» (1974), «Արթնացում» (1975), «Մի թաքնված երգ գտա» (1981), «Հունձ» (1983), «Մայրիկիս չորս հեքիաթը» (1985)։ Թարգմանել է «Իմ Դաղստան» (1980)։ Վազգեն Առաքելյանը խորհրդային հայ պոեզիայի լույսն է, նրա բանաստեղծությունները, լի գյուղական ջերմությամբ, մանկության հեքիաթներով ու կյանքի արթնացումներով, ոգեշնչել են սերունդներին հայրենիքի պարզությամբ ու հույզերի անկեղծությամբ։

—

### Русский
Свет советской армянской поэзии

Вазген Геворгович Аракелян родился 21 октября 1941 года в селе Джрабер, Абовянский район, Армянская ССР, СССР. Армянский поэт, член Союза писателей СССР (с 1977 года), также подписывался Вазген Аракел. Умер 11 мая 2016 года. Окончил школу №70 в районе Сари Тах Еревана. В 1961–1964 годах учился на историко-филологическом факультете Ереванского государственного педагогического института им. Х. Абовяна. В 1972 году окончил вечерний университет марксизма-ленинизма в Ереване по специальности журналистика. Впервые опубликовался в 4-м классе в газете «Пионер канч» (1956 год) и получил приз. С 1967 года работал редактором в отделе информации треста «Хайшйнтехказм» Министерства промышленного строительства Армянской ССР. Лауреат премии имени Даниэла Варужана. Автор сборников «Триолеты» (1966), «Весна в деревне» (1974), «Пробуждение» (1975), «Нашёл спрятанную песню» (1981), «Жатва» (1983), «Четыре сказки моей мамы» (1985). Переводчик сборника «Мой Дагестан» (1980). Вазген Аракелян — свет советской армянской поэзии, его стихи, полные деревенского тепла, детских сказок и пробуждений жизни, вдохновляли поколения простотой родины и искренностью чувств.

—

### English
The light of Soviet Armenian poetry

Vazgen Gevorgovich Arakelyan was born on October 21, 1941, in Jraber village, Abovyan District, Armenian SSR, USSR. Armenian poet, member of the USSR Union of Writers (since 1977), also signed as Vazgen Arakel. Passed away on May 11, 2016. Graduated from School No. 70 in Sari Tah, Yerevan. Studied at the History and Philology Faculty of Yerevan Khachatur Abovyan State Pedagogical Institute (1961–1964). Graduated from Yerevan Evening University of Marxism-Leninism in Journalism (1972). First published in 4th grade in “Pioner Kanach” newspaper (1956) and won a prize. From 1967, worked as editor in the Information Department of “Hayshintenkhazm” Trust, Ministry of Industrial Construction of the Armenian SSR. Laureate of the Daniel Varuzhan Prize. Author of collections “Triolets” (1966), “Spring in the Village” (1974), “Awakening” (1975), “I Found a Hidden Song” (1981), “Harvest” (1983), “My Mother’s Four Tales” (1985). Translator of “My Dagestan” (1980). Vazgen Arakelyan was the light of Soviet Armenian poetry; his verses, full of village warmth, childhood tales, and life’s awakenings, inspired generations with the simplicity of the homeland and sincerity of emotions.

—

Ալֆրեդ Բերնհարդ Նոբելը ծնվել է 1833 թվականի հոկտեմբերի 21-ին Ստոկհոլմում, Շվեդիա։ Շվեդ գիտնական, գույքատեր, հայտնի դինամիտի և բալիստիտի (հայտնի նաև որպես Նոբելի պանր) գյուտարար, Նոբելյան մրցանակների հիմնադիր։

Նրա կյանքը և ժառանգությունը կապված են հայերի հետ՝ հատկապես գիտական և հումանիտար մրցանակների միջոցով, որոնք հայ գիտնականներն ու արվեստագետները հաճախ են ստանում, ինչը ընդգծում է հայ ժողովրդի ներդրումը գլոբալ գիտության և մշակույթի մեջ։ Նոբելի կյանքում հայկական կապ չկա, սակայն նրա հիմնադրած մրցանակները հանդիսացել են հայերի հաջողության կամրջի՝ ցույց տալով, որ հայերը, չնայած ցեղասպանության և սփյուռքի դժվարություններին, հասնում են գիտության գագաթներին։

Նոբելյան մրցանակները հայերի համար խորհրդանիշ են հաջողության, քանի որ հայերը, չնայած բնակչության քանակին (մոտ 3 միլիոն), ավելի շատ մրցանակներ ունեն, քան շատ մեծ երկրները։ Հայկական ծագումով 3 նոբելյան լորեատներ կան՝ Դորիկ Սահագյանը (հակա ԳՄՕ, 2007), Արտեմ Պատապուտյանը (ֆիզիոլոգիա կամ բժշկություն, 2021), Դարոն Աջեմօղլուն (էկոնոմիկա, 2024)։ Սահագյանը՝ աշխարհագետը, նպստվել է Ի՞րանից, սովորել ԵՊՀ-ում, աշխատել Պենսիլվանիայի պետական համալսարանում, նպստվել է IPCC-ի 3 զեկույցներին, որոնք 2007 թվականին ստացել են հակա ԳՄՕ մրցանակը։ Պատապուտյանը՝ նյարդաբանը, ծնվել Բեյրութում, սովորել Լիբանանում, աշխատել Քեմբրիջում, Կալիֆորնիայում, ստացել մրցանակը ջերմաստիճանի և շոշափման ընկալիչների հայտնագործության համար։ Աջեմօղլուն՝ էկոնոմիստը, ծնվել Ստամբուլում, սովորել Լոնդոնի Էկոնոմիկական դպրոցում, ՄԷՏ-ում, ստացել մրցանակը ինստիտուտների և բարգավաճության հետազոտության համար։ Այս հաջողությունները ցույց են տալիս հայերի ներդրումը գիտության, չնայած սփյուռքի դժվարություններին։ Նոբելի կյանքում հայկական կապ չկա, սակայն 2012 թվականին 50+ նոբելյան լորեատներ կոչ են արել հայ-թուրքական հաշտեցման համար, ընդգծելով 1915 թվականի ցեղասպանությունը, ինչը ընդգծում է հայերի գլոբալ կարևորությունը։ Նոբելյան մրցանակները հայերի համար հույսի խորհրդանիշ են, ոգեշնչելով նոր սերունդներին՝ հիշեցնելով, որ հայ ժողովուրդը, չնայած փորձանքներին, շարունակում է նպստվել աշխարհին։

—

### Русский
Нобель и слава армянской науки 

Альфред Бернхард Нобель родился 21 октября 1833 года в Стокгольме, Швеция. Шведский учёный, изобретатель, промышленник, создатель динамита и баллиста (известен как Нобелевский порох), основатель Нобелевских премий. Его жизнь и наследие связаны с армянами через научные и гуманитарные премии, которые часто получают армяне, подчёркивая вклад армянского народа в глобальную науку и культуру. В жизни Нобеля нет прямых армянских связей, но его премии стали мостом успеха для армян, показывая, что армяне, несмотря на геноцид и диаспору, достигают вершин науки.

