Նրա նախագծով են կառուցվել Թբիլիսիի բազմաթիվ բնակելի և հասարակական շենքեր՝ հայ մշակույթի գործիչների պանթեոնը։

1911 թվականի նոյեմբերի 29-ին Թիֆլիսում – ծնվել է Ռուբեն Հակոբի Աղաբաբյանը ՝ բանաստեղծ, ճարտարապետ, ճարտարապետության դոկտոր, պրոֆեսոր

(1949 թվականից), Վրացական ԽՍՀ գիտության և տեխնիկայի վաստակավոր գործիչ (1962), ՀԽՍՀ գրողների միության անդամ։
1941-1945 թվականներին և [1966-1970 թվականներին] եղել է Վրաստանի գրողների միության հայկական մասնաճյուղի նախագահը։ Մահացել է Թբիլիսիում։

29 ноября 1911 года в Тифлисе — родился Рубен Акопович Агабабян- поэт, архитектор, доктор архитектуры, профессор (с 1949 г.), заслуженный деятель науки и техники Грузинской ССР (1962 г.), член Союза писателей СССР. По его проекту были построены жилые дома и общественные здания, пантеон деятелей армянской культуры Тбилиси.
В 1941-1945 и [1966-1970 годах] он был председателем армянского отделения Союза писателей Грузии. Умер в Тбилиси.

November 29, 1911 in Tiflis – Ruben Hakob Aghababyan was born – a poet, architect, doctor of architecture, professor (since 1949), honored scientist and technician of the Georgian SSR (1962), member of the Union of Writers of the USSR. Residential buildings and public buildings, a pantheon of figures of Armenian culture in Tbilisi were built according to his design. In 1941-1945 and [1966-1970] he was the chairman of the Armenian branch of the Union of Writers of Georgia. He died in Tbilisi.

հիվանդանոցներում վիրահատել է հարյուրավոր ազատամարտիկների և խաղաղ բնակիչների

1947 թ-ի նոյեմբերի 29-ին Երևանում- ծնվել է Սերգեյ Գրիգորի Սեինյանը– օրթոպեդ, ուռուցքաբան։ ՀՀ բանակի բժշկական ծառայության պահեստի փոխգնդապետ (1999)։

1990 թվականին և 1991-92-ին կամավոր մեկնել է ՀՀ Արարատի (Երասխ), ԼՂՀ Շահումյանի շրջաններ և Ստեփանակերտ, բժշկական խմբի հետ (ղեկավար)
1991 թվականից մասնագիտական օգնություն է ցույց տալիս Ստեփանակերտի հակաուռուցքային դիսպանսերի և զինվորական կենտրոնական կլինիկական հոսպիտալի բժիշկներին։

29 ноября 1947 года в Ереване родился Сергей Григорий Сейнян – ортопед, онколог. Подполковник медицинской службы Армии РА (1999 г.). В 1990 и 1991-92 годах добровольно выезжал в районы Арарат (Ераск) РА, Шаумян НКР и Степанакерт, оперировал в больницах с медицинской группой (руководителем) сотни бойцоа и мирных жителей.
С 1991 года оказывает профессиональную помощь врачам Степанакертского противоопухолевого диспансера и военного центрального клинического госпиталя.

On November 29, 1947, Sergey Grigori Seinyan, an orthopedist and oncologist, was born in Yerevan. Lieutenant Colonel of the Medical Service of the RA Army (1999). In 1990 and 1991-92, he voluntarily traveled to the Ararat (Yerask) regions of the RA, Shahumyan of the NKR and Stepanakert, operated in hospitals with a medical group (leader) hundreds of soldiers and civilians. Since 1991, he has been providing professional assistance to doctors of the Stepanakert Anti-Tumor Dispensary and the Military Central Clinical Hospital.

Անվանումը գալիս է Արևմտյան Հայաստանի Մալաթիայի շրջանի գավառից, որտեղ 20-րդ դարի սկզբին՝ մինչև կոտորածը, ապրում էր 18382 մարդ։

29 նոյեմբերի 1925 թ- Հիմնադրվեց Երևանի Նոր-Արաբկիր վարչական շրջանը։ Թաղամասի հիմնական ձևավորումը ստեղծվել է Ալեքսանդր Թամանյանի կողմից:

Արաբկիր գավառից փրկվածներից մի մասը Հայաստան գաղթեց տարբեր կողմերից
և ի հիշատակ իրենց հայրենի հիմնեցին Հայրենակցական միություններ։ Նրանց նվիրյալ աշխատանքի և աջակցության շնորհիվ տարածքը վերափոխվեց։ Այստեղ կառուցվեցին բազմաթիվ տներ, ստեղծվեցին ծառապատ փողոցներ, աղբյուրներ։ Արաբկիրում ստեղծվեցին փոքր գործարաններ՝ փայտամշակման, հագուստի, կոշիկի և այլ ձեռնարկություններ։ Նոր- Արաբկիրը հիմնվեց նախկինում Շահար անունով Երևանի թաղամասից հյուսիս։ Բայց ավելի ուշ, երբ Երևանի սահմաններն ընդլայնվեցին, տարածքը մտավ Երևան, թաղամասը վերափոխվեց և դարձավ Երևանի ամենախիտ բնակեցված թաղամասերից մեկը, և Նոր Արաբկիրին սահմանակից գյուղեր, ինչպիսիք են Այգեձոր գյուղը և այլն, նույնպես ներառվեցին։ Վարչական շրջանը, երբ Նոր-Արաբկիրը մտավ Երևան, կոչվեց Բաքվի 26 կոմիսարների անունով , արաբկիրցիների կառուցած տներից շատերը քանդվեցին և կառուցվեցին բազմահարկ շենքեր ստեղծագործական և մասնագիտական միությունների ներկայացուցիչների համար (գրողների միություն, նկարիչների միություն, երկրաբանների միություն և այլն) թոշակի անցած զինվորականների համար, առաջատար ձեռնարկությունների վաստակավոր վետերանների համար, կոոպերատիվ շենքեր , և շրջանի բնակիչների արաբկիրցիների տոկոսը Նոր-Արաբկիրում զգալիորեն նվազեց

