1820 թվականի ապրիլի 4-ին Վանում ծնվել է Մկրտիչ Առաջին Վանեցին (Խրիմյան Հայրիկ), Հայ եկեղեցու 125-րդ կաթողիկոսը, հասարակական-քաղաքական և հոգևոր-մշակութային գործիչ, մտավորական և գրող։

1892-ի մայիսին նա ընտրվում է Ամենայն Հայոց Կաթողիկոս, սակայն սուլթանը թույլ չի տալիս նրան հեռանալ Թուրքիայից, և միայն 13 ամիս անց ռուսական ցարի միջնորդությամբ նրան թույլ են տվել ժամանել Էջմիածին։
Պայքարել է ցարական կառավարության 1903 թվականի հունիսի 12-ի հայկական եկեղեցական կալվածքների բռնագրավման մասին օրենքի կատարման դեմ, հրամայել է թեմական հոգեւոր առաջնորդներին չենթարկվել այս որոշմանը եւ խոչընդոտել դրա իրականացմանը։
Նրա օրոք Էջմիածնում կառուցվել է նոր հյուրանոց, Սինոդի նոր շենք, թանգարան, նոր գրադարան։   Վերանորոգվել և զարդարվել են Սուրբ Հռիփսիմե և Սուրբ Գայանե եկեղեցիները։

4 апреля 1820 года в Ване- родился Мкртич Первый Ванеци (Хримян Айрик)- 125-й католикос Армянской церкви, общественно-политический и духовно-культурный деятель, интеллектуал и писатель.
В мае 1892 года он был избран Католикосом всех армян, однако султан не  разрешил ему выехать из Турции , и только через 13 месяцев при посредничестве русского царя ему разрешили прибыть в Эчмиадзин.
Вел борьбу против выполнения закона царского правительства от 12 июня 1903 года о конфискации армянских церковных имений, приказал духовным епархиальным руководителям не подчиняться этому решению и препятствовать его осуществлению.
Во время его правления в Эчмиадзине были построены новая гостиница, новое здание Синода, музей и новая библиотека.  Были обновлены и украшены церкви Св. Рипсиме и Св. Гаяне.

On April 4, 1820, Mkrtich I Vanetsi (Khrimyan Hayrik), the 125th Catholicos of the Armenian Church, a socio-political and spiritual-cultural figure, intellectual and writer, was born in Van.
In May 1892, he was elected Catholicos of All Armenians, but the Sultan did not allow him to leave Turkey, and only 13 months later, through the mediation of the Russian Tsar, he was allowed to arrive in Echmiadzin.
He fought against the implementation of the law of the tsarist government of June 12, 1903 on the confiscation of Armenian church estates, and ordered the spiritual leaders of the diocesan not to obey this decision and to hinder its implementation.
During his reign, a new hotel, a new Synod building, a museum and a new library were built in Echmiadzin. The churches of St. Hripsime and St. Gayane were renovated and decorated.

1657 թվականի ապրիլի 1-ին Օսմանյան կայսրությունում, Թոխատում ծնվել է Ավետիք Եվդոկացին (Ավետիք Թոխացի, Ավետիք Պատրիարք՝ գրող, բանաստեղծ և եկեղեցական գործիչ։ Կոստանդնուպոլսի և Երուսաղեմի հայոց պատրիարքը (1702-1706 թթ.)։

Հակակաթոլիկ գործունեության համար ակսորվել է  Ասորիստան(1703 թ.) Ավետիք Եվդոկացու պատրիարքության օրոք Կոստանդնուպոլսում պայքար սկսվեց հայ առաքելական և կաթոլիկ համայնքների միջև իր «Նամակում» կրոնական գործիչ Հիսուս Մոնյեն Ավետիք Եվդոկացուն անվանեց «Արևելքի կաթոլիկների ամենամեծ հալածիչը», իսկ ֆրանսիացի դեսպանը՝ «Կոնստանի եկեղեցու թշնամի»: հռոմեական եկեղեցու և կաթոլիկության անողոք հալածիչ, դաժան միջոցների դիմեց լատինական հայերի դեմ և դարձավ ջարդարարների և նրա հակառակորդների խարդավանքների զոհը։

