Ֆիլոսոփայական Բանաստեղծություն  Սփյուռքահայ Պոեզիայի Աստղ 

Զարեհ Խրախունի (Արթո Ստեփանի Ճյումպյուշյան) ծնվել է 1926 թվականի հոկտեմբերի 16-ին Ստամբուլի Եշիլգյուղ (պատմական Սան Ստեֆանո) արվարձանում, Թուրքիա։ Հայ բանաստեղծ, գրականագետ։

Սովորել է Գաբամաճյան վարժարանում, 1935-1945 թվականներին՝ Վիեննայի Մխիթարյանների վարժարանում, 1951 թվականին ավարտել է Կ. Պոլսի համալսարանը։ Գրական առաջին փորձերը կատարել է 1943 թվականից, առաջին հրատարակված գործը՝ «Յաղթականը» (1948, «Սան» ամսաթերթ)։ 1952-1958 թվականներին դասավանդել է Էսայան վարժարանում՝ փիլիսոփայություն, տրամաբանություն, հոգեբանություն և հայերեն, ապա Կեդրոնական վարժարանում՝ որպես տնօրենի օգնական։ 1959 թվականից եղել է Ստամբուլում հրատարակված «Թօ» գրական հանդեսի խմբագիրներից։ Խրախունու պոեզիան հատկանշվում է փիլիսոփայական ենթատեքստով և բանաստեղծական ավանդույթների յուրօրինակ օգտագործմամբ։ Հեղինակ է 17 բանաստեղծական ժողովածուների, այդ թվում՝ «Լուսնապարտէզ» (1968), «Տօնակարգ» (1973), «Զբոսապտոյտ» (1978), «Ամպ ու աւազ ափերուս» (1982, թարգմ. ֆրանսերեն, 1988), «Ստուեր եւ արձագանք» (1988), «Ազատերգութիւն» (1993), «Քար Հայաստանի» (1997), «Մեսրոպատօն» (2005), «Տօնազանգ» (2007), «Տօնականչ» (2010), «Կաթիլներ, կաթիլներ» (2013)։ Գրել է հոդվածներ, ուսումնասիրություններ, գրախոսականներ, խմբագրականներ, թարգմանել ֆրանսիական արդի գրականություն։ Թարգմանվել է ֆրանսերեն, գերմաներեն, անգլերեն, վրացերեն, ռուսերեն։ Մասնակցել է միջազգային գրական կյանքին։ 1989 թվականին արժանացել է Վազգեն Ա կաթողիկոսի կոնդակին և Սուրբ Սահակ-Սուրբ Մեսրոպ շքանշանին, ՀՀ «Մովսես Խորենացի» շքանշանին, Թուրքիայի Հայոց պատրիարքության Ա կարգի շքանշանին, «Անահիտ», «Էլիզ Գաւուքճեան-Այվազեան», «Հայկաշէն Ուզունեան» մրցանակներին։ 2012 թվականին պարգևատրվել է Սուրբ Մեսրոպ Մաշտոցի շքանշանով։ Մահացել է 2015 թվականի նոյեմբերի 27-ին։ Զարեհ Խրախունին սփյուռքահայ գրականության վառ աստղ է, նրա ստեղծագործությունները ոգեշնչում են հայ ժողովրդին՝ միավորելով Ստամբուլի, Վիեննայի և Հայաստանի ժառանգությունը։

—

### Русский
Философская поэзия Звезда армянской  диаспорной поэзии

Зарех Храхуни (Арто Степан Чомпюшян) родился 16 октября 1926 года в стамбульском пригороде Ешилгюль (исторический Сан-Стефано), Турция. Армянский поэт, литературовед. Учился в Габамаджянском училище, в 1935–1945 годах — в Мхитаристской школе в Вене, в 1951 году окончил Константинопольский университет. Первые литературные опыты — с 1943 года, первое опубликованное произведение «Победитель» (1948, журнал «Сан»). В 1952–1958 годах преподавал в школе Эсаян философию, логику, психологию и армянский язык, затем в Центральной школе — помощником директора. С 1959 года — один из редакторов литературного журнала «То» в Стамбуле. Поэзия Храхуни отличается философским подтекстом и оригинальным использованием поэтических традиций. Автор 17 поэтических сборников, включая «Лунный сад» (1968), «Торжество» (1973), «Прогулка» (1978), «Облака и песчаные берега» (1982, пер. фр., 1988), «Шепот и эхо» (1988), «Азатерг» (1993), «Камень Армении» (1997), «Месропатон» (2005), «Тоназанг» (2007), «Тонаканч» (2010), «Капли, капли» (2013). Писал статьи, исследования, рецензии, редакционные, переводил современную французскую литературу. Переведён на французский, немецкий, английский, грузинский, русский. Участвовал в международной литературной жизни. В 1989 году награждён посланием и медалью Св. Сахака-Св. Месропа от католикоса Вазгена I, орденом «Мовсес Хоренаци» РА, 1-й степени от Армянского патриархата Турции, премиями «Анахит», «Элиз Гавукчян-Айвазян», «Хайкашен Узунян». В 2012 году — орденом Св. Месропа Маштоца. Умер 27 ноября 2015 года. Зарех Храхуни — яркая звезда диаспорной армянской литературы, его творчество вдохновляет армянский народ, объединяя наследие Стамбула, Вены и Армении.

—

### English
Philosophical Poetry Star of Armenian  Diaspora Poetry

Zareh Khrakhuni (Arto Stepan Chompyushyan) was born on October 16, 1926, in Istanbul’s Yesilgyul suburb (historical San Stefano), Turkey. An Armenian poet and literary scholar. He studied at Gabamajyan School, from 1935–1945 at the Mekhitarist School in Vienna, and graduated from Constantinople University in 1951. His first literary attempts began in 1943, with the first published work “The Victor” (1948, “San” magazine). From 1952–1958, he taught philosophy, logic, psychology, and Armenian at Esayan School, then at Central School as assistant director. From 1959, he was one of the editors of the Istanbul literary magazine “To”. Khrakhuni’s poetry is marked by philosophical subtext and unique use of poetic traditions. Author of 17 poetry collections, including “Lunapartez” (1968), “Tonakarg” (1973), “Zbosaptoy t” (1978), “Amp u avaz ap’erus” (1982, trans. French, 1988), “Stu’er yev arts’aganq” (1988), “Azatergut’yun” (1993), “Qar Hayastani” (1997), “Mesropaton” (2005), “Tonazang” (2007), “Tonakan ch” (2010), “K’atilner, k’atilner” (2013). He wrote articles, studies, reviews, editorials, and translated modern French literature. Translated into French, German, English, Georgian, Russian. Participated in international literary life. In 1989, awarded a message and medal of Saints Sahak-Mesrop by Catholicos Vazgen I, RA “Movses Khorenatsi” medal, 1st degree from Armenian Patriarchate of Turkey, “Anahit”, “Eliz Gavukchyan-Ayvazyan”, “Haykashen Uzunyan” prizes. In 2012, Saint Mesrop Mashtots Medal. Passed away on November 27, 2015. Zareh Khrakhuni is a shining star of Diaspora Armenian literature; his works inspire the Armenian people, uniting the heritage of Istanbul, Vienna, and Armenia.

—