Армяне имеют 3 нобелевских лауреата армянского происхождения: Дорик Сахагян (физика, 2007, за вклад в IPCC), Артем Патапутян (физиология или медицина, 2021, за рецепторы температуры и осязания), Дарон Аджемоглу (экономика, 2024, за институты и процветание). Сахагян, геолог армянского происхождения, учился в ЕГУ, работает в Пенсильванском университете, участвовал в 3 отчётах IPCC, удостоенных Нобелевской премии мира 2007 года. Патапутян, нейробиолог, родился в Бейруте, учился в Ливане, работал в Кембридж и Калифорнии, награждён за открытие рецепторов. Аджемоглу, экономист, родился в Стамбуле, учился в Лондонской школе экономики, МТИ, награждён за исследования институтов. Эти успехи подчёркивают вклад армян в науку, несмотря на диаспору. В жизни Нобеля нет армянских связей, но в 2012 году 50+ нобелевских лауреатов призвали к армянско-турецкому примирению, признав геноцид 1915 года, что подчёркивает глобальное значение армян. Нобелевские премии для армян — символ надежды, вдохновляющий новые поколения на продолжение вклада в мир.

—

### English
Nobel and the Glory of Armenian Science

Alfred Bernhard Nobel was born on October 21, 1833, in Stockholm, Sweden. Swedish scientist, inventor, and industrialist, creator of dynamite and ballistite (known as Nobel’s powder), founder of the Nobel Prizes. His life and legacy are connected to Armenians through scientific and humanitarian awards, often won by Armenians, highlighting the Armenian people’s contributions to global science and culture. Nobel’s life has no direct Armenian ties, but his prizes have become a bridge of success for Armenians, showing that despite genocide and diaspora, Armenians reach scientific heights.

Armenians have 3 Nobel laureates of Armenian descent: Dork Sahagian (Physics, 2007, IPCC contribution), Ardem Patapoutian (Physiology or Medicine, 2021, temperature and touch receptors), Daron Acemoglu (Economics, 2024, institutions and prosperity). Sahagian, geologist of Armenian origin, studied at YSU, works at Pennsylvania State University, contributed to 3 IPCC reports awarded the 2007 Nobel Peace Prize. Patapoutian, neurobiologist, born in Beirut, studied in Lebanon, worked in Cambridge and California, awarded for receptor discoveries. Acemoglu, economist, born in Istanbul, studied at LSE and MIT, awarded for institutional research. These achievements underscore Armenians’ scientific contributions despite diaspora challenges. Nobel’s life has no Armenian connections, but in 2012, 50+ laureates called for Armenian-Turkish reconciliation, acknowledging the 1915 genocide, emphasizing Armenians’ global significance. Nobel Prizes for Armenians are a symbol of hope, inspiring new generations to continue contributing to the world.

—

### Azərbaycan dili
Nobel və Erməni Elminin Şöhrəti

Alfred Bernhard Nobel 21 oktyabr 1833-cü ildə Stokholm, İsveçrə. İsveçrəli alim, icadçı, sənaye adamı, dinamitin və ballistit (Nobel barutu kimi məşhur) yaratıcısı, Nobel mükafatlarının qurucusu. Onun həyatı və irsi ermənilərlə elmi və humanitar mükafatlar vasitəsilə bağlıdır, çünki ermənilər tez-tez qazanır, erməni xalqının qlobal elm və mədəniyyətə töhfəsini vurğulayır. Nobelin həyatında birbaşa erməni əlaqələri yoxdur, lakin mükafatları ermənilər üçün uğurun körpüsünə çevrilmişdir, qənoci və diaspora çətinliklərinə baxmayaraq ermənilərin elmi zirvələrə çatmağını göstərir.

Ermənilərin 3 erməni mənşəli Nobel qalibi var: Dork Sahagyan (Fizika, 2007, IPCC töhfəsi), Artəm Pataputyan (Fiziologiya və tibb, 2021, temperatur və toxunma reseptorları), Daron Acemoğlu (İqtisadiyyat, 2024, institutlar və rifah). Sahagyan, erməni mənşəli geoloq, EÜ-də öyrənib, Pensilvaniya Dövlət Universitetində işləyir, 3 IPCC hesabatına töhfə vermiş, 2007 Nobel Tinchlik Müqafatını qazanan. Pataputyan, nevrobioloq, Beyrutda doğulub, Livanida öyrənib, Kembric və Kaliforniyada işləyib, reseptor kəşfləri üçün mükafat alıb. Acemoğlu, iqtisadçı, İstanbulda doğulub, LSE və MIT-də öyrənib, institutlər üzrə tədqiqatlar üçün mükafat alıb. Bu uğurlar diaspora çətinliklərinə baxmayaraq ermənilərin elmi töhfəsini vurğulayır. Nobelin həyatında erməni əlaqələri yoxdur, lakin 2012-ci ildə 50+ ləurəat erməni-türk mütənasibətlərinin yaxşılaşması üçün çağırıb, 1915 soyqırımını tanıyaraq, ermənilərin qlobal əhəmiyyətini vurğulayıb. Nobel mükafatları ermənilər üçün ümid simvoludur, yeni nəsiləni dünyaya töhfə verməyə ilham verir.

—

Երվանդ Ժակի Ենգիբարյանը ծնվել է 1983 թվականի հոկտեմբերի 21-ին Երևանում, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ։ Հայ դերասան, ռեժիսոր, ՀԽՍՀ վաստակավոր արտիստ Ժակ Ենգիբարյանի որդին։

Մահացել է 2013 թվականի հոկտեմբերի 22-ին Երևանում՝ ավտովթարից։ 2000 թվականին ավարտել է Երևանի թիվ 171 միջնակարգ դպրոցը և Ստանիսլավսկու անվան պետական ռուսական դրամատիկական թատրոնի ստուդիայի դերասանական բաժինը։ 2006-2011 թվականներին սովորել է Երևանի թատրոնի և կինոյի պետական ինստիտուտի ռեժիսորական բաժնում։ 2009-2010 թվականներին մասնակցել է ՀՀՀ «Երկու աստղ» երաժշտական նախագծին։ Աշխատել է Յոշկար-Օլայի, Նիժնի Նովգորոդի, Մոսկվայի թատրոններում՝ որպես դերասան։ 2004-2013 թվականներին Երևանի Ստանիսլավսկու անվան պետական ռուսական դրամատիկական թատրոնի դերասան է եղել։ Խաղացել է դերեր՝ Չացկի («Խելքից պատուհաս»), Խլեստակով («Ռևիզորը»), Գլումով («На всякого мудреца довольно простоты»), Եսենին («Շահանե, դու իմ…»), Ժորժ («Մորգանի խնամին»)։ Բեմադրել է «Скандал без антракта» (Մարդան), «Кьоджинские перепалки» (Գոլդոնի), «Любовь со скелетом» (Յախնտով)։ Նկարահանվել է «Խեղճ Նաստյան», «Միշտ ասա միշտ», «Ջոկեր», «Տասնմեկ», «Լքյալները», «Երեք ընկեր», «Խաչագողի հիշատակարանը», «Հրեշտակների դպրոց» հեռուստասերիալներում, վերջին դերը՝ «Քայլ ձիով» ֆիլմում։ 2013 թվականին արժանացել է ՀԹԳՄ «Արտավազդ» մրցանակի՝ լավագույն դերասանի համար։ Երվանդ Ենգիբարյանը հայկական թատրոնի լուսավոր աստղն էր, նրա խաղը, լի խելացի հումորով ու խոր հույզերով, բեմադրություններն ու կինո դերերը ոգեշնչել են սերունդներին հայ արվեստի վառության ու անմահ հիշատակի փառքով։