1 апреля 1657 года в  Тохате, Осм Империя  — родился Аветик Евдокаци (Аветик Тохатци, Аветик Патриарх- писатель,  поэт и  церковный деятель.  Армянский Патриарх Константинопольский и Иерусалимский (1702-1706).  За антикатолическую деятельность был сослан в Ассирию (1703), освобожден и восстановлен в должности (1704–1706).
Во время патриархата Аветика Евдокаци в Константинополе разгорелась борьба между армянской апостольской и католической общинами.  В своем «Письме» религиозный деятель  Иисус Монье назвал Аветика  Евдокаци  «величайшим гонителем католиков», который когда-либо был у католиков на Востоке, а французский  посол  в Константинополе Ферриоля — «заклятым врагом Римской церкви», «непреклонным врагом Римской церкви». и беспощадный гонитель католицизма».  Аветик Евдокаци прибег к жестким мерам против латинских армян и стал жертвой козней погромщиков и своих противников.

April 1, 1657 in Tokhat, Ottoman Empire – Avetik Evdokatsi was born (Avetik Tokhatsi, Avetik Patriarch – writer, poet and church figure. Armenian Patriarch of Constantinople and Jerusalem (1702-1706). For anti-Catholic activities, he was exiled to Assyria (1703), released and reinstated in office (1704-1706). During the patriarchate of Avetik Evdokatsi, a struggle broke out in Constantinople between the Armenian Apostolic and Catholic communities. In his “Letter”, the religious figure Jesus Monier called Avetik Evdokatsi “the greatest persecutor of Catholics” that Catholics in the East ever had, and the French ambassador to Constantinople Ferriol – “the sworn enemy of the Roman Church”, “an inflexible enemy of the Roman Church.” and merciless  persecutor of Catholicism.” Avetik Evdokatsi resorted to harsh measures against the Latin Armenians and became a victim of the machinations of the pogromists and his opponents.

1993 թվականի մարտի 31 – Արցախյան պատերազմի ժամանակ ազատագրվեց Դադիվանք վանքը (9-13-րդ դդ.)՝

Որն աչքի էր ընկնում բազմաթիվ եկեղեցական ու աշխարհիկ շինություններով, ինչպես նաև իր նախշերով ու զարդաքանդակներով։ Վանքը գտնվում է Արցախում՝ Թարթառ գետի ձախ ափին։
2020 թ-ի 44 օրյա պատերազմից հետո Դադիվանքը որոշ ժամանակ հսկում էին  ռուս խաղաղապահները, տաճարը վերածվել էր Ադրբեջանի մեջ գտնվող փոքրիկ անկլավի։Վանականներից կազմված Դադիվանքի հայ համայնքը գլխավորում էր կուսակրոն վարդապետ Ներսես Հարությունյանը։

31 марта 1993 года – в ходе Арцахской войны был освобожден монастырь Дадиванк (IX—XIII вв.) – один из крупнейших архитектурных комплексов средневековой Армении, выделяющийся большим количеством церковных и светских зданий, а также своеобразием конструкций и орнаментов . Монастырь находится на левом побережье реки Тартар в Арцахе.
После 44-дневной войны 2020 года Дадиванк некоторое время охранялся российскими миротворцами, храм превратился в небольшой анклав на территории Азербайджана. Армянскую общину Дадиванка, состоящую из монахов, возглавлял  монах Нерсес Арутюнян.

March 31, 1993 – during the Artsakh War, the Dadivank Monastery (IX-XIII centuries) was liberated – one of the largest architectural complexes of medieval Armenia, distinguished by a large number of church and secular buildings, as well as the uniqueness of their designs and ornaments. The monastery is located on the left bank of the Tartar River in Artsakh. After the 44-day war of 2020, Dadivank was guarded for some time by Russian peacekeepers, the temple turned into a small enclave in the territory of Azerbaijan. The Armenian community of Dadivank, consisting of monks, was headed by monk Nerses Harutyunyan.