29 ноября 1925 года- Основан Нор- Арабкирский административный район Еревана. Основной проект района создан Александром Таманяном.Название происходит от провинции Арабкир Малатийского региона Западной Армении, где в начале 20 века, до резни, проживало 18 382 человека. Некоторые из выживших мигрировали в Армению с разных сторон
и в память о родном Арабкире основали Патриотические союзы. Благодаря самоотверженному труду и поддержке жителей Арабкир преобразился. Здесь было построено множество домов, созданы обсаженные деревьями улицы и родники. В Арабкире были созданы небольшие фабрики: деревообрабатывающие, швейные, обувные и другие предприятия. Арабкирцы строились к северу от ереванского поселения ранее известного как Шахар. Но позже, когда границы Еревана расширились, территория вошла в Ереван, район преобразовывался и стал одним из самых густонаселенных районов Еревана, так же в админстративный район вошли села граничащие с Нор-Арабкиром такие как село Айгедзор и другие.После вхождения в Ереван Нор-Арабкиру было дано название район имени 26-и бакинских коммисаров.Начали передавать земельные участки для строительства домов людям дома которых сносили в центральной части Еревана и строить дома для представителей творческих и профессиональных союзов(союз писателей, союз художников , союз геологов и других) для военных уходящих в отставку , дома для заслуженных ветеранов ведущих предприятий, кооперативные дома и доля арабкирцев в районе значительно снизилась.

November 29, 1925 – Nor-Arabkir administrative district of Yerevan was founded. The main project of the district was created by Alexander Tamanyan. The name comes from the Arabkir province of the Malatya region of Western Armenia, where 18,382 people lived at the beginning of the 20th century, before the massacre. Some of the survivors migrated to Armenia from different sides and founded Patriotic Unions in memory of their native Arabkir. Thanks to the selfless work and support of the residents, Arabkir was transformed. Many houses were built here, tree-lined streets and springs were created. Small factories were created in Arabkir: woodworking, sewing, shoe and other enterprises. Arabkir residents were built to the north of the Yerevan settlement formerly known as Shahar. But later, when the borders of Yerevan expanded, the territory was included in Yerevan, the district was transformed and became one of the most densely populated districts of Yerevan, and villages bordering Nor Arabkir, such as the village of Aygedzor and others, were included in the administrative district. After entering Yerevan, Nor Arabkir was given the name of the district named after the 26 Baku commissars. They began to transfer land plots for the construction of houses to people whose houses were demolished in the central part of Yerevan and build houses for representatives of creative and professional unions (the Union of Writers, the Union of Artists, the Union of Geologists and others), for military personnel retiring, houses for honored veterans of leading enterprises, cooperative houses and the proportion of Arabkir residents in the district significantly decreased.

Խորհրդային տարիներին այս հանճարեղ հային գրեթե ուշադրություն չէր դարձվում

1951 թվականի նոյեմբերի 29-ին Բեյրութում մահացավ գրող, վիպագիր, քաղաքական գործիչ Լեւոն Շանթը (Սեղբեոսի Նաղաշպետյան (հետագայում ազգանունը փոխեց Սեղբոսյան):

Թումանյանի և Լիսիցյանի հետ կազմել և հրատարակել է հայոց լեզվի «Լուսաբեր» դասագիրքը։
1915 թվականին օսմանյան կառավարության կողմից ձերբակալվածների թվում էր նաեւ Լեւոն Շանթը։ Բայց նա ողջ մնաց։ 1915 թվականից ապրել է Եվրոպայում, իսկ 1919 թվականին վերադարձել է հայրենիք։ Ընտրվել է Հայաստանի Հանրապետության պատգամավոր ՀՅԴ կուսակցությունից – եղել է Հայաստանի Առաջին Հանրապետության խորհրդարանի փոխնախագահ։ 1920 թվականի ամռանը գլխավորել է Խորհրդային Ռուսաստանի հետ բանակցություններ վարելու Մոսկվա ուղարկված պաշտոնական պատվիրակությունը։
Եղել է Ազգային (Համազգային) մշակութային-կրթական միության հիմնադիրներից, Բեյրութի Ազգային ճեմարանի (Ճեմարանի) գլխավոր հիմնադիրը։
1929 թվականին հաստատվել է Բեյրութում։ Այստեղ 1930 թվականի մարտի 3-ին Կանտարի փողոցի վարձակալած շենքում իր դռները բացեց առաջին հայկական ճեմարանը (Ճեմարանը) 15 աշակերտների առաջ, որոնց տնօրենը Լեւոն Շանթն էր և քսան երկար տարիներ զբաղեցրեց տնօրեն…
Նշենք, որ խորհրդային տարիներին Շանթուին գրեթե ուշադրություն չէր դարձվում։ Այս ամբողջ ընթացքում հեղինակը ՀԽՍՀ-ում ստացել է ընդամենը երկու հրատարակություն։
Միայն 1989թ.-ին Հայաստանում Շանթը լայնորեն ներկայացվեց ընթերցողներին
Բայց օտար հայերի մեջ Լեւոն Շանթը միշտ մեծ ժողովրդականություն է վայելել։ Բավական է նշել, որ 1946 թվականին Բեյրութում լույս է տեսել Լեւոն Շանթի 9 հատորանոց գիրքը։
1951 թվականին Լեւոն Շանթի մահից հետո Սիմոն Վրացյանը դարձավ Ճեմարանի տնօրենը։

