Արշակ Հայրապետի Հակոբյանը ծնվել է 1886 թվականի հոկտեմբերի 24-ին Վարդաշատում, Ջաբրայիլի գավառ, Ելիզավետպոլի նահանգ, Ռուսական կայսրություն։ Հայ բժիշկ, ֆիզիոլոգ, ֆիզիոթերապևտ, բժշկական գիտությունների դոկտոր (1936), պրոֆեսոր (1939), ՀԽՍՀ գիտությունների վաստակավոր գործիչ։

1911 թվականին ավարտել է Բեռլինի համալսարանի բժշկական ֆակուլտետը։ 1919 թվականից ապրել է Երևանում, մասնակցել ԵՊՀ բժշկական ֆակուլտետի հիմնադրմանը։ Մինչև 1936 թվականը եղել է ԵԲԻ-ում իր հիմնած ֆիզիոլոգիայի ամբիոնի վարիչ, 1936-1960 թվականներին՝ նյարդախտաբանության ամբիոնի վարիչ։ Զբաղվել է կուրորտաբանությամբ, նպաստել «Արզնի», «Ջերմուկ» և Վանաձորի առողջարանների կազմակերպմանը։ Մինչև 1989 թվականը Երևանի կուրորտաբանության և ֆիզիկական բժշկության ԳՀԻ-ն կրել է նրա անունը։ Նրա գիտական աշխատությունները ներառում են ֆիզիոլոգիայի դասագրքեր, հոդվածներ հիստերիայի, ալկոհոլիզմի, ներվային հիվանդությունների մասին, ինչպես նաև կուրորտաբանության ձեռնարկներ, օրինակ՝ «Ֆիզիոլոգիա» (1923), «Ալկոհոլիզմը և նրա ազդեցությունը ներվային սիստեմի վրա» (1955)։ Հակոբյանը մահացել է 1960 թվականի օգոստոսի 12-ին Երևանում։ Նրա ներդրումը հայ բժշկության և ֆիզիոլոգիայի զարգացման գործում անգնահատելի է, նրա աշխատանքները մնում են կարևոր ռեսուրս գիտնականների համար։

### Русский
Армянский врач, физиолог, физиотерапевт

Аршак Акопович Акопян родился  24 октября 1886 года в Вардашате, Джебраильский уезд, Елизаветпольская губерния, Российская империя. Армянский врач, физиолог, физиотерапевт, доктор медицинских наук (1936), профессор (1939), заслуженный деятель науки Армянской ССР. В 1911 году окончил медицинский факультет Берлинского университета. С 1919 года жил в Ереване, участвовал в создании медицинского факультета ЕГУ. До 1936 года возглавлял созданную им кафедру физиологии в ЕМИ, в 1936–1960 годах — кафедру нервных болезней. Занимался курортологией, способствовал организации санаториев «Арзни», «Джермук» и Ванадзора. До 1989 года Ереванский НИИ курортологии и физической медицины носил его имя. Его научные работы включают учебники по физиологии, статьи по истерии, алкоголизму, нервным заболеваниям, а также пособия по курортологии, такие как «Физиология» (1923), «Алкоголизм и его влияние на нервную систему» (1955). Акопян скончался 12 августа 1960 года в Ереване. Его вклад в развитие армянской медицины и физиологии неоценим, работы остаются важным ресурсом для учёных.

### English
Armenian Doctor, Physiologist, Physiotherapist

Arshak Hayrapet Hakobyan was born on October 24, 1886, in Vardashat, Jabrayil District, Elizavetpol Governorate, Russian Empire. An Armenian doctor, physiologist, and physiotherapist, Doctor of Medical Sciences (1936), Professor (1939), and Honored Scientist of the Armenian SSR. He graduated from the Medical Faculty of Berlin University in 1911. From 1919, he lived in Yerevan and participated in the establishment of YSU’s Medical Faculty. Until 1936, he headed the physiology department he founded at Yerevan Medical Institute, and from 1936 to 1960, the neurology department. He worked in balneology, contributing to the organization of the Arzni, Jermuk, and Vanadzor sanatoriums. Until 1989, the Yerevan Research Institute of Balneology and Physical Medicine bore his name. His scientific works include physiology textbooks, articles on hysteria, alcoholism, and nervous diseases, as well as balneology manuals, such as *Physiology* (1923) and *Alcoholism and Its Impact on the Nervous System* (1955). Hakobyan passed away on August 12, 1960, in Yerevan. His contribution to Armenian medicine and physiology is invaluable, and his works remain a key resource for scientists.

Կամսար Մելքոնի Ավետիսյանը մահացել է 1976 թվականի հոկտեմբերի 24-ին Երևանում, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ: Ծնվել է 1905 թվականի մայիսի 2-ին Հին Բայազետում (այժմ՝ Դողու), Սեբաստիայի վիլայեթ, Օսմանյան կայսրություն (այժմ՝ Արևմտյան Հայաստան): Հայ աշխարհագրագետ, մանկավարժ և գրող էր:

1915 թվականին ընդունվել է Թիֆլիսի Ներսիսյան դպրոցը, որտեղ ստացել է սկզբնական կրթությունը: 1932-1937 թվականներին սովորել է Երևանի պետական համալսարանի աշխարհագրության ֆակուլտետում: Համալսարանն ավարտելուց հետո աշխարհագրություն է դասավանդել Երևանի Խաչատուր Աբովյանի անվան մանկավարժական ինստիտուտում, որտեղ նպաստել է աշխարհագրական կրթության զարգացմանը: Գրել է բազմաթիվ գրքեր, որոնք հիմնականում նվիրված են աշխարհագրությանը, ճանապարհորդություններին և հայրենագիտությանը, այդ թվում՝ «Անվանի աշխարհագրագետ ճանապարհորդներ» (1951), «Ինչ է պատմում քարտեզը» (1953), «Ասիայի երկրներով» (1954), «Ժողովրդական Չինաստան» (1955), «Տոթակեզ աշխարհամաս» (1956), «Արևմտյան կիսագնդի երկրները» (1959), «Արևելքի մարգարիտը» (1964), «Հրաշալիքների աշխարհում» (1969), «Աշխարհագրական անունների բացատրական բառարան» (1969), «Իմաստուն խոսքերի աշխարհում» (1973), «Պատանի աշխարհագրագետ» (1976) և «Հայրենագիտական էտյուդներ» (1979): Նրա աշխատանքները մնում են կարևոր աղբյուր հայկական աշխարհագրության և կրթության մեջ:Հայերեն գրավիչ վերնագրերի տարբերակներ  «Կամսար Ավետիսյան՝ Արևելքի Մարգարիտը և Աշխարհագրության Վարպետը» 
«Կամսար Ավետիսյանի Ուղին՝ Քարտեզներից դեպի Գրքերի Պատմություններ» 
«Հայ Մանկավարժի և Գրողի Պատմությունը՝ Կամսար Ավետիսյան»