—

### Русский
Его игра, была полная умного юмора и глубоких эмоций

Ерванд Жакович Енгибарян  родился 21 октября 1983 года в Ереване, Армянская ССР, СССР. Армянский актёр, режиссёр, сын народного артиста Армянской ССР Жака Енгибаряна.  Погиб 22 октября 2013 года в Ереване в автокатастрофе. В 2000 году окончил среднюю школу №171 в Ереване и актёрское отделение студии при Государственном русском драматическом театре имени Станиславского. В 2006–2011 годах учился на режиссёрском факультете Ереванского государственного института театра и кино. В 2009–2010 годах участвовал в музыкальном проекте Общественного ТВ Армении «Две звезды». Работал актёром в театрах Йошкар-Олы, Нижнего Новгорода, Москвы. В 2004–2013 годах — актёр Государственного русского драматического театра имени Станиславского в Ереване. Роли: Чацкий («Горе от ума»), Хлестаков («Ревизор»), Глумов («На всякого мудреца довольно простоты»), Есенин («Шахане, ты моя…»), Жорж («Тёща Моргана»). Постановки: «Скандал без антракта» (Мурдан), «Кьоджинские перепалки» (Гольдони), «Любовь со скелетом» (Яхонтов). Снимался в сериалах «Бедная Настя», «Всегда говори всегда», «Джокер», «Одиннадцать», «Оставленные», «Три друга», «Мемуары вора в законе», «Школа ангелов»; последняя роль — в фильме «Шаг на коне». В 2013 году удостоен премии Гильдии театральных деятелей Армении «Артавазд» как лучший актёр. Ерванд Энгелян был яркой звездой армянского театра; его игра, полная умного юмора и глубоких эмоций, постановки и кинороли вдохновляли поколения славой армянского искусства и бессмертной памяти.

—

### English
his performances, full of clever humor and deep emotions

Yervand Zhaki Yengibaryan was born on October 21, 1983, in Yerevan, Armenian SSR, USSR. Armenian actor and director, son of People’s Artist of the Armenian SSR Zhak Yengibaryan. Died on October 22, 2013, in Yerevan, in a car accident. In 2000, graduated from Yerevan Secondary School No. 171 and the acting department of the studio at the Stanislavsky State Russian Dramatic Theater. Studied directing at Yerevan State Institute of Theater and Cinema (2006–2011). Participated in Armenia Public TV’s “Two Stars” musical project (2009–2010). Worked as an actor in theaters in Yoshkar-Ola, Nizhny Novgorod, and Moscow. From 2004–2013, actor at Yerevan Stanislavsky State Russian Dramatic Theater. Roles: Chatsky (“Woe from Wit”), Khlestakov (“The Inspector General”), Glumov (“Enough Simplicity for Every Wise Man”), Yesenin (“Shahane, You Are Mine…”), Georges (“Morgan’s Mother-in-Law”). Productions: “Scandal Without Intermission” (Murdan), “The Cotsold Squabbles” (Goldoni), “Love with a Skeleton” (Yakhontov). Appeared in series “Poor Nastya,” “Always Say Always,” “Joker,” “Eleven,” “The Abandoned,” “Three Friends,” “Memoirs of a Thief in Law,” “School of Angels”; last role in film “Step on Horseback.” In 2013, awarded the Armenian Theater Guild’s “Artavazd” as Best Actor. Yervand Engibaryan was a shining star of Armenian theater; his performances, full of clever humor and deep emotions, along with his directing and film roles, inspired generations with the glory of Armenian art and immortal memory.

—

Նիկոլայ Նիկոլայի Պլատոշկինը ծնվել է 1965 թվականի հոկտեմբերի 19-ին Մեշչերինո գյուղում, Ստուպինսկի շրջան, Մոսկվյան մարզ։ Ռուսաստանցի դիվանագետ, պատմաբան, քաղաքական վերլուծաբան, հասարակական գործիչ, բլոգեր, պատմության դոկտոր, Մոսկվայի հումանիտար համալսարանի միջազգային հարաբերությունների և դիպլոմատիայի ամբիոնի վարիչ։

Դիվանավետի կարիերան սկսվել է 1987 թվականին՝ ՄԳԻՄՕ-ն ավարտելուց հետո, աշխատել է ՌԴ ԱԳՆ-ում, 1999-2004 թվականներին ղեկավարել է Հայաստանի բաժինը, որտեղ խորապես ուսումնասիրել է հայ-ռուսական հարաբերությունների պատմությունը՝ հարգանքով վերաբերվելով հայ ժողովրդին։ Սա հիմք է դարձել նրա հայերի նկատմամբ սիմպաթիաների, որոնց հաճախ անվանում է «Ռուսաստանի ընկերներ»՝ հազարամյա համագործակցության և ընդհանուր արժեքների համար։

Պլատոշկինը բազմաթիվ անգամ այցելել է Հայաստան, ելույթներ ունեցել Երևանում, շփվել տեղական ինտելектуալների հետ՝ ընդգծելով ժողովուրդների եղբայրության կարևորությունը։ 2018 թվականին «թավշյա հեղափոխության» ժամանակ աջակցել է Նիկոլ Փաշինյանին՝ նշելով, որ «հայերը ցույց տվեցին անկարգազրույց իշխանափոխության օրինակ», և զգուշացրել ռուս-հայկական հարաբերությունների ռիսկերի մասին, սակայն հույս է հայտնել ՕԴԿԲ-ում և ԵԱՏՄ-ում դաշնակցության պահպանման վերաբերյալ։ 2020 թվականին Արցախյան պատերազմի ժամանակ կտրուկ քննադատել է Ադրբեջանի և Թուրքիայի դիրքորոշումը՝ ասելով, որ «հայերը ջնջում են Արցախում այդ զինվորականներին, ովքեր սպանել են մեր զինվորներին Սիրիայում», և կոչ արել Ռուսաստանին պաշտպանել դաշնակցին։ Նա մեղադրել է Արևմուտքին հակամարտության ոգևորիչ լինելու համար և ընդգծել. «Հայաստանը Ռուսաստանի հավատարիմ դաշնակիցն է, Ռուսաստանը չպետք է թողնի ընկերներին»։ 2022 թվականին պատերազմի հետևանքները վերլուծելով նշել է, որ «Հայաստանը կորցրել է վստահությունը ՕԴԿԲ-ի նկատմամբ», սակայն մեղադրել «պրոամերիկյան ուժերին Երևանում»՝ առաջարկելով ուժեղացնել լրջակցային կապերը։

Պլատոշկինը հաճախ խոսում է հայերի մասին որպես «հարուստ պատմությամբ և մշակույթով ազգի», գովաբանելով նրանց ներդրումը գիտության, արվեստի և քաղաքականության մեջ։ Հարցազրույցներում հիշում է Հայաստան այցերը. «Հայերը հյուրընկալ ժողովուրջ, նրանց ավանդույթները մոտ են ռուսներին»։ 2019 թվականին Երևանի «Զնակ» փառատոներում քննարկել է դաշնակցության պատմությունը՝ նշելով հայերի դերը ռուսական հեղափոխության և մշակույթում։ Նրա դիրքորոշումը վիճելի է. որոշ հայեր տեսնում են նրան որպես ընկեր, մյուսները քննադատում «պրո-ռուսական» հռետորաբանության համար պատերազմի ժամանակ, սակայն Պլատոշկինը պնդում է. «Հայերն ու ռուսները եղբայրներ են ճակատագրով, նրանց բարեկամությունը Кавկասում խաղաղության բանալի է»։ Բլոգերորդն իր ելույթներով շարունակում է վերլուծել Հայաստանում իրադարձությունները՝ կոչ անելով երկխոսության և արտաքին միջամտության դեմ պայքարի, ընդգծելով մշակութային կապերը. «Հայկական երաժշտությունը և խոհանոցը ռուսական հոգու մասն են»։