29 ноября 1951 года, в Бейруте- скончался Левон Шант (Сегбеоси Нагашбедян (позже он поменял свою фамилию на Сегбосян))– писатель, новеллист и политический Деятель.
Совместно с О.Туманяном и С.Лисицяном составил и опубликовал учебник армянского языка “Лусабер” (Светоч).
В 1915 году Левон Шант оказался в числе тех , которых арестовало османское правительство. Но он выжил. С 1915 года жил в Европе, а в 1919 году вернулся на родину. Был избран депутатом РА от партии АРФД (Армянская революционная федерация “Дашнакцутюн”) – был вице-президентом парламента Первой Республики Армении. Летом 1920 года возглавлял официальную делегацию, отправленную в Москву для проведения переговоров с Советской Россией.
Он был одним из основателей Общенациональной (hАмазгаин) культурно-образовательной Ассоциации, и основным учредителем Общенационального Лицея (Djemaran) в Бейруте.
В 1929 году обосновался в Бейруте. Здесь, 3 марта 1930, в арендованном здании на улице Kantari, открыл свои двери для 15 студентов первый армянский Лицей (Djemaran), директором которого стал Левон Шант и директорствовал в течение долгих двадцати лет…
Надо отметить, что в советское время Шанту почти не уделяли внимания. За весь этот период автор удостоился всего двух изданий в Армянской ССР.
Лишь 1989 г. Шант был широко представлен читателям в Армении
А вот среди зарубежных армян Левон Шант всегда пользовался большой популярностью. Достаточно отметить, что в 1946 году в Бейруте издали 9-томник Левона Шанта.
Левон Шант скончался 15 августа 1951 года в Бейруте (Ливан). После смерти Левона Шанта в 1951 году, директором Djemaran стал Симон Врацян.

On November 29, 1951, Levon Shant (Segbeosi Nagashbedian (he later changed his surname to Segbosian)) – writer, short story writer and political figure – passed away in Beirut.
Together with O. Tumanyan and S. Lisitsyan, he compiled and published the Armenian language textbook “Lusaber” (Beacon).
In 1915, Levon Shant was among those arrested by the Ottoman government. But he survived. Since 1915, he lived in Europe, and in 1919 he returned to his homeland. He was elected as a deputy of the RA from the ARF (Armenian Revolutionary Federation “Dashnaktsutyun”) party – he was vice-president of the parliament of the First Republic of Armenia. In the summer of 1920, he headed the official delegation sent to Moscow to negotiate with Soviet Russia.
He was one of the founders of the National (hAmazgayin) Cultural and Educational Association, and the main founder of the National Lyceum (Djemaran) in Beirut.
In 1929 he settled in Beirut. Here, on March 3, 1930, in a rented building on Kantari Street, the first Armenian Lyceum (Djemaran) opened its doors to 15 students, with Levon Shant as its director and director for twenty long years…
It should be noted that Shant was given almost no attention during the Soviet era. During this entire period, the author was awarded only two publications in the Armenian SSR.
Only in 1989 Shant was widely presented to readers in Armenia
But Levon Shant has always enjoyed great popularity among foreign Armenians. It is enough to note that in 1946, a 9-volume work by Levon Shant was published in Beirut. Levon Shant died on August 15, 1951 in Beirut, Lebanon. After Levon Shant’s death in 1951, Simon Vratsian became the director of Djemaran.

ԽՍՀՄ հակաօդային պաշտպանությունում վարել է պատասխանատու պաշտոններ

1919 թ-ի նոյեմբերի 29-ին Կիսլովոդսկում-ծնվել է Համբարձում Միրոնի Համբարձումյանը հրետանու գեներալ-լեյտենանտ (1968)

1956 թվականից՝ զենիթահրթիռային դիվիզիայի հրամանատար է, 1971 թվականից՝ Թուրքմենստանի ռազմական օկրուգի սահմանապահ զորքերի պետ։ 1973 թվականից ԽՍՀՄ հակաօդային պաշտպանությունում վարել է պատասխանատու պաշտոններ։Հայրենական Մեծ Պատերազմի ժամանակ եղել է զենիթային մարտկոցի, դիվիզիոնի, 1943 թվականից՝ գնդի հրամանատար։ 1941 թվականին մասնակցել է Մոսկվայի, Սմոլենսկի, 1944 թվականին՝ Մինսկի համար մղված մարտերին, 1945 թվականին՝ Քյոնիգսբերգի գրավմանը, Լեհաստանի ազատագրմանը։

29 ноября 1919 года в Кисловодске родился Миронович Амбарцумян, генерал-лейтенант артиллерии (1968). С 1973 года занимал ответственные должности в ПВО СССР. В годы Великой Отечественной войны был командиром зенитной батареи, дивизии, с 1943 года — командиром полка. В 1941 году он участвовал в боях за Москву, Смоленск, в 1944 году – в боях за Минск, в 1945 году – во взятии Кенигсберга, в освобождении Польши.

On November 29, 1919, in Kislovodsk, Miron Hambardzumyan was born in Hambardzum, artillery lieutenant-general (1968). Since 1973, he held responsible positions in the air defense of the USSR. During the Great Patriotic War, he was the commander of an anti-aircraft battery, division, and from 1943, a regiment commander. In 1941, he participated in the battles for Moscow, Smolensk, in 1944, in the battles for Minsk, in 1945, in the capture of Königsberg, in the liberation of Poland.

20-րդ դարի երկրորդ կեսի հայ ամենահայտնի կատակերգու

1998 թվականի նոյեմբերի 29-ին Երեւանում մահացավ Կարպ Մկրտիչի Խաչվանքյանը– անգերազանցելի դերասան

Իր բեմական հմայքի, ընդգծված անհատականության, ռիթմի, հումորի, երաժշտության նուրբ զգացողության շնորհիվ նա հավասար հաջողությամբ կերտեց ինչպես կատակերգական, այնպես էլ երաժշտական կերպարներ։
Ծնունդով ախալցխացի։

29 ноября 1998 года в Ереване- скончался Карп Мкртичевич Хачванкян- Один из самых известных комиков армянской эстрады второй половины 20 века. Благодаря своему сценическому обаянию, подчеркнутой индивидуальности, ритму, юмору, тонкому чувству музыки он с одинаковым успехом создавал как комедийные, так и музыкальные образы.
Уроженец Ахалцихе.