Русский

Жемчужина Востока и Мастер Географии»

Камсар Мелконович Аветисян умер 24 октября 1976 года в Ереване, Армянская ССР, СССР. Родился 2 мая 1905 года в Старом Баязете (ныне Догубаязит), Себاستیйский вилайет, Османская империя (ныне Западная Армения). Армянский географ, педагог и писатель. В 1915 году поступил в Нерсесовское училище в Тифлисе, где получил начальное образование. В 1932–1937 годах учился на факультете географии Ереванского государственного университета. После окончания университета преподавал географию в Ереванском педагогическом институте имени Хачатура Абовяна, внося вклад в развитие географического образования. Написал множество книг, посвящённых географии, путешествиям и краеведению, включая «Знаменитые географы-путешественники» (1951), «Что рассказывает карта» (1953), «По странам Азии» (1954), «Народный Китай» (1955), «Тот самый континент» (1956), «Страны Западного полушария» (1959), «Жемчужина Востока» (1964), «В мире чудес» (1969), «Пояснительный словарь географических названий» (1969), «В мире мудрых слов» (1973), «Юный географ» (1976) и «Краеведческие этюды» (1979). Его работы остаются важным источником в армянской географии и образовании.Варианты привлекательных заголовков на русском  «Камсар Аветисян: Жемчужина Востока и Мастер Географии» 
«Путь Камсара Аветисяна: От Карт к Историям Книг» 
«История Армянского Педагога и Писателя: Камсар Аветисян»

English
The Pearl of the East and Master of Geography

lKamsar Mekonovich Avetisyan passed away on October 24, 1976, in Yerevan, Armenian SSR, USSR. He was born on May 2, 1905, in Old Bayazet (now Doğubayazıt), Sebastia Vilayet, Ottoman Empire (present-day Western Armenia). He was an Armenian geographer, educator, and writer. In 1915, he enrolled at the Nersisyan School in Tiflis, where he received his initial education. From 1932 to 1937, he studied at the Faculty of Geography of Yerevan State University. After graduation, he taught geography at the Khachatur Abovyan Pedagogical Institute in Yerevan, contributing to the advancement of geographical education. He authored numerous books focused on geography, travels, and local history, including “Famous Geographer Travelers” (1951), “What the Map Tells” (1953), “Through the Countries of Asia” (1954), “People’s China” (1955), “That Very Continent” (1956), “Countries of the Western Hemisphere” (1959), “The Pearl of the East” (1964), “In the World of Wonders” (1969), “Explanatory Dictionary of Geographical Names” (1969), “In the World of Wise Words” (1973), “Young Geographer” (1976), and “Local History Etudes” (1979). His works continue to serve as vital resources in Armenian geography and education.Attractive Headline Options in English  “Kamsar Avetisyan: The Pearl of the East and Master of Geography” 
“Kamsar Avetisyan’s Path: From Maps to Book Stories” 
“The Story of an Armenian Educator and Writer: Kamsar Avetisyan”

Ռուբեն Ցոլակի Կարապետյանը ծնվել է 1947 թվականի հոկտեմբերի 24-ին Երևանում, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ: Հայ դերասան էր, Հայաստանի վաստակավոր արտիստ (2004):

1970 թվականին ավարտել է Երևանի գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտի դերասանական ֆակուլտետը՝ Զավեն Տատինցյանի արվեստանոցում: 1972 թվականից աշխատել է Երևանի Հրաչյա Ղափլանյանի անվան պետական դրամատիկական թատրոնում որպես դերասան: Կերտել է բազմաթիվ դերեր, այդ թվում՝ Աբիսողոմ աղա («Կատակերգություն»), Բանտապահ («Մոռանալ Հերոստրատին»), Մարտինե («Չաո»), Ատելիո («Ցիլինդր»), Կապուլետ («Ռոմեո և Ջուլիետ»), Կլավդիոս («Համլետ»), Պոնտիոս Պիղատոս («Հիսուս Նազովրեցին և նրա երկրորդ աշակերտը»), Բանքո («Մակբեթ»): Նկարահանվել է ֆիլմերում՝ «Սպիտակ ափեր», «Սպիտակ գիշեր կույր առաքյալի համար», «Ձայն բարբառո», «Գագաթ», և հեռուստասերիալում՝ «Բացի՛ր աչքերդ»: Պարգևատրվել է ՀԹԳՄ Պետրոս Ադամյան մրցանակով (2004), ՀՀ վաստակավոր արտիստի կոչմամբ (2004), ՀԹԳՄ ոսկե մեդալով (2007, 2011): Մահացել է 2022 թվականի փետրվարի 9-ին:Հայերեն գրավիչ վերնագրերի տարբերակներ  «Ռուբեն Կարապետյան՝ Հայ Թատրոնի Վարպետը և Վաստակավոր Արտիստը» 
«Ռուբեն Կարապետյանի Ուղին՝ Դերասանից մինչև Թատերական Լեգենդ» 
«Հայ Դրամայի Դեմքը՝ Ռուբեն Կարապետյանի Կյանքն ու Արվեստը»

