Ֆիզիկայի աստղ

2011 թվականի հուլիսի 20-ին Երևանում մահացել է Թինաթին (Թինա) Լևանի Ասաթիանին, Հայաստանի Գիտությունների Ակադեմիայի ակադեմիկոս, ֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների դոկտոր, Հայաստանի Հանրապետության գիտության վաստակավոր գործիչ, Ջ. Սորոսի պատվավոր պրոֆեսոր (1994-1995), Լենինյան մրցանակի դափնեկիր (1970), Պատվո շքանշանի կրող, Թբիլիսիի պատվավոր քաղաքացի:

Ավարտել է Թբիլիսիի պետական համալսարանը և Լենինգրադի ֆիզիկատեխնիկական ինստիտուտի ասպիրանտուրան: Գիտական գործունեությունը սկսվել է եղբայրներ Ա. Ի. Ալիխանյանների ղեկավարությամբ՝ տիեզերական ճառագայթների հետազոտման Արագածյան կայանում: 1944-1987 թվականներին եղել է Երևանի ֆիզիկայի ինստիտուտի մյու-մեզոնային լաբորատորիայի վարիչ: 1968 թվականից դասավանդել է Երևանի պետական համալսարանում որպես պրոֆեսոր: Հեղինակ է բազմաթիվ գիտական աշխատությունների: Հայտնի է նաև որպես հասարակական գործիչ:

Ասաթիանիի գիտական ներդրումները կարևոր դեր են խաղացել տիեզերական ճառագայթների և մյու-մեզոնների ուսումնասիրության մեջ: Նրա աշխատանքները նպաստել են ֆիզիկայի զարգացմանը Հայաստանում և ամրապնդել գիտական կապերը Հայաստանի և Վրաստանի միջև: Նրա ժառանգությունը շարունակում է ոգեշնչել երիտասարդ գիտնականներին՝ խորհրդանշելով գիտության և հայրենասիրության միաձուլումը:

—

### Биография на русском языке

Звезда физики

20 июля 2011 года в Ереване умерла Тинатин (Тина) Левановна Асатиани, академик Академии наук Армении, доктор физико-математических наук, заслуженный деятель науки Армении, почётный профессор Фонда Дж. Сороса (1994-1995), лауреат Ленинской премии (1970), кавалер ордена Почёта, почётный гражданин Тбилиси.

Окончила Тбилисский государственный университет и аспирантуру Ленинградского физико-технического института. Научная деятельность началась на Арагацкой станции исследования космических лучей под руководством братьев А. И. Алихановых. В 1944–1987 годах возглавляла мюонную лабораторию Ереванского физического института. С 1968 года преподавала в Ереванском государственном университете в качестве профессора. Автор множества научных работ. Известна также как общественный деятель.

Научные достижения Асатиани сыграли важную роль в изучении космических лучей и мю-мезонов. Её работы способствовали развитию физики в Армении и укреплению научных связей между Арменией и Грузией. Её наследие продолжает вдохновлять молодых учёных, символизируя слияние науки и патриотизма.

—

### Biography in English

Star of Physics

On July 20, 2011, in Yerevan, Tinatin (Tina) Levanovna Asatiani passed away, academician of the Armenian Academy of Sciences, doctor of physical and mathematical sciences, distinguished figure in Armenian science, honorary professor of the George Soros Foundation (1994–1995), laureate of the Lenin Prize (1970), recipient of the Order of Honor, and honorary citizen of Tbilisi.

She graduated from Tbilisi State University and completed postgraduate studies at the Leningrad Physico-Technical Institute. Her scientific career began at the Aragats station for cosmic ray research under the leadership of the Alikhanyan brothers. From 1944 to 1987, she headed the muon laboratory at the Yerevan Physics Institute. From 1968, she taught as a professor at Yerevan State University. She authored numerous scientific papers and was a prominent public figure.

Asatiani’s scientific contributions were pivotal in the study of cosmic rays and mu-mesons. Her work advanced physics in Armenia and strengthened scientific ties between Armenia and Georgia. Her legacy continues to inspire young scientists, symbolizing the fusion of science and patriotism.

—

### ბიოგრაფია ქართულად

ფიზიკის ვარსკვლავი

2011 წლის 20 ივლისს ერევანში გარდაიცვალა თინათინ (თინა) ლევანის ასული ასათიანი, სომხეთის მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი, ფიზიკა-მათემატიკის მეცნიერებათა დოქტორი, სომხეთის რესპუბლიკის მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე, ჯ. სოროსის ფონდის საპატიო პროფესორი (1994-1995), ლენინის პრემიის ლაურეატი (1970), საპატიო ორდენის მფლობელი, თბილისის საპატიო მოქალაქე.

მან დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი და ლენინგრადის ფიზიკა-ტექნიკის ინსტიტუტის ასპირანტურა. სამეცნიერო საქმიანობა დაიწყო არაგაწის კოსმიური სხივების კვლევის სადგურზე, ძმები ა. ი. ალიხანიანების ხელმძღვანელობით. 1944-1987 წლებში ხელმძღვანელობდა ერევნის ფიზიკის ინსტიტუტის მიუ-მეზონის ლაბორატორიას. 1968 წლიდან ასწავლიდა ერევნის სახელმწიფო უნივერსიტეტში, როგორც პროფესორი. მრავალი სამეცნიერო ნაშრომის ავტორია. ასევე ცნობილია, როგორც საზოგადო მოღვაწე.

ასათიანის სამეცნიერო წვლილმა მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა კოსმიური სხივებისა და მიუ-მეზონების შესწავლაში. მისმა ნაშრომებმა ხელი შეუწყო ფიზიკის განვითარებას სომხეთში და გააძლიერა სამეცნიერო კავშირები სომხეთსა და საქართველოს შორის. მისი მემკვიდრეობა აგრძელებს ახალგაზრდა მეცნიერების შთაგონებას, სიმბოლურად განასახიერებს მეცნიერებისა და პატრიოტიზმის შერწყმას.