On November 29, 1998, Karp Mkrtich Khachvankyan passed away in Yerevan. He was one of the most famous comedians of the Armenian stage in the second half of the 20th century. Thanks to his stage charm, emphasized individuality, rhythm, humor, and subtle sense of music, he created both comedy and musical images with equal success. A native of Akhaltsikhe.

Գիտակցելով Թուրքիայի հետ ԽՍՀՄ բարեկամական հարաբերությունները՝ Յ.Զարոբյանը փոխել է հուշահամալիրի անվանումը՝ որպես պատերազմի զոհ դարձած հայերին

1967 թվականի նոյեմբերի 29-ին Երևանում բացվեց Ծիծեռնակաբերդի բլրի վրա կառուցված 1915 թվականի Հայոց ցեղասպանության զոհերի հիշատակին համալիրը։

Խորհրդային Հայաստանում առաջին անգամ պետական մակարդակով երկարատև հարկադիր լռությունից հետո հ Մեծ եղեռնի զոհերի հիշատակի օր հռչակվել է 1965 թվականին՝ Մեծ ջարդերի 50-րդ տարելիցին։ Ճարտարապետներն ընտրել են երեք մասից բաղկացած հուշահամալիրի կառուցման սկզբունքը. 12 բազալտե սյուները թեքված դեպի անմար կրակի կողմը, որոնք բաց գագաթով կոնաձեւ կառուցվածք են կազմում, խորհրդանշում են Մեծ ջարդի զոհերի դամբարանը։ Դեպի երկինք ձգվող օբելիսկը հայ ժողովրդի վերածննդի խորհրդանիշն է։ Հուշահամալիրը համալրվում է հուշահամալիրով, որի հակառակ կողմում 1996 թվականից ի վեր պարսպապատվել են Հայոց ցեղասպանության դեմ բողոքի ձայն բարձրացրած հասարակական-քաղաքական գործիչների մոխիրները՝ բերված նրանց գերեզմաններից։ 2002 թվականից հուշապատի վրա փորագրված են Օսմանյան կայսրության հայաբնակ խոշոր քաղաքների անունները։Հուշահամալիրի կառուցումն ուներ համապետական նշանակություն։ Շատ հայեր, հանրապետության տարբեր քաղաքներից ու գյուղերից շաբաթ և կիրակի օրերին գալիս էին շինհրապարակ և կամավոր օգնություն էին առաջարկում շինարարներին։
Սկզբում հուշահամալիրի բացման արարողությունը նախատեսված էր 1967 թվականի ապրիլի 24-ին, սակայն հետաձգվեց նոյեմբերի 29-ին՝ Հայաստանի խորհրդայնացման օրը։ Հուշարձանի բացումը, որին ներկա էին հանրապետության բարձրաստիճան պաշտոնյաներ ու գործիչներ, հեռարձակվեց հանրային ռադիոյով և հեռուստատեսությամբ։
1968 թվականին հուշահամալիրը ներկայացվել է երիտասարդ ճարտարապետների համամիութենական ամենամյա ստուգատեսին և արժանացել առաջին աստիճանի դիպլոմի՝ Հուշահամալիրի կառուցման և ոգեկոչման միջոցառումների կազմակերպման գլխավոր նախաձեռնողներից էր կենտրոնական կոմիտեի առաջին քարտուղարը Յակով Զարոբյան (1908-1980 թթ.). Հայրենասերն ու պետական գործիչը ապահովեց ոչ միայն տնտեսական բարձր ցուցանիշներ, այլև անտեսելով կուսակցական գաղափարաքաղաքական սահմանափակումները, սկսեց իրականացնել իր ժամանակ անհնարին թվացող ազգային ծրագրեր՝ կապեր հաստատել Սփյուռքի հետ, կազմակերպել Մեծ Եղեռնի 50-ամյակի միջոցառումներ, Մեծ կոտորածին նվիրված հուշահամալիրի կառուցում և այլն։
Դեռևս 1964 թվականին նրա հանդիպումներն ու քննարկումները տեղի են ունեցել ԽՍՀՄ բարձրաստիճան պաշտոնյաների՝ հայատյաց Մ.Սուսլովի, Ա.Գրոմինկոյի, Ն.Պոդգորնիի, ինչպես նաև Ն.Խրուշչովի, Լ.Բրեժնևի հետ, որոնց ընթացքում փորձել է. անձամբ նրանցից թույլտվություն ստանալ իրենց ծրագրերի իրականացման համար։
1964 թվականի դեկտեմբերի 13-ին Ե.Զարոբյանը ԽՄԿԿ Կենտկոմին ուղարկված «1915 թվականին հայերի զանգվածային բնաջնջման 50-ամյակին նվիրված միջոցառումների մասին» նամակում նշել է, որ հայերի եղեռնը ու տեղահանությունը « Իրականացվել է Թուրքիայում իշխող մի խումբ մարդկանց կողմից ցեղասպանության մարդատյաց քաղաքականության լայնածավալ մասշտաբով»:
Գիտակցելով Թուրքիայի հետ ԽՍՀՄ բարեկամական հարաբերությունները՝ Յ.Զարոբյանը փոխել է հուշահամալիրի անվանումը՝ այն ներկայացնելով որպես Առաջին համաշխարհային պատերազմի զոհ դարձած հայերին նվիրված հուշարձան (դա հեշտացրել է Մոսկվայից թույլտվություն ստանալ՝ կառուցելու համար։ հուշահամալիր): Բայց 1965 թվականի մարտի 16-ին ՀԽՍՀ Նախարարների խորհրդի հրամանով հուշարձանը կոչվեց «1915 թվականի ջարդերի զոհերի հիշատակը հավերժացնող հուշահամալիր»։
1966 թվականի փետրվարի 5-ին, այլ աշխատանքի անցնելու պատճառով, Զարոբյանն ազատվել է ՀԿԿ Կենտկոմի առաջին քարտուղարի պաշտոնից։
Յ.Զարոբյանի կողմից իրականացվող համահայկական միջոցառումները խթան հանդիսացան ընդլայնելու Հայոց ցեղասպանության միջազգային ճանաչման և դատապարտման աշխատանքները։