Русский

Лицо Армянской Драмы

Рубен Цолакович Карапетян родился 24 октября 1947 года в Ереване, Армянская ССР, СССР. Советский и армянский актёр, заслуженный артист Армении (2004). В 1970 году окончил актёрский факультет Ереванского художественно-театрального института в мастерской Завена Татинцяна. С 1972 года работал актёром в Ереванском государственном драматическом театре имени Грачья Капланяна. Исполнил множество ролей, включая Абисогома-агу («Комедия»), Тюремщика («Забыть Герострата»), Мартине («Чао»), Ателио («Цилиндр»), Капулети («Ромео и Джульетта»), Клавдия («Гамлет»), Понтия Пилата («Иисус Назарянин и его второй ученик»), Банко («Макбет»). Снимался в фильмах «Белые берега», «Белая ночь для слепого апостола», «Голос в пустыне», «Вершина», а также в телесериале «Открой глаза». Награждён премией Петроса Адамяна Союза театральных деятелей Армении (2004), званием заслуженного артиста Армении (2004), золотыми медалями Союза театральных деятелей Армении (2007, 2011). Умер 9 февраля 2022 года.Варианты привлекательных заголовков на русском  «Рубен Карапетян: Мастер Армянского Театра и Заслуженный Артист» 
«Путь Рубена Карапетяна: От Актёра до Театральной Легенды» 
«Лицо Армянской Драмы: Жизнь и Искусство Рубена Карапетяна»

English

The Face of Armenian Drama

Ruben Tsolakovich Karapetyan was born on October 24, 1947, in Yerevan, Armenian SSR, USSR. He was a Soviet and Armenian actor, Honored Artist of Armenia (2004). In 1970, he graduated from the acting department of the Yerevan Art and Theater Institute under Zaven Tatintsyan’s mentorship. From 1972, he worked as an actor at the Hrachya Ghaplanyan State Dramatic Theater in Yerevan. He performed numerous roles, including Abisoghom-aga (“Comedy”), Jailor (“Forget Herostratus”), Martine (“Chao”), Atelio (“Cylinder”), Capulet (“Romeo and Juliet”), Claudius (“Hamlet”), Pontius Pilate (“Jesus of Nazareth and His Second Disciple”), and Banquo (“Macbeth”). He appeared in films such as “White Shores,” “White Night for the Blind Apostle,” “Voice in the Wilderness,” “Summit,” and the TV series “Open Your Eyes.” He was awarded the Petros Adamyan Prize by the Armenian Theater Workers’ Union (2004), the title of Honored Artist of Armenia (2004), and gold medals from the Armenian Theater Workers’ Union (2007, 2011). He passed away on February 9, 2022.Attractive Headline Options in English  “Ruben Karapetyan: Master of Armenian Theater and Honored Artist” 
“Ruben Karapetyan’s Journey: From Actor to Theatrical Legend” 
“The Face of Armenian Drama: Ruben Karapetyan’s Life and Art”

Րաֆֆի Հովհաննիսյանը ծնվել է 1933 թվականի հոկտեմբերի 23-ին: Ճանաչված երգիչ էր, գուսանական և ժողովրդական երգերի վաստակավոր կատարող, Հայկական ԽՍՀ վաստակավոր արտիստ:

Չնայած չուներ մասնագիտական երաժշտական կրթություն, իր հզոր, զգացմունքաշատ ձայնով և անկեղծ կատարումներով դարձավ հայ ժողովրդական երգարվեստի ամենասիրելի ներկայացուցիչներից մեկը: Մանուկ հասակում լսելով հոր և հորեղբայրների երգերը՝ ձևավորեց իր ինքնատիպ ոճը, որը համադրեց պարզությունը, ազնվությունը և խոր հուզականությունը: 1970-ականներին միացավ Հայաստանի ռադիոյի Արամ Մերանգուլյանի անվան ժողովրդական գործիքների անսամբլին, որտեղ տարիներ շարունակ հանդես եկավ որպես մենակատար: Նրա ձայնը հնչում էր Կոմիտասի, Սայաթ-Նովայի, Նաղաշ Հովնաթանի, Ջիվանու և գուսաններ Շերամի, Հավասու, Աշոտի ու Շահենի ստեղծագործություններում՝ փոխանցելով հայկական երգի հոգին: Թողել է անջնջելի հետք հայ երաժշտության պատմության մեջ՝ իր ձայնով ու անկեղծ արտիստիզմով հավերժացնելով մեր ազգային երգարվեստի ոգին: Մահացել է 1990 թվականին:Հայերեն գրավիչ վերնագրերի տարբերակներ  «Րաֆֆի Հովհաննիսյան՝ Հայ Ժողովրդական Երգի Հոգին և Ձայնը» 
«Րաֆֆի Հովհաննիսյանի Ուղին՝ Գուսանական Երգից մինչև Վաստակավոր Արտիստ» 
«Հայ Երաժշտության Սիրելի Կատարող՝ Րաֆֆի Հովհաննիսյան»

Русский

Душа и Голос Армянской Народной Песни

Раффи Ованнисян родился 23 октября 1933 года. Известный певец, заслуженный исполнитель гусанских и народных песен, заслуженный артист Армянской ССР. Несмотря на отсутствие профессионального музыкального образования, благодаря мощному, эмоциональному голосу и искренним исполнениям стал одним из самых любимых представителей армянского народного песенного искусства. В детстве, слушая песни отца и дядей, сформировал свой уникальный стиль, сочетающий простоту, честность и глубокую эмоциональность. В 1970-е годы присоединился к ансамблю народных инструментов имени Арама Мерангуляна при Радио Армении, где на протяжении многих лет выступал как солист. Его голос звучал в произведениях Комитаса, Саят-Новы, Нагаша Овнатана, Дживана и гусанов Шерама, Аваси, Ашота и Шахена, передавая душу армянской песни. Оставил неизгладимый след в истории армянской музыки, увековечив дух национального песенного искусства своим голосом и искренним артистизмом. Умер в 1990 году.Варианты привлекательных заголовков на русском  «Раффи Ованнисян: Душа и Голос Армянской Народной Песни» 
«Путь Раффи Ованнисяна: От Гусанских Песен до Заслуженного Артиста» 
«Любимый Исполнитель Армянской Музыки: Раффи Ованнисян»