Պլատոշկինը հայերի աջակցության խորհրդանիշն է Ռուսաստանում, նրա դասախոսություններն ու տեսանյութերը հազարավոր դիտումներ են հավաքում սփյուռքում։ Նրա հայերի նկատմամբ վերաբերմունքը հարգանքի, պատմության (Արարատյան լեգենդից մինչև 1915 թվականի ցեղասպանություն) և միասնության կոչերի խառնուրդ է՝ դարձնելով նրան երկու ժողովուրդների կապող անձնավորություն բարդ ժամանակներում։

—

### Русский
Друг армян в России 

Николай Николаевич Платошкин родился 19 октября 1965 года в селе Мещерино Ступинского района Московской области, РСФСР, СССР. Российский дипломат, историк, политолог, общественный деятель и блогер, доктор исторических наук, заведующий кафедрой международных отношений и дипломатии Московского гуманитарного университета. Его карьера началась в дипломатии: в 1987 году окончил с отличием МГИМО, работал в МИД России, возглавлял отдел Армении (1999–2004), где глубоко изучил историю армяно-русских отношений, проникнувшись уважением к армянскому народу. Это стало основой его симпатий к армянам, которых он часто называет “друзьями России” за тысячелетнюю историю сотрудничества и общие ценности.

Платошкин неоднократно посещал Армению, выступал в Ереване и общался с местными интеллектуалами, подчеркивая важность братства народов. В 2018 году, во время “бархатной революции”, он поддержал Никол Пашиняна, отметив, что “армяне показали пример бескровной смены власти”, и предупредил о рисках для российско-армянских отношений, но выразил надежду на сохранение союза в рамках ОДКБ и ЕАЭС. В 2020 году, во время Карабахской войны, Платошкин резко критиковал позицию Азербайджана и Турции, заявляя, что “армяне уничтожают в Карабахе тех бандитов, которые убивали наших солдат в Сирии”, и призывал Россию защитить союзника. Он обвинял Запад в подстрекательстве конфликта и подчеркивал: “Армения — верный союзник России, а Россия не должна бросать друзей”. В 2022 году, анализируя последствия войны, Платошкин отметил, что “Армения потеряла доверие к ОДКБ”, но винил в этом не Россию, а “проамериканские силы в Ереване”, предлагая укрепление двусторонних связей.

Платошкин часто говорит об армянах как о “нации с богатой историей и культурой”, хваля их вклад в науку, искусство и политику. В интервью он вспоминал визиты в Армению: “Армяне — гостеприимный народ, их традиции близки русским”. В 2019 году на фестивале “Знак” в Ереване он обсудил историю союза, отметив роль армян в русской революции и культуре. Его позиция вызывает споры: некоторые армяне видят в нём друга, другие — критикуют за “про-российскую” риторику во время войны, но Платошкин настаивает: “Армяне и русские — братья по судьбе, их дружба — ключ к миру на Кавказе”. Как блогер, он продолжает анализировать события в Армении, призывая к диалогу и противостоянию внешнему вмешательству, подчеркивая культурные связи: “Армянская музыка и кухня — часть русской души”.

Платошкин — символ поддержки армян в России, его лекции и видео собирают тысячи просмотров среди диаспоры. Его отношение к армянам — это смесь уважения к истории (от Араратской легенды до геноцида 1915 года) и призывов к единству, что делает его фигурой, связывающей два народа в сложные времена.

—

### English
Friend of Armenians in Russia 

Nikolai Nikolaevich Platoshkin was born on October 19, 1965, in the village of Misherino, Stupinsky District, Moscow Region, RSFSR, USSR. Russian diplomat, historian, political analyst, public figure, and blogger; Doctor of Historical Sciences, Head of the Department of International Relations and Diplomacy at Moscow Humanitarian University. His career began in diplomacy: graduated with honors from MGIMO in 1987, worked at the Russian Foreign Ministry, headed the Armenia Department (1999–2004), where he deeply studied the history of Armenian-Russian relations, developing profound respect for the Armenian people. This formed the basis of his sympathies toward Armenians, whom he often calls “Russia’s friends” for their millennium-long cooperation and shared values.

Platoshkin has visited Armenia multiple times, spoken in Yerevan, and engaged with local intellectuals, emphasizing the importance of brotherhood between nations. In 2018, during the “Velvet Revolution,” he supported Nikol Pashinyan, noting that “Armenians showed an example of bloodless power change,” warned of risks to Russian-Armenian relations, but expressed hope for preserving the alliance within CSTO and EAEU. In 2020, during the Artsakh War, Platoshkin sharply criticized Azerbaijan’s and Turkey’s positions, stating that “Armenians are eliminating in Artsakh those militants who killed our soldiers in Syria,” and urged Russia to protect its ally. He accused the West of instigating the conflict and stressed: “Armenia is Russia’s faithful ally, and Russia must not abandon friends.” In 2022, analyzing the war’s aftermath, Platoshkin noted that “Armenia lost trust in CSTO,” but blamed not Russia, but “pro-American forces in Yerevan,” proposing stronger bilateral ties.

Platoshkin often speaks of Armenians as a “nation with rich history and culture,” praising their contributions to science, art, and politics. In interviews, he recalled visits to Armenia: “Armenians are a hospitable people, their traditions are close to Russians.” In 2019, at the “Znak” festival in Yerevan, he discussed the alliance’s history, highlighting Armenians’ role in the Russian Revolution and culture. His stance sparks debates: some Armenians see him as a friend, others criticize his “pro-Russian” rhetoric during the war, but Platoshkin insists: “Armenians and Russians are brothers by fate; their friendship is the key to peace in the Caucasus.” As a blogger, he continues analyzing events in Armenia, calling for dialogue and resistance to external interference, emphasizing cultural ties: “Armenian music and cuisine are part of the Russian soul.”

Platoshkin is a symbol of Armenian support in Russia; his lectures and videos garner thousands of views among the diaspora. His attitude toward Armenians blends respect for history (from the Ararat legend to the 1915 Genocide) and calls for unity, making him a figure linking two nations in challenging times.

—

### Azərbaycan dili
Rusiyada Ermənilərin Dostu 

Nikolay Nikolayeviç Platoşkin 19 oktyabr 1965-ci ildə Moskva vilayətinin Stupinski rayonunun Meşçerino kəndində, RSFSR, SSRİ-də anadan olub. Rus diplomat, tarixçi, siyasi analitik, ictimai fəaliyyətçi və bloqer, tarix elmləri doktoru, Moskva Humanitar Universitetinin Beynəlxalq Münasibətlər və Diplomatiya kafedrasının müdiri. Kariyerası diplomatidə başladı: 1987-ci ildə MGİMO-nu mükəmməl bitirib, Rusiya XİN-də işləyib, Ermənistan şöbəsinin rəhbəri (1999–2004) oldu, burada erməni-rus münasibətlərinin tarixini dərindən öyrənib, erməni xalqına hörmət hiss etdi. Bu, ermənilərə qarşı simpatiyalarının əsası oldu, onları tez-tez “Rusiyanın dostları” adlandırır – minillik əməkdaşlıq və ümumi dəyərlər üçün.