29 ноября 1967 года в Ереване состоялось открытие монумента, посвященного памяти жертв Геноцида армян 1915 года, построенного на Цицернакабердском холме.Впервые в Советской Армении после долгого принудительного молчания на государственном уровне был провозглашен день памяти жертв Геноцида армян в 1965 г. к 50-летию Великой резни. Архитекторами был выбран принцип строительства мемориала, состоящего из трех частей. Склоненные к вечному огню 12 базальтовых пилонов, составив конусообразное сооружение с открытым верхом, символизируют мавзолей жертв Великой резни. Стремящийся к небу обелиск – символ возрождения армянского народа. Мемориал дополняет памятная стена, на противоположной стороне которой с 1996 г. замурованы урны с прахом общественно-политических деятелей, поднявших голос протеста против Геноцида армян, привезенные с их могил. На памятной стене с 2002 г. были высечены наименования наиболее крупных городов Османской империи, населенных армянами.
Строительство мемориала имело всенародное значение. Многие армяне, не желая оставаться в стороне, в субботние и воскресные дни приезжали из различных городов и деревень республики на место строительства и предлагали добровольную помощь строителям.
Вначале торжественная церемония открытия мемориала была назначена на 24 апреля 1967 г., однако была перенесена на 29 ноября – день советизации Армении. Открытие памятника, на котором присутствовали высокопоставленные должностные лица и деятели республики, транслировалось по общественному радио и телевидению.
В 1968 г. мемориал был представлен на всесоюзном ежегодном смотре молодых архитекторов и удостоился диплома первой степени.Одним из главных инициаторов строительства мемориала и организации памятных мероприятий был первый секретарь центрального комитета КПА Яков Заробян (1908-1980). Патриот и государственный деятель обеспечил не только высокие экономические показатели, но и проигнорировав партийные идеолого-политические ограничения, приступил к осуществлению всенародных программ, кажущихся в его время неисполнимыми: утверждение связей с Диаспорой, организация мероприятий к 50-летию Великой резни, строительство мемориала, посвященного Великой резне и др.
Еще в 1964 г. состоялись его встречи и обсуждения с высокопоставленными должностными лицами СССР – армяноненавистниками М. Сусловым, А. Громинко, Н. Подгорным, а также с Н. Хрущевым, Л. Брежневым, во время которых он пытался лично получить от них разрешение на реализацию своих программ.
13 декабря 1964 г. Я. Заробян в письме «О мероприятиях, приуроченных к 50-летней годовщине массового уничтожения армян в 1915 г.», отправленном в Центральный комитет КПСС, отметил, что массовая резня и депортация армян – «Реализация группой правящих в Турции преступников мизантропической политики геноцида в крупных масштабах».
Осознавая дружественные отношения СССР с Турцией Я. Заробян изменил наименование мемориала, представив его как памятник, посвященный армянам, ставшим жертвами Первой мировой войны (таким образом было облегчено получение из Москвы разрешения на строительство мемориала). Но 16 марта 1965 г. в приказе Совета министров Армянской ССР памятник назывался «Мемориал, увековечивающий память жертв резни 1915 г.»
5 февраля 1966 г. в связи с переходом на другую работу Заробян был освобожден от должности первого секретаря Центрального комитета КПА.
Общеармянские мероприятия, осуществляемые Я. Заробяном, стали стимулом к расширению деятельности по международному признанию и осуждению Геноцида армян.

On November 29, 1967, the opening of a monument dedicated to the memory of the victims of the Armenian Genocide of 1915, built on Tsitsernakaberd Hill, took place in Yerevan. For the first time in Soviet Armenia, after a long period of forced silence, a day of remembrance of the victims of the Armenian Genocide was proclaimed at the state level in 1965 on the 50th anniversary of the Great Massacre. The architects chose the principle of building a memorial consisting of three parts. Twelve basalt pylons inclined toward the eternal flame, forming a cone-shaped structure with an open top, symbolize the mausoleum of the victims of the Great Massacre. The obelisk reaching for the sky is a symbol of the revival of the Armenian people. The memorial is complemented by a memorial wall, on the opposite side of which, since 1996, urns with the ashes of public and political figures who raised their voices of protest against the Armenian Genocide, brought from their graves, have been walled up. Since 2002, the names of the largest cities of the Ottoman Empire populated by Armenians have been carved on the memorial wall.The construction of the memorial was of national significance.   Many Armenians, not wanting to remain on the sidelines, from different cities and villages of the republic came to the construction site on Saturdays and Sundays and volunteered to help the builders.
Initially, the opening ceremony of the memorial complex was planned for April 24, 1967, but it was postponed to November 29, the day of Sovietization of Armenia.   The opening of the monument, which was attended by high-ranking officials and figures of the republic, was broadcast on public radio and television.
In 1968, the memorial was presented to the annual all-union review of young architects and was awarded a first degree diploma. The first secretary of the central committee was one of the main initiators of the construction of the memorial and the organization of commemorative events. CPA Yakov Zarobyan (1908-1980).   The patriot and statesman ensured not only high economic indicators, but also disregarding the party’s ideological and political restrictions, began to implement national programs that seemed impossible at the time: establishing ties with the Diaspora, organizing events for the 50th anniversary of the Great Massacre, building a memorial complex dedicated to the Great Massacre, etc.
Back in 1964, his meetings and discussions took place with high-ranking officials of the USSR, the Armenian-hater M. Suslov, A. Grominko, N. Podgorny, as well as N. Khrushchev, L. Brezhnev, during which he tried. to personally obtain permission from them for the implementation of their plans.
On December 13, 1964, E. Zarobyan, in a letter sent to the Central Committee of the CPSU “About the events dedicated to the 50th anniversary of the mass extermination of Armenians in 1915”, stated that the massacre and deportation of Armenians “was carried out by a group of people ruling in Turkey on a large scale of the genocidal policy of genocide”.
Aware of the friendly relations with Turkey, Y. Zarobyan changed the name of the memorial complex, presenting it as a monument dedicated to the victims of the First World War (this made it easier to get permission from Moscow to build a memorial complex). But on March 16, 1965, the USSR Council of Ministers by order, the monument was named “Memorial to the memory of the victims of pogroms of 1915”.
On February 5, 1966, Zarobyan was released from the position of the first secretary of the CPC Central Committee due to changing to another job.
The pan-Armenian events implemented by Y. Zarobyan served as an incentive to expand the international recognition and condemnation of the Armenian Genocide.