1763 թվականի մարտի 21-ին Վաղարշապատում վախճանվել է 1759 թվականից Ամենայն Հայոց կաթողիկոս, հայ ազգային-ազատագրական շարժման գործիչ Հակոբ Շամախեցին։

Պարսից խաների և կովկասյան լեռնաշխարհների բռնակալությանը վերջ տալու և Արևելյան Հայաստանը պարսկական տիրապետությունից ազատագրելու համար կապեր է պահպանել ժամանակի նշանավոր գործիչների՝ Հովսեփ Էմինի, վրաց թագավորներ Թեյմուրազ II-ի և Հերակլ II-ի և այլոց հետ։   1760 թվականին նա ուղերձ է հղել ռուս կայսրուհի Ելիզավետա Պետրովնային՝ հանդիպելու Թեյմուրազ II-ի հետ, որը մեկնել էր Սանկտ Պետերբուրգ՝ հայ և վրացի ժողովուրդներին պարսկական լծից ազատելու համար։

21 марта 1763 года в  Вагаршапате- скончался  Акоп Шамахеци-  Католикос Всех Армян с 1759 года и деятель армянского национально-освободительного движения.
Чтобы положить конец тирании персидских ханов и кавказских горцев и освободить Восточную Армению от персидского владычества, он поддерживал связи с видными деятелями того времени: Овсепом Эмином, грузинскими царями Теймуразом II и Гераклом II и другими.  В 1760 году он направил послание русской императрице Елизавете Петровне с просьбой встретиться с Теймуразом II, который отправился в Петербург освобождать армянский и грузинский народы от персидского ига.

On March 21, 1763, in Vagharshapat, Hakob Shamakhetsi, Catholicos of All Armenians since 1759 and a figure in the Armenian national liberation movement, died. In order to put an end to the tyranny of the Persian khans and Caucasian highlanders and liberate Eastern Armenia from Persian rule, he maintained contacts with prominent figures of the time: Hovsep Emin, Georgian kings Teimuraz II and Heracles II, and others. In 1760, he sent a message to the Russian Empress Elizabeth Petrovna with a request to meet with Teimuraz II, who went to St. Petersburg to liberate the Armenian and Georgian peoples from the Persian yoke.

1784 թվականի մարտի 20-ին Նիկոմիդիայում – վախճանվել է 18-րդ դարի բանաստեղծ, քահանա և կոմպոզիտոր Պետրոս Կապանզին։

Պետրոս Կապանցու ստեղծագործության հիմնական ուղղությունը հայրենասիրական պոեզիան և քաղաքացիական տեքստն է։  Պետրոս Կապանցին հրատարակել է բանաստեղծությունների ժողովածու, որն ընդգրկել է 110 բանաստեղծություն։  Դրանցից 36-ն այնքան հայտնի դարձավ, որ մի քանիսը կատարվում են մինչ օրս։

20 марта 1784 в  Никомедии — скончался Петрос Капанци- поэт, священник и композитор XVIII века.
Главное направление творчества Петроса Капанци — патриотическая поэзия и гражданская лирика. Петрос Капанци издал сборник стихов, в который вошли 110 поэм. 36 из них  стали настолько популярными, что некоторые исполняются и в настоящее время.

March 20, 1784 in Nicomedia – Petros Kapantzi – poet, priest and composer of the 18th century died. The main direction of Petros Kapantzi’s work is patriotic poetry and civic lyrics. Petros Kapantzi published a collection of poems, which included 110 poems. 36 of them became so popular that some are performed even today.