Platoşkin Ermənistanı çoxsaylı dəfə ziyarət edib, Yerevanda çıxışlar edib, yerli intellektuallarla ünsiyyət qurub, xalqların qardaşlığını vurğulayıb. 2018-ci ildə “bərk qırxim” zamanı Nikol Paşinyanı dəstəkləyib, “ermənilər qanaxunasız hakimiyyət dəyişməsinin nümunəsini göstərdilər” deyə qeyd edib, rus-erməni münasibətlərində risklər haqqında xəbərdarlıq edib, lakin KKB və AİDB çərçivəsində ittifaqın qorunacağına ümid bildirmişdir. 2020-ci ildə Qarabağ müharibəsində Azərbaycanın və Türkiyənin mövqeyini sərt tənqid edib, “ermənilər Qarabağda Suriyada bizim əsgərlərimizi öldürən o banditerləri məhv edirlər” deyə bildirmiş, Rusiyanı müttəfiqini qorumağa çağırıb. Qərbi münaqişə qızışdırmaqda ittiham edib və vurğulayıb: “Ermənistan Rusiyanın sadiq müttəfiqidir, Rusiya dostlarını tərk etməməlidir”. 2022-ci ildə müharibənin nəticələrini təhlil edərkən “Ermənistan KKB-yə etimadını itirdi” deyə qeyd edib, lakin Rusiyanı deyil, “Yerevanda pro-amerikan qüvvələri” günahlandırıb, ikitərəfli əlaqələrin gücləndirilməsini təklif edib.

Platoşkin ermənilərdən “zəngin tarix və mədəniyyətli xalq” kimi danışır, onların elm, incəsənət və siyasətdəki töhfəsini tərifləyir. Müsahibələrdə Ermənistan səfərlərini xatırlayır: “Ermənilər mehmandost xalqdır, onların ənənələri ruslara yaxındır”. 2019-cu ildə Yerevanda “Znak” festivalında ittifaqın tarixini müzakirə edib, ermənilərin rus inqilabı və mədəniyyətidəki rolunu qeyd edib. Mövqeyi mübahisələr doğurur: bəzi ermənilər onu dost görür, digərləri müharibə zamanı “pro-rus” ritorikası üçün tənqid edir, lakin Platoşkin israr edir: “Ermənilər və ruslar taleyə görə qardaşdırlar, onların dostluğu Qafqazda sülhün açarıdır”. Bloqer kimi Ermənistandakı hadisələri təhlil etməyə davam edir, dialoqa və xarici müdaxiləyə qarşı çağırır, mədəni əlaqələri vurğulayır: “Erməni musiqisi və mətbəxi rus ruhunun hissəsidir”.

Platoşkin Rusiyada ermənilərin dəstəyi simvoludur, ləktsiyaları və videoları diasporada minlərlə baxış toplayır. Ermənilərə qarşı münasibəti tarixə hörmət (Arax ləngəndindən 1915-ci il soyqırımıa) və birlik çağırışlarının qarışığıdır, bu da onu çətin vaxtlarda iki xalqu bağlayan fiqura çevirir.

—

Կառլեն Մարտիրոսի Անանյանը մահացել է 2011 թվականի հոկտեմբերի 19-ին Մոսկվայում, Ռուսաստան։ Հայ ճարտարապետ, ՀԽՍՀ վաստակավոր ճարտարապետ (1971), Ճարտարապետության միջազգային ակադեմիայի Մոսկվայի մասնաճյուղի պրոֆեսոր (1996), թղթակից անդամ (1999)։

Ծնվել է 1924 թվականի սեպտեմբերի 21-ին Թիֆլիսում, ԱԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ։ 1953 թվականին ավարտել է Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտը։ 1953-1964 թվականներին աշխատել է Հայպետնախագիծ ինստիտուտում, 1986-1990 թվականներին՝ Երևանի գլխավոր ճարտարապետի տեղակալ։ Նախագծերով կառուցվել են Երևանում էստակադով ուղանցույց (1966), Քիմռեակտիվների (1966), Վեդիում՝ գինու գործարան, Սոչիում՝ պանսիոնատ (1974), հուշարձաններ՝ Հայրենական պատերազմի զոհերին (1975, Վերիշեն՝ ԼՂՀ; 1985, Նոյեմբերյան), 1988 թվականի ավիավթարի հարավսլավացի օդաչուներին (1990, Երևան), Տիգրան Պետրոսյանին (Երևան, Օղակաձև զբոսայգի)։ Անհատական ցուցահանդեսներ է ունեցել Երևանում (1974, 1985), Մոսկվայում (1999)։ Կառլեն Անանյանը խորհրդային ու անկախ հայ ճարտարապետության գագաթնակետն է, նրա հուշարձաններն ու շինությունները հավերժացրել են հայրենիքի հերոսներին՝ ոգեշնչելով սերունդներին ճարտարապետական վարպետությամբ ու հայկական հիշատակի փառքով։

—

### Русский
вершина советской и независимой армянской архитектуры

Карлен Мартиросович Акопян скончался 19 октября 2011 года в Москве, Россия. Армянский архитектор, заслуженный архитектор Армянской ССР (1971), профессор отделения Международной академии архитектуры в Москве (1996), член-корреспондент (1999). Родился 21 сентября 1924 года в Тифлисе, АГФСР, СССР. В 1953 году окончил Ереванский политехнический институт. В 1953–1964 годах работал в институте «Армгоспроект», в 1986–1990 годах — заместитель главного архитектора Еревана. По его проектам построены в Ереване эстакада (1966), «Химреактивы» (1966), в Веди — винный завод, в Сочи — пансионат (1974), мемориалы погибшим в Великой Отечественной войне (1975, Веришен — НКР; 1985, Ноемберян), югославским лётчикам, погибшим в авиакатастрофе 1988 года (1990, Ереван), Тиграну Петросяну (Ереван, Кольцевой парк). Провёл персональные выставки в Ереване (1974, 1985), Москве (1999). Карлен Акопян — вершина советской и независимой армянской архитектуры, его мемориалы и здания увековечили героев родины, вдохновляя поколения мастерством архитектуры и славой армянской памяти.

—

### English
was the pinnacle of Soviet and independent Armenian architecture

Karlen Martirosovich Ananyan passed away on October 19, 2011, in Moscow, Russia. Armenian architect, Merited Architect of the Armenian SSR (1971), Professor at the Moscow Branch of the International Academy of Architecture (1996), Corresponding Member (1999). Born on September 21, 1924, in Tiflis, AGFSR, USSR. Graduated from Yerevan Polytechnic Institute in 1953. Worked at Haypetnakhproject Institute (1953–1964); Deputy Chief Architect of Yerevan (1986–1990). Designed: Yerevan overpass (1966), Khimreaktivy (1966), Vedi wine factory, Sochi pension (1974), memorials to Great Patriotic War victims (1975, Verishen — NKR; 1985, Noyemberyan), 1988 plane crash Yugoslav pilots (1990, Yerevan), Tigran Petrosyan (Yerevan, Ring Park). Solo exhibitions: Yerevan (1974, 1985), Moscow (1999). Karlen Ananyan was the pinnacle of Soviet and independent Armenian architecture; his memorials and buildings immortalized homeland heroes, inspiring generations with architectural mastery and the glory of Armenian memory.