29 Kasım 1967’de Erivan’da Tsitsernakaberd Tepesi’nde inşa edilen ve 1915 Ermeni Soykırımı kurbanlarının anısına adanan bir anıt, devlet düzeyinde uzun bir zorunlu sessizliğin ardından ilk kez Sovyet Ermenistan’ında açıldı. 1965 yılında Büyük katliamın 50. yıldönümünde Ermeni Soykırımı kurbanlarını anma günü ilan edildi. Mimarlar üç bölümden oluşan bir anıt inşa etme ilkesini seçtiler. Sonsuz aleve doğru eğimli, üstü açık, koni şeklinde bir yapı oluşturan 12 bazalt direk, Büyük Katliam kurbanlarının mozolesini simgeliyor. Gökyüzüne doğru uzanan dikilitaş, Ermeni halkının yeniden dirilişinin simgesidir. Anıt, karşı tarafında 1996 yılından bu yana Ermeni Soykırımı’na karşı protesto sesini yükselten sosyo-politik figürlerin mezarlarından getirilen küllerinin örüldüğü bir anıt duvarla tamamlanıyor. Anıt duvarına 2002 yılından bu yana Osmanlı İmparatorluğu’nun Ermenilerin yaşadığı en büyük şehirlerinin isimleri kazınıyor.Anıtın inşası ulusal öneme sahipti.   Kenarda kalmak istemeyen cumhuriyetin farklı şehir ve köylerinden çok sayıda Ermeni cumartesi ve pazar günleri şantiyeye gelerek inşaatçılara yardım etmeye gönüllü oldu.
Başlangıçta anıt kompleksinin açılış töreni 24 Nisan 1967 olarak planlandı, ancak Ermenistan’ın Sovyetleşme günü olan 29 Kasım’a ertelendi.   Cumhuriyetin üst düzey yetkilileri ve isimlerinin katıldığı anıtın açılışı, kamu radyo ve televizyonlarında yayınlandı.
1968’de anıt, tüm sendikaların genç mimarların yıllık incelemesine sunuldu ve birinci derece diplomayla ödüllendirildi. Merkez komitenin ilk sekreteri, anıtın inşasının ve anma etkinliklerinin düzenlenmesinin ana başlatıcılarından biriydi. . CPA Yakov Zarobyan (1908-1980).   Vatansever ve devlet adamı, yalnızca yüksek ekonomik göstergeleri sağlamakla kalmayıp, partinin ideolojik ve siyasi kısıtlamalarını da hiçe sayarak, o dönemde imkansız görünen ulusal programları uygulamaya başladı: Diaspora ile bağlar kurmak, Büyük Katliamın 50. yıl dönümü için etkinlikler düzenlemek, Büyük Katliam’a adanmış bir anıt kompleksi inşa etmek vb.
1964 yılında, SSCB’nin üst düzey yetkilileri, Ermeni düşmanı M. Suslov, A. Grominko, N. Podgorny ve ayrıca N. Kruşçev, L. Brejnev ile toplantıları ve tartışmaları gerçekleşti. . planlarının uygulanması için bizzat onlardan izin almak.
13 Aralık 1964’te E. Zarobyan, SBKP Merkez Komitesine gönderdiği “1915’te Ermenilerin kitlesel imhasının 50. yıldönümüne adanan etkinlikler hakkında” yazdığı mektupta, Ermenilerin katledilmesinin ve tehcirinin ” Türkiye’yi yöneten bir grup insanın geniş çaplı soykırım politikası yürüttüğü soykırımdır.”
Türkiye ile dostane ilişkilerin farkında olan Y. Zarobyan, anıt kompleksinin adını değiştirerek onu Birinci Dünya Savaşı kurbanlarına adanmış bir anıt olarak sundu (anıt kompleksi inşa etmek için Moskova’dan izin alınmasını kolaylaştırdı). Ancak 16 Mart 1965’te SSCB Bakanlar Kurulu’nun emriyle anıta “1915 pogrom kurbanlarının anısına anıt” adı verildi.
5 Şubat 1966’da Zarobyan, başka bir göreve geçmesi nedeniyle ÇKP Merkez Komitesinin birinci sekreterliği görevinden çıkarıldı.
Y. Zarobyan’ın uyguladığı pan-Ermeni etkinlikleri, Ermeni Soykırımı’nın uluslararası düzeyde tanınması ve kınanmasını teşvik eden bir teşvik işlevi gördü.