1935  թվականի մարտի 10 -ին Տրիպոլիում (Լիբիա) ծնվել է եկեղեցական երգիչ, ուսուցիչ, շարականագետ, ծիսակատար, բանասեր Խորեն Հարությունի  Պալյանը։  Լուսինե Զաքարյանի ամուսինը

Ավարտել է Էջմիածնի հոգեւոր ճեմարանը։   1955 թվականի դեկտեմբերին Ամենայն Հայոց Կաթողիկոս Վազգեն Ա-ն նրան օծել է սարկավագի աստիճան, իսկ 1961 թվականին՝ վարդապետ։
  1965-1968 թթ   սովորել է Երևանի պետական համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետում, եղել է հայոց լեզվի պատմության ամբիոնի ուսուցիչ, դասավանդել է լեզվի և գրականության պատմություն, 1995-2005 թթ.
Հեղինակ է բազմաթիվ երաժշտագիտական, բանասիրական, եկեղեցաբանական հոդվածների։   Նա նաև բազմաթիվ հոդվածներ ունի Հայկական սովետական հանրագիտարանում, «Մանկական քրիստոնեական հանրագիտարանի» համահեղինակներից է։   Տարիների ընթացքում վարել է նաև «Զրույցներ գրաբարի մասին», «Խորխուրդ խորին» և այլ հեռուստահաղորդումներ։   1996-2005 թվականներին վարել է «Արևագալ» երաժշտական և հոգևոր շաբաթական հաղորդումը։
Խորեն Պալյանը «Ընտիր դասական գրաբար» գրքի համահեղինակ է։   2005 թվականին հրատարակվել է հեղինակի «Ժամանակացույց Հայ Եկեղեցու» դասագիրքը։   1989 թվականից ամենամյա համերգներով և դասախոսություններով հանդես է եկել Լոս Անջելեսում և Հելսինկիում։
  Խորեն Պալյանը վերջին տարիներին նաև ակտիվ հասարակական գործունեություն է ծավալում.
  Նա թաղվել է Էջմիածին քաղաքի Սուրբ Գայանե եկեղեցու բակում գտնվող գերեզմանատանը։

10 марта 1935 года в Триполи (Ливия) —  родился Хорен Арутюнович  Палян- церковный  певец, педагог, гимнолог, ритуалист, филолог . Муж Лусине Закарян
Окончил Эчмиадзинскую духовную семинарию.  В декабре 1955 года Католикосом Всех Армян Вазгеном I рукоположен в сан диакона, а в 1961 году — в иеромонахи
В 1965 году он отказался от монашества  и женился на Лусине Закарян, певице исполнительнице  духовных песен.  1965-1968 гг.  учился на филологическом факультете ЕГУ, был преподавателем кафедры истории армянского языка, преподавал историю языка и литературу, 1995-2005 гг.
Автор многих музыковедческих, филологических, экклезиологических статей.  Имеет также множество статей в Армянской советской энциклопедии, является одним из соавторов Детской христианской энциклопедии.  В разные годы он также вел «Беседы о Грабаре», «Хорхурд Хорин» и другие телепрограммы.  С 1996 по 2005 год вел музыкально-духовную еженедельную программу «Аревагал».
Хорен Палян – соавтор книги «Избранные классического Грабара».  В 2005 году вышло в свет авторское учебное пособие «Расписание Армянской Церкви».  С 1989 года он дает ежегодные концерты и лекции в Лос-Анджелесе и Хельсинки.
Хорен Палян в последние годы также вел активную общественную деятельность.
Похоронен на кладбище во дворе церкви Сурб Гаяне в городе Эчмиадзин.

On March 10, 1935 in Tripoli (Libya),was born  Khoren Harutyun Palyan, a church singer, teacher, hymnologist, ritualist, and philologist. Husband of Lusine Zakaryan
He graduated from the Echmiadzin Theological Seminary. In December 1955, he was ordained a deacon by Catholicos of All Armenians Vazgen I, and in 1961, a hieromonk
In 1965, he renounced monasticism and married Lusine Zakaryan, a singer and performer of spiritual songs. 1965-1968 studied at the Philological Faculty of Yerevan State University, was a lecturer in the Department of the History of the Armenian Language, taught the history of language and literature, 1995-2005
The author of many musicological, philological, and ecclesiological articles.  He also has many articles in the Armenian Soviet Encyclopedia and is one of the co-authors of the Children’s Christian Encyclopedia. In different years, he also hosted “Conversations about Grabar”, “Khorkhurd Khorin” and other TV programs. From 1996 to 2005, he hosted the weekly musical and spiritual program “Arevagal”.
Khoren Palyan is the co-author of the book “Selected Classical Grabar”. In 2005, the author’s textbook “Schedule of the Armenian Church” was published. Since 1989, he has given annual concerts and lectures in Los Angeles and Helsinki.
Khoren Palyan has also been active in public life in recent years.
He is buried in the cemetery in the courtyard of the Surb Gayane Church in the city of Echmiadzin.