English

The Soul and Voice of Armenian Folk Song

Raffi Hovhannisyan was born on October 23, 1933. He was a renowned singer, honored performer of gusanic and folk songs, and Honored Artist of the Armenian SSR. Despite lacking formal musical education, his powerful, emotionally charged voice and sincere performances made him one of the most beloved figures in Armenian folk music. As a child, listening to his father and uncles sing, he developed a unique style blending simplicity, honesty, and profound emotional depth. In the 1970s, he joined the Aram Merangulyan Folk Instruments Ensemble at Radio Armenia, where he performed as a soloist for many years. His voice brought to life works by Komitas, Sayat-Nova, Naghash Hovnatan, Jivan, and gusans Sheram, Havasi, Ashot, and Shahen, conveying the soul of Armenian song. He left an indelible mark on Armenian music history, immortalizing the spirit of national folk art through his voice and genuine artistry. He passed away in 1990.Attractive Headline Options in English  “Raffi Hovhannisyan: The Soul and Voice of Armenian Folk Song” 
“Raffi Hovhannisyan’s Journey: From Gusan Songs to Honored Artist” 
“Beloved Performer of Armenian Music: Raffi Hovhannisyan”

Ռոմեո Վոլոդյայի Մելիքյանը ծնվել է 1987 թվականի հոկտեմբերի 23-ին Բերդում, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ։ Հայտնի հայ նկարիչ, քանդակագործ և արվեստագետ է, ով ապրում և ստեղծագործում է Թավուշի շրջանում, Ադրբեջանի հետ սահմանամերձ գոտում։

Ավարտել է Երևանի Փանոս Թերլեմեզյանի անվան գեղարվեստի պետական ուսումնարանը։ 2015 թվականից անդամակցել է Նկարիչների միջազգային ֆեդերացիային և Ռուսաստանի Դաշնության նկարիչների միությանը, իսկ 2019 թվականից՝ Հայաստանի նկարիչների միությանը։ 2018 թվականին անհատական ցուցահանդես է ունեցել «Հակամարտություններ» խորագրով Երևանի Ժամանակակից արվեստի թանգարանում, որտեղ նրա աշխատանքները մշտական ցուցադրության մեջ են 2019 թվականից։ Նրա ստեղծագործությունները կենտրոնանում են հակամարտության, պատերազմի, տեխնոլոգիայի գերակայության և մարդկային կյանքի թեմաների վրա, հաճախ օգտագործելով աբստրակտ ձևեր, կոլաժներ և քանդակներ (օրինակ՝ երկաթե կոնստրուկցիաներ, ինչպես «Պատերազմ» շարքում)։ Աշխատանքները տեղադրված են մասնավոր հավաքածուներում Հայաստանում, Գերմանիայում, Նիդերլանդներում, Անգլիայում, Սերբիայում, Լիբանանում, Ռուսաստանում, Իտալիայում, Շվեյցարիայում և ԱՄՆ-ում։ Նրա արվեստը բնութագրվում է դրամատիզմով, դինամիկայով և հակամարտության թեմաներով, որոնք արտահայտում են անհանգիստ աշխարհայացքը։ Վերջին տարիներին շարունակել է ակտիվ ստեղծագործել, ներառյալ 2023 թվականի քանդակները, ինչպես W-57 (երկաթ, 53 x 42 x 42 սմ)։Հայերեն գրավիչ վերնագրերի տարբերակներ  «Ռոմեո Մելիքյան՝ Հակամարտության և Արվեստի Ձայնը Սահմանամերձ Բերդից» 
«Ռոմեո Մելիքյանի Կտավներ՝ Պատերազմի և Մարդկության Խորհրդանիշներ» 
«Սահմանամերձ Նկարիչ՝ Ռոմեո Մելիքյան. Դրամատիկ Արվեստի Ուղին»

Русский

Холсты как Символы Войны и Человечности

Ромео Володиевич Меликян родился 23 октября 1987 года в Берде, Армянская ССР, СССР. Известный армянский художник, скульптор и артист, живёт и работает в Тавушском регионе, в зоне конфликта на границе с Азербайджаном. Окончил государственное художественное училище имени Паноса Терлемезяна в Ереване. С 2015 года является членом Международной федерации художников и Союза художников Российской Федерации, с 2019 года — Союза художников Армении. В 2018 году провёл персональную выставку «Конфликты» в Музее современного искусства Еревана, где его работы выставляются на постоянной основе с 2019 года. Его творчество фокусируется на темах конфликтов, войны, доминирования технологий и человеческой жизни, часто используя абстрактные формы, коллажи и скульптуры (например, железные конструкции в серии «Война»). Работы находятся в частных коллекциях в Армении, Германии, Нидерландах, Англии, Сербии, Ливане, России, Италии, Швейцарии и США. Его искусство характеризуется драматизмом, динамикой и темами конфликта, отражающими беспокойный мировоззренческий взгляд. В последние годы он активно творит, включая скульптуры 2023 года, такие как W-57 (железо, 53 x 42 x 42 см).Варианты привлекательных заголовков на русском  «Ромео Меликян: Голос Конфликта и Искусства из Приграничного Берда» 
«Ромео Меликян: Холсты как Символы Войны и Человечности» 
«Приграничный Художник: Путь Драматического Искусства Ромео Меликяна»

English

Canvases: Symbols of War and Humanity

Romeo Vlodiyayi Melikyan was born on October 23, 1987, in Berd, Armenian SSR, USSR. He is a renowned Armenian painter, sculptor, and artist who lives and works in the Tavush region, a conflict zone bordering Azerbaijan. He graduated from the Panos Terlemezyan State College of Fine Arts in Yerevan. Since 2015, he has been a member of the International Federation of Artists and the Union of Artists of the Russian Federation; since 2019, of the Union of Artists of Armenia. In 2018, he held a solo exhibition titled “Conflicts” at the Modern Art Museum in Yerevan, where his works have been on permanent display since 2019. His oeuvre centers on themes of conflict, war, technological dominance, and human existence, often employing abstract forms, collages, and sculptures (e.g., iron constructions in the “War” series). His pieces are held in private collections in Armenia, Germany, the Netherlands, England, Serbia, Lebanon, Russia, Italy, Switzerland, and the USA. His art is marked by drama, dynamism, and explorations of conflict, reflecting a restless worldview. In recent years, he has continued active creation, including 2023 sculptures like W-57 (iron, 53 x 42 x 42 cm).Attractive Headline Options in English  “Romeo Melikyan: The Voice of Conflict and Art from Borderline Berd” 
“Romeo Melikyan’s Canvases: Symbols of War and Humanity” 
“Borderline Artist: Romeo Melikyan’s Path in Dramatic Art”