50 տարի ղեկավարել է պոլիտեխնիկական համալսարանի ճարտարապետության ամբիոնը, 12 տարի ճարտարապետների միությունը։

1909 թ-ի նոյեմբերի 29-ին Վանում- ծնվել է Վարազդատ Մարտիրոսի Հարությունյանը– ճարտարապետ, պրոֆեսոր, ՀՀ ԳԱԱ ակադեմիկոս, մանկավարժ։ Հայաստանում հիմնել է «Վան-Վասպուրական» հայրենակցական միությունը։

Վարազդատ Հարությունյանը Հայրենիք-սփյուռք մշակութային կապերի նախագահության անդամ էր, Արտասահմանյան երկրների հետ մշակության կապերի ընկերակցության, «Գիտելիք» ընկերության նախագահության անդամ, նախագահել է Հուշարձանների պահպանության հայկական ընկերակցությունը, 1956 թվականից նաև Մայր աթոռ Սուրբ Էջմիածնի ճարտարապետական հանձնաժողովի նախագահն էր։ Նա բազմաթիվ շքանշանների ասպետ է, Երևանի պատվավոր քաղաքացի է։ Հիմնական աշխատությունները վերաբերում են հայ միջնադարյան և արդի ճարտարապետության պատմությանն ու տեսությանը, հայկական ճարտարապետական հուշարձանների վերակագնման հարցերին, հայ նշանավոր ճարտարապետների կյանքին ու գործունեությանը։
Վարազդատ Հարությունյանը հեղինակ է 800-ից ավել գիտական հոդվածների, 3 դասագրքերի, հայկական ճարտարապետության մասին 40 գրքերի, ինչպես նաև հուշագրությունների 3 հատորի։
50 տարի ղեկավարել է պոլիտեխնիկական համալսարանի ճարտարապետության ամբիոնը, շուրջ 12 տարի ղեկավարել է ճարտարապետների միությունը։

29 ноября 1909 года в Ване родился Вараздат Мартирососович Арутюнян – архитектор, профессор, академик Национальной академии наук Республики Армения, педагог. Основал в Армении патриотический союз «Ван-Васпуракан».
Вараздат Арутюнян был членом президиума культурных связей Родина-Диаспора, членом президиума Ассоциации культурных связей с зарубежными странами, общества «Знание», председателем Армянской ассоциации охраны памятников, а с 1956 года был также председатель архитектурной комиссии Первопрестольного Святого Эчмиадзина. Он кавалер многих орденов, почетный гражданин Еревана. Основные работы касаются истории и теории армянской средневековой и современной архитектуры, вопросов реставрации армянских архитектурных памятников, жизни и деятельности известных армянских архитекторов.
Вараздат Арутюнян – автор более 800 научных статей, 3 учебников, 40 книг по армянской архитектуре, а также 3 томов мемуаров.
Он 50 лет возглавлял архитектурный факультет Политехнического университета, около 12 лет возглавлял Союз архитекторов.

On November 29, 1909, Varazdat Martiros Harutyunyan was born in Van – architect, professor, academician of the National Academy of Sciences of the Republic of Armenia, pedagogue. He founded the “Van-Vaspurakan” patriotic union in Armenia.
Varazdat Harutyunyan was a member of the Presidency of Homeland-Diaspora Cultural Relations, a member of the Presidency of the Association of Cultural Relations with Foreign Countries, “Knowledge” Company, chaired the Armenian Association for the Preservation of Monuments, and since 1956 he was also the chairman of the architectural commission of the Mother See Holy Etchmiadzin. He is a knight of many orders, an honorary citizen of Yerevan. The main works refer to the history and theory of Armenian medieval and modern architecture, issues of restoration of Armenian architectural monuments, life and activities of famous Armenian architects.
Varazdat Harutyunyan is the author of more than 800 scientific articles, 3 textbooks, 40 books on Armenian architecture, as well as 3 volumes of memoirs.
He headed the architecture department of the Polytechnic University for 50 years, and headed the Union of Architects for about 12 years.

Սարգիս Կասյանը զանգահարեց Վլադիմիր Լենինին և հայտնեց, որ Հայաստանը խորհրդայնացվել է

1920 թվականի նոյեմբերի 29-ին Հայաստանի խորհրդայնացման օր – Հայկական հեղափոխական կոմիտեն հայտարարում է Հայաստանում խորհրդային կարգերի հաստատման մասին և հռչակում Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետությունը։

1Այս օրը 11-րդ Կարմիր բանակը Իջեւանի շրջանի Մայիսի կամրջով մտավ հայկական տարածք, ինչի կապակցությամբ Կասյանը Լենինին զեկուցեց.
«Թող համաշխարհային հեղափոխության առաջնորդին հայտնի լինի, որ Դիլիջանի և Քարվանսարի գյուղացիները, վրդովված դաշնակցական իշխանության հանցավոր քաղաքականությունից և երկրում խորացող անարխիայից, բարձրացրել են ապստամբության դրոշը։
Հայաստանի կոմունիստական կուսակցությունը անմիջապես ստանձնեց այս ինքնաբուխ շարժման ղեկավարությունը եւ ստեղծեց Հայաստանի Հեղկոմը՝ Հայաստանը հռչակելով Սոցիալիստական Խորհրդային Հանրապետություն»։
Հայաստանի խորհրդայնացումը պաշտոնապես տեղի ունեցավ 1920 թվականի դեկտեմբերի 2-ին Երեւանի պայմանագրի ստորագրումից հետո։

29 ноября 1920 года День Советизации Армении- армянский революционный комитет объявляет об установлении советских порядков в Армении и провозглашает Советскую Социалистическую Республику.
29 ноября 1920 года председатель военно-революционного комитета Армении Саргис Касьян позвонил Владимиру Ленину в Кремль и сообщил, что Армения советизирована. В этот день 11-я Красная Армия вошла на территорию Армении через мост Майис в районе Иджевана, в связи с чем Касьян сообщил Ленину:
«Да будет известно вождю мировой революции, что крестьяне Дилиджана и Карвансары, возмущенные преступной политикой дашнакского правительства и углубляющейся анархией в стране, подняли знамя восстания.
Коммунистическая партия Армении немедленно взяла на себя руководство этим стихийным движением и создала революционный комитет Армении, провозгласив Армению Социалистической Советской Республикой».
Советизация Армении произошла официально после подписания Ереванского договора 2 декабря 1920 года.