3 մարտի, 1959 – Երևանում բացվեց Մաշտոցի անվան Մատենադարանը։  Էջմիածնի կաթողիկոսությանը կից Մատենադարանի («մատյանների շտեմարան», այսինքն՝ ձեռագրեր) մասին առաջին տեղեկությունները թվագրվում են 5-րդ դարով։

Հետագայում այն դարձավ կրթության և գիտության կենտրոն. այստեղ ստեղծվեցին և պահպանվեցին հայ գրողների, գիտնականների, փիլիսոփաների գործեր, թարգմանվեցին անտիկ և միջնադարի ականավոր գիտնականների ու մտածողների գործերը։  1939 թվականին Մատենադարանը տեղափոխվեց Երևան, և անցյալ դարի կեսերին դրա հիման վրա ստեղծվեց Հին ձեռագրերի մի ամբողջ գիտահետազոտական ինստիտուտ։  Նրա ընդգրկումը ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի ցանկում (1998թ.) և ժամանակակից բարձր տեխնոլոգիաների թանգարանային համալիրի բացումը (2011թ.) Մատենադարանի զարգացման պատմական նոր փուլ նշանավորեցին։  Այժմ նրա հավաքածուներում պահվում և ուսումնասիրվում են ավելի քան 1700 հայերեն և օտարալեզու ձեռագրեր (5-18-րդ դդ.), ինչպես նաև 16-18-րդ դարերի հազվագյուտ վաղ տպագիր գրքեր:  Մատենադարանի իսկական գանձը հին և միջնադարյան հեղինակների ստեղծագործություններն են, որոնց բնօրինակները կորել են և հայտնի են միայն պահպանված հայերեն թարգմանությունների միջոցով։ 

3 марта 1959 года  – был открыт Матенадаран им.Маштоца в Ереване. Первые сведения о Матенадаране при Эчмиадзинском католикосате (‘хранилище матьянов’, т. е. рукописей) относятся к V в. н. э. Позднее он стал центром просвещения и науки: здесь создавались и хранились произведения армянских писателей, ученых, философов, переводились труды выдающихся ученых и мыслителей древности и Средневековья. В 1939 г. Матенадаран переведен в Ереван, а в середине прошлого века на его базе был создан целый Научно-исследовательский институт древней рукописи. Включение его в перечень ЮНЕСКО (1998 г.) и открытие современного высокотехнологичного комплекса-музея (2011 г.) ознаменовали новый исторический этап в развитии Матенадарана. Сейчас в его фондах хранятся и изучаются более 1700 армянских и иноязычных рукописей (V XVIII вв.), а также редкие старопечатные книги XVI XVIII вв. Подлинным сокровищем Матенадарана являются произведения античных и средневековых авторов, оригиналы которых утрачены и известны только благодаря сохранившимся армянским переводам. 

On March 3, 1959, the Matenadaran named after Mashtots was opened in Yerevan. The first information about the Matenadaran at the Echmiadzin Catholicosate (the ‘repository of matyans’, i.e. manuscripts) dates back to the 5th century AD. Later, it became a center of education and science: the works of Armenian writers, scientists, philosophers were created and stored here, and the works of outstanding scientists and thinkers of antiquity and the Middle Ages were translated. In 1939, the Matenadaran was transferred to Yerevan, and in the middle of the last century, an entire Scientific Research Institute of Ancient Manuscripts was created on its basis. Its inclusion in the UNESCO list (1998) and the opening of a modern high-tech museum complex (2011) marked a new historical stage in the development of the Matenadaran.  Currently, its collections contain and study more than 1,700 Armenian and foreign-language manuscripts (5th-18th centuries), as well as rare early printed books of the 16th-18th centuries. The true treasure of the Matenadaran are the works of ancient and medieval authors, the originals of which have been lost and are known only thanks to surviving Armenian translations.

