Իրանահայ Թատրոնի Լեգենդ  «Կոմիտաս» Պիեսի Հեղինակ 

Մանվել Մարտիրոսի Մարությանը մահացել է 1986 թվականի հոկտեմբերի 19-ին Լոս Անջելեսում, Կալիֆոռնիա, ԱՄՆ։ Հայ դերասան, ռեժիսոր, դրամատուրգ։

Ծնվել է 1901 թվականի հունվարի 1-ին Վան քաղաքում, Վանի վիլայեթ, Օսմանյան կայսրություն։ Նախնական կրթություն ստացել է ծննդավայրում, թատերական կրթություն՝ Վարդան Միրզոյանի (Երևան) և Վիեննայի դրամատիկական ստուդիաներում։ Բեմ է բարձրացել Երևանում 1917 թվականին՝ Հովհաննես Զարիֆյանի խմբում, առաջին գործը բեմադրվել է 1918 թվականին։ 1921 թվականին անցել է Իրան, մասնակցել Մկրտիչ Թաշճյանի ներկայացումներին, ծավալել թատերական գործունեություն Իրանում, Լիբանանում, Սիրիայում, Եգիպտոսում, Եվրոպայի ու Լատինական Ամերիկայի բազմաթիվ երկրներում։ 1934-1937 թվականներին Թեհրանում հիմնել է թատերական ստուդիա (1937 թվականին փակվել է), 1942-1945 և 1960-1979 թվականներին բեմադրել է բազմաթիվ ներկայացումներ։ Խաղացել է շուրջ 150 դեր, այդ թվում՝ Բարխուդար, Էլիզբարով («Նամուս», «Պատվի համար»՝ Շիրվանզադե), Պեպո, Զիմզիմով («Պեպո»՝ Սունդուկյան), Օթելլո («Օթելլո»՝ Շեքսպիր), Ուրիել Ակոստա («Ուրիել Ակոստա»՝ Դուցկո)։ Հեղինակ է 10-ից ավելի պիեսների, այդ թվում՝ «Կոմիտաս», «Դերասանի ցնորքը»։ Եղել է Թեհրանի «Հայ ակումբի» վարիչ, իրանահայ գրողների միության նախագահ։ 1969-1971 թվականներին հրատարակվել են «Երբ իջնում է վարագույրը» հուշերի 1-2 հատորները։ Մանվել Մարությանը իրանահայ թատրոնի լեգենդ է, նրա 85-ամյա կյանքը կամուրջ է դարձել հայկական բեմին ու աշխարհի ամենահեռավոր անկյուններին՝ ոգեշնչելով սերունդներին դրամատուրգիայի հզորությամբ ու անհպարտ արվեստի նվիրվածությամբ։

—

### Русский
Легенда ирано-армянского театра 

Манвел Мартиросович Мартиросян скончался 19 октября 1986 года в Лос-Анджелесе, Калифорния, США. Армянский актёр, режиссёр, драматург. Родился 1 января 1901 года в Ване, Вилayet Ван, Османская империя. Получил начальное образование на родине, театральное — в студиях Вардан Мирзояна (Ереван) и Венской драматической студии. Дебютировал на сцене в Ереване в 1917 году в труппе Ованеса Зарифяна, первая постановка — 1918 год. В 1921 году переехал в Иран, участвовал в спектаклях Мкртича Тащджяна, развернул театральную деятельность в Иране, Ливане, Сирии, Египте, странах Европы и Латинской Америки. В 1934–1937 годах в Тегеране основал театральную студию (закрыта в 1937 году из-за армянских постановок), в 1942–1945 и 1960–1979 годах поставил множество спектаклей. Сыграл около 150 ролей, включая Бархудар, Элизбаров («Честь» и «Патриотизм» Ширванзаде), Пепо, Зимзимов («Пепо» Сундукян), Отелло («Отелло» Шекспир), Уриэль Акоста («Уриэль Акоста» Дуцко). Автор более 10 пьес, включая «Комитас», «Триумф актёра». Был руководителем Армянского клуба в Тегеране, председателем Союза ирано-армянских писателей. В 1969–1971 годах опубликованы 1–2 тома мемуаров «Когда опускается занавес». Манвел Мартиросян — легенда ирано-армянского театра, его 85-летняя жизнь стала мостом между армянской сценой и самыми дальними уголками мира, вдохновляя поколения мощью драматургии и бескорыстной преданностью искусству.

—

### English
Legend of Iranian-Armenian Theater 

Manvel Martirosovich Martirosyan passed away on October 19, 1986, in Los Angeles, California, USA. Armenian actor, director, playwright. Born on January 1, 1901, in Van, Van Vilayet, Ottoman Empire. Received primary education in his birthplace, theatrical training at Vardan Mirzoyan’s (Yerevan) and Vienna Dramatic Studios. Debuted on stage in Yerevan in 1917 with Hovhannes Zarifyan’s troupe; first production in 1918. In 1921, moved to Iran, participated in Mkrtich Tashchyan’s performances, and developed theatrical activities in Iran, Lebanon, Syria, Egypt, numerous European and Latin American countries. In 1934–1937, founded a theater studio in Tehran (closed in 1937 due to Armenian productions); in 1942–1945 and 1960–1979, staged numerous plays. Played around 150 roles, including Barkhudar, Elizbarov (“Honor” and “For Honor” by Shirvanzade), Pepo, Zimzimov (“Pepo” by Sundukyan), Othello (“Othello” by Shakespeare), Uriel Acosta (“Uriel Acosta” by Dutsko). Author of over 10 plays, including “Komitas,” “Actor’s Triumph.” Served as manager of Tehran’s Armenian Club and president of the Union of Iranian-Armenian Writers. Published volumes 1–2 of memoirs “When the Curtain Falls” in 1969–1971. Manvel Martirosyan was a legend of Iranian-Armenian theater; his 85-year life became a bridge between the Armenian stage and the world’s farthest corners, inspiring generations with the power of dramaturgy and selfless artistic dedication.

—