—

Արտաշես Արմենակի Հունանյանը մահացել է 1994 թվականի հոկտեմբերի 19-ին Գլենդեյլում, Լոս Անջելես շրջան, Կալիֆոռնիա, ԱՄՆ։ Հայ նկարիչ։ Ծնվել է 1922 թվականի սեպտեմբերի 15-ին Ծաղկաբեր գյուղում, Լոռու մարզ։

1956 թվականին ավարտել է Երևանի գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտը։ 1960-1982 թվականներին դասավանդել է Երևանի Խ. Աբովյանի անվան հայկական պետական մանկավարժական ինստիտուտի գեղանկարչության ֆակուլտետում։ Ստեղծագործել է գեղանկարչության, բեմանկարչության, հաստոցային և գրքի գրաֆիկայի բնագավառներում։ Աշխատանքներից են «Քաղաք» (1960-1961), «Վլադիվոստոկում» (1971), «Սախալինյան հուշեր» (1971), «Հայաստան, երկիր դրախտավայր» (1970-1988) նկարաշարերը, Դանթեի «Աստվածային կատակերգություն» (1961), Եղիշեի «Վասն Վարդանայ և Հայոց պատերազմին» (1962) նկարազարդումները, «Գեղարդ» (1963), «Խաչքար» (1968) գրաֆիկ թերթերը։ 1968 թվականին անհատական ցուցահանդես է ունեցել Երևանում։ Գրել է բանաստեղծություններ («Պահպանակ», 1994)։ Արտաշես Հունանյանի աշխատանքները գտնվում են Հայաստանի ազգային պատկերասրահում։ Արտաշես Հունանյանը ժամանակակից հայ նկարչության վարպետ է, նրա ստեղծագործությունները, լի դասական ու արդիական համադրումներով, արտացոլում են հայրենիքի հմայքն ու աշխարհի հեռավոր անկյունները՝ ոգեշնչելով սերունդներին գեղարվեստի թեմատիկ բազմազանությամբ ու հայկական հոգու խորությամբ։

—

### Русский
Армянский художник  с тематическим разнообразием и глубиной армянской души

Арташес Арменакович Хунанян скончался 19 октября 1994 года в Глендейле, округ Лос-Анджелес, Калифорния, США. Армянский художник. Родился 15 сентября 1922 года в селе Цахкабер, Лори, Армения. В 1956 году окончил Ереванский художественно-театральный институт. В 1960–1982 годах преподавал на факультете изобразительного искусства Ереванского государственного педагогического института им. Х. Абовяна. Работал в живописи, театральной декорации, станковой и книжной графике. Из работ: серии «Город» (1960–1961), «Во Владивостоке» (1971), «Сахалинские воспоминания» (1971), «Армения, страна рая» (1970–1988), иллюстрации к «Божественной комедии» Данте (1961), «Васн Варданан и войне армян» Егише (1962), графические листы «Гегард» (1963), «Хачкар» (1968). В 1968 году провёл персональную выставку в Ереване. Писал стихи («Хранитель», 1994). Работы Арташеса Хунаняна хранятся в Национальной галерее Армении. Арташес Хунанян — мастер современного армянского искусства, его творчество, полное сочетаний классики и современности, отражает очарование родины и дальние уголки мира, вдохновляя поколения тематическим разнообразием и глубиной армянской души.

—

### English
Armenian Painter with thematic diversity and the depth of the Armenian sou

Artashes Armenakovich Hunanyan passed away on October 19, 1994, in Glendale, Los Angeles County, California, USA. Armenian painter. Born on September 15, 1922, in Tsaghkaber village, Lori Province. Graduated from Yerevan Fine Arts and Theater Institute in 1956. From 1960–1982, taught at the Faculty of Fine Arts, Yerevan Kh. Abovyan State Pedagogical Institute of Armenia. Worked in painting, stage design, easel and book graphics. Key works: series “City” (1960–1961), “In Vladivostok” (1971), “Sakhalin Memories” (1971), “Armenia, Land of Paradise” (1970–1988), illustrations for Dante’s “Divine Comedy” (1961), Yeghishe’s “Vasn Vardanay and the War of Armenians” (1962), graphic sheets “Geghard” (1963), “Khachkar” (1968). Held a solo exhibition in Yerevan in 1968. Wrote poetry (“Guardian,” 1994). Artashes Hunanyan’s works are held in the National Gallery of Armenia. Artashes Hunanyan was a master of modern Armenian art; his creations, blending classical and contemporary approaches, reflect the charm of the homeland and distant world corners, inspiring generations with thematic diversity and the depth of the Armenian soul.

—

Մանվել Մարտիրոսի Մարությանը մահացել է 1986 թվականի հոկտեմբերի 19-ին Լոս Անջելեսում, Կալիֆոռնիա, ԱՄՆ։ Հայ դերասան, ռեժիսոր, դրամատուրգ։

Ծնվել է 1901 թվականի հունվարի 1-ին Վան քաղաքում, Վանի վիլայեթ, Օսմանյան կայսրություն։ Նախնական կրթություն ստացել է ծննդավայրում, թատերական կրթություն՝ Վարդան Միրզոյանի (Երևան) և Վիեննայի դրամատիկական ստուդիաներում։ Բեմ է բարձրացել Երևանում 1917 թվականին՝ Հովհաննես Զարիֆյանի խմբում, առաջին գործը բեմադրվել է 1918 թվականին։ 1921 թվականին անցել է Իրան, մասնակցել Մկրտիչ Թաշճյանի ներկայացումներին, ծավալել թատերական գործունեություն Իրանում, Լիբանանում, Սիրիայում, Եգիպտոսում, Եվրոպայի ու Լատինական Ամերիկայի բազմաթիվ երկրներում։ 1934-1937 թվականներին Թեհրանում հիմնել է թատերական ստուդիա (1937 թվականին փակվել է), 1942-1945 և 1960-1979 թվականներին բեմադրել է բազմաթիվ ներկայացումներ։ Խաղացել է շուրջ 150 դեր, այդ թվում՝ Բարխուդար, Էլիզբարով («Նամուս», «Պատվի համար»՝ Շիրվանզադե), Պեպո, Զիմզիմով («Պեպո»՝ Սունդուկյան), Օթելլո («Օթելլո»՝ Շեքսպիր), Ուրիել Ակոստա («Ուրիել Ակոստա»՝ Դուցկո)։ Հեղինակ է 10-ից ավելի պիեսների, այդ թվում՝ «Կոմիտաս», «Դերասանի ցնորքը»։ Եղել է Թեհրանի «Հայ ակումբի» վարիչ, իրանահայ գրողների միության նախագահ։ 1969-1971 թվականներին հրատարակվել են «Երբ իջնում է վարագույրը» հուշերի 1-2 հատորները։ Մանվել Մարությանը իրանահայ թատրոնի լեգենդ է, նրա 85-ամյա կյանքը կամուրջ է դարձել հայկական բեմին ու աշխարհի ամենահեռավոր անկյուններին՝ ոգեշնչելով սերունդներին դրամատուրգիայի հզորությամբ ու անհպարտ արվեստի նվիրվածությամբ։