1955 թվականի փետրվարի 23-ին, ծնվել է Տեր-Հոււսիկ (Գարուշ) Լազարյանը– հայ քաղաքական գործիչ, ուսուցիչ և քահանա։

23 февраля 1955 года родился Тер-Усик (Гаруш) Лазарян — армянский политический деятель, педагог и священник.
Тер-Усик Лазарян был активным участником Арцахского освободительного движения.

Ter-Usik (Garush) Lazaryan, an Armenian political figure, teacher and priest, was born on February 23, 1955. Ter-Usik Lazaryan was an active participant in the Artsakh liberation movement.

 1851 թվականի փետրվարի 19-ին, Թավրիզի Ղալա թաղամասի եկեղեցու բակում՝ բացվել է  Արամյան դպրոցը– Սահակ եպսիսկոպոս Սաթունյանի նախաձեռնությամբ։

Մինչև 1875 թվականը կոչվել է Ներսիսյան (ի պատիվ Ներսես Շնորհալիի), հետագայում՝ իրանահայ բարերար Արամյանի անունով։ Սկզբում արական դպրոց էր, 1887 թվականին տեղափոխվելով Թումանյանցների միջոցներով կառուցված Աննայան դպրոցի շենքը և միանալով օրիորդաց դպրոցին՝ դարձել է երկսեռ և կոչվել Արամյան-Աննայան ազգային դպրոց։ 1852 թվականին ունեցել է 60 աշակերտ, հաջորդ տարի՝ 100։ Հետագայում աշակերտների թիվը հասել է 240-260-ի։
Դասավանդվել են հայերեն, ռուսերեն, ֆրանսերեն, պարսկերեն և այլ առարկաներ։ Ուսուցումը հայերեն էր։ Դպրոցի առաջին տեսուչը Տեր Հովսեփ քահանան էր։ Գործել է մինչև 1936 թվականը։ 1851-1875 թվականներին կոչվել է Ներսիսյան (Ներսես Շնորհալու անունով), այնուհետև՝ Արամյան դպրոց։
1909 թվականին, թեմական–կենտրոնական միջնակարգ դպրոցի հիմնադրումից հետո, Արամյան դպրոց դարձավ նրա նախապատրաստականներից մեկը։ Արամյան դպրոց մեծ գործ է կատարել պարսկահայերի լուսավորության ասպարեզում։ Սինչև 1936 վարժարանը տվել է շուրջ 1300 ընթացավարտ։ Ավարտողները հնարավորություն են ունեցել ուսումը շարունակել Թավրիզի թեմական–կենտրոնական միջնակարգ դպրոցում։ Արամյան դպրոցում դասավանդել են Րաֆֆին և Հրաչյա Աճառյանը։

  19 февраля 1851 года во дворе церкви в районе Гала Тебриза по инициативе епископа Саака Сатуняна была открыта школа Арамяна .  До 1875 года он назывался Нерсисяном (в честь Нерсеса Шнорали), позже – по имени ирано-армянского мецената Арамяна.  Сначала это была мужская школа, в 1887 году она была перенесена в здание Аннаянской школы, построенной на средства Туманцев и присоединившись к женской школе, стала двуполой и стала называться Арамян-Аннаянской национальной школой.  В 1852 году у него было 60 учеников, в следующем году — 100.  Позже число студентов достигло 240-260 человек.
Преподавались армянский, русский, французский, персидский и другие предметы.  Преподавание было армянским.  Первым инспектором школы был священник Тер Овсеп.  Он действовал до 1936 года.  В 1851-1875 годах она называлась Нерсисянской (в честь Нерсеса Шноралу), а затем Арамянской школой.
В 1909 году, после основания епархиально-центральной средней школы, Арамянская школа стала одной из ее подготовительных школ.  Арамейская школа проделала большую работу в области просвещения персидских армян.  С 1936 года школу выпустило около 1300 выпускников.  Выпускники получили возможность продолжить обучение в епархиально-центральной средней школе Тебриза.  Раффи и Грачья Ачарян преподавали в Арамянской школе.

