Իրադարձություն, Որ Փոխեց Հայաստանի Դեմքը. Ուսանողների և Երիտասարդության Օր

Հայաստանում մայիսի 16-ը նշվում է որպես Ուսանողների և Երիտասարդության օր՝ մի տոն, որի արմատները խորն են և կապված են մեր երկրի կրթական պատմության կարևորագույն իրադարձության՝ Երևանի պետական համալսարանի (ԵՊՀ) հիմնադրման հետ:

1919 թվականի մայիսի 16-ին, երբ Հայաստանի Հանրապետությունը դեռևս մեկ տարի անգամ չէր լրացրել իր անկախությունը, ընդունվեց օրենք՝ հիմնելու համալսարան, որը դարձավ հայկական կրթության և մշակույթի հենասյուն: 
Այդ ժամանակ Երևանում համալսարանի համար անհրաժեշտ պայմաններ, մասնավորապես՝ համապատասխան շենք, չկային: Երկար քննարկումներից հետո Հանրապետության նախարարների խորհուրդը որոշեց ժամանակավորապես համալսարանը բացել Ալեքսանդրապոլում (այժմ՝ Գյումրի): Այսպիսով, հայ ժողովրդի դարավոր երազանքը՝ ունենալ բարձրագույն կրթության օջախ սեփական հայրենիքում, սկսեց իրականություն դառնալ: 
Համալսարան հիմնելու գաղափարը նոր չէր: Այն ծնվել էր դեռևս 19-րդ դարի 40-50-ական թվականներին: Հայ մտավորականներ՝ Խաչատուր Աբովյանը, Միքայել Նալբանդյանը և ուրիշներ, կարևոր էին համարում հայ երիտասարդության կրթությունը մայրենի լեզվով և հայրենի հողի վրա: Այս գաղափարի իրականացման համար լուրջ քայլեր ձեռնարկեց Հովհաննես Թումանյանը, ում ջանքերը նպաստեցին հայկական կրթության նոր դարաշրջանի սկզբին: 
Այսօր, երբ նշում ենք Ուսանողների և Երիտասարդության օրը, մենք ոչ միայն տոնում ենք երիտասարդության եռանդն ու ստեղծագործականությունը, այլև հարգանքի տուրք ենք մատուցում այն մեծերին, ովքեր կերտեցին մեր կրթական համակարգը: ԵՊՀ-ն դարձավ այն կայծը, որ վառեց հայ երիտասարդության մեջ գիտելիքի ծարավը և ձևավորեց մեր ազգային ինքնությունը: 

Событие, Изменившее Облик Армении: День Студентов и Молодежи
16 мая 2025 года, Ереван, Армения
День Студентов и Молодежи
16 мая в Армении отмечается День студентов и молодежи — праздник, уходящий корнями в одно из ключевых событий образовательной истории страны: основание Ереванского государственного университета (ЕГУ). Именно в этот день, 16 мая 1919 года, молодая Республика Армения, которой не исполнилось и года с момента провозглашения независимости, приняла закон об учреждении университета. Этот шаг стал началом студенческой жизни в стране и заложил основы армянских академических традиций.
На тот момент в Ереване отсутствовали необходимые условия для работы университета, в частности, подходящее здание. После долгих обсуждений Совет министров республики решил временно открыть университет в Александрополе (ныне Гюмри). Так началась реализация вековой мечты армянского народа — иметь собственное высшее учебное заведение на родной земле.
Идея создания университета не была новой. Она зародилась еще в 40–50-х годах XIX века. Такие выдающиеся личности, как Хачатур Абовян и Микаэл Налбандян, считали крайне важным обучение армянской молодежи на родном языке в пределах родины. Значительные шаги для воплощения этой идеи в жизнь предпринял Ованес Туманян, чьи усилия способствовали открытию новой главы в истории армянского образования.
Сегодня, празднуя День студентов и молодежи, мы не только чествуем энергию и творческий потенциал молодого поколения, но и отдаем дань уважения тем великим личностям, которые создали нашу образовательную систему. ЕГУ стал той искрой, что разожгла в армянской молодежи жажду знаний и укрепила национальную идентичность.

An Event That Shaped Armenia: Students and Youth Day
May 16, 2025, Yerevan, Armenia
Students and Youth Day
On May 16, Armenia celebrates Students and Youth Day, a holiday deeply rooted in one of the most pivotal moments in the nation’s educational history: the founding of Yerevan State University (YSU). On this day in 1919, the young Republic of Armenia, less than a year into its independence, passed a law establishing the university. This marked the beginning of student life in the country and laid the foundation for Armenian academic traditions.
At the time, Yerevan lacked the necessary infrastructure, particularly a suitable building, to house a university. After extensive deliberations, the Republic’s Council of Ministers decided to temporarily  open the university temporarily in Alexandropol (now Gyumri). Thus began the realization of the Armenian people’s centuries-old dream of having a higher education institution on their homeland.
The idea of establishing a university was not new. It emerged in the 1840s and 1850s, championed by prominent figures like Khachatur Abovyan and Mikael Nalbandian, who emphasized the importance of educating Armenian youth in their native language on their native soil. Significant steps toward realizing this vision were taken by Hovhannes Tumanyan, whose efforts helped usher in a new era of Armenian education.
Today, as we celebrate Students and Youth Day, we not only honor the energy and creativity of the younger generation but also pay tribute to the visionaries who built our educational system. YSU became the spark that ignited a thirst for knowledge among Armenian youth and strengthened our national identity.