—

### Русский
Легенда ирано-армянского театра 

Манвел Мартиросович Мартиросян скончался 19 октября 1986 года в Лос-Анджелесе, Калифорния, США. Армянский актёр, режиссёр, драматург. Родился 1 января 1901 года в Ване, Вилayet Ван, Османская империя. Получил начальное образование на родине, театральное — в студиях Вардан Мирзояна (Ереван) и Венской драматической студии. Дебютировал на сцене в Ереване в 1917 году в труппе Ованеса Зарифяна, первая постановка — 1918 год. В 1921 году переехал в Иран, участвовал в спектаклях Мкртича Тащджяна, развернул театральную деятельность в Иране, Ливане, Сирии, Египте, странах Европы и Латинской Америки. В 1934–1937 годах в Тегеране основал театральную студию (закрыта в 1937 году из-за армянских постановок), в 1942–1945 и 1960–1979 годах поставил множество спектаклей. Сыграл около 150 ролей, включая Бархудар, Элизбаров («Честь» и «Патриотизм» Ширванзаде), Пепо, Зимзимов («Пепо» Сундукян), Отелло («Отелло» Шекспир), Уриэль Акоста («Уриэль Акоста» Дуцко). Автор более 10 пьес, включая «Комитас», «Триумф актёра». Был руководителем Армянского клуба в Тегеране, председателем Союза ирано-армянских писателей. В 1969–1971 годах опубликованы 1–2 тома мемуаров «Когда опускается занавес». Манвел Мартиросян — легенда ирано-армянского театра, его 85-летняя жизнь стала мостом между армянской сценой и самыми дальними уголками мира, вдохновляя поколения мощью драматургии и бескорыстной преданностью искусству.

—

### English
Legend of Iranian-Armenian Theater 

Manvel Martirosovich Martirosyan passed away on October 19, 1986, in Los Angeles, California, USA. Armenian actor, director, playwright. Born on January 1, 1901, in Van, Van Vilayet, Ottoman Empire. Received primary education in his birthplace, theatrical training at Vardan Mirzoyan’s (Yerevan) and Vienna Dramatic Studios. Debuted on stage in Yerevan in 1917 with Hovhannes Zarifyan’s troupe; first production in 1918. In 1921, moved to Iran, participated in Mkrtich Tashchyan’s performances, and developed theatrical activities in Iran, Lebanon, Syria, Egypt, numerous European and Latin American countries. In 1934–1937, founded a theater studio in Tehran (closed in 1937 due to Armenian productions); in 1942–1945 and 1960–1979, staged numerous plays. Played around 150 roles, including Barkhudar, Elizbarov (“Honor” and “For Honor” by Shirvanzade), Pepo, Zimzimov (“Pepo” by Sundukyan), Othello (“Othello” by Shakespeare), Uriel Acosta (“Uriel Acosta” by Dutsko). Author of over 10 plays, including “Komitas,” “Actor’s Triumph.” Served as manager of Tehran’s Armenian Club and president of the Union of Iranian-Armenian Writers. Published volumes 1–2 of memoirs “When the Curtain Falls” in 1969–1971. Manvel Martirosyan was a legend of Iranian-Armenian theater; his 85-year life became a bridge between the Armenian stage and the world’s farthest corners, inspiring generations with the power of dramaturgy and selfless artistic dedication.

—

Կարո Սողոմոնի Ալվարյանը մահացել է 1963 թվականի հոկտեմբերի 19-ին Ստեփանակերտում, ԼՂԻՄ։ Հայ ռեժիսոր, դերասան, Ադրբեջանական ԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ (1954)։

Ծնվել է 1895 թվականի ապրիլի 24-ին (մայիսի 6) Ախալցխայում, Թիֆլիսի նահանգ, Ռուսական կայսրություն։ 1925 թվականին ավարտել է Մոսկվայի հայկական դրամատիկական ստուդիան։ 1925-1947 թվականներին (ընդհատումով) դերասան է եղել Թիֆլիսի, Բաքվի հայկական, Լենինականի թատրոններում։ 1932 թվականին կազմակերպել է Ստեփանակերտի հայկական թատրոնը (1932-1935, 1947-1963 թվականներին՝ գլխավոր ռեժիսոր), 1935 թվականին՝ Կիրովաբադի հայկական թատրոնը (1935-1936 թվականներին)։ Բեմադրել է Վ. Վաղարշյանի «Օղակում», Շիրվանզադեի «Մորգանի խնամին», Գ. Սունդուկյանի «Խաթաբալա», Հ. Պարոնյանի «Պաղտասար աղբար» և այլ ստեղծագործություններ։ Ստեփանակերտում կա Կարո Ալվարյանի անունով փողոց։ Կարո Ալվարյանը հայկական թատրոնագիտության հիմնադիրներից է, նրա ժառանգությունը կյանք է հաղորդել Արցախի ու Քէմախլու հայկական բեմերին՝ ոգեշնչելով սերունդներին հայ դրամատուրգիայի հզորությամբ ու արվեստի նվիրվածությամբ։

—

### Русский
Основатель Степанакертского театра 

Каро Соломонович Алварьян скончался 19 октября 1963 года в Степанакерте, Азербайджанская ССР, СССР. Армянский режиссёр, актёр, заслуженный деятель искусств Азербайджанской ССР (1954). Родился 24 апреля (6 мая) 1895 года в Ахалцихе, Тифлисская губерния, Российская империя. В 1925 году окончил Армянскую драматическую студию в Москве. В 1925–1947 годах (с перерывами) — актёр армянских театров Тифлиса, Баку, Ленинакана. В 1932 году основал Степанакертский армянский театр (1932–1935, 1947–1963 — главный режиссёр), в 1935 году — армянский театр в Кировабаде (1935–1936). Постановки: «В кольце» В. Вагаршяна, «Тёща Моргана» Ширванзаде, «Хатабала» Г. Сундукяна, «Пахтасар ахбар» Г. Параоняна и др. В Степанакерте есть улица имени Каро Алварьяна. Каро Алварьян — один из основателей армянского театроведения, его наследие оживило армянские сцены Арцаха и Гянджи, вдохновляя поколения мощью армянской драматургии и преданностью искусству.

—

### English
Founder of Stepanakert Theater 

Karo Solomonovich Alvaryan passed away on October 19, 1963, in Stepanakert, Azerbaijan SSR, USSR. Armenian director and actor, Merited Artist of the Azerbaijan SSR (1954). Born on April 24 (May 6), 1895, in Akhaltsikhe, Tiflis Province, Russian Empire. Graduated from the Armenian Dramatic Studio in Moscow in 1925. From 1925–1947 (with breaks), actor at Armenian theaters in Tiflis, Baku, and Leninakan. Founded the Stepanakert Armenian Theater in 1932 (1932–1935, 1947–1963 as chief director) and the Kirovabad Armenian Theater in 1935 (1935–1936). Productions include V. Vagharshyan’s “In the Ring,” Shirvanzade’s “Morgan’s Mother-in-Law,” G. Sundukyan’s “Khatabala,” H. Paronyan’s “Pahtasar Aghbar,” and more. A street in Stepanakert is named after Karo Alvaryan. Karo Alvaryan was one of the founders of Armenian theater studies; his legacy brought life to Artsakh and Gandja Armenian stages, inspiring generations with the power of Armenian dramaturgy and artistic dedication.