On February 19, 1851, in the courtyard of a church in the Gala district of Tabriz, the Aramyan school was opened on the initiative of Bishop Sahak Satunyan. Until 1875, it was called Nersisyan (in honor of Nerses Shnorhali), later – after the Iranian-Armenian philanthropist Aramyan. At first it was a boys’ school, in 1887 it was moved to the building of the Annayan school, built with funds from the Tumans and, joining the girls’ school, became bisexual and was called the Aramyan-Annayan national school. In 1852, it had 60 students, the following year – 100. Later, the number of students reached 240-260 people. Armenian, Russian, French, Persian and other subjects were taught. The teaching was Armenian. The first inspector of the school was priest Ter Hovsep.  It operated until 1936. In 1851-1875 it was called Nersisyan (in honor of Nerses Shnorhalu), and then Aramyan School. In 1909, after the founding of the diocesan central secondary school, Aramyan School became one of its preparatory schools. Aramyan School did a great job in the field of education of Persian Armenians. Since 1936, about 1,300 graduates have graduated from the school. Graduates were given the opportunity to continue their education at the diocesan central secondary school of Tabriz. Raffi and Hrachya Acharyan taught at Aramyan School.

   در 19 فوریه 1851 مدرسه آرامیان در حیاط کلیسایی در منطقه گالا تبریز به ابتکار اسقف ساهاک ساتونیان افتتاح شد.   تا سال 1875 نرسیسیان (به افتخار نرسس شنورالی) بعدها – به نام آرامیان نیکوکار ارمنی ایرانی- نامیده می شد.   در ابتدا یک مدرسه مردانه بود، در سال 1887 به ساختمان مدرسه آنایان منتقل شد که با هزینه تومانتسف ها ساخته شد و با پیوستن به مدرسه زنان دوجنسیتی شد و شروع به نامگذاری مدرسه ملی آرامیان-آنایان کرد.   در سال 1852 او 60 شاگرد داشت، سال بعد – 100. بعدها تعداد دانش آموزان به 240-260 نفر رسید.
دروس ارمنی، روسی، فرانسوی، فارسی و غیره تدریس می شد.   تدریس ارمنی بود.   اولین بازرس مدرسه کشیش تر هوسپ بود.   تا سال 1936 کار کرد.   در 1851-1875 مدرسه نرسیسیان (به افتخار نرسس شنورالو) و سپس مدرسه آرامیان نامیده شد.
در سال 1909 پس از تأسیس دبیرستان مرکزی حوزوی، مدرسه آرامیان یکی از مدارس مقدماتی آن شد.   مکتب آرامی در تعلیم و تربیت ارامنه پارس کار بزرگی انجام داد.   از سال 1936، این مدرسه حدود 1300 فارغ التحصیل فارغ التحصیل شده است.   فارغ التحصیلان فرصت ادامه تحصیل در دبیرستان مرکزی حوزوی تبریز را داشتند.   رافی و هراچیا آچاریان در مدرسه آرامیان تدریس می کردند.

440 թվականի փետրվարի 17-ին Վաղարշապատում վախճանվել է Մեսրոպ Մաշտոցը-հայ գրչության ստեղծող, ինքնուրույն ու թարգմանական հայ գրականության հիմնադիր, Քրիստոնեության քարոզիչ

Թաղման վայրը՝ Օշականի Սուրբ Մեսրոպ Մաշտոց եկեղեցի

17 февраля 440 года в Вагаршапате  скончался  Месроп Маштоц — создатель армянской письменности и зачинатель самостоятельной и переводной армянской литературы, основатель школы армянской письменности и «первый учитель армян», просветитель, проповедник христианства.
Место захоронения: Церковь Святого Месропа Маштоца, Ошакан

On February 17, 440, Mesrop Mashtots, the creator of Armenian writing and the founder of independent and translated Armenian literature, the founder of the school of Armenian writing and the “first teacher of Armenians”, educator, preacher of Christianity, died in Vagharshapat.
Burial place: Church of St. Mesrop Mashtots, Oshakan