Սերգեյ Արտեմի Աղաբաբովը (Ագաբաբյան) մահացել է 1959 թվականի հոկտեմբերի 23-ին, 33 տարեկանում, Մոսկվայի Վնուկովո օդանավակայանում տեղի ունեցած ավիացիոն աղետի հետևանքով: Ծնվել է 1926 թվականի հոկտեմբերի 25-ին Մախաչկալայում, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ: Հայ ծագմամբ սովետական կոմպոզիտոր էր, ով նշանակալի ներդրում է ունեցել Դաղստանի պրոֆեսիոնալ երաժշտական մշակույթի զարգացման գործում:

1956 թվականին ավարտել է Մոսկվայի կոնսերվատորիան: Նրա ստեղծագործությունները ներառում են սյուիտներ, «Պոեմ-ռապսոդիա» ջութակի և դաշնամուրի համար, «Դաղստանյան սյուիտ» սիմֆոնիկ նվագախմբի համար, վոկալ շարքեր՝ «Անցյալի պոեզիայից» և «Հայկական պոեզիայից», կանտատներ՝ «Սքանց ազատության մասին» և «Աշխատանքի օրը» (երկուսն էլ՝ 1958), ինչպես նաև Դաղստանի առաջին սիմֆոնիան (1959): Նրա երգերը մեծ ճանաչում են ունեցել Դաղստանում: Նրա հիշատակը հավերժացված է Դաղստանի կոմպոզիտորների միության շենքի մարմարե սալիկի վրա՝ ոսկե տառերով: Կասպիյսկ և Դաղստանյան Կրակներ քաղաքներում երաժշտական դպրոցներ են կոչվում նրա անունով, իսկ Մախաչկալայի նախկին Ազատության փողոցը վերանվանվել է ի պատիվ նրա:

Русский

Армянин Звезда Дагестанской Музыки, Погибшая в Полёте

Сергей Артемьевич Агабабов (Арабабян) умер 23 октября 1959 года в возрасте 33 лет в результате авиакатастрофы в аэропорту Внуково, Москва. Родился 25 октября 1926 года в Махачкале, РСФСР, СССР. Советский композитор армянского происхождения, он внёс значительный вклад в развитие профессиональной музыкальной культуры Дагестана. В 1956 году окончил Московскую консерваторию. Среди его произведений — сюиты, «Поэма-рапсодия» для скрипки и фортепиано, «Дагестанская сюита» для симфонического оркестра, вокальные циклы «Из поэзии прошлого» и «Из армянской поэзии», кантаты «Сказ об освобождении» и «День труда» (обе 1958 года), а также первая Дагестанская симфония (1959). Его песни приобрели популярность в Дагестане. Его имя увековечено золотыми буквами на мраморной плите здания Союза композиторов Дагестана; музыкальные школы в Каспийске и Дагестанских Огнях носят его имя, а улица Свободы в Махачкале переименована в его честь.

English

Armenian Dagestan’s Musical Star Lost in Flight

Sergey Artemyevich Agababov (also Arababyan) died on October 23, 1959, at the age of 33, in an aviation disaster at Vnukovo Airport, Moscow. He was born on October 25, 1926, in Makhachkala, RSFSR, USSR. A Soviet composer of Armenian descent, he made significant contributions to the development of Dagestan’s professional musical culture. He graduated from the Moscow Conservatory in 1956. His works include suites, “Poem-Rhapsody” for violin and piano, “Dagestani Suite” for symphony orchestra, vocal cycles “From the Poetry of the Past” and “From Armenian Poetry,” cantatas “Tale of Liberation” and “Day of Labor” (both 1958), and the first Dagestani Symphony (1959). His songs gained widespread popularity in Dagestan. His legacy is honored with his name inscribed in gold letters on a marble plaque at the Dagestan Union of Composers building; music schools in Kaspiysk and Dagestanskiye Ogni are named after him, and Svobody Street in Makhachkala was renamed in his honor.

Նունե Իգորի Թումանյանը ծնվել է 1963 թվականի հոկտեմբերի 23-ին Երևանում, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ։ Հայտնի հայ քանդակագործ է։

1980 թվականին ավարտել է Հակոբ Կոջոյանի անվան արվեստի դպրոցը, 1984 թվականին՝ Փանոս Թերլեմեզյանի անվան գեղարվեստի ուսումնարանի քանդակի բաժինը։ 1984-1985 թվականներին որպես ազատ ունկնդիր մասնակցել է Սանկտ Պետերբուրգի գեղարվեստի ակադեմիայի գծանկարի և քանդակագործության դասընթացներին։ 1985-1991 թվականներին սովորել է Երևանի գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտի քանդակագործության բաժնում։ 1994-2009 թվականներին աշխատել է Երևանի գեղարվեստի պետական ակադեմիայում, իսկ 2009 թվականից դոցենտ է։ 1996 թվականից Հայաստանի նկարիչների միության անդամ է։ Նրա հայտնի աշխատանքներից են «Զաբել Եսայանի հուշարձան» (2022), «Լույսի ճանապարհ», «Երջանկության անիվ» (2013), «Լիալուսին» (2000), «Անուշ» (2006) և այլն։ Նրա ստեղծագործությունները ցուցադրվել են անհատական և խմբակային ցուցահանդեսներում՝ Ռավեննայում (Իտալիա), Մոսկվայում, Շարջայում (ԱՄԷ) և Երևանում։ Արժանացել է մի շարք մրցանակների, այդ թվում՝ Շարջայի բիենալեի «Խաղաղության թեմայով արվեստի լավագույն գործ» մրցանակին (2014)։Հայերեն գրավիչ վերնագրերի տարբերակներ  «Նունե Թումանյան՝ Հայ Քանդակագործության Պայծառ Դեմք» 
«Նունե Թումանյանի Արվեստը՝ Հայկական Հոգու Խորհրդանիշ» 
«Հայ Քանդակի Ճանապարհին՝ Նունե Թումանյանի Ստեղծագործական Ուղին»