—

Հայաստանում գյուղատնտեսության աշխատողի օրը պաշտոնապես նշվում է հոկտեմբերի երրորդ կիրակի օրը (2025 թվականին՝ հոկտեմբերի 19-ին)՝ հիշատակելու հայկական գյուղատնտեսության դարավոր ավանդույթները և հողագործի կարևոր դերը ազգի տնտեսության մեջ:

Այս տոնը, որը հաստատվել է 2002 թվականի մայիսի 8-ի օրենքով, ժառանգել է խորհրդային շրջանի «Գյուղատնտեսության աշխատողի օրը» (հոկտեմբերի առաջին կիրակին) և դարձել է ազգային հպարտության խորհրդանիշ: Հայաստանի գյուղատնտեսությունը, որը կազմում է ՀՆԱ-ի 12-15%-ը  և աշխատանքով ապահովում է բնակչության 30%-ին, հիմնված է հին ավանդույթների վրա՝ խաղողագործություն, պտղաբուծություն, հացահատիկային և անասնապահություն: Տոնը նշանակում է հարգանք գյուղացիական աշխատանքի նկատմամբ, որը հիմք է կազմել հայկական մշակույթի և տնտեսության:

**Նախապատմություն** 
Հայկական գյուղատնտեսությունը ունի հազարամյա պատմություն՝ հին աղբյուրներից (օրինակ՝ «Մովսես Խորենացի») երևում է, որ հայերը հին ժամանակներից զբաղվել են խաղողի, հացահատիկի և պտղի մշակմամբ: Մ.թ.ա. 5-րդ դարում Խորենացին նկարագրում է Արարատյան դաշտի ոռոգման համակարգերը: Խորհրդային շրջանում (1920-1991 թթ.) գյուղատնտեսությունը պետականացվեց, ստեղծվեցին կոլխոզներ, և 1930-ականներին կիրակեցին արտադրությունը: Տոնը սկսվեց 1930-ականներին որպես «Գյուղատնտեսության աշխատողի օր», իսկ անկախ Հայաստանում (1991 թ. հետո) այն դարձավ հոկտեմբերի երրորդ կիրակին՝ հարգանքի տուրք գյուղացիներին: 2025 թվականին տոնը կնշվի հոկտեմբերի 19-ին՝ հատուկ միջոցառումներով:

**Տոնի նշանակությունը և ավանդույթները** 
Տոնը խորհրդանշում է գյուղացիական աշխատանքի կարևորությունը, որը ապահովում է սննդի անվտանգությունը և տնտեսության կայունությունը: Այն նշվում է ողջ երկրում՝ գյուղերում և քաղաքներում: Ավանդույթները ներառում են պաշտոնական արարողություններ Երևանում (Նախնական պալատ, Ազգային ժողով), որտեղ պարգևատրվում են գերազանց գյուղատնտեսներ: Կազմակերպվում են ցուցահանդեսներ գյուղատնտեսական տեխնոլոգիաների, համերգներ, գյուղական տոներ և սեմինարներ: Գյուղերում (օրինակ՝ Արարատյան դաշտ) անցկացվում են ավանդական տոներ՝ խաղողի հյութալցման և հացի օրհներգերով: Տոնը խթանում է գյուղատնտեսության զարգացումը՝ կենտրոնանալով կայունության և արտահանման վրա (խաղող, չրեր, մրգեր):

**Գյուղատնտեսության դերը Հայաստանում** 
Հայաստանի գյուղատնտեսությունը հիմնված է լեռնային հողագործության վրա՝ խաղող (90,000 հա, 250,000 տոննա տարեկան), պտուղ (200,000 հա) և հացահատիկ (150,000 հա): Այն ապահովում է սննդի 80%-ը, սակայն խնդիրներ ունի ոռոգման (միայն 30% հողեր ոռոգվում են) և տեխնոլոգիաների հետ: Տոնը խրախուսում է նորարարություններ՝ կանաչ գյուղատնտեսություն և արտահանում (ԵՄ, ՌԴ):

—

### Русская версия

День работника сельского хозяйства в Армении: Гордость земледельца

В Армении День работника сельского хозяйства отмечается в третье воскресенье октября (в 2025 году — 19 октября), почитая тысячелетние традиции армянского земледелия и роль аграриев в жизни нации. Установленный 8 мая 2002 года законом , этот праздник унаследован от советского «Дня сельскохозяйственного работника» (первое воскресенье октября) и стал национальным символом гордости. Сельское хозяйство Армении составляет 12–15% ВВП и обеспечивает занятость 30% населения, основываясь на виноградарстве, плодоводстве, зерновых и животноводстве. Праздник — это дань уважения крестьянскому труду, основы армянской культуры и экономики.

**История** 
Армянское земледелие имеет тысячелетнюю историю — древние источники (например, Мовсес Хоренаци) описывают ирригацию Араратской долины в V веке до н.э. В советский период (1920–1991) оно государственное, с колхозами и ростом производства в 1930-х. Праздник возник в 1930-х как «День сельхозработника», а в независимой Армении (после 1991) перенесен на третье воскресенье октября в честь крестьян. В 2025 году праздник отметят 19 октября с особыми мероприятиями.

**Значение праздника и традиции** 
Праздник символизирует важность крестьянского труда для продовольственной безопасности и устойчивости. Отмечается по всей стране — в селах и городах. Традиции включают официальные церемонии в Ереване (Национальное собрание, Правительство), где награждают лучших аграриев. Организуются выставки технологий, концерты, сельские фестивали и семинары. В Араратской долине — традиционные праздники с освящением вина и хлеба. Праздник стимулирует развитие сельского хозяйства, фокусируясь на устойчивости и экспорте (вино, сухофрукты, фрукты).

**Роль сельского хозяйства в Армении** 
Армянское сельское хозяйство — горное, с виноградарством (90,000 га, 250,000 тонн в год), плодоводством (200,000 га) и зерном (150,000 га). Оно обеспечивает 80% пищи, но сталкивается с проблемами ирригации (только 30% земель орошаемы) и технологий. Праздник поощряет инновации — зеленое земледелие и экспорт (ЕС, РФ).

—

### English Version

Farmer’s Day in Armenia: The Pride of the Tiller

In Armenia, Farmer’s Day is officially celebrated on the third Sunday of October (October 19 in 2025), honoring the millennia-old traditions of Armenian agriculture and the tiller’s role in the nation’s economy. Established by Law May 8, 2002, the holiday inherits the Soviet “Day of Agricultural Workers” (first Sunday of October) and has become a national symbol of pride. Armenia’s agriculture accounts for 12–15% of GDP  and employs 30% of the population, based on viticulture, horticulture, grains, and livestock. The holiday is a tribute to peasant labor, the foundation of Armenian culture and economy.

**History** 
Armenian agriculture has a thousand-year history — ancient sources (e.g., Movses Khorenatsi) describe irrigation in the Ararat Valley in the 5th century BC. In the Soviet era (1920–1991), it was collectivized with kolkhozes and production growth in the 1930s. The holiday originated in the 1930s as “Day of Agricultural Workers,” and in independent Armenia (post-1991) moved to the third Sunday of October to honor peasants. In 2025, it will be marked on October 19 with special events.

**Significance and Traditions** 
The holiday symbolizes the importance of peasant labor for food security and sustainability. Celebrated nationwide — in villages and cities. Traditions include official ceremonies in Yerevan (National Assembly, Government), awarding top farmers. Exhibitions of technologies, concerts, rural festivals, and seminars are held. In the Ararat Valley — traditional rites with blessing of wine and bread. The holiday promotes agricultural development, focusing on sustainability and exports (wine, dried fruits, fruits).

**Role of Agriculture in Armenia** 
Armenian agriculture is mountainous, with viticulture (90,000 ha, 250,000 tons annually), horticulture (200,000 ha), and grains (150,000 ha). It provides 80% of food but faces irrigation challenges (only 30% of land irrigated) and technology gaps. The holiday encourages innovations — green farming and exports (EU, RF).

—