November 29, 1920, Day of Sovietization of Armenia – the Armenian Revolutionary Committee announces the establishment of Soviet order in Armenia and proclaims the Soviet Socialist Republic.
On November 29, 1920, the chairman of the Military Revolutionary Committee of Armenia, Sargis Kasyan, called Vladimir Lenin in the Kremlin and reported that Armenia had been Sovietized. On this day, the 11th Red Army entered the territory of Armenia through the Mayis Bridge in the Ijevan region, in connection with which Kasyan informed Lenin:
“Let it be known to the leader of the world revolution that the peasants of Dilijan and Karvansary, outraged by the criminal policy of the Dashnak government and the deepening anarchy in the country, have raised the banner of rebellion.
The Communist Party of Armenia immediately took over the leadership of this spontaneous movement and created the Revolutionary Committee of Armenia, proclaiming Armenia the Socialist Soviet Republic.” The Sovietization of Armenia took place officially after the signing of the Yerevan Treaty on December 2, 1920.

Հիմնել է Ռուսաստանում առաջին բարձրագույն գյուղատնտեսական ուսումնական հաստատությունը

1937 թ-ի նոյեմբերի 28-ի Երևանում- մահացել է Ավետիս Հայրապետի Քալանթարը- կաթնատնտեսության և անասնաբուծության բնագավառի հայ գիտնական, պրոֆեսոր (1930), ՀԽՍՀ աշխատանքի հերոս (1934)։Հասարակական-քաղաքական գործիչ Ալեքսանդր Քալանթարի եղբայրն է

1930 թվականից Երևանի անասնաբուծ-անասնաբուժական ինստիտուտի կաթնատնտեսության ամբիոնի վարիչն էր։ Գիտական աշխատանքները վերաբերում են կենդանիների կաթի բաղադրության, ցեղերի բարելավման, կաթնատնտեսության կազմակերպման, պանրի պատրաստման (հատկապես ոչխարի կաթից) հարցերին։ Նրա կատարած ուսումնասիրությունների արդյունքներն ամփոփված են «Ռուսական անասնապահության ապագան» (1927) աշխատության մեջ։ Պետրովյան ակադեմիայի որոշմամբ՝ 1912 թվականին Քալանթարը պարգևատրվել է ոսկե մեդալով (10 տարին մեկ շնորհվում էր Ռուսաստանի գյուղա տնտեսությանը մատուցած բացառիկ ծա ռայությունների համար)։ Քալանթարի անվամբ են կոչվել Կալուգայի նահանգի Լիխվինյան գյուղատնտեսական դպրոցը, Չուվաշիայի Վառնատյան գյուղատնտեսական տեխնիկումը, անասնաբույծների Դոնի միությունը, Երևանի անասնաբուծ-անասնաբուժական ինստիտուտի կաթնատնտեսության ամբիոնը և Ստեփանավանի անասնաբուծ-անասնաբուժական սովխոզ-տեխնիկումը։ Քալանթարի անվամբ սահմանված են ուսանողական կրթաթոշակներ։

28 ноября 1937 года в Ереване скончался Аветис Айрапетович Калантар – армянский учёный, профессор в области молочного животноводства и животноводства (1930), герой труда СССР (1934). Он брат общественного и политического деятеля Александра Калантара. Основал Первое высшее сельскохозяйственное учебное заведение в России, а в 1920 году при Петровской академии кафедру молочного животноводства и молочно экспериментальную лабораторию. С 1930 года он был заведующим кафедрой молочного животноводства Ереванского животноводчески-ветеринарного института. Научные работы касаются состава молока животных, улучшения пород, организации молочного животноводства, производства сыров (особенно из овечьего молока). Результаты его исследований обобщены в работе «Будущее российского скотоводства» (1927). По решению Петровской академии в 1912 году Калантар был награжден золотой медалью (вручается каждые 10 лет за исключительные заслуги перед сельским хозяйством России). Именем Калантара названы Лихвинское сельскохозяйственное училище Калужской области, Варнатянский сельскохозяйственный техникум Чувашии, Донской союз животноводов, кафедра молочного хозяйства Ереванского животноводческого института и Степанаванский животноводческий совхоз-техник. Студенческие стипендии учреждены на имя Калантара.

On November 28, 1937, Avetis Hayrapeti Kalantar died in Yerevan – an Armenian scientist, professor in the field of dairy farming and animal husbandry (1930), hero of the work of the USSR (1934). He is the brother of public and political figure Alexander Kalantar. The first higher agricultural educational institution in Russia, and in 1920 at the Petrov Academy, a chair of dairy farming and a milk experimental laboratory. From 1930, he was the head of the department of dairy farming of the Yerevan Animal Husbandry-Veterinary Institute. Scientific works refer to the composition of animal milk, improvement of breeds, organization of dairy farming, cheese making (especially from sheep’s milk). The results of his studies are summarized in the work “The Future of Russian Cattle Breeding” (1927). According to the decision of the Petrov Academy, in 1912, Kalantar was awarded a gold medal (awarded every 10 years for exceptional services rendered to the rural economy of Russia). The Likhvinian Agricultural School of Kaluga Province, the Varnatyan Agricultural Technical College of Chuvashia, the Don Union of Livestock Breeders, the Department of Dairy Management of the Yerevan Livestock-Veterinary Institute and the Stepanavan Livestock-Veterinary State Farm-Technician were named after Kalantar. Student scholarships are established in the name of Kalantar.