Русский

Яркое лицо армянской скульптуры

Нунэ Игоревна Туманян родилась 23 октября 1963 года в Ереване, Армянская ССР, СССР. Известный армянский скульптор. В 1980 году окончила художественную школу имени Акопа Коджояна, в 1984 году — отделение скульптуры художественного училища имени Паноса Терлемезяна. В 1984–1985 годах посещала курсы рисунка и скульптуры в Санкт-Петербургской академии художеств в качестве вольного слушателя. В 1985–1991 годах училась на отделении скульптуры Ереванского художественно-театрального института. С 1994 по 2009 год работала в Ереванской государственной художественной академии, с 2009 года — доцент. С 1996 года является членом Союза художников Армении. Среди её известных работ: памятник Забел Есаян (2022), «Путь света», «Колесо счастья» (2013), «Полнолуние» (2000), «Ануш» (2006) и др. Её произведения экспонировались на персональных и групповых выставках в Равенне (Италия), Москве, Шардже (ОАЭ) и Ереване. Получила ряд наград, включая приз биеннале в Шардже за лучшее произведение на тему мира (2014).Варианты привлекательных заголовков на русском  «Нунэ Туманян: Яркое лицо армянской скульптуры» 
«Искусство Нунэ Туманян: Символ армянской души» 
«Путь Нунэ Туманян: Творчество в сердце армянской скульптуры»

English

A Bright Figure in Armenian Sculpture

Nune Igorevna Tumanyan was born on October 23, 1963, in Yerevan, Armenian SSR, USSR. She is a renowned Armenian sculptor. In 1980, she graduated from the Akop Kodjoyan Art School, and in 1984, from the sculpture department of the Panos Terlemezyan Art College. In 1984–1985, she attended drawing and sculpture courses at the St. Petersburg Academy of Arts as a free listener. From 1985 to 1991, she studied at the sculpture department of the Yerevan Art and Theater Institute. From 1994 to 2009, she worked at the Yerevan State Academy of Fine Arts, and since 2009, she has been an associate professor. She has been a member of the Artists’ Union of Armenia since 1996. Her notable works include the Zabel Yesayan Monument (2022), “The Path of Light,” “The Wheel of Happiness” (2013), “Full Moon” (2000), “Anush” (2006), and others. Her works have been exhibited in solo and group exhibitions in Ravenna (Italy), Moscow, Sharjah (UAE), and Yerevan. She has received several awards, including the Sharjah Biennale award for the best work on the theme of peace (2014).Attractive Headline Options in English  “Nune Tumanyan: A Bright Figure in Armenian Sculpture” 
“Nune Tumanyan’s Art: A Symbol of the Armenian Spirit” 
“Nune Tumanyan’s Journey: Crafting the Soul of Armenian Sculpture”

Գարուշ (Կարապետ) Խաչատուրի Խաժակյանը ծնվել է 1913 թվականի հոկտեմբերի 23-ին Ալեքսանդրապոլում (այժմ՝ Գյումրի), Երևանի նահանգ, Ռուսական կայսրություն։ Հայ խորհրդային դերասան է, ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստ (1961)։

1931 թվականին ավարտել է Լենինականի թատրոնին կից ստուդիան։ 1931-1936 թվականներին աշխատել է Երևանի բանվորական թատրոնում, իսկ 1936 թվականից՝ Գ. Սունդուկյանի անվան թատրոնում։ Կերտել է բազմաթիվ դերեր, այդ թվում՝ Մասիսյանց («Խաթաբալա», Սունդուկյան), Էրեկլե («Դավաճանություն», Յուժին-Մումբատով), Նեզնամով («Անմեղ մեղավորներ», Օստրովսկի), Ռուբեն («Այս աստղերը մերն են», Տեր-Գրիգորյան), Ֆերդինանդ («Սեր և խարդավանք», Շիլլեր)։ Խաղացել է մի շարք ֆիլմերում, այդ թվում՝ «Կամոյի վերջին սխրանքը», «Նվագախմբի տղաները», «Մոր սիրտը»։ Պարգևատրվել է ԽՍՀՄ պետական մրցանակով (1950) և ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստի կոչմամբ (1961)։ Մահացել է 1980 թվականի հուլիսի 4-ին Երևանում։Հայերեն գրավիչ վերնագրերի տարբերակներ  «Գարուշ Խաժակյան՝ Հայ Թատրոնի և Կինոյի Վառ Աստղ» 
«Գարուշ Խաժակյանի Ուղին՝ Դերասանից մինչև Ժողովրդական Արտիստ» 
«Հայ Թատրոնի Հպարտություն՝ Գարուշ Խաժակյանի Կյանքն ու Ստեղծագործությունը»

Русский

Гордость армянской сцены и экрана

Гаруш (Карапет) Хачатурович Хажакян родился 23 октября 1913 года в Александрополе (ныне Гюмри), Ереванская губерния, Российская империя. Советский армянский актёр, народный артист Армянской ССР (1961). В 1931 году окончил студию при Ленинаканском театре. В 1931–1936 годах работал в Ереванском рабочем театре, а с 1936 года — в театре имени Г. Сундукяна. Исполнил множество ролей, включая Мاسیсянца («Хатабала», Сундукян), Эрекле («Измена», Южин-Мумбатов), Незнамова («Без вины виноватые», Островский), Рубена («Эти звёзды наши», Тер-Григорян), Фердинанда («Коварство и любовь», Шиллер). Снимался в фильмах, таких как «Последний подвиг Камо», «Парни музкоманды», «Сердце матери». Награждён Государственной премией СССР (1950) и званием народного артиста Армянской ССР (1961). Умер 4 июля 1980 года в Ереване.Варианты привлекательных заголовков на русском  «Гаруш Хажакян: Яркая звезда армянского театра и кино» 
«Путь Гаруша Хажакяна: От актёра до народного артиста» 
«Гаруш Хажакян: Гордость армянской сцены и экрана»

English

The Pride of Armenian Stage and Screen

Garush (Karapet) Khachaturovich Khazhakyan was born on October 23, 1913, in Alexandropol (now Gyumri), Yerevan Governorate, Russian Empire. He was a Soviet Armenian actor and People’s Artist of the Armenian SSR (1961). In 1931, he graduated from the studio at the Leninakan Theater. From 1931 to 1936, he worked at the Yerevan Workers’ Theater, and from 1936, at the G. Sundukyan Theater. He performed numerous roles, including Masisyants (“Khatabala,” Sundukyan), Erekle (“Betrayal,” Yuzhin-Mumbatov), Neznamov (“Guilty Without Guilt,” Ostrovsky), Ruben (“These Stars Are Ours,” Ter-Grigoryan), and Ferdinand (“Love and Intrigue,” Schiller). He appeared in films such as “Kamo’s Last Feat,” “The Orchestra Boys,” and “Mother’s Heart.” He was awarded the USSR State Prize (1950) and the title of People’s Artist of the Armenian SSR (1961). He passed away on July 4, 1980, in Yerevan.Attractive Headline Options in English  “Garush Khazhakyan: A Shining Star of Armenian Theater and Cinema” 
“Garush Khazhakyan’s Journey: From Actor to People’s Artist” 
“The Pride of Armenian Stage and Screen: Garush Khazhakyan’s Legacy”

Աիդա Գարվարենց Ազնավուրյանը (ծննական ազգանունը՝ Ազնավուրյան) մահացել է 2025 թվականի հոկտեմբերի 22-ին, 102 տարեկանում։ Ծնվել է 1923 թվականի հունվարի 13-ին Թեսալոնիկիում, Հունաստան, հայ գաղթական ընտանիքում։

նրա կյանքը կապված էր հայկական սփյուռքի մշակութային կյանքի հետ։ Մանկությունը անցկացրել է Հունաստանում, ապա տեղափոխվել Ֆրանսիա, որտեղ ընտանիքը հաստատվել է 1930-ականներին։ Աիդան երաժշտական կրթություն է ստացել, երիտասարդ տարիքում եղել է երգչուհի, հատկապես հայերենով, և համագործակցել է եղբայր Շառլի հետ, ով իր հերթին դարձել է համաշխարհահռչակ արտիստ։ 1946 թվականին ամուսնացել է ժորժ Գարվարենցի հետ (հայ ծագումով կոմպոզիտոր, Շառլի սիրելի երաժիշտ), ով 1965 թվականին հրաժեշտ տվել է կյանքին։ Այդ ամուսնությունից ծնվել են երեխաներ, այդ թվում՝ Ռոբերտ Ազնավուրյանը, ով հաջողակ երաժիշտ է, և Յորիկ Ռուբեն Ազնավուրյանը։ Աիդան իր երաժշտական կարիերան դադարեցրել է ընտանիք հիմնելու համար, սակայն շարունակել է աջակցել Շառլի ստեղծագործությանը, ներառյալ «Petit frère» երգի հեղինակությունը, որը հատուկ նվիրված է եղբորդին։ Նրա կյանքը կապված էր հայկական սփյուռքի հետ՝ Ֆրանսիայում, որտեղ ընտանիքը պահպանել է հայկական ավանդույթները, մշակույթը և լեզուն, չնայած սփյուռքի դժվարություններին։ Աիդան եղել է Շառլի կյանքի անկատարելի մասը, նրա խորհրդատու, ընտանիքի հենասյունը, ով օգնել է պահպանել հայկական ինքնությունը արտասահմանում։ Նրա մահը կարևոր կորուստ է հայկական սփյուռքի համար, քանի որ նա խորհրդանշում էր հայ ընտանիքի կայունությունը, երաժշտությունը և Շառլ Ազնավուրի հետ անխզելի կապը, ով իր հերթին հռչակել էր հայ ժողովրդի ձայնը աշխարհին։ Աիդա Գարվարենց Ազնավուրյանը մահացել է հարազատների շրջապատում, թողնելով հարուստ կյանքի ժառանգություն՝ որպես Շառլի քույր, մայր, և հայկական մշակույթի պահապան։

—

### Русский
Старшая сестра Шарля Азнавура

Аида Гарваренц Азнавурян (девичья фамилия Азнавурян) скончалась 22 октября 2025 года в возрасте 102 лет. Французско-армянская певица, старшая сестра Шарля Азнавура, мать Роберта Азнавура и родная мать Йорика Рубена Азнавура. Родилась 13 января 1923 года в Салониках, Греция, в армянской семье беженцев. Детство провела в Греции, затем семья переехала во Францию в 1930-е годы. Аида получила музыкальное образование, в молодости была певицей, особенно на армянском языке, и сотрудничала с братом Шарлем, который стал всемирно известной звездой. В 1965 году вышла замуж за любимого композитора Шарля — Жоржа Гарваренца (армянина по происхождению, умер в 1993 году), который сочинил музыку для многих песен Азнавура. От этого брака родились дети, включая Роберта Азнавура — успешного музыканта, и Йорика Рубена Азнавура. Аида прекратила певческую карьеру ради семьи, но продолжала поддерживать творчество Шарля, в том числе как автор песни “Petit frère”, посвященной брату. Её жизнь была связана с армянской диаспорой во Франции, где семья сохраняла армянские традиции, культуру и язык, несмотря на трудности эмиграции. Аида была неотъемлемой частью жизни Шарля — его советчиком, опорой семьи, помогала сохранять армянскую идентичность за границей. Её смерть — тяжёлая утрата для армянской диаспоры, поскольку она символизировала стойкость армянской семьи, музыку и неразрывную связь с Шарлем Азнавуром, который прославил голос армянского народа на весь мир. Аида Гарваренц Азнавурян скончалась в окружении близких, оставив богатое наследие жизни как сестра Шарля, мать и хранительница армянской культуры.

—

### English
Franco-Armenian Singer  Older  Sister of Charles Aznavour

Aida Garvarentz Aznavorian (maiden name Aznavorian) passed away on October 22, 2025, at the age of 102. Franco-Armenian singer, older sister of Charles Aznavour, mother of Robert Aznavour and biological mother of Yorick Ruben Aznavour. Born on January 13, 1923, in Thessaloniki, Greece, to an Armenian refugee family. She spent her childhood in Greece before the family moved to France in the 1930s. Aida received musical education and was a singer in her youth, particularly in Armenian, collaborating with her brother Charles, who became a global superstar. In 1965, she married Charles’ favorite composer, Georges Garvarentz (of Armenian descent, died in 1993), who composed music for many of Aznavour’s songs. From this marriage came children, including Robert Aznavour — a successful musician — and Yorick Ruben Aznavour. Aida ended her singing career to focus on family but continued to support Charles’ work, including as the author of “Petit frère,” dedicated to her brother. Her life was intertwined with the Armenian diaspora in France, where the family preserved Armenian traditions, culture, and language amid emigration challenges. Aida was an essential part of Charles’ life — his advisor, family pillar — helping to maintain Armenian identity abroad. Her death is a profound loss for the Armenian diaspora, as she symbolized the resilience of the Armenian family, music, and the unbreakable bond with Charles Aznavour, who amplified the voice of the Armenian people worldwide. Aida Garvarentz Aznavorian passed away surrounded by loved ones, leaving a rich legacy as Charles’ sister, mother, and guardian of Armenian culture.

—

Սեդրակ Ավետի Մանդինյանը ծնվել է 1844 թվականի հոկտեմբերի 22-ին  Թիֆլիսում, Ռուսական կայսրություն: Նա հայ մանկավարժ, դերասան, հասարակական և գրական-թատերական գործիչ էր:

Կրթություն է ստացել Թիֆլիսում, Մոսկվայի Լազարյան ճեմարանում (1857-1863), Պետերբուրգի համալսարանում (1869), ինչպես նաև Գերմանիայի Գռթայի ուսուցչական սեմինարիայում, Հայդելբերգի, Լայպցիգի և Վիեննայի համալսարաններում: Խորացել է մանկավարժության և հոգեբանության մեջ: 1864-1868 թվականներին աշխատել է Թիֆլիսի հայկական թատրոնում, շրջագայել է Շուշիում, Ալեքսանդրապոլում և Երևանում: 1879-1880 թվականներին եղել է Թիֆլիսի հայոց դերասանական խմբի դերասան և ռեժիսոր: Աշխատել է Թիֆլիսի Ներսիսյան դպրոցում, Շուշիի թեմական դպրոցներում և Էջմիածնի Գևորգյան ճեմարանում: Գրել է մոտ 200 հոդված, կազմել դասագրքեր, ձեռնարկներ, կատարել թարգմանություններ: Մահացել է 1915 թվականի նոյեմբերի 28-ին Թիֆլիսում:Հայերեն գրավիչ վերնագրերի տարբերակներ  «Սեդրակ Մանդինյան՝ Հայ Թատրոնի և Մանկավարժության Վառ Աստղ» 
«Հայ Գրականության և Թատրոնի Պիոներ՝ Սեդրակ Մանդինյանի Ուղին» 
«Սեդրակ Մանդինյան. Կրթություն և Արվեստ Հայ Ժողովրդի Համար»

Русский

Яркая звезда армянского театра и педагогики

Седрак Аветович Мандинян родился 22 октября 1844 года (по некоторым источникам — 10 или 22 сентября) в Тифлисе, Российская империя. Он был армянским педагогом, актёром, общественным и литературно-театральным деятелем. Образование получил в Тифлисе, в Лазаревском институте в Москве (1857–1863), Петербургском университете (1869), а также в педагогической семинарии в Грёте (Германия) и университетах Гейдельберга, Лейпцига и Вены. Углубленно изучал педагогику и психологию. В 1864–1868 годах работал в армянском театре Тифлиса, гастролировал в Шуши, Александрополе и Ереване. В 1879–1880 годах был актёром и режиссёром постоянной армянской театральной труппы в Тифлисе. Работал инспектором в Нерсисянской школе Тифлиса, преподавал в школах Шуши и в Геворгянской семинарии в Эчмиадзине. Написал около 200 статей по образованию и воспитанию, составил учебники и пособия, занимался переводами. Умер 28 ноября 1915 года в Тифлисе.Варианты привлекательных заголовков на русском  «Седрак Мандинян: Яркая звезда армянского театра и педагогики» 
«Жизненный путь Седрака Мандиняна: От театра к просвещению» 
«Седрак Мандинян: Служение армянскому искусству и образованию»

English

A Shining Star of Armenian Theater and Education

Sedrak Avetovich Mandinyan was born on October 22, 1844 (or September 10/22, according to some sources) in Tiflis, Russian Empire. He was an Armenian educator, actor, and public and literary-theatrical figure. He received his education in Tiflis, at the Lazarev Institute in Moscow (1857–1863), St. Petersburg University (1869), and at the pedagogical seminary in Gröte (Germany), as well as the universities of Heidelberg, Leipzig, and Vienna. He specialized in pedagogy and psychology. From 1864 to 1868, he worked in the Armenian theater in Tiflis, touring in Shushi, Alexandropol, and Yerevan. In 1879–1880, he was an actor and director of the permanent Armenian theatrical troupe in Tiflis. He served as an inspector at the Nersisyan School in Tiflis, taught in Shushi’s diocesan schools, and lectured at the Gevorgyan Seminary in Etchmiadzin. He authored around 200 articles on education and upbringing, compiled textbooks and manuals, and engaged in translations. He passed away on November 28, 1915, in Tiflis.Attractive Headline Options in English  “Sedrak Mandinyan: A Shining Star of Armenian Theater and Education” 
“The Legacy of Sedrak Mandinyan: Blending Art and Enlightenment” 
“Sedrak Mandinyan: Pioneering Armenian Culture and